Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα νερό. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα νερό. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Κυριακή 14 Αυγούστου 2022

Έχω συχνά λιγούρες..τί να κάνω;

Η λιγούρα είναι ένα πολύ συχνό φαινόμενο, αφού σχεδόν όλοι κάποια στιγμή έχουμε νιώσει αυτό το αίσθημα. Είναι αυτή η ακατανίκητη επιθυμία να φάει κανείς ένα συγκεκριμένο φαγητό-τα φαγητά αυτά είναι συνήθως πλούσια σε θερμίδες και φτωχά σε θρεπτικά συστατικά (πχ σοκολατοειδή, παγωτό, πατατάκια, πίτσα κα). Η λιγούρα θα πρέπει να μας προβληματίσει όταν μας συμβαίνει συχνά κι όταν είναι πολύ έντονη.

Εκτός απο τα αίτια ψυχολογικής φύσης, μια έντονη και συχνή λιγούρα είναι συνήθως το αποτέλεσμα ακατάλληλων διατροφικών συνηθειών και κάποιων άλλων χαρακτηριστικών του τρόπου ζωής. Πώς θα διαχειριστούμε λοιπόν τη λιγούρα; 

Ας δούμε κάποιους τρόπους ώστε να αποφύγουμε εντελώς την εμφάνισή της.

  1. Οργάνωσε τα γεύματά σου. Φρόντισε να τρώς τρία τουλάχιστον γεύματα σε σταθερές ώρες μέσα στην ημέρα. Με αυτό τον τρόπο θα αποφύγεις την απότομη αυξομείωση του ζαχάρου, μια απο τις βασικές αιτίες εμφάνισης της λιγούρας.
  2. Απέφυγε τις στερητικές δίαιτες. Όταν κάνεις αυστηρές δίαιτες κι αποκλείεις ολόκληρες ομάδες τροφίμων απο τη διατροφή σου, ο οργανισμός δε θα λάβει τα θρεπτικά συστατικά που χρειάζεται και θα οδηγηθείς αργά ή γρήγορα σε λιγούρα.
  3. Τρώγε θρεπτικές τροφές. Το σώμα σου δε χρειάζεται απλά και μόνο θερμίδες αλλά τρόφιμα που να περιέχουν όλα τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά (πρωτεϊνες, καλά λιπαρά, υδατάνθρακες, βιταμίνες, φυτικές ίνες κα). Άρα επιλέγοντας φαγητά πλούσια σε θρεπτικά συστατικά εφοδιάζεις το σώμα σου με ποιοτικό τρόπο μεν και μένεις χορτάτος για περισσότερη ώρα δε.
  4. Μην αποκλείεις τα αγαπημένα σου φαγητά. Ναί μεν ξέρεις ότι πρέπει να αποφεύγεις την πολλή ζάχαρη και τα λιπαρά, όμως δεν είναι ανάγκη να ξεχάσεις εντελώς τα αγαπημένα σου φαγητά. Όλα χωρούν σε μια υγιεινή διατροφή, γι αυτό να επιτρέπεις στον εαυτό σου να απολαμβάνει που και που αυτά που του αρέσουν και του φτιάχνουν τη διάθεση.
  5. Μείνε ενυδατωμένος. Μελέτες δείχνουν ότι όταν κάποιος δε βρίσκεται σε καλή υδάτωση τότε μπερδεύει την πείνα με τη δίψα ενώ αισθάνεται αδυναμία, κούραση έως κι εξάντληση, πονοκέφαλο κλπ. Για να αποφύγεις αυτά τα δυσάρεστα συμπτώματα που οδηγούν στη λιγούρα, φρόντισε να πίνεις την ποσότητα νερού που σου αντιστοιχεί.΄
  6. Αύξησε τη φυσική σου δραστηριότητα. Η καθιστική ζωή αυξάνει την επιθυμία για φαγητά πλούσια σε ζάχαρη και λιπαρά, μέσω ορμονών αλλά και λόγω κακής διάθεσης. Οπότε οργάνωσε τουλάχιστον 3 φορές την εβδομάδα μια αθλητική δραστηριότητα που να σου ταιριάζει και να την απολαμβάνεις-έτσι θα μειωθούν σημαντικά οι λιγούρες.
  7. Φρόντισε για επαρκή ανάπαυση και καλό ύπνο. Η έλλειψη ύπνου συνδέεται με την ανάγκη για ανθυγιεινό φαγητό, μέσω διαφόρων μηχανισμών που συμβαίνουν στον εγκέφαλο. Ταυτόχρονα όταν είσαι όλη την ημέρα σε υπερένταση και δεν κάνεις διαλλείματα για ανάπαυση, ο οργανισμός σου χρειάζεται επιπλέον ενέργεια οπότε σχεδόν σίγουρα θα εμφανιστούν λιγούρες.
  8. Διαχειρίσου το άγχος. Όσο πιο συχνά βρίσκεσαι σε κατάσταση στρες τόσο περισσότερο αυξάνεται η κορτιζόλη, μια ορμόνη που οδηγεί σε αυξημένο αίσθημα πείνας, λιγούρες και κατά συνέπεια τσιμπολογήματος.


Αθανασία Κακλαμάνου
Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, MSc  

Κυριακή 15 Αυγούστου 2021

Έχω αυξημένο ουρικό οξύ..Τί δίαιτα να ακολoυθήσω;

Το αυξημένο ουρικό οξύ (ή υπερουριχαιμία όπως αλλιώς ονομάζεται) είναι μια δυσάρεστη κατάσταση κατά την οποία παρατηρείται πόνος, πρήξιμο και φλεγμονή στις αρθρώσεις. Σχεδόν οι μισοί απο εκείνους που εμφανίζουν αυξημένο ουρικό οξύ έχουν οίδημα στα δάκτυλα του ποδιού ενώ κάποιοι άλλοι έχουν πρησμένα τα δάκτυλα των χεριών, τους καρπούς ή τα γόνατα.

Η υπερουριχαιμία εμφανίζεται επειδή το σώμα είτε παράγει μεγάλες ποσότητες ουρικού οξέος είτε δεν μπορεί να τις αποβάλλει, κι έτσι το ουρικό οξύ σχηματίζει κρυστάλλους κι επικάθεται στις αρθρώσεις που προσβάλλει. Είναι μια πάθηση που μπορεί να εμφανιστεί ακόμα και σε νεαρά άτομα, ενώ αυξάνει τον κίνδυνο για καρδιαγγειακά προβλήματα. 

Ουρικό οξύ και διατροφή 

Όσον αφορά στη διατροφή αρκετά είναι εκείνα τα συστατικά μιας δίαιτας που ευθύνονται για το αυξημένο ουρικό οξύ. Συγκεκριμένα, οι τροφές που περιέχουν μεγάλες ποσότητες πουρινών αυξάνουν το ουρικό οξύ στο αίμα και το ίδιο ισχύει και για το αλκοόλ. Επιπλέον, τα κακής ποιότητας λιπαρά σε μια δίαιτα επηρεάζουν αρνητικά τα επίπεδα του ουρικού οξέος. Τέλος η παχυσαρκία είναι βασικός παράγοντας που σχετίζεται με αυξημένο ουρικό οξύ στο αίμα.

Μια διατροφή για τη μείωση του ουρικού οξέος θα πρέπει να στοχεύει στη διατήρηση ενός φυσιολογικού σωματικού βάρους (ή στην απώλεια βάρους εάν αυτό είναι αυξημένο), στην κατανάλωση συχνών γευμάτων, στην αποφυγή αλκοόλ και στην πρόσληψη ικανοποιητικών ποσοτήτων νερού ώστε να αποβάλλεται πιο εύκολα το ουρικό οξύ απο τον οργανισμό.

Υπάρχουν συγκεκριμένες τροφές που θα πρέπει να αποφεύγονται;

Αρκετές μελέτες δείχνουν ότι τροφές πλούσιες σε πουρίνες θα πρέπει να περιορίζονται δραστικά, ενώ τροφές που έχουν χαμηλή περιεκτικότητα σε πουρίνες θα πρέπει να προτιμώνται. Ειδικότερα:

Να αποφεύγονται

  • Εντόσθια, αλλαντικά και κρέατα σε κονσέρβα
  • Μικρά ψάρια (πχ σαρδέλες, γαύρο), παστά ψάρια και κονσέρβες ψαριών
  • Τυριά πλούσια σε λιπαρά (γραβιέρα, κεφαλοτύρι, μπλε τυρί και ροκφόρ, τυρί κρέμα κ.α.)
  • Κρέμα γάλακτος, βούτυρο και μαργαρίνες, σπορέλαια (αραβοσιτέλαιο, ηλιέλαιο κλπ)
  • Πικάντικα και αλμυρά τρόφιμα
  • Αρακάς, μανιτάρια, σπανάκι, πράσο, λαχανάκια Βρυξελλών
  • Μπύρα και μεγάλες ποσότητες ποτών με υψηλή περιεκτικότητα σε αλκοόλ (τζιν, βότκα, ουίσκι, κοκτέηλ, ούζο κλπ)
Να προτιμώνται

  • Γάλα, γιαούρτι και τυριά χαμηλά σε λιπαρά κι αλάτι
  • Δημητριακά ολικής άλεσης (ρύζι, βρώμη, ψωμί, ζυμαρικά)
  • Πουλερικά και φρέσκα ψάρια σε μέτριες ποσότητες
  • Νωπά λαχανικά (εκτός απο εκείνα με μεγάλη περιεκτικότητα σε πουρίνες)
  • Φρέσκα φρούτα
  • Ξηροί καρποί ανάλατοι σε μικρή ποσότητα
  • Ελαιόλαδο ως κύριο λίπος στο φαγητό και στη σαλάτα

Αθανασία Κακλαμάνου

Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Πηγή: Diet in hyperuricemia and gout-myths and facts. Reumatologia, 2014;52(4):269-275






  



 

Κυριακή 31 Ιανουαρίου 2021

Πόσο νερό πρέπει να πίνουμε τελικά;


Το νερό είναι τόσο απαραίτητο για τον οργανισμό μας όσο και τα υπόλοιπα θρεπτικά συστατικά, ίσως και περισσότερο αναγκαίο. Δυστυχώς, όπως δείχνουν τα στοιχεία οι περισσότεροι δεν πίνουν το νερό που θα έπρεπε με αποτέλεσμα να παρουσιάζεται ήπια έως μέτριου βαθμού αφυδάτωση με αρκετές αρνητικές συνέπειες.


Γιατί είναι τόσο σημαντικό το νερό

Το νερό είναι το συστατικό εκείνο που βρίσκεται στον οργανισμό μας στη μεγαλύτερη συγκέντρωση, σε σχέση με όλα τα υπόλοιπα. Συγκεκριμένα το ποσοστό νερού μπορεί να κυμαίνεται απο 50% έως 80% σε ένα σώμα, ανάλογα και με το ποσοστό λίπους και μυών του σώματος αυτού. 

Η επαρκής ενυδάτωση είναι πολύ σημαντική καθώς το νερό είναι απολύτως απαραίτητο για πολλές λειτουργίες του οργανισμού. Ειδικότερα, το  νερό:

  • Μεταφέρει το οξυγόνο και τα υπόλοιπα συστατικά σε διάφορα σημεία του σώματος. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι το αίμα αποτελείται απο 90% νερό
  • Διατηρεί τις αρθρώσεις σε καλή κατάσταση. Ο χόνδρος που βρίσκεται στις αρθρώσεις και μεταξύ των σπονδύλων αποτελείται κατά 80% απο νερό, το οποίο αν δεν αναπληρώνεται οδηγεί σε πόνο
  • Συμβάλλει στην καλή υγεία του στόματος αφού είναι απαραίτητο για την επαρκή έκκριση του σάλιου και την καλύτερη μάσηση του φαγητού, διατηρεί ενυδατωμένο το βλεννογόνο και προστατεύει απο τη δημιουργία τερηδόνας
  • Διατηρεί το δέρμα ελαστικό και υγιές, συμπεριλαμβανομένου και των ματιών, καθυστερώντας τη γήρανση
  • Ρυθμίζει τη θερμοκρασία του σώματος. Όταν το σώμα δεν είναι ενυδατωμένο δε μπορεί να αποβάλλει εύκολα θερμότητα κι έτσι κινδυνεύει απο θερμοπληξία 
  • Βοηθά στην ομαλή λειτουργία του πεπτικού συστήματος, αποτρέποντας τη δυσκοιλιότητα, τη δυσπεψία, τα έλκη, τις καούρες και την παλινδρόμηση
  • Είναι απαραίτητο για την απρόσκοπτη λειτουργία των πνευμόνων
  • Προστατεύει τα νεφρά απο διάφορες παθήσεις, μεταξύ των οποίων και η ουρολιθίαση (εμφάνιση πέτρας)
  • Είναι σύμμαχος στην απώλεια βάρους
  • Αυξάνει την αθλητική απόδοση και την αντοχή, ειδικά σε αθλήματα μακράς διαρκείας
Πόσο νερό χρειάζεται ένας ενήλικας;

Η ποσότητα του νερού για κάθε άνθρωπο δε μπορεί να υπολογιστεί εύκολα κι είναι αρκετά σύνθετη επειδή θα πρέπει να υπολογισθούν οι απώλειες νερού απο τον οργανισμό του.

Κατά συνέπεια μια γενική σύσταση για όλους δε μπορεί να γίνει. 

Για πρακτικούς λόγους μπορούμε να πούμε ότι απαιτείται 1ml/Kcal ενεργειακής δαπάνης. Δηλαδή εάν ένα άτομο δαπανά 2500 θερμίδες καθημερινά θα πρέπει να πίνει 2,5 λίτρα νερό. 

Νερό προσλαμβάνει κανείς κι απο άλλες πηγές, όπως είναι τα φρούτα και τα λαχανικά, άλλα υγρά (γάλα, χυμός, καφές) όμως το απλό νερό θα πρέπει να είναι η βασική πηγή ενυδάτωσης για έναν οργανισμό. 

Οι ανάγκες για νερό αυξάνονται και θα πρέπει να προσαρμόζονται ανάλογα με τον τόπο διαμονής, τη διατροφή, τη θερμοκρασία περιβάλλοντος, τη φυσική δραστηριότητα και φυσικά την κατάσταση υγείας του καθενός. 


Αθανασία Κακλαμάνου

Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία

Faizan U., Rouster As. Nutrition and Hydration Requirements In Children and Adults. StatPearls (Internet) 2020

Armstrong LE., Johnson EC. Water Intake, Water Balance, and the Elusive Daily Water Requirement. Nutrients 2018;10:1928 doi:10.3390/nu10121928

RDA (Recommended Dietary Allowances) 10th edition. National Academies Press http://www.nap.edu/catalog/1349.html




 

Κυριακή 10 Μαΐου 2020

Διατροφικά tips για την άσκηση σε θερμό περιβάλλον

Δεν είναι λίγες οι φορές που οι αθλητές καλούνται να αγωνιστούν σε αρκετά υψηλές θερμοκρασίες. Ιδιαίτερα οι επαγγελματίες αθλητές αγωνίζονται πολύ συχνά σε τέτοιες συνθήκες, αφού συνήθως τα κορυφαία αθλητικά γεγονότα (Ολυμπιακοί Αγώνες, παγκόσμιο πρωτάθλημα ποδοσφαίρου κ.α.) πραγματοποιούνται τους καλοκαιρινούς μήνες.

Η άσκηση κάτω απο έντονη ζέστη αυξάνει τη ροή αίματος και το ρυθμό εφίδρωσης για να διευκολυνθεί η αποβολή θερμότητας προς το περιβάλλον. Ωστόσο αν ο αθλητής δεν προσέξει κάποιους βασικούς κανόνες πιθανότατα θα βιώσει καταπόνηση (μυϊκή και καρδιαγγειακή) ενώ αυξάνονται σημαντικά οι πιθανότητες εμφάνισης υπερθερμίας και αφυδάτωσης. 

Οι δυο πιο σημαντικές παρεμβάσεις που χρειάζεται να κάνει ένας αθλητής που έχει προγραμματίσει να αγωνιστεί σε συνθήκες έντονης ζέστης είναι 1)να εγκλιματιστεί σε αυτές τις συνθήκες και 2)να ξεκινήσει και να τελειώσει την άσκηση σε μια καλή κατάσταση ενυδάτωσης. 

Πρακτικές συμβουλές 

  • Προπονηθείτε σε θερμό περιβάλλον, παρόμοιο με αυτό που καλείστε να αγωνιστείτε, ούτως ώστε το σώμα σας να κάνει τις απαραίτητες προσαρμογές σε αυτές τις συνθήκες. Ιδανικά, η περίοδος εγκλιματισμού σε θερμό περιβάλλον θα πρέπει να διαρκέσει 2 εβδομάδες
  • Πριν την άσκηση καταναλώστε 6ml υγρών/Kg σωματικού βάρους κάθε 2-3 ώρες, προκειμένου να ξεκινήσετε σωστά ενυδατωμένοι
  • Κατά τη διάρκεια της άσκησης, εφόσον αυτή διαρκεί πάνω απο 1 ώρα καταναλώστε υγρά που να περιέχουν νάτριο, για να αναπληρώσετε τις απώλειες
  • Σε αγωνίσματα που διαρκούν αρκετές ώρες (πάνω απο 2) θα πρέπει στα υγρά εκτός απο νερό να περιλαμβάνεται και ικανοποιητική συγκέντρωση υδατανθράκων, για να έχετε συνεχόμενη παροχή ενέργειας
  • Φροντίστε για τη σωστή αναπλήρωση των υγρών μετά το τέλος τη άσκησης. Το κατάλληλο μείγμα για την αποκατάσταση πρέπει να περιλαμβάνει υδατάνθρακες, πρωτεϊνη και κάποια ποσότητα νατρίου  
  • Επιλέξτε κρύα ροφήματα, τα οποία καταναλώνονται πιο ευχάριστα υπό έντονη ζέστη
  • Προμηθευτείτε κατάλληλα μπουκαλάκια για να μεταφέρετε εύκολα τα υγρά που χρειάζεστε κατά τη διάρκεια του αγώνα
  • Φορέστε τα κατάλληλα ρούχα, που να επιτρέπουν στο σώμα να αναπνέει και δεν παρεμποδίζουν την αποβολή του ιδρώτα

Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Πηγή

Racinais S., et al. Consensus Recommendations on Training and Competing in the Heat. Sports Med 2015;45:925-938 



Σάββατο 20 Ιουλίου 2019

Πόσο νερό χρειάζεται να πίνει ένα παιδί;

Η ενυδάτωση είναι πολύ σημαντική για τα παιδιά καθώς σε σχέση με τους ενήλικες έχουν μεγαλύτερες ανάγκες σε νερό αναλογικά με το βάρος τους. 

Τα παιδιά δε μπορούν να αναγνωρίσουν τα πρώιμα σημάδια της αφυδάτωσης κι αν δεν τους θυμίζουμε να πιούν νερό εκείνα απο μόνα τους δε θα το κάνουν εύκολα. Ειδικότερα όταν είναι απασχολημένα με το παιχνίδι ξεχνούν ευκολότερα, οπότε κινδυνεύουν περισσότερο απο τις επιπτώσεις της αφυδάτωσης. 

Σημάδια-συμπτώματα έλλειψης νερού

  • Δίψα, ανησυχία, λίγα ούρα (ενδείξεις ήπιας αφυδάτωσης)
  • Κούραση-αδυναμία, έλλειψη συγκέντρωσης, πονοκέφαλοι, δυσκοιλιότητα (μέτρια αφυδάτωση)
  • Μειωμένη πνευματική απόδοση, υπνηλία-λήθαργος, κράμπες, ελάχιστα ούρα, πολύ ξηρό δέρμα (σοβαρού βαθμού αφυδάτωση)
Πόσο νερό πρέπει να πίνει ένα παιδί

Το πόσο νερό χρειάζεται ένα παιδί για να είναι επαρκώς ενυδατωμένο εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, οι σημαντικότεροι απο τους οποίους είναι: η ηλικία, το φύλο, οι καιρικές συνθήκες και το επίπεδο δραστηριότητας (π.χ. αν αθλείται ή όχι). 

Σε γενικές γραμμές τα παιδιά ηλικίας 4-13 ετών χρειάζονται 6-8 ποτήρια υγρών την ημέρα, επιπλέον του νερού που υπάρχει στα τρόφιμα που καταναλώνουν. 

Ειδικότερα, συστήνεται τα παιδιά 4-8 ετών να πίνουν 1,1-1,3 λίτρα υγρών την ημέρα. Μεγαλύτερα παιδιά (9-13 ετών) πρέπει να πίνουν 1,3-1,5 λίτρα/ημέρα (κορίτσια) και 1,5-1,7 λίτρα/ημέρα (αγόρια). 

Παιδιά που αθλούνται έντονα ή/και εκτίθενται σε θερμό περιβάλλον πρέπει να πίνουν περισσότερο νερό κατά τη διάρκεια της ημέρας ώστε να αναπληρώνονται οι απώλειες. 

Πρακτικές συμβουλές

  1. Δίνετε στο παιδί νερό μαζί του στο σχολείο κ έχετε πάντα μαζί σας ένα μπουκαλάκι κάθε φορά που βγαίνετε εκτός σπιτιού
  2. Προσφέρετε πάντοτε νερό μαζί με τα γεύματα και τα σνακ
  3. Σερβίρετε το νερό σε χρωματιστά ποτήρια και δώστε την ευκαιρία στο παιδί να διαλέξει εκείνο το μπουκάλι που του αρέσει
  4. Προσθέστε στο νερό μια φέτα λεμόνι ή πορτοκάλι ή άλλα φρούτα για εναλλακτική γεύση-δοκιμάστε δροσερό ή πιο κρύο νερό, ανάλογα τον καιρό
  5. Δώστε το καλό παράδειγμα! 

Αθανασία Κακλαμάνου
Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, MSc


Πηγή: British Nutrition Foundation , Healthy Kids Association




Τρίτη 12 Φεβρουαρίου 2019

Όταν κολλάει η ζυγαριά...

Η απώλεια βάρους δεν είναι πάντα ένας εύκολος στόχος. Πολλές φορές σε αυτή την πορεία εμφανίζονται διάφορα εμπόδια που απογοητεύουν και αποθαρρύνουν το άτομο που κάνει δίαιτα να συνεχίσει την προσπάθεια.
Μια απο αυτές τις στιγμές είναι όταν η ζυγαριά κολλάει, ενώ δηλαδή τον πρώτο καιρό κάνοντας δίαιτα βλέπατε άμεσα τα αποτελέσματα τώρα ξαφνικά έχει σταματήσει η απώλεια βάρους. 

Μην ανησυχείτε, όλοι όσοι κάνουν δίαιτα έχουν βρεθεί τουλάχιστον μια φορά σε αυτή τη θέση. Πολλές μπορεί να είναι οι αιτίες, το θετικό όμως είναι ότι υπάρχουν κάποια "τρικ" για να ξεκολλήσετε και να αρχίσετε πάλι να ξαναχάνετε βάρος. Ας τα δούμε λίγο πιο αναλυτικά:

  1. Τρώτε πολύ λίγο φαγητό. Όταν κάνετε δίαιτα σαφώς και πρέπει να μειώσετε τις θερμίδες αλλά όταν τις μειώσετε περισσότερο απ΄όσο πρέπει ο οργανισμός αντιστέκεται-μειώνει κι αυτός τις θερμίδες που καίει κι έτσι δυσκολεύεστε να χάσετε βάρος. Η λύση: μειώστε το φαγητό σταδιακά, ανάλογα και το βασικό μεταβολισμό σας.
  2. Δεν τρώτε αρκετή πρωτεϊνη. Το σώμα σας χρειάζεται περισσότερη πρωτεϊνη όταν κάνετε δίαιτα: κινητοποιείται πιο εύκολα ο μεταβολισμός, μειώνεται η πείνα και διατηρείτε ευκολότερα η μυϊκή μάζα. Η λύση: Αυξήστε την πρόσληψη πρωτεϊνης στη δίαιτα, θα πρέπει να καλύπτει το 20% τουλάχιστον των ημερησίων θερμίδων
  3. Δεν πίνετε αρκετό νερό. Το νερό είναι ούτως ή άλλως πολύ σημαντικό για να λειτουργήσει σωστά ο οργανισμός σας, πόσο μάλλον για να χάσετε βάρος. Η λύση: Αυξήστε την πρόσληψη νερού, σε τουλάχιστον 5 ποτήρια την ημέρα. Μπορείτε επίσης να πίνετε καφέ ή/και τσάι αφού η καφεϊνη βοηθάει στην απώλεια βάρους.
  4. Δεν τρώτε λαχανικά. Τα λαχανικά περιέχουν όλα εκείνα που είναι απαραίτητα σε μια δίαιτα αδυνατίσματος, δηλαδή λίγες θερμίδες και υδατάνθρακες, αρκετές φυτικές ίνες, πολλές βιταμίνες και μέταλλα.Η λύση: προσθέστε σαλάτες ή μαγειρεμένα λαχανικά σε κάθε γεύμα
  5. Δεν κινείστε αρκετά. Η δίαιτα απο μόνη της δεν αρκεί για να χάσετε τα επιθυμητά κιλά. Χρειάζεται και τακτική άσκηση (2-3 φορές/εβδομάδα) ή έστω αύξηση της φυσικής δραστηριότητας στην καθημερινότητά σας
  6. Επαναλαμβάνετε την ίδια δίαιτα! Ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα διατροφής, όσο καλό κι αν είναι, δεν είναι δυνατόν να καλύψει όλες τις φάσεις της δίαιτας. Ο οργανισμός αργά ή γρήγορα συνηθίζει τη συγκεκριμένη διατροφή και πλέον απο ένα σημείο και μετά δεν έχετε αποτέλεσμα. Η λύση: Κάθε 2 εβδομάδες θα πρέπει να αλλάζει το πρόγραμμα διατροφής και να προσαρμόζεται στα νέα δεδομένα στο σώμα σας
Ο ρόλος του διαιτολόγου...

Όταν επισκέπτεστε έναν διαιτολόγο τότε μειώνονται οι πιθανότητες να βιώσετε ένα "κόλλημα" στη ζυγαριά. Ο λόγος είναι ότι ο ειδικός της διατροφής μπορεί να προβλέψει πότε θα συμβεί αυτό και να το προλάβει (αφού γνωρίζει το ιστορικό σας και το πώς ανταποκρίνεται ο οργανισμός σας στη δίαιτα).
Επιπλέον, ακόμα κι αν συμβεί, έχει τον τρόπο να σας βοηθήσει να το ξεπεράσετε άμεσα. 
Τέλος, μέσω της λιπομέτρησης, ο διαιτολόγος είναι σε θέση να σας πει αν το βάρος που χάνετε είναι λίπος ή μυϊκή μάζα, οπότε και να αξιολογήσει συνολικά την προσπάθεια που κάνετε. 

Πέρα απο όλα αυτά, όταν βρίσκεστε σε ένα πρόγραμμα απώλειας βάρους δε θα πρέπει να εστιάζετε μόνο στη ζυγαριά, καθώς αυτή θα σας δείξει ένα απλό νούμερο. Το πιο σημαντικό είναι οι αλλαγές που έχετε ήδη καταφέρει στη διατροφή σας, το πως νιώθετε γενικότερα αλλά και η διαφορά στους δείκτες υγείας και στις εξετάσεις σας. Και είμαι σίγουρη ότι όλα αυτά δεν παραμένουν στάσιμα, αντιθέτως βελτιώνονται σημαντικά!

Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc




Δευτέρα 28 Ιανουαρίου 2019

Ηλεκτρολύτες στην άσκηση:γιατί είναι τόσο σημαντικοί;

Τι είναι οι ηλεκτρολύτες;

Ηλεκτρολύτη ονομάζουμε μια ουσία η οποία όταν βρίσκεται μέσα σε ένα διάλυμα μπορεί να δημιουργήσει ηλεκτρικό ρεύμα. Τα οξέα, οι βάσεις και τα άλατα είναι ηλεκτρολύτες και συνήθως διασπώνται σε ιόντα, τα οποία φέρουν είτε θετικό είτε αρνητικό ηλεκτρικό φορτίο. Οι σπουδαιότεροι ηλεκτρολύτες στα σωματικά υγρά είναι το νάτριο (Να), το κάλιο (Κ), το χλώριο (Cl), το μαγνήσιο (Mg) και το ασβέστιο (Ca). 

Γιατί είναι τόσο σημαντικοί;

Η ισορροπία των υγρών και των ηλεκτρολυτών στην άσκηση είναι καθοριστικής σημασίας τόσο για την αθλητική απόδοση όσο και για την υγεία του αθλητή. Εάν διαταραχθεί αυτή η ισορροπία ο αθλητής δε θα μπορέσει να διατηρήσει τη θερμοκρασία του σώματος του στα επιθυμητά επίπεδα, θα επιβαρυνθεί η καρδιακή του λειτουργία και θα κινδυνεύσει είτε απο υπερθερμία είτε απο αφυδάτωση. Και στις δυό περιπτώσεις θα μειωθεί πολύ η αερόβια ικανότητα και η αντοχή του ενώ ενδεχομένως να κινδυνεύσει άμεσα και η υγεία του, παρουσιάζοντας σοβαρές επιπλοκές. 

Η ισορροπία των ηλεκτρολυτών στο σώμα είναι ιδιαίτερα σημαντική σε αγωνίσματα αντοχής, όταν ο αθλητής ασκείται για μεγάλο χρονικό διάστημα κάτω απο δύσκολες συνθήκες (αυξημένη θερμοκρασία και υγρασία, άπνοια, ηλιακή ακτινοβολία κ.α.) κι όταν αποβάλλει μεγάλες ποσότητες ιδρώτα κατά τη διάρκεια της άσκησης. 

Γι αυτό είναι πολύ σημαντική η αναπλήρωση των ηλεκτρολυτών (κατά τη διάρκεια και μετά την άσκηση), που αποβάλλονται κυρίως μέσω του ιδρώτα.

Πώς δρούν οι ηλεκτρολύτες;

Το νάτριο και το κάλιο συμβάλλουν στην πρόσληψη και τη συγκράτηση υγρών στο σώμα, ενώ το κάλιο είναι σημαντικό για την καλή λειτουργία του νευρικού και του μυϊκού συστήματος. 

Το νάτριο, το χλώριο, το κάλιο και το μαγνήσιο επιτελούν ζωτικές λειτουργίες όπως είναι η μετάδοση των ηλεκτρικών ερεθισμάτων για τη σύσπαση των μυών, συμπεριλαμβανομένης και της καρδιάς.Τα ιόντα ασβεστίου συμμετέχουν στη σύσπαση όλων των μυικών ομάδων και είναι απαραίτητα για τη μετάδοση της νευρικής ώσης. 

Πώς θα προσλάβετε την απαιτούμενη ποσότητα

Μια ισορροπημένη διατροφή, που περιλαμβάνει επαρκείς ποσότητες φρούτων, λαχανικών, γαλακτοκομικών και ποικιλία τροφίμων απο όλες τις ομάδες στα κύρια γεύματα σας μπορεί να καλύψει τις ανάγκες σας σε ηλεκτρολύτες. 

Εάν ωστόσο, διαπιστωθεί μέσα απο εξετάσεις αίματος, ότι έχετε έλλειψη μπορείτε να ενισχύσετε τη διατροφή σας με ηλεκτρολύτες σε μορφή συμπληρώματος. Συνήθως κυκλοφορούν στην αγορά σε αναβράζοντα δισκία, ενώ ηλεκτρολύτες περιέχονται και στα αθλητικά ποτά. Τέλος κάποια ποσότητα ηλεκτρολυτών περιέχεται και στα γνωστά gelακια που χρησιμοποιούν οι αθλητές αντοχής (μαραθώνιος, τρίαθλο κλπ). 

Για να είστε σίγουροι ότι προσλαμβάνετε τη σωστή για εσάς ποσότητα ηλεκτρολυτών (ούτε μικρότερη ούτε μεγαλύτερη) θα πρέπει να καταρτίσετε ένα ατομικό πλάνο ενυδάτωσης. Σε αυτό θα σας βοηθήσει ένας διατροφολόγος, ο οποίος θα λάβει υπ όψιν του όλους τους παράγοντες που επηρεάζουν την ενυδάτωση (άθλημα, συνθήκες προπόνησης, ρυθμός ιδρώτα, ύψος-βάρος-ηλικία και πρόγραμμα προπόνησης κ.α.).


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Αναφορές

Shirreffs SM, et al. Fluid and electrolyte needs for training, competition, and recovery. J Sports Sci 2011;29(Suppl 1):S39--46

Baker LB. Sweating Rate and Sweat Sodium Concentration in Athletes:A Review of Methodology and Intra/Interindividual Variability. Sport Med 2017;47(Suppl 1):111-128

Thomas dT, et al. Position of the Academy of Nutrition and Dietetics, Dietitians of Canada, and the American College of Sports Medicine:Nutrition and Athletic Performance. J Acad Nutr Diet 2016;116(3):501-528




Κυριακή 18 Μαρτίου 2018

Διατροφικά tips για δρομείς μεγάλων αποστάσεων


Τα δρομικά αγωνίσματα μεγάλων αποστάσεων (ημι- και μαραθώνιος όπως και άλλα αντίστοιχων ή περισσοτέρων χιλιομετρικών αποστάσεων) παρουσιάζουν αρκετές ιδιαιτερότητες κι έχουν ειδικές απαιτήσεις. Δεν είναι μόνο οι μεγάλες αποστάσεις που θα πρέπει να καλυφθούν αλλά και η ποικιλομορφία στις τοποθεσίες που πραγματοποιούνται αυτά τα αγωνίσματα. Έτσι, οι συμμετέχοντες αθλητές καλούνται να αντιμετωπίσουν ακραίες θερμοκρασίες, το υψόμετρο (όταν οι αγώνες γίνονται σε βουνό), το ανώμαλο έδαφος σε κάποιες περιπτώσεις, την ταχεία εξάντληση των αποθεμάτων ενέργειας αλλά και την ανάγκη για συνεχή λήψη τροφών κατά τη διάρκεια του αγώνα. 
Φυσικά η κατάλληλη προπόνηση είναι απαραίτητη όμως η διατροφή είναι καθοριστικής σημασίας προκειμένου ένας δρομέας να φέρει εις πέρας έναν τέτοιο αγώνα. 
Δείτε συνοπτικά τα βασικότερα χαρακτηριστικά που θα πρέπει να λάβει υπ'όψιν του ένας αθλητής στον προγραμματισμό του διατροφικού του πλάνου. 

Ενέργεια (θερμίδες)

Οι ενεργειακές ανάγκες των δρομέων μεγάλων αποστάσεων είναι αρκετά αυξημένες και συχνά στην πράξη οι περισσότεροι αθλητές αδυνατούν να καλύψουν τις απαιτούμενες θερμίδες. Ο αθλητής χρειάζεται ενέργεια για να καλύψει το βασικό μεταβολισμό του, τη φυσική του δραστηριότητα εκτός αγώνων αλλά και τις θερμίδες που θα καταναλώσει κατά τη διάρκεια του αγωνίσματος. Ενδεικτικά, ένας άντρας αθλητής με βάρος 85 κιλά, 180εκ ύψος ηλικίας 40 χρόνων με καθημερινή προπόνηση χρειάζεται κατά μέσο όρο 3000 θερμίδες για να καλύψει τις ανάγκες του. 

Υδατάνθρακες  

Οι δρομείς μεγάλων αποστάσεων είναι "εξαρτημένοι" απο τους υδατάνθρακες, καθώς η συνεχής λήψη υδατανθράκων πριν, κατά τη διάρκεια αλλά και μετά τον αγώνα είναι αναγκαία ώστε να γεμίσουν οι αποθήκες γλυκογόνου, να παρέχεται ενέργεια συνεχώς καθυστερώντας την κούραση και να επανέλθει το σώμα το ταχύτερο δυνατό. 

Έτσι μια δίαιτα βασισμένη σε υδατάνθρακες σε ποσότητες 8-12 γραμμαρίων/Kg σωματικού βάρους καθημερινά είναι το "κλειδί" για να ολοκληρωθεί ένας αγώνας σε ικανοποιητικό χρόνο με τον αθλητή σε σχετικά καλή κατάσταση στον τερματισμό. 

Πρακτικά, καθημερινά τα γεύματά σας θα πρέπει να βασίζονται σε τρόφιμα όπως τα ζυμαρικά, τα δημητριακά, το ρύζι και οι πατάτες, τα φρούτα και τα λαχανικά, τα γαλακτοκομικά. Κατά τη διάρκεια του αγώνα προτείνεται να καταναλώνονται αθλητικά ποτά με υδατάνθρακες, είτε τα ειδικά αθλητικά gel.  Μετά τον αγώνα ο αθλητής πρέπει να ξεκινάει τη λήψη υδατανθράκων το πρώτο μισάωρο και να συνεχίζει ανα δυο με τρεις ώρες να καταναλώνει  γεύματα πλούσια σε υδατάνθρακες.  

Πρωτείνες

Οι παρούσες συστάσεις για τους δρομείς μεγάλων αποστάσεων είναι να λαμβάνονται 1,2-2 γραμμάρια πρωτεϊνών/Kg βάρους/ημέρα. Σε γενικές γραμμές 20 γραμμάρια πρωτεϊνης είναι το ελάχιστο ποσό που θα πρέπει να καταναλώνεται καθημερινά, μοιρασμένο σε 3-4 γεύματα ταυτόχρονα με υδατάνθρακες, για να καλυφθούν οι ανάγκες. 

Σημαντική είναι η λήψη πρωτείνης μετά τον αγώνα, με στόχο τη γρηγορότερη αποκατάσταση. Για να ξεκινήσει η πρωτεϊνοσύνθεση είναι απαραίτητο ένα γεύμα που να περιέχει πρωτεϊνη την πρώτη ώρα μετά το τέλος της άσκησης.

Ενυδάτωση 

Η επαρκής ενυδάτωση πριν αλλά και κατά τη διάρκεια του αγώνα είναι ζωτικής σημασίας για την επιτυχή έκβαση ενός δρόμου αντοχής. 

Για να επιτευχθεί καλή ισορροπία υγρών, 2-4 ώρες πριν τον αγώνα συστήνεται να καταναλώσετε 5-10 ml/Κg σωματικού βάρους νερού ή αθλητικού ποτού. Αυτή η ποσότητα θα επιτρέψει στην αποβολή της περίσσειας υγρών πριν την έναρξη της άσκησης. 

Κατά τη διάρκεια του αγώνα, προτείνεται η λήψη αθλητικού ποτού περιεκτικότητας 6-12% σε υδατάνθρακες, για να υπάρχει συνεχής παροχή ενέργειας και αν αποφευχθούν ανεπιθύμητα συμπτώματα (π.χ. κράμπες, ζαλάδες κ.α.)

Βιταμίνες-μέταλλα

Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δίνουν οι αθλητές αντοχής σε κάποια συγκεκριμένα μικροθρεπτικά στοιχεία-αυτά είναι : το ασβέστιο, ο σίδηρος, οι βιταμίνες D, C, E, B, ο ψευδάργυρος και το μαγνήσιο. 

Καλό είναι να γίνονται τακτικά εξετάσεις αίματος για να είναι σίγουρος ο αθλητής ότι καλύπτει τις απαιτούμενες ποσότητες. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε περιόδους όπου μεταβάλλεται η διατροφή του είτε το πρόγραμμα προπόνησης. 

Τα συμπληρώματα βιταμινών-μετάλλων δεν έχουν να προσφέρουν κάτι επιπλέον, ούτε στην βελτίωση της απόδοσης ούτε και στην αποκατάσταση. Το αντίθετο μάλιστα, υπάρχει ο κίνδυνος παρενεργειών και τοξικότητας σε κάποιες περιπτώσεις.

Ανεκτικότητα πεπτικού συστήματος

Προκειμένου να καλύψουν όλες αυτές τις ανάγκες οι δρομείς αντοχής είναι αναγκασμένοι να τρώνε και κατά τη διάρκεια του αγώνα, που δεν είναι πάντα εύκολο-ειδικά όταν δεν υπάρχουν διαλείμματα δε μπορεί να καταναλωθεί κανονικό γεύμα. Έτσι, δεν είναι λίγες οι φορές που αυτοί οι αθλητές αισθάνονται διάφορες ενοχλήσεις απο το πεπτικό (δυσφορία, φούσκωμα, πρήξιμο κ.α.)

Με δεδομένη τη μειωμένη όρεξη των δρομέων, είναι δύσκολη η επιλογή των κατάλληλων τροφίμων. Τρόφιμα όπως η μπανάνα, τα μπισκότα, οι μπάρες και τα αθλητικά ποτά είναι πολύ καλές επιλογές γιατί και εύκολα μεταφέρονται και εύκολα τρώγονται και δεν προκαλούν τόσο μεγάλο πρόβλημα στο στομάχι. 

Σε κάθε περίπτωση για να αποφευχθούν δυσάρεστες ενοχλήσεις απο το γαστρεντερικό σύστημα, καλό είναι ο κάθε αθλητής να δοκιμάζει ποιά τρόφιμα και ποτά του ταιριάζουν και τα ανέχεται. Αυτή η δοκιμή εννοείται ότι θα γίνει στην προπόνηση και καλό είναι οι συνθήκες να προσομοιάζουν σε εκείνες του αγώνα ώστε μετά απο τις δοκιμές να επιλεγεί το κατάλληλο τρόφιμο και ποτό.


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Πηγή :Williamson E. Nutritional implications for ultra-endurance walking and running events.Extrem Physiol Med 2016;5:13





 

Τετάρτη 27 Σεπτεμβρίου 2017

Εμφιαλωμένο νερό : μεταλλικό, επιτραπέζιο ή ανθρακούχο;

Οι ανάγκες σε νερό ποικίλουν απο άνθρωπο σε άνθρωπο ανάλογα την ηλικία, τη φυσική δραστηριότητα, τις καιρικές συνθήκες αλλά και τις ιδιαιτερότητες κάθε ατόμου. Σε ένα μεγάλο ποσοστό (σε παγκόσμιο επίπεδο), ο άνθρωπος δεν καλύπτει τις ανάγκες του σε νερό, κυρίως λόγω μη επαρκούς πρόσληψης.
Παρόλα αυτά η κατανάλωση εμφιαλωμένου νερού έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Το εμφιαλωμένο νερό συνήθως επιλέγεται για λόγους γεύσης και οσμής, επειδή το νερό βρύσης σε αρκετές περιπτώσεις έχει μια δυσάρεστη γεύση και μυρίζει έντονα. Ακόμη, είναι η επιλογή των περισσοτέρων που απουσιάζουν απο το σπίτι αρκετές ώρες ενώ σερβίρεται πλέον κατά κόρον και σε καταστήματα εστίασης. Ο βασικότερος όμως λόγος για τον οποίο επιλέγεται εμφιαλωμένο νερό είναι το γεγονός ότι το υπέδαφος (άρα και τα υπόγεια ύδατα) έχει υποστεί μεγάλη μόλυνση κι επιπλέον τα δίκτυα ύδρευσης σε αρκετές περιπτώσεις δεν είναι κατάλληλα.
Σύμφωνα με το νόμο, το πόσιμο νερό πρέπει να είναι καθαρό, άοσμο, άγευστο, άχρωμο. Επιπλέον πρέπει να στερείται παθογόνων μικροοργανισμών και επιβλαβών χημικών ουσιών. Για αυτό το λόγο και το νερό βρύσης αλλά και το εμφιαλωμένο υπόκεινται σε ελέγχους, φυσικούς, μικροβιολογικούς και χημικούς.

Το εμφιαλωμένο νερό διακρίνεται στις εξής κατηγορίες: επιτραπέζιο, μεταλλικό, ανθρακούχο, νερό πηγής και νερό πηγαδιού (αρτεσιανό). Η κατηγοριοποίηση γίνεται κυριώς με βάση την πηγή προέλευσης και τη σύσταση του νερού. 

Επιτραπέζιο νερό

Το επιτραπέζιο είναι νερό το οποίο έχει υποστεί απολύμανση, είτε με όζον είτε με άλλες μεθόδους και η σύστασή του δε διαφέρει σημαντικά απο αυτή του νερού βρύσης. Συνήθως προτείνεται σε ασθενείς με μειωμένη λειτουργία ανοσοποιητικού συστήματος ή σε άλλες καταστάσεις όπου η αναλογία μετάλλων και ιχνοστοιχείων έχει σημασία. 

Μεταλλικό νερό

Είναι φυσικό νερό υπόγειας προέλευσης και περιλαμβάνει συγκεκριμένο αριθμό μετάλλων και ιχνοστοιχείων. Η αναλογία φυσικών μετάλλων και ιχνοστοιχείων είναι σταθερή σε κάθε τύπο μεταλλικού νερού και σχετίζεται άμεσα με την σύσταση της πηγής απο την οποία προέρχεται. Απαγορεύεται η προσθήκη επιπλέον μετάλλων στο μεταλλικό νερό, δεν επιτρέπεται γενικώς καμία επεξεργασία σε αυτό τον τύπο εμφιαλωμένου νερού. 
Το φυσικό μεταλλικό νερό κατηγοριοποιείται περαιτέρω αναλόγως της σύστασής του, του ph, της θερμοκρασίας αλλά και της σκληρότητας. 
Η κατηγοριοποίηση του μεταλλικού νερού ανάλογα με την περιεκτικότητα αυτού σε φυσικά μέταλλα και ιχνοστοιχεία βοηθά στο να προσδιορισθούν οι επιδράσεις στην υγεία του συγκεκριμένου νερού αφού αναλόγως τη συγκέντρωση των συστατικών το νερό αυτό αποκτά αντίστοιχες ιδιότητες. Για παράδειγμα, το μεταλλικό νερό πλούσιο σε μαγνήσιο και θειϊκά άλατα βοηθά στην καλύτερη πέψη και βελτιώνει τα συμπτώματα της δυσκοιλιότητας. 

Ανθρακούχο νερό 

Το συγκεκριμένο νερό προέρχεται κι αυτό απο πηγή. Στο ανθρακούχο νερό είτε υπάρχει απο τη φύση του διοξείδιο του άνθρακα είτε προστίθεται κατά την επεξεργασία του. Έτσι υπάρχει το "ανθρακούχο νερό πηγής", το "ανθρακούχο μεταλλικό νερό" κ.α. 

Νερό πηγής

Είναι νερό το οποίο προέρχεται απο κάποια πηγή, δηλαδή είναι νερό υπόγειας προέλευσης. Το συγκεκριμένο νερό συλλέγεται κατευθείαν απο την πηγή με φυσικό τρόπο, δε χρησιμοποιούνται δηλαδή τεχνητά μέσα, εμφιαλώνεται επί τόπου κι έχει όλες τις φυσικές ιδιότητες της πηγής απο την οποία προέρχεται.

Αρτεσιανό νερό

Το συγκεκριμένο νερό προέρχεται απο κάποιο πηγάδι ή απο μια γεώτρηση. Για την εξαγωγή του χρησιμοποιούνται διάφορα συστήματα και η σύστασή του προσομοιάζει με αυτή του νερού πηγής. 


Όσον αφορά στην ασφάλεια του εμφιαλωμένου νερού, τονίζεται ότι εάν οι φιάλες δεν αποθηκευθούν υπό τις κατάλληλες συνθήκες, εκτεθούν δηλαδή σε υψηλές θερμοκρασίες και άμεσο ηλιακό φως, υπάρχει πολύ αυξημένος κίνδυνος επιμόλυνσης του νερού με το προϊόν συσκευασίας. Μελέτες έχουν δείξει ότι το νερό που βρίσκεται σε μικρότερες συσκευασίες τείνει να μολύνεται ευκολότερα και το ίδιο ισχύει και για το ανθρακούχο νερό
Επειδή συνήθως το υλικό συσκευασίας είναι πλαστικό (PET) οπότε δυνητικά τοξικό, μια καλή εναλλακτική μπορεί να είναι το εμφιαλωμένο νερό σε γυάλινη συσκευασία, όταν βέβαια διατηρείται σε δροσερό και σκοτεινό μέρος.


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc
 
Αναφορές :

Quattrini S., Pampaloni B., Brandi L.M. Natural mineral waters:chemical characteristics and health effects. Clinical Cases in Mineral and Bone Metabolism 2016;13(3):173-180

Diduch M., Polkowska Z., Namiesnik J. Chemical Quality of Bottled Waters:A Review Journal of Food Science, 2011, Vol.76, No 9

International Bottled Water Association (www.bottledwater.org)










 

Κυριακή 2 Ιουλίου 2017

Πόσο σημαντική είναι η ενυδάτωση για έναν αθλητή ;

Η σωστή κι επαρκής ενυδάτωση είναι απο τους σημαντικότερους παράγοντες που επηρεάζουν την άσκηση καθώς επιδρά καθοριστικά στη διατήρηση της αθλητικής απόδοσης σε σταθερά επίπεδα. Αυτό συμβαίνει κυρίως επειδή με την άσκηση χάνονται μεγάλες ποσότητες ιδρώτα, οπότε εάν ο αθλητής αποτύχει ν' αναπληρώσει αυτά τα υγρά θα έρθει αντιμέτωπος με πρόωρη κόπωση, θα μειωθεί η απόδοσή του ενώ σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να κινδυνεύσει ακόμα και με θερμοπληξία, μια επικίνδυνη κατάσταση, δυνητικά απειλητική για τη ζωή του. 
Ο ανθρώπινος οργανισμός αποτελείται κατά μέσο όρο απο 60% νερό, 65% απο το οποίο είναι ενδοκυττάριο ενώ το υπόλοιπο 35% βρίσκεται σε εξωκυττάριος χώρους. Το νερό είναι το βασικό συστατικό του αίματος, το οποίο μεταφέρει οξυγόνο, θρεπτικά συστατικά, ορμόνες και διάφορες άλλες ουσίες στα κύτταρα ενώ ταυτόχρονα απομακρύνει απο τον οργανισμό τα άχρηστα προϊόντα του μεταβολισμού. Επίσης το νερό προστατεύει όργανα ζωτικής σημασίας, όπως ο εγκέφαλος και ο νωτιαίος μυελός, απο διάφορους τραυματισμούς, καθώς έχει την ιδιότητα να παραμένει ασυμπίεστο. Ωστόσο, μια απο τις σημαντικότερες λειτουργίες του νερού, που σχετίζεται άμεσα με την άσκηση, είναι ο έλεγχος της θερμοκρασίας του σώματος.
Η ισορροπία νερού και ηλεκτρολυτών μεταξύ των "διαμερισμάτων"  του οργανισμού είναι εξαιρετικής σημασίας για τους αθλητές. Μεταβολές των υγρών, όπως για παράδειγμα ελάττωση του όγκου του αίματος και κυτταρική αφυδάτωση, μπορούν να οδηγήσουν στην εμφάνιση κόπωσης ή θερμικής βλάβης. 

Είναι γνωστό ότι κατά τη διάρκεια της άσκησης παράγεται θερμότητα. Απο την άλλη, ο οργανισμός για να διατηρήσει τη θερμοκρασία του σταθερή αναγκάζεται ν' αποβάλλει υγρά, κυρίως μέσω του ιδρώτα. Ο ρυθμός εφίδρωσης σχετίζεται με την ένταση της άσκησης, τις περιβαλλοντικές συνθήκες , την ένδυση , την αρχική κατάσταση υδάτωσης του αθλητή και διαφέρει επίσης απο αθλητή σε αθλητή. Εάν παρεμποδιστεί η έκκριση ιδρώτα, τότε μπορεί η θερμοκρασία σώματος του αθλητή ν' αυξηθεί σημαντικά. Περιβαλλοντικοί παράγοντες που εμποδίζουν την εφίδρωση είναι οι υψηλές θερμοκρασίες και η υψηλή σχετική υγρασία της ατμόσφαιρας. 

Όταν ο αθλητής αποβάλλει μεγάλες ποσότητες ιδρώτα, μοιραία αποβάλλονται και σημαντικές ποσότητες υγρών και ωφέλιμων ουσιών απο το σώμα του, όπως είναι οι ηλεκτρολύτες. Έτσι, αθλητές των οποιών οι απώλειες μέσω του ιδρώτα υπερβαίνουν την πρόσληψη υγρών, αφυδατώνονται κατά τη διάρκεια της άσκησης. Ειδικότερα, ένας αθλητής με υψηλό ρυθμό εφίδρωσης που ασκείται έντονα σ' ένα θερμό και υγρό περιβάλλον μπορεί ν' αφυδατωθεί πολύ γρήγορα. 
Οι αρνητικές συνέπειες στο σώμα του αθλητή είναι ανάλογες του βαθμού της αφυδάτωσης. Έτσι, μια αφυδάτωση της τάξης του 1-2% του σωματικού βάρους δεν επιφέρει σημαντικές αλλαγές ιδιαίτερα όταν η άσκηση είναι μικρής διάρκειας, αλλά εάν ο αθλητής αφυδατωθεί σε ποσοστό μεγαλύτερο του 2% του βάρους του τότε επηρεάζεται αρνητικά η αεροβική του ικανότητα. Ακόμα υψηλότερα επίπεδα αφυδάτωσης (περισσότερο απο 3-4% του σωματικού βάρους) επιδρούν αρνητικά στις νοητικές λειτουργίες, στην πνευματική ετοιμότητα και στη διάθεση του αθλητή κι αυξάνουν σημαντικά την πιθανότητα εμφάνισης κράμπας, εξάντλησης και θερμοπληξίας. Επιπλέον, κάποιες μελέτες δείχνουν ότι η αφυδάτωση της τάξης του 3% μειώνει την αντοχή στην άσκηση υψηλής έντασης ενώ παράλληλα ελαττώνει την ικανότητα εκτέλεσης συγκεκριμένων δεξιοτήτων που απαιτούνται σε ορισμένα αθλήματα. 

Η πιθανότητα αφυδάτωσης αυξάνεται όταν ο αθλητής δεν είναι επαρκώς ενυδατωμένος πριν την έναρξη της άσκησης καθώς κι όταν η άσκηση είναι παρατεταμένης διάρκειας, δηλαδή ξεπερνάει τη 1-1,5 ώρα. Επίσης η λήψη κάποιων σκευασμάτων (π.χ. διουρητικών) και η κατανάλωση αλκοόλ αυξάνουν τον κίνδυνο αφυδάτωσης κατά τη διάρκεια της άσκησης.

Όλες αυτές οι αρνητικές επιπτώσεις για τον αθλητή μπορούν να προληφθούν ή έστω ν' αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά εάν ακολουθηθούν τα κατάλληλα πρωτόκολλα ενυδάτωσης, τα οποία θα πρέπει να είναι εξατομικευμένα για τον κάθε αθλητή και διαφορετικά για κάθε άθλημα. Με αυτό τον τρόπο μπορεί να προαχθεί η μέγιστη δυνατή απόδοση αλλά κυρίως η ασφάλεια για κάθε αθλητή στους αγωνιστικούς χώρους. 
 

Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία :

  • Shirreffs M. Susan, Sawka N,. Michael. Fluide and electrolyte needs for training, competition, and recovery. Journal of Sports Sciences 2011;29(S1):S39-S46
  • Casa J. Douglas, Armstrong E. Lawrense, et al. National Athletic Trainers' Association Position Statement : Fluid Replacement for Athletes. Journal of Athletic Training, 2000;35(2):212-224
  • Kenefick W. Robert, Cheuvront N. Samuel. Hydration for recreational sport and plysical activity. Nutrition Reviews, vol. 70 (Suppl.2):S137-S142