Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Υγιής Ανάπτυξη. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Υγιής Ανάπτυξη. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Κυριακή 9 Οκτωβρίου 2022

Δημητριακά πρωινού για παιδιά: υγιεινά ή όχι;

Τα δημητριακά είναι ένα τρόφιμο πολύ δημοφιλές στα παιδιά κι αποτελεί τη βάση του πρωινού για όσα παιδιά τρώνε πρωινό. Στην ουσία είναι δημητριακά που είναι επεξεργασμένα με τέτοιο τρόπο έτσι ώστε να είναι έτοιμα για κατανάλωση-συνήθως χρειάζεται να προσθέσει κανείς μόνο γάλα κι έχει έτσι ένα πλήρες πρωινό γεύμα. 

Παραδοσιακά τα δημητριακά πρωινού ήταν ένα τρόφιμα πλούσιο σε υδατάνθρακες και φυτικές ίνες και χαμηλό σε λιπαρά. Τα περισσότερα απο αυτά είναι εμπλουτισμένα σε βιταμίνες και ιχνοστοιχεία (πχ σίδηρο). Τα τελευταία χρόνια όμως πολλά απο τα προϊόντα που εμφανίζονται στα ράφια των σούπερ μάρκετ ενώ αναφέρουν ότι είναι υγιεινά και κατάλληλα για παιδιά, τελικά (με μια γρήγορη ανάλυση των συστατικών τους) δεν πληρούν τις προδιαγραφές ώστε να χαρακτηρίζονται ως "υγιεινά". 

Δημητριακά πρωινού και υγεία των παιδιών

Μελέτες δείχνουν ότι τα παιδιά που καταναλώνουν δημητριακά πρωινού έχουν καλύτερη ποιοτικά διατροφή σε σχέση με τα παιδιά που δεν καταναλώνουν δημητριακά στο πρωινό τους. Ειδικότερα, παιδιά κι έφηβοι που τρώνε δημητριακά πρωινού προσλαμβάνουν 60% περισσότερη βιταμίνη D, 52% περισσότερη βιταμίνη Α, 15% περισσότερο ασβέστιο, 71% περισσότερο σίδηρο και 8% περισσότερο κάλιο. Εάν προσέθεταν και γάλα στα δημητριακά τότε η πρόσληψη βιταμίνης D κι ασβεστίου ήταν ακόμα μεγαλύτερη. Σε άλλες σχετικές μελέτες φάνηκε ότι τα δημητριακά πρωινού είναι η κύρια πηγή φυτικών ινών για τα παιδιά, συνεισφέροντας σχεδόν το 50% των ινών που ένα παιδί έχει ανάγκη. Όταν δε τα δημητριακά περιέχουν βρώμη, τότε η πρόσληψη φυτικών ινών κι άλλων θρεπτικών συστατικών είναι ακόμα μεγαλύτερη.  

Φαίνεται ότι τα παιδιά που καταναλώνουν δημητριακά πρωινού έχουν μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης παχυσαρκίας διατηρώντας ένα χαμηλότερο σωματικό βάρος σε σχέση με παιδιά που δεν καταναλώνουν πρωινό είτε δεν καταναλώνουν δημητριακά στο πρωινό τους. Οι φυτικές ίνες που περιέχουν τα δημητριακά πρωινού προστατεύουν απο την εμφάνιση διαβήτη και υπέρτασης οπότε συμβάλλουν στην καλή υγεία του καρδιαγγειακού συστήματος.

Ναί μεν, αλλά...

Τα οφέλη των δημητριακών είναι εμφανή όταν επιλέγεται ένα προϊόν πλούσια σε φυτικές ίνες, χαμηλό σε ζάχαρη και κρυμμένη ζάχαρη και χαμηλό επίσης σε λιπαρά. Δυστυχώς τα περισσότερα δημητριακά που βρίσκονται στην αγορά σήμερα (κι ειδικά αυτά που προορίζονται για παιδιά) δεν έχουν τη σύσταση εκείνη που μπορεί να είναι ωφέλιμη, καθώς είναι πλούσια σε ζάχαρη, αλάτι, λιπαρά και πολύ φτωχά σε φυτικές ίνες. Ειδικά τα σοκολατένια, που είναι και η προτίμηση των περισσοτέρων παιδιών, είναι απο τα χειρότερα ποιοτικά και τα λιγότερο θρεπτικά. 

Τελικά το παιδί να τρώει δημητριακά στο πρωινό του; Ναί, αλλά θα πρέπει το προϊόν να έχει επιλεγεί με προσοχή, έτσι ώστε να είναι όσο πιο υγιεινό γίνεται. Υπάρχουν και τέτοια δημητριακά πρωινού στην αγορά, είναι λίγα, αλλά υπάρχουν. Αρκεί να κοιτάξετε τα συστατικά τους και τη διατροφική ετικέτα-εκεί θα δείτε τελικά εάν το προϊόν αυτό είναι κατάλληλο. 

Επιλέγοντας τα κατάλληλα δημητριακά

  1. Επιλέξτε δημητριακά ολικής άλεσης. Κοιτάξτε τα συστατικά ούτως ώστε τα συστατικά ολικής άλεσης να καλύπτουν τουλάχιστον το 50-60% του συνόλου των δημητριακών.
  2. Διαβάστε την ετικέτα του προϊόντος. Τα 3 πρώτα συστατικά είναι εκείνα τα οποία περιέχονται στη μεγαλύτερη ποσότητα. Εάν στα συστατικά δείτε πολλές άγνωστες λέξεις τις οποίες δε μπορείτε να αναγνωρίσετε είναι καλύτερα να μην αγοράσετε το προϊόν.
  3. Προκειμένου να επιλέξετε ένα προϊόν χαμηλό σε ζάχαρη επιλέξτε εκείνο που έχει 10 ή λιγότερα γραμμάρια απλά ζάχαρα ανά 100γρ τροφίμου. Συνήθως σε αυτά αναγράφεται η ένδειξη "χωρίς προσθήκη ζάχαρης". 
  4. Επιλέξτε δημητριακά πλούσια σε φυτικές ίνες. Η ετικέτα θα πρέπει να γράφει 3 γραμμάρια τουλάχιστον φυτικών ινών ανά μερίδα προϊόντος. Συνήθως τέτοια δημητριακά περιέχουν βρώμη και ξηρούς καρπούς, ξηρά φρούτα κλπ 
  5. Προσέξτε να είναι χαμηλά σε αλάτι. Αυτό σημαίνει ότι η περιεκτικότητα θα πρέπει να είναι λιγότερη απο 0,5-1% σε αλάτι.
  6. Ελέγξτε την περιεκτικότητα σε λιπαρά, θα πρέπει να είναι λιγότερο απο 3 γραμμάρια κορεσμένων λιπαρών ανά 100γρ. 

Αθανασία Κακλαμάνου

Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία

Williams PG. The Benefits of Breakfast Cereal Consumption: A Systematic Review of the Evidence Base. Adv Nutr 2014;5:6365-6735

Smith JD., Zhu Y., et al. Asoociation between Ready-to-Eat Ceral Consumption and Nutrient Intake, Nutritional Adequacy, and Diet Quality  among Infants, Toddlers and Children in the National Health and Nutrition Examination Survey 2015-2016. Nutrients 2019;11:1989

Legarre-Gimenez N., et al. Breakfast Characteristics and Their Association with energy, Macronutrients, and Food Intake in Children and Adolescents:A Systematic Review And Meta-Analysis. Nutrients 2020;12:2460

Fulgoni V., et al. Oatmeal-Containing Breakfast is Associated with Better Diet Quality and Higher Intake of Key Food Groups and Nutrients Compared to Other Breakfasts In Children. Nutrients 2019;11:964

Hunty A., et al. Doea Regular Breakfast Cereal Consumption Help Chlildren and Adolescents Stay Slimmer?A Sytematic Review and Meta-Analysis. Obes Facts 2013;6:70-85





Κυριακή 2 Ιανουαρίου 2022

Χρειάζεται το παιδί μου συμπλήρωμα διατροφής;

Τα στοιχεία δείχνουν ότι τα μικρά παιδιά και οι έφηβοι λαμβάνουν συμπληρώματα διατροφής, σε μεγάλο βαθμό-πάνω απο το ένα τρίτο παιδιών ηλικίας άνω των 8 ετών θα πάρει κάποιο συμπλήρωμα. Συνήθως τα παιδιά αγοράζουν και καταναλώνουν συμπληρώματα βιταμινών και μετάλλων. 

Είναι απαραίτητα τα συμπληρώματα στα παιδιά και σε ποιές περιπτώσεις; Είναι ασφαλή και τί άλλο θα πρέπει να προσέξει ένας γονέας;

Πόσο αναγκαία είναι τα συμπληρώματα;

Οι συστάσεις διεθνών οργανισμών αναφέρουν ότι τα θρεπτικά συστατικά που είναι απαραίτητα για την καλή υγεία των παιδιών και την υγιή τους ανάπτυξη θα πρέπει να λαμβάνονται απο τα τρόφιμα-άρα μέσω μιας ισορροπημένης διατροφής. 

Ωστόσο υπάρχουν αρκετές περιπτώσεις όπου ένα παιδί δε μπορεί να προσλάβει όλα όσα χρειάζεται μόνο απο τη διατροφή οπότε και βρίσκεται σε κίνδυνο έλλειψης. Έτσι, όπως δείχνουν μελέτες, τα μικρά παιδιά δε μπορούν εύκολα να καλύψουν τις ανάγκες τους σε σίδηρο και ασβέστιο μέσα απο τα τρόφιμα. Επιπλέον, πολλά παιδιά έχουν αυξημένο κίνδυνο να εμφανίσουν έλλειψη βιταμίνης D. 

Σε ποιές περιπτώσεις χρειάζεται το παιδί συμπλήρωμα;

Τα συμπληρώματα ενδείκνυται στις περιπτώσεις όπου έχει διαπιστωθεί έλλειψη σε κάποια βιταμίνη, μέταλλο ή ιχνοστοιχείο μέσα απο εξετάσεις. Η έλλειψη αυτή μπορεί να οφείλεται είτε σε μειωμένη πρόσληψη είτε σε μειωμένη απορρόφηση του στοιχείου αυτού. Επιπλέον, όταν το παιδί ακολουθεί μια δίαιτα που περιορίζει αρκετές ομάδες τροφίμων (πχ αυστηρή χορτοφαγία) είτε έχει διαγνωστεί με μια πάθηση ή ασθένεια τότε πιθανότατα θα χρειαστεί συμπλήρωμα διατροφής.  Τέλος, συμπληρώματα διατροφής συνήθως είναι αναγκαία όταν το παιδί δεν προσλαμβάνει ικανοποιητική ποσότητα τροφής (λόγω πχ μειωμένης όρεξης) ή όταν το παιδί λαμβάνει φάρμακα, για οποιοδήποτε λόγο. 

Προσοχή! Τα συμπληρώματα δεν είναι αθώα...

Ακόμα κι αν χρειαστεί το παιδί σας να πάρει κάποιο συμπλήρωμα αυτό θα πρέπει να γίνει σε συνεννόηση με τον παιδίατρο και μετά απο σύστασή του. Ποτέ μην αγοράζετε συμπλήρωμα μόνο και μόνο επειδή ακούσατε κάπου ότι βοηθά. Τα συμπληρώματα όπως βοηθούν ένα παιδί όταν χρειάζεται έτσι μπορεί και να βλάψουν όταν λαμβάνονται χωρίς επίβλεψη.

Τα περισσότερα συμπληρώματα περιέχουν ποσότητες βιταμινών, μετάλλων και ιχνοστοιχείων που υπερβαίνουν κατά πολύ τις συνιστώμενες ημερήσιες δόσεις οπότε μπορεί να δημιουργήσουν τοξικότητα προκαλώντας ήπια ή και σοβαρότερα συμπτώματα (διάρροια, ναυτία, πονοκεφάλους κα). Επιπλέον, κάποια ομοιοπαθητικά σκευάσματα αλλά και ορισμένα συμπληρώματα για αδυνάτισμα ενδέχεται να προκαλέσουν σοβαρές βλάβες σε όργανα (πχ ήπαρ) οπότε δεν πρέπει για κανένα λόγο να λαμβάνονται χωρίς ιατρική συμβουλή.

Τέλος, να θυμάστε να φυλάσσετε τα συμπληρώματα σε σημείο όπου δε μπορούν να προσεγγίσουν τα παιδιά.


Αθανασία Κακλαμάνου

Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία 

Martini L., Pecoraro L., et al. Appropriate and inappropriate vitamin supplementation in children. Journal of Nutrition Science 2020;9:e20,pp1-8

Smolinske S., et al. Dietary supplements in children. Pediatric Clinics of North America 2017;64(6):1243-1255

Bailey RL., et al. Do supplements improve micronutrient sufficiency in children and adolescents. J Pediatr 2012;161(5):837-842

Kang M., Kim DW., et al. The nutrition contribution of dietary supplements on total nutrient intake in children and adolescents. European Journal of Clinical Nutrition 2016;70:257-261  


Κυριακή 28 Φεβρουαρίου 2021

Πόσες φυτικές ίνες χρειάζεται ένα παιδί;

Η παρουσία φυτικών ινών στην καθημερινή διατροφή είναι πολύ σημαντική καθώς αυτές σχετίζονται με μειωμένο κίνδυνο για πολλές ασθένειες. Κι ενώ γνωρίζουμε αρκετά για την ποσότητα που πρέπει να καταναλώνει ένας ενήλικας, λιγότερο γνωστές είναι οι συστάσεις για τα παιδιά. 
Πολλοί γονείς αναφέρουν ότι τα παιδιά δυσκολεύονται να καταναλώσουν τρόφιμα πλούσια σε φυτικές ίνες.

Τί είναι οι φυτικές ίνες 

Πρόκειται για υδατάνθρακες οι οποίοι δε διασπώνται απο το πεπτικό σύστημα οπότε φτάνουν άθικτοι σχεδόν στο παχύ έντερο. Εκεί αφού υποστούν ζύμωση απο βακτήρια του εντέρου, μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά τη φυσιολογία του, την απορρόφηση θρεπτικών συστατικών και το μεταβολισμό.

Υπάρχουν δυο τύπου φυτικών ινών, οι διαλυτές και οι αδιάλυτες. Τρόφιμα πλούσια σε ίνες είναι τα προϊόντα ολικής άλεσης, τα φρούτα, τα λαχανικά, τα όσπρια και οι ξηροί καρποί.   

Γιατί είναι τόσο σημαντικές για το παιδί

Οι φυτικές ίνες αυξάνουν τον όγκο των κοπράνων απορροφώντας νερό οπότε και διευκολύνουν το έντερο να κάνει τις απαραίτητες κινήσεις και να αποβάλλει τα κόπρανα ευκολότερα. Εκτός απο την ανακούφιση που προσφέρουν απο τη δυσκοιλιότητα, οι φυτικές ίνες συμβάλλουν στο γρηγορότερο κι ευκολότερο κορεσμό. Όταν στο φαγητό του παιδιού περιέχονται φυτικές ίνες τότε το παιδί θα χορτάσει και δε θα αναζητήσει σνακ και γλυκίσματα αμέσως μετά το φαγητό. 

Παράλληλα ο ρόλος των φυτικών ινών στην πρόληψη διάφορων ασθενειών και παθήσεων είναι ιδιαίτερα σημαντικός. Μελέτες δείχνουν ότι διατροφή υψηλής περιεκτικότητας σε φυτικές ίνες μειώνει την πιθανότητα εμφάνισης διαβήτη, παχυσαρκίας, υπέρτασης, καρδιακής προσβολής κι εγκεφαλικού επεισοδίου αλλά και παθήσεων του γαστρεντερικού. Επιπλέον, οι φυτικές ίνες συμβάλλουν στη διατήρηση ενός φυσιολογικού σωματικού βάρους και βελτιώνουν τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος των παιδιών.

Πόσες φυτικές ίνες συστήνονται για τα παιδιά;

Επειδή οι σχετικές μελέτες στα παιδιά είναι λιγοστές, δεν υπάρχει μια συγκεκριμένη σύσταση για τις φυτικές ίνες, στην οποία να συμφωνούν όλοι και να θεωρείται ως ο "χρυσός κανόνας".

Έτσι, οι συστάσεις διαφέρουν απο οργανισμό και απο χώρα σε χώρα κι εξαρτώνται σε κάθε περίπτωση απο την ηλικία του παιδιού, το φύλο και τις ενεργειακές ανάγκες κάθε παιδιού.

Η Αμερικανική Παιδιατρική Εταιρεία συστήνει τον εύκολο κανόνα: ηλικία παιδιού +5γραμμάρια. Μια δεύτερη σύσταση προτείνει 0,5γραμμάρια/Κιλό βάρους με ανώτατο όριο τα 30 γραμμάρια ινών. Μια άλλη σύσταση του οργανισμού τροφίμων και φαρμάκων (FDA) είναι τα 12 γραμμάρια ινών/1000 θερμίδες.

Απο την άλλη, οι συστάσεις της επιστημονικής επιτροπής του Ηνωμένου Βασιλείου είναι 15 γραμμάρια την ημέρα για παιδιά 2-5 ετών, 20γραμμάρια για παιδιά 5-11 ετών, 25 γραμμάρια για εφήβους 11-16 ετών και 30 γραμμάρια για εφήβους 16-18 ετών. Οι ανωτέρω συστάσεις αποτελούν το μέσο όρο και εξατομικεύονται περαιτέρω ανάλογα το φύλο αλλά και την κατάσταση υγείας του παιδιού.

  

Αθανασία Κακλαμάνου

Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία

Edwards CA., Xie C., Garcia AL. Dietary fiber and health in children and adolescents. Proceedings of the Nutrition Society 2015;74:292-302

Korczak R.,et al. Dietary fiber and digestive heath in children. Nutrition Reviews 2017;Vol.75(4):241-259

Kranz S., et al. What Do We Know About Dietary Fiber Intake In Children and Health? The Effects of Fiber Intake on Constipation, Obesity, and Diabetes in Children. Adv Nutr 2012;3:47-53

  






  

Κυριακή 13 Σεπτεμβρίου 2020

Διατροφή για φοιτητές

Η διατροφή στα χρόνια της φοιτητικής ζωής αποτελεί μια πρόκληση που μόνο εύκολη δε μπορεί να χαρακτηριστεί για έναν φοιτητή-αυτό το γνωρίζω απο πρώτο χέρι καθώς υπήρξα κι εγώ φοιτήτρια μακριά απο το σπίτι μου για αρκετά χρόνια. 

Το πιο συνηθισμένο πρόβλημα των φοιτητών που επηρεάζει άμεσα τη διατροφή τους είναι η έλλειψη χρόνου. Επιπλέον, έχουν πολύ άγχος κατά περιόδους αφού βρίσκονται μακριά συνήθως απο τις οικογένειές τους κι αναλαμβάνουν πλέον αρκετές ευθύνες. 
Κι όμως! Με κάποια σχετική οργάνωση θα καταφέρεις κι εσύ, που βρέθηκες σε μια διαφορετική πόλη ως πρωτοετής φοιτητής, να έχεις μια υγιεινή διατροφή αν το θέλεις. Και τότε θα διαπιστώσεις ότι τρώγοντας υγιεινά αφενός θα νιώθεις καλύτερα κι αφετέρου θα έχεις καλύτερη επίδοση στα μαθήματα αλλά θα βελτιώσεις και τις αθλητικές σου επιδόσεις (αν τυχαίνει κι ασκείσαι).  

Πραγματικά, δεν είναι και τόσο δύσκολο όπως ίσως νομίζεις!

  1. Ξεκίνα με ένα καλό πρωινό. Όταν λέω καλό δεν εννοώ τυρόπιτα και σοκολατούχο γάλα! Είναι πολύ απλό να φτιάξεις στο σπίτι ένα τοστ (γλυκό ή αλμυρό) και να το πάρεις μαζί σου. Επίσης ένα ποτήρι γάλα είναι πάντα απαραίτητο και θα σε κρατήσει μακριά απο πείνα και διάθεση για τσιμπολογήματα αργότερα μέσα στην ημέρα. Εάν το βρίσκεις δύσκολο να ξυπνήσεις νωρίτερα για να ετοιμάσεις πρωινό πάρε απο το δρόμο ένα κουλούρι σουσαμένιο κι ένα φρεσκοστιμμένο χυμό φρούτων ή γάλα.
  2. Μην παραλείπεις γεύματα. Μην αφήνεις το στομάχι σου άδειο περισσότερο απο 4 ώρες. Οργάνωσε το πρόγραμμά σου έτσι ώστε να τρώς 3 γεύματα (πρωινό, γεύμα και δείπνο) αλλά και 2-3 σνακ/μικρογεύματα μέσα στην ημέρα, είτε βρίσκεσαι σπίτι είτε έξω. 
  3. Οργάνωσε την κουζίνα σου. Ακριβώς όπως το υπόλοιπο σπίτι έχει τα απαραίτητα (ντουλάπα, γραφείο, τηλεόραση, ψυγείο κλπ) έτσι και η κουζίνα σου καλό είναι να περιλαμβάνει κάποια βασικά για να κάνεις τη ζωή σου ευκολότερη με το φαγητό. Έτσι, φρόντισε να έχεις ένα φουρνάκι με 2 εστίες, ένα αντικολλητικό τηγάνι, μια δυο κατσαρόλες, ένα ταψί, ένα μπλέντερ ή επεξεργαστή τροφίμων που κόβει και πολτοποιεί. Μια τοστιέρα φαίνεται να είναι επίσης απαραίτητη, όπως και σπάτουλες και κουτάλες για χρήση μέσα στα μαγειρικά σκεύη.
  4. Πήγαινε για ψώνια! Κι αφού έχεις οργανώσει την κουζίνα σου τώρα χρειάζεσαι τρόφιμα! Καθιέρωσε μια ημέρα μέσα στην εβδομάδα που θα πηγαίνεις super market ή σε μανάβη-μπακάλη και θα προμηθεύεσαι φρούτα, λαχανικά, γαλακτοκομικά, αβγά και υγιεινά σνακ που μπορείς να έχεις στο ντουλάπι για ώρα ανάγκης (ξηροί καρποί, μέλι, παξιμάδια, κριτσίνια κλπ). Επίσης μια δυο κονσέρβες με ψάρι, ντοματοχυμοί, ζυμαρικά, όσπρια και δημητριακά (πχ νιφάδες βρώμης) είναι τρόφιμα που δε χαλάνε και μπορούν να αποτελέσουν μια γρήγορη λύση για απλά γεύματα.
  5. Delivery? Όχι ευχαριστώ... Η εύκολη λύση όταν δεν έχεις χρόνο. Αν κάτσεις και το καλοσκεφτείς μέχρι να φτάσει το έτοιμο φαγητό απο το fast food εσύ θα έχεις φτιάξει μια ομελέτα ή θα έχεις ετοιμάσει ένα σάντουιτς ή θα έχεις κόψει μια σαλάτα. Κι ενώ το burger, το club sandwich, η γίγας πίτσα με απ όλα θα σε γεμίσουν με πολλές θερμίδες και κακά λιπαρά απειλώντας την υγεία κι επιβαρύνοντας τον οργανισμό σου, το γρήγορο γεύμα που θα έχεις επιμεληθεί εσύ θα είναι σε πολλά επίπεδα καλύτερο. Άσε που θα κάνεις κι οικονομία!
  6. Προσοχή στον καφέ. H φοιτητική ζωή έχει γίνει συνώνυμο με τη μεγάλη κατανάλωση καφέ, ειδικά στην εξεταστική περίοδο. Ένας ή δυο καφέδες μέσα στην ημέρα δεν αποτελούν πρόβλημα, εφόσον είναι κλασικοί καφέδες κι όχι τα ροφήματα-υπερπαραγωγή με σιρόπι, σαντιγύ, σοκολάτα κλπ. Η επιπλέον ποσότητα καφεϊνης όχι μόνο δε θα σε βοηθήσει αλλά θα σου δημιουργήσει νευρικότητα, ανησυχία, αυπνία και θα σου μειώσει την όρεξη για θρεπτικό φαγητό.
  7. Μην το παρακάνεις με το αλκοόλ.  Όταν θα βγούμε λογικό είναι να πιούμε ένα ποτό, όλοι το έχουμε κάνει ως φοιτητές. Όμως μην ξεχνάς ότι το αλκοόλ έχει πολλές θερμίδες, οπότε πίνοντας συχνά και μεγάλες ποσότητες αφενός θα αυξήσεις το βάρος σου αφετέρου διατρέχεις υψηλό κίνδυνο να αφυδατωθείς ή/και να έχεις σοβαρές στομαχικές ενοχλήσεις. Γι αυτό μην πίνεις ποτέ νηστικός και ενδιάμεσα φρόντισε να εναλλάσεις το ποτό με νερό.
  8. Ενυδάτωσου! Η έλλειψη νερού μπορεί να έχει ήπιες έως και σοβαρές επιπτώσεις στον οργανισμό σου. Έχε πάντοτε μαζί σου ένα θερμός με δροσερό νερό κι έχε το νού σου να πίνεις νερό καθ όλη τη διάρκεια της ημέρας κι όχι μόνο όταν βρίσκεσαι σπίτι,
  9. Όχι στις ακραίες δίαιτες. Μη μπαίνεις στον πειρασμό να ακολουθήσεις μια μαγική δίαιτα ή μια διατροφή που αποκλείει ολόκληρες ομάδες τροφίμων, επειδή απλά το προτείνει κάποιος διάσημος ή ο οποιοσδήποτε δεν έχει κατάρτιση, πτυχίο κι άδεια άσκησης επαγγέλματος στη διατροφή. Εάν νομίζεις ότι πρέπει να χάσεις κιλά ή έχεις απορία για κάποια δίαιτα ή ειδική διατροφή απευθύνσου σε έναν πιστοποιημένο διατροφολόγο-διαιτολόγο.
  10. Άσκηση κι επαρκής ύπνος. Μπορείς άνετα να παραμείνεις δραστήριος και ως φοιτητής. Περπάτησε, κάνε ποδήλατο, ξεκίνα μια νέα αθλητική δραστηριότητα. Αλλά μην παραλείπεις να ξεκουράζεσαι και να κοιμάσαι τουλάχιστον 7 ώρες την ημέρα, έτσι ώστε η ενεργητικότητα και η διάθεσή σου να βρίσκονται πάντα ψηλά. 


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc




Δευτέρα 11 Νοεμβρίου 2019

Πόσο αλάτι πρέπει να τρώνε τα παιδιά;

Τα περισσότερα παιδιά σήμερα, όπως δείχνουν τα στοιχεία, καταναλώνουν περισσότερο αλάτι απο αυτό που πρέπει. Αυτό είναι δυνατόν να οδηγήσει (εκτός απο την εμφάνιση αρτηριακής πίεσης σε μικρή ηλικία) και σε άλλα προβλήματα υγείας, όπως για παράδειγμα πρόωρη αθηροσκλήρωση (εναπόθεσης πλάκας στα αγγεία) και βλάβες στη λειτουργία των νεφρών. 

Με δεδομένο ότι τα παιδιά προτιμούν τις αλμυρές τροφές σε μεγαλύτερο βαθμό απο ότι οι ενήλικες καλό είναι να δείξουμε μεγαλύτερη προσοχή στη χρήση του αλατιού και να λάβουμε, αν χρειαστεί, μέτρα για τη μείωση του στην καθημερινή διατροφή του παιδιού.

Πού βρίσκεται το περισσότερο αλάτι... 

Τη μεγαλύτερη ποσότητα πρόσθετου αλατιού τα παιδιά, όπως και οι ενήλικες, την προσλαμβάνουν απο τις έτοιμες τροφές του εμπορίου (70% έναντι 30% απο τα αλάτι που χρησιμοποιείται στο σπίτι).

Τα τρόφιμα-φαγητά με μεγάλη περιεκτικότητα σε αλάτι είναι:
  • το συσκευασμένο ψωμί και τα δημητριακά πρωινού
  • διάφορα σνακ (μπισκότα, κράκερ, κριτσίνια αλμυρά κι εννοείται τα διάφορα τσίπς)
  • οι αλατισμένοι ξηροί καρποί
  • οι έτοιμες sauce και τα διάφορα salad dressings (π.χ. μαγιονέζα, κέτσαπ κ.α.)
  • τα αλλαντικά
  • τα έτοιμα προς κατανάλωση γεύματα
Σημάδια υπερβολικής πρόσληψης αλατιού

Υπάρχουν κάποια συνήθη σημάδια που μπορούν να σας βοηθήσουν να καταλάβετε αν το παιδί σας καταναλώνει περισσότερο αλάτι απο αυτό που πρέπει 
  1. Υπερβολική δίψα, που δε δικαιολογείται απο τις καιρικές συνθήκες ή άλλες καταστάσεις (για παράδειγμα έντονη άσκηση)
  2. Έντονη προτίμηση στα αλμυρά τρόφιμα και απέχθεια-αποστροφή για εκείνα με χαμηλή περιεκτικότητα σε αλάτι
  3. Υψηλή πίεση αίματος
  4. Σκουρόχρωμα ούρα με έντονη οσμή
  5. Αύξηση βάρους χωρίς το παιδί να τρώει πολλά γλυκά ή λιπαρά
Πόσο αλάτι επιτρέπεται;

Οι μέγιστες συνιστώμενες ποσότητες αλατιού, ανάλογα την ηλικία του παιδιού είναι:
  • έως 12 μηνών: λιγότερο απο 1 γραμμάριο αλατιού την ημέρα 
  • 1-3 ετών: 2 γραμμάρια/ημέρα
  • 4-6 ετών: 3 γραμμάρια/ημέρα
  • 7-10 ετών: 5 γραμμάρια/ημέρα
  • 11 ετών κι άνω: 6 γραμμάρια αλατιού την ημέρα
5 γραμμάρια αλατιού αντιστοιχούν σε 1 κουταλάκι του γλυκού αλάτι

Πώς θα μειώσετε το αλάτι

  1. Ετοιμάστε σπιτικά φαγητά, χρησιμοποιώντας φρέσκες πρώτες ύλες (κρέας, ψάρι, πουλερικά, όσπρια και λαχανικά)
  2. Επιλέξτε τρόφιμα με μικρότερη περιεκτικότητα σε αλάτι, διαβάζοντας τη διατροφική ετικέτα (προτιμήστε λιγότερο απο 120mg νατρίου ανά 100 γραμμάρια τροφίμου)
  3. Περιορίστε στο ελάχιστο την κατανάλωση έτοιμων σνακ και γλυκισμάτων αλλά και πρόχειρων γευμάτων
  4. Μην προσθέτετε επιπλέον αλάτι στο έτοιμο φαγητό-απομακρύνετε την αλατιέρα απο το τραπέζι 
  5. Αποφύγετε τις έτοιμες σάλτσες και νοστιμίστε τα φαγητά με λεμόνι, ξύδι και βότανα

Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Αναφορές

Liem DG. Infants and Childens Salt Taste Perception and Liking:A Review, Nutrients 2017;9:1011

Quader ZS. Sodium Intake Among Persons Aged >2 Years-United States, 2013-2014. Morbidity and Mortality Weekly Report 2017;66:12

www.nhs.uk

healthy-kids.com.au







Σάββατο 20 Ιουλίου 2019

Πόσο νερό χρειάζεται να πίνει ένα παιδί;

Η ενυδάτωση είναι πολύ σημαντική για τα παιδιά καθώς σε σχέση με τους ενήλικες έχουν μεγαλύτερες ανάγκες σε νερό αναλογικά με το βάρος τους. 

Τα παιδιά δε μπορούν να αναγνωρίσουν τα πρώιμα σημάδια της αφυδάτωσης κι αν δεν τους θυμίζουμε να πιούν νερό εκείνα απο μόνα τους δε θα το κάνουν εύκολα. Ειδικότερα όταν είναι απασχολημένα με το παιχνίδι ξεχνούν ευκολότερα, οπότε κινδυνεύουν περισσότερο απο τις επιπτώσεις της αφυδάτωσης. 

Σημάδια-συμπτώματα έλλειψης νερού

  • Δίψα, ανησυχία, λίγα ούρα (ενδείξεις ήπιας αφυδάτωσης)
  • Κούραση-αδυναμία, έλλειψη συγκέντρωσης, πονοκέφαλοι, δυσκοιλιότητα (μέτρια αφυδάτωση)
  • Μειωμένη πνευματική απόδοση, υπνηλία-λήθαργος, κράμπες, ελάχιστα ούρα, πολύ ξηρό δέρμα (σοβαρού βαθμού αφυδάτωση)
Πόσο νερό πρέπει να πίνει ένα παιδί

Το πόσο νερό χρειάζεται ένα παιδί για να είναι επαρκώς ενυδατωμένο εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, οι σημαντικότεροι απο τους οποίους είναι: η ηλικία, το φύλο, οι καιρικές συνθήκες και το επίπεδο δραστηριότητας (π.χ. αν αθλείται ή όχι). 

Σε γενικές γραμμές τα παιδιά ηλικίας 4-13 ετών χρειάζονται 6-8 ποτήρια υγρών την ημέρα, επιπλέον του νερού που υπάρχει στα τρόφιμα που καταναλώνουν. 

Ειδικότερα, συστήνεται τα παιδιά 4-8 ετών να πίνουν 1,1-1,3 λίτρα υγρών την ημέρα. Μεγαλύτερα παιδιά (9-13 ετών) πρέπει να πίνουν 1,3-1,5 λίτρα/ημέρα (κορίτσια) και 1,5-1,7 λίτρα/ημέρα (αγόρια). 

Παιδιά που αθλούνται έντονα ή/και εκτίθενται σε θερμό περιβάλλον πρέπει να πίνουν περισσότερο νερό κατά τη διάρκεια της ημέρας ώστε να αναπληρώνονται οι απώλειες. 

Πρακτικές συμβουλές

  1. Δίνετε στο παιδί νερό μαζί του στο σχολείο κ έχετε πάντα μαζί σας ένα μπουκαλάκι κάθε φορά που βγαίνετε εκτός σπιτιού
  2. Προσφέρετε πάντοτε νερό μαζί με τα γεύματα και τα σνακ
  3. Σερβίρετε το νερό σε χρωματιστά ποτήρια και δώστε την ευκαιρία στο παιδί να διαλέξει εκείνο το μπουκάλι που του αρέσει
  4. Προσθέστε στο νερό μια φέτα λεμόνι ή πορτοκάλι ή άλλα φρούτα για εναλλακτική γεύση-δοκιμάστε δροσερό ή πιο κρύο νερό, ανάλογα τον καιρό
  5. Δώστε το καλό παράδειγμα! 

Αθανασία Κακλαμάνου
Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, MSc


Πηγή: British Nutrition Foundation , Healthy Kids Association




Σάββατο 18 Μαΐου 2019

Πώς επιδρά η διατροφή στην πνευματική ανάπτυξη του παιδιού;

Μεταξύ των παραγόντων που επηρεάζουν την ανάπτυξη του εγκεφάλου ήδη απο τη γέννηση τρείς είναι εκείνοι που ξεχωρίζουν: η μείωση του τοξικού στρές και η φλεγμονή, η υποστήριξη απο το περιβάλλον του παιδιού (και η παροχή του αισθήματος ασφάλειας) και η διατροφή. Ειδικά οι πρώτες 1000 ημέρες στη ζωή ενός παιδιού (0-3 ετών) αποτελούν μια "χρυσή ευκαιρία" να επηρεαστεί θετικά η πνευματική ανάπτυξη. Με τον όρο "πνευματική ανάπτυξη" εννοούμε ένα σύνολο δεξιοτήτων στις οποίες περιλαμβάνονται η προσοχή, η μνήμη, η σκέψη, η εκμάθηση και η αντίληψη. 

Γιατί είναι τόσο σημαντική η διατροφή τα 3 πρώτα χρόνια;

Η ανάπτυξη του εγκεφάλου ναι μεν ακολουθεί ένα γενετικό πρόγραμμα (αναπτύσσεται δηλαδή βάση των γονιδίων) αλλά μπορεί να επηρεαστεί σημαντικά απο τη διατροφή. 

Στα πρώτα 3 χρόνια της ζωής ενός παιδιού η ανάπτυξη του εγκεφάλου είναι ταχύτερη σε σύγκριση με το υπόλοιπο σώμα, γι αυτό και είναι πιο ευάλωτη σε διατροφικές ελλείψεις. 

Τα παιδιά σε αυτή την ηλικία τρώνε ό,τι και οι γονείς τους, οπότε η ποιότητα της διατροφής τους εξαρτάται απο τις διατροφικές επιλογές των γονέων. Πολλές φορές οι γονείς επιλέγουν να προσφέρουν μεγάλες ποσότητες τροφίμων παραμερίζοντας την ποιότητα αυτών. Έτσι μπορεί να δημιουργηθούν ελλείψεις σε βασικά θρεπτικά συστατικά. 

Ποιά συστατικά επηρεάζουν την πνευματική ανάπτυξη;

Όλα τα θρεπτικά συστατικά είναι αναγκαία για την ομαλή εγκεφαλική λειτουργία αλλά κάποια είναι καθοριστικά για την πρώιμη ανάπτυξη του εγκεφάλου. Εάν αυτά τα συστατικά λείψουν κατά τις περιόδους που είναι κρίσιμες για την ανάπτυξη τότε δημιουργούνται χρόνιες δυσλειτουργίες. Τα συστατικά αυτά είναι : οι πρωτεϊνες, τα πολυακόρεστα λιπαρά οξέα, ο σίδηρος, ο ψευδάργυρος και το ιώδιο. 

Πώς δρούν αυτά τα συστατικά;

Οι πρωτεϊνες, ειδικά οι υψηλής βιολογικής αξίας, παίζουν σημαντικό ρόλο στο μέγεθος του εγκεφάλου. Μελέτες δείχνουν ότι η ανεπάρκεια πρωτεϊνών στα πρώτα χρόνια της ζωής έχει ως αποτέλεσμα μικρότερους σε μέγεθος εγκεφάλους, με λιγότερους νευρώνες κι απλούστερη αρχιτεκτονική κυττάρων αλλά και με μικρότερες συγκεντρώσεις νευροδιαβιβαστών. 

Τα πολυακόρεστα λιπαρά οξέα (DHA ή δοκοσαεξανοϊκό οξύ και το αραχιδονικό) είναι βασικά συστατικά των νευρικών κυττάρων κι επηρεάζουν βασικές λειτουργίες τους. Γενικά ο εγκέφαλος αποτελείται κατά 60% απο λιπαρά οξέα. Έλλειψή τους έχει ως αποτέλεσμα σημαντικές πνευματικές δυσλειτουργίες.  

Η επαρκής πρόσληψη σιδήρου, ψευδαργύρου και ιωδίου είναι καθοριστική για τη μάθηση, τη μνήμη, την προσοχή και τη διάθεση. Έλλειψη σε αυτά τα στοιχεία οδηγεί σε μειωμένη πνευματική ανάπτυξη και προβλήματα συμπεριφοράς (μειωμένη προσοχή, εμφάνιση άγχους και ευερεθιστικότητας-ανησυχίας). Οι ερευνητές πιστεύουν ότι η εξάλειψη της ανεπάρκειας στα 3 αυτά μικροθρεπτικά συστατικά (που είναι πολύ συνηθισμένη ακόμα και σε ανεπτυγμένα κράτη) θα μπορούσε να αυξήσει το IQ των παιδιών εώς και 10 μονάδες!!!



Τι μπορείτε να κάνετε...

Είναι γενική παραδοχή ότι η πρόληψη είναι προτιμότερη απο τη θεραπεία. Συνεπώς θα πρέπει να ληφθεί μέριμνα για να μην υπάρξουν ελλείψεις σε αυτά τα βασικά συστατικά. Αυτό μπορεί να γίνει με εκπαίδευση των γονέων σχετικά με τις κατάλληλες διατροφικές επιλογές. 

Σε γενικές γραμμές είναι πολύ σημαντικό :

  1. Να προωθείται ο μητρικός θηλασμός σε βρέφη εώς 6 μηνών τουλάχιστον
  2. Να διατηρείται επαρκής πρόσληψη σιδήρου και ψευδαργύρου τα πρώτα χρόνια ζωής
  3. Να ενθαρρύνονται τα παιδιά απο μικρή ηλικία να καταναλώνουν πρωινό, αφού κι αυτό συμβάλλει σε μια υγιή πνευματική ανάπτυξη
  4. Να υπάρχει διαθέσιμο σπιτικό φαγητό, καθώς είναι πιο θρεπτικό και υγιεινό απο τα έτοιμα τυποποιημένα τρόφιμα και σνακ
  5. Να δίνεται έμφαση στην κατανάλωση ψαριών, ανεπεξέργαστων δημητριακών, φρούτων και λαχανικών. Σχετικές μελέτες δείχνουν ότι τα παιδιά που καταναλώνουν ποικιλία τροφών μαγειρεμένα υγιεινά στο σπίτι έχουν υψηλότερο IQ, σε σχέση με παιδιά που τρώνε εκτός σπιτιού κι επιλέγουν φαγητό πλούσιο σε λιπαρά, ζάχαρη, συντηρητικά


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία:

Cusick SE., Georgieff MK. The Role of Nutrition in Brain Development:The Golden Opportunity of the "First 1000 Days". J Pediatr 2016;175:16-21

Nyaradi A., et al. The role of nutrition in children's neurocognitive developmetn, from pregnancy through childhood. Frontiers in Human Neuroscience. 2013;7:97

Bellisle F. Effects of diet on behaviour and cognition in children. British Journal of Nutrition 2004;92(Suppl. 2):S227-S232 







Πέμπτη 18 Απριλίου 2019

Να δώσω κανονικό ή φυτικό γάλα στο παιδί;

Τα φυτικά γάλατα εμφανίζονται όλο και συχνότερα στην αγορά τα τελευταία χρόνια και οι κατασκευαστές τους υποστηρίζουν ότι είναι πιο υγιεινά από το αγελαδινό γάλα, οπότε αποτελούν μια άριστη εναλλακτική λύση. 

Με δεδομένο το σκεπτικισμό που υπάρχει γύρω από το γάλα (εάν είναι ασφαλές ή αυξάνει τον κίνδυνο για διάφορες παθήσεις...), οι γονείς συχνά αναρωτιούνται αν τα φυτικά γάλατα είναι κατάλληλα για τα παιδιά τους και αν αυτά μπορούν να αντικαταστήσουν το κλασικό γάλα.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα φυτικών γαλάτων αποτελούν το γάλα αμυγδάλου, το γάλα σόγιας, το γάλα καρύδας και το γάλα ρυζιού. 
Πιο σωστά τα προϊόντα αυτά θα πρέπει να ονομάζονται "ροφήματα" καθώς το γάλα είναι το υγρό λευκού χρώματος που προκύπτει από το μαστό κάποιου θηλαστικού ζώου. Συνεπώς, είναι δύο τελείως διαφορετικά τρόφιμα.



Ποιές οι διαφορές μεταξύ του ζωικού και του φυτικού γάλακτος; 

Εάν παρατηρήσουμε προσεκτικά την ανάλυση των δυο προϊόντων θα δούμε ότι το ζωικό γάλα υπερέχει κατά πολύ σε θρεπτική αξία, σε σχέση με τα υπόλοιπα. 

Πιο αναλυτικά, το αγελαδινό γάλα περιέχει πρωτεϊνη υψηλής βιολογικής αξίας, υδατάνθρακες, απαραίτητα λιπαρά και άλλα έξι συστατικά (ασβέστιο, βιταμίνη Β12, ριβοφλαβίνη, νιασίνη, φώσφορο, παντοθενικό οξύ) απολύτως απαραίτητα για την υγιή ανάπτυξη του παιδιού. 
Τα συστατικά αυτά περιέχονται στο αγελαδινό γάλα σε ποσότητες που καλύπτουν τουλάχιστον το 10% των αναγκών του παιδιού. Αντίθετα, το γάλα σόγιας περιέχει μόνο 2 από αυτά τα συστατικά (πρωτεϊνη, ασβέστιο) στην ίδια ποσότητα (>10% των αναγκών) ενώ το γάλα καρύδας και αμυγδάλου δεν έχει κανένα συστατικό που να καλύπτει τις ανάγκες του παιδιού σε ποσοστό >10%. 
Ενδεικτικά αναφέρεται ότι μια μερίδα αγελαδινού γάλακτος περιέχει 8 γραμμάρια πρωτεϊνης, μια μερίδα γάλακτος σόγιας 7 γραμμάρια πρωτεϊνης ενώ τα γάλατα αμυγδάλου, καρύδας και ρυζιού περιέχουν 1 μόλις γραμμάριο πρωτεϊνης ανά μερίδα (κι αυτή η πρωτεΪνη είναι χαμηλής βιολογικής αξίας). 
Επίσης τα φυτικά γάλατα περιέχουν ελάχιστες ποσότητες βιταμινών και ιχνοστοιχείων και για να είναι ισάξια η θρεπτική τους αξία σε σχέση με το ζωικό γάλα, θα πρέπει να εμπλουτιστούν σε αυτά τα συστατικά.



Επιπλέον στα φυτικά ροφήματα προστίθενται συχνά ζάχαρη ή/και άλλα συστατικά (αρωματικές ύλες και χρωστικές) προκειμένου να βελτιωθεί η εμφάνιση και η γεύση τους και να γίνουν έτσι πιο ελκυστικά προς κατανάλωση.

Φυτικά γάλατα και υγιής ανάπτυξη

Οι λιγοστές μελέτες που είναι διαθέσιμες δείχνουν ότι η ανάπτυξη των παιδιών που καταναλώνουν αποκλειστικά φυτικά γάλατα υπολείπεται σε σχέση με αυτή των παιδιών που τρέφονται με κανονικό γάλα. 

Συγκεκριμένα σε μια μελέτη σε 5034 παιδιά ηλικίας 24-72 μηνών φάνηκε ότι τα παιδιά που έπιναν φυτικό ρόφημα είχαν χαμηλότερο ανάστημα σε σχέση με εκείνα που έπιναν ζωικό γάλα. Μια άλλη μελέτη σε 2831 παιδιά έδειξε ότι τα παιδιά που έπιναν φυτικό γάλα είχαν μικρότερα επίπεδα βιταμίνης D σε σχέση με εκείνα που κατανάλωναν ζωικό γάλα. 
Επιπλέον, αρκετές μελέτες δείχνουν ότι όσα παιδιά δεν πίνουν ζωικό γάλα (και γενικότερα δεν καταναλώνουν γαλακτοκομικά προϊόντα) δυσκολεύονται να καλύψουν τις ανάγκες τους σε πρωτεϊνη, μαγνήσιο και βιταμίνες Α, D, B12. 

Συμπερασματικά...

Τα φυτικά γάλατα δε μπορούν να αποτελέσουν μια καλή εναλλακτική για το ζωικό γάλα και δε θα πρέπει να χρησιμοποιούνται ως υποκατάστατα του αγελαδινού γάλακτος στην παιδική ηλικία, αφού η σύστασή τους είναι πολύ διαφορετική από το κοινό γάλα κι ενδέχεται να επηρεαστεί σημαντικά η ανάπτυξή τους.


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc



Βιβλιογραφία:

Schuster M., et al. Comparison of the Nutrient Content of Cow's Milk and Nondairy Milk Alternatives:What's the Difference? Nutrition Today 2018;53(4):153-159

Vanga SK, Raghavan V. How well do plant based alternatives fare nutritionally compared to cow's milk? J Food Sci Technol 2018;55(1):10-20

Morency ME., et al. Association between noncow milk beverage consumption and childhood height. Am J Clin Nutr 2017;106(2):597-602

Lee GJ., et al. Consumptiom of non-cow's milk beverages and serum vitamin D levels in early childhood. CMAJ 2014;186(17)










Παρασκευή 18 Ιανουαρίου 2019

Οικογενειακά γεύματα:ποιά η σημασία τους για το παιδί;

Πολλοί παράγοντες στο οικογενειακό περιβάλλον διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη διατροφική συμπεριφορά των παιδιών και των εφήβων, όσο κι αν τα παιδιά επηρεάζονται σε μεγάλο βαθμό κι απο τους συνομηλίκους τους. Ένας απο αυτούς τους παράγοντες, ίσως και ο σημαντικότερος, είναι τα οικογενειακά γεύματα. Το να κάθεται δηλαδή όλη η οικογένεια μαζί στο τραπέζι και να γευματίζει ταυτόχρονα έχει ιδιαίτερη σημασία για την υϊοθέτηση μιας υγιούς διατροφής εκ μέρους των παιδιών. 

Έχει παρατηρηθεί ότι οικογένειες που μαζεύονται γύρω απο το τραπέζι και τρώνε μαζί  5 φορές την εβδομάδα έχουν παιδιά που παρουσιάζουν 25% λιγότερες πιθανότητες να έχουν κάποια προβληματική διατροφική συμπεριφορά σε σχέση με τα παιδιά οικογενειών που κάνουν ένα οικογενειακό γεύμα μέσα στην εβδομάδα. Το οικογενειακό τραπέζι φαίνεται ότι λειτουργεί ως προστατευτικός παράγοντας για το υπέρβαρο και την παιδική παχυσαρκία, την ανθυγιεινή διατροφή και τις διατροφικές διαταραχές (ανορεξία, βουλιμία κ.α.)

Υπάρχουν αρκετοί λόγοι για τους οποίους ένα οικογενειακό γεύμα είναι επωφελές για το παιδί. Πρώτον, όταν τρώμε οικογενειακά σπιτικό φαγητό τότε αυτό το φαγητό είναι οπωσδήποτε πιο υγιεινό και πιο θρεπτικό από τα έτοιμα προπαρασκευασμένα και τυποποιημένα τρόφιμα του εμπορίου. Δεύτερον, το παιδί παρατηρεί τους γονείς και μιμείται τον τρόπο που τρώνε αλλά και το τι τρώνε. Έτσι, έχει πολύ περισσότερες πιθανότητες να δοκιμάσει ένα τρόφιμο που δεν το τρώει αλλά και να το εντάξει στη διατροφή του, να μάθει να το προτιμά και να του αρέσει. Τρίτον, όταν οι γονείς βρίσκονται μαζί με το παιδί στο τραπέζι είναι πολύ πιο εύκολο να αναγνωρίσουν έγκαιρα τυχόν ύπαρξη κάποιας διαταραχής (ανορεξία) και να προλάβουν να δράσουν πριν αυτή εξελιχθεί. Τέταρτον, τα οικογενειακά γεύματα δίνουν την ευκαιρία στην οικογένεια να έρθει πιο κοντά συναισθηματικά, και είναι γνωστό ότι σε ένα φιλικό κι ευχάριστο περιβάλλον όλοι τρώνε πιο ευχάριστα και πιο σωστά (τόσο ποιοτικά όσο και ποσοτικά). 

Τα πιο συνήθη εμπόδια για το γεγονός ότι τα γεύματα αυτά έχουν μειωθεί δραματικά τα τελευταία χρόνια είναι η έλλειψη χρόνου, τα διαφορετικά ωράρια των γονέων σε σχέση με αυτά των παιδιών (ειδικά να είναι και οι 2 γονείς εργαζόμενοι), η κούραση, το οικονομικό κόστος που απαιτεί η προετοιμασία ενός θρεπτικού γεύματος αλλά και οι τάσεις ανεξαρτησίας, που χαρακτηρίζει ειδικά τους εφήβους. 

Όμως με δεδομένo τα πολλαπλά οφέλη που προσφέρει ένα οικογενεικό τραπέζι μήπως θα έπρεπε οι γονείς να προσπαθήσουν να βρούν περισσότερο χρόνο ; Διότι πέρα απο τις διατροφικές διαταραχές και την παχυσαρκία το οικογενειακό τραπέζι μπορεί να συμβάλλει στη μείωση των φαινομένων βίας, χρήσης ουσιών απο τα παιδιά, διαφόρων προβλημάτων ψυχικής υγείας αλλά και προσπαθειών αυτο-τιμωρίας των παιδιών. Επιπλέον, τα συχνά γεύματα μαζί με την οικογένεια προωθούν την περαιτέρω κοινωνικοποίηση του παιδιού αλλά και τη μετάδοση ηθών-εθίμων αλλά και πολιτιστικών παραδόσεων. 

Πρακτικές συμβουλές

  1. Προσπαθήστε να τρώτε όσο συχνότερα γίνεται μέσα στην εβδομάδα μαζί με τα παιδιά. Τουλάχιστον ένα απο τα γεύματα μέσα στην ημέρα πρέπει να είναι οικογενειακό. 
  2. Ακόμα κι αν δε μπορούν να είναι όλοι παρόντες στο γεύμα, ας είναι οι περισσότεροι απο την οικογένεια, να μη γευματίζει δηλαδή μόνο του το παιδί. 
  3. Την ώρα που γευματίζετε αφιερώστε ποιοτικό χρόνο-γι αυτό δε θα πρέπει να τρώτε με ανοικτή την τηλεόραση ή με κάποια άλλη συσκευή που να αποσπά την προσοχή (υπολογιστής, κινητό τηλέφωνο κλπ).
  4. Ενθαρρύνετε  τα παιδιά να συμμετέχουν στην προετοιμασία και το μαγείρεμα.
  5. Κατά τη διάρκεια του γεύματος μπορείτε να συζητήσετε για τα νέα της ημέρας ή να δώσετε την ευκαιρία στα παιδιά να αναφερθούν σε προβλήματα που τυχόν αντιμετωπίζουν.


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Αναφορές:

Hammons AJ, et al. Is Frequency of Shared Family Meals Related to the Nutritional Health of Children and Adolescents? Pediatrics 2011;127(6)

Dwyer L., et al. Promoting family meals:a review of existing interventions and opportunities for future research. Adolescent Health, Medicine and Therapeutics 2015;6:115-131

Σάββατο 20 Οκτωβρίου 2018

Ποιά είναι η κατάλληλη διατροφή για ένα παιδί που αθλείται;

Μια διατροφή ισορροπημένη και διατροφικά επαρκής είναι απαραίτητη για όλα τα παιδιά προκειμένου να υποστηριχθεί η ομαλή ανάπτυξη και να εξασφαλισθεί η διατήρηση της υγείας. Επιπλέον, στα παιδιά που αθλούνται είναι απαραίτητη μια κατάλληλη διατροφική φροντίδα με στόχο 1) τη βελτίωση της αθλητικής απόδοσης, 2) τη μείωση της πιθανότητας τραυματισμών και 3) την ταχύτερη αποκατάσταση.

Είναι λοιπόν, πολύ σημαντικό να γνωρίζουν οι μικροί αθλητές, αλλά και οι γονείς τους, πότε πρέπει να τρώνε συγκεκριμένα τρόφιμα, ποιές τροφές είναι κατάλληλες για να έχουν την απαιτούμενη ενέργεια, πώς να τρέφονται κατά τη διάρκεια ενός αγώνα και τέλος, τί και πότε πρέπει να φάνε για να αναπληρώσουν τις απώλειες κατά την άσκηση.

Ας δούμε πιο αναλυτικά τι θα πρέπει να προσέξει στη διατροφή του ένα παιδί που αθλείται.

Ενέργεια (θερμίδες)

Εάν ένα παιδί-αθλητής δε λάβει την απαραίτητη ενέργεια που χρειάζεται τότε μπορεί να προκληθεί καθυστέρηση στην ανάπτυξη (μειωμένο ύψος κ.α.), καθυστέρηση στην έναρξη της εφηβείας, δυσλειτουργία της εμμήνου ρύσεως στα κορίτσια, απώλεια μυϊκής μάζας και αυξημένη ευαισθησία σε ασθένειες και τραυματισμούς. Απο την άλλη, εάν το παιδί λαμβάνει περισσότερες θερμίδες απο αυτές που χρειάζεται, τότε μπορεί να οδηγηθεί στο υπέρβαρο και την παχυσαρκία.

Στην παιδική ηλικία οι ενεργειακές ανάγκες είναι παρόμοιες για τα δύο φύλα. Όμως στην εφηβεία οι θερμίδες που χρειάζονται τα κορίτσια διαφοροποιούνται αρκετά απο αυτές που απαιτούνται για τα αγόρια κι εξαρτώνται επίσης απο τη φυσική δραστηριότητα και το ρυθμό ανάπτυξης.

Υδατάνθρακες 

Οι υδατάνθρακες είναι η βασική πηγή ενέργειας κατά την άσκηση. Το μυϊκό γλυκογόνο, μια απο τις αποθήκες υδατανθράκων στο σώμα, είναι η πιο άμεσα διαθέσιμη πηγή ενέργειας και εκείνη που απελευθερώνεται πολύ γρήγορα. Οι υδατάνθρακες θα πρέπει να καλύπτουν το 45-65% των συνολικών ημερησίων θερμίδων για παιδιά 4-18 ετών. Καλές πηγές υδατανθράκων είναι τα δημητριακά, τα λαχανικά, τα φρούτα και τα γαλακτοκομικά. 

Πρωτείνη 

Οι πρωτείνες είναι αναγκαίες για το "χτίσιμο" και την "επιδιόρθωση" των μυών, του δέρματος, των μαλιιών και των νυχιών. Όταν η άσκηση είναι παρατεταμένης διάρκειας οι πρωτεϊνες συνεισφέρουν στην παραγωγή ενέργειας (μαζί με τους υδατάνθρακες). Το ποσοστό των πρωτεϊνών στην καθημερινή διατροφή του παιδιού-αθλητή θα πρέπει να είναι 10-30% των συνολικών θερμίδων. Καλές πηγές πρωτεϊνών αποτελούν το άπαχο κρέας και τα πουλερικά, το ψάρι, το αβγό, τα γαλακτοκομικά, τα όσπρια και οι ξηροί καρποί.

Λίπη

Τα λιπαρά είναι απαραίτητα για την απορρόφηση των λιποδιαλυτών βιταμινών, την πρόσληψη των απαραίτητων λιπαρών οξεών, την προστασία των οργάνων. Επίσης προσδίδουν το αίσθημα του κορεσμού σ'ένα γεύμα. Τα λιπαρά θα πρέπει να συνεισφέρουν το 25-35% των ημερήσιων θερμίδων στα παιδιά που ασκούνται. Τα κορεσμένα λιπαρά όμως δε θα πρέπει να ξεπερνούν το 10% των ημερήσιων θερμίδων. Καλές πηγές λιπαρών είναι τα ψάρια, οι ξηροί καρποί, οι σπόροι και το ελαιόλαδο. Τα λιπαρά απο τα τσιπς, τα μπισκότα και τα κάθε μορφής έτοιμα γλυκίσματα και σνάκ, όπως και απο τα τηγανιτά φαγητά θα πρέπει να περιορίζονται στο ελάχιστο. 

Βιταμίνες-μέταλλα 

Παρόλο  που όλες οι βιταμίνες είναι απαραίτητες, ιδιαίτερη προσοχή για τα παιδιά που αθλούνται θε πρέπει να δωθεί στην πρόσληψη των απαιτούμενων ποσοτήτων ασβεστίου, βιταμίνης D και σιδήρου. Το ασβέστιο και η βιταμίνη D είναι άκρως απαραίτητα για την ομαλή σκελετική ανάπτυξη και την υγεία των οστών και των δοντιών αλλά και τη σύσπαση των μυών κατά την άσκηση. Ο σίδηρος είναι αναγκαίος για τη μεταφορά του οξυγόνου στους ιστούς. Οι ανάγκες σε σίδηρο είναι αυξημένες στους εφήβους ενώ ταυτόχρονα συχνά παρατηρείται έλλειψη. Γι αυτό θα πρέπει να γίνεται συχνά έλεγχος για την επάρκεα σιδήρου στον οργανσιμό (μέσα απο εξετάσεις αίματος), ειδικά σε κορίτσια, σε παιδιά που ακολουθούν μια χορτοφαγική διατροφή αλλά και σε παιδιά που συμμετέχουν σε αθλήματα αντοχής. 

Υγρά-ενυδάτωση

Τα υγρά είναι καθοριστικά για την επιτυχή αθλητική δραστηριότητα καθώς ρυθμίζουν τη θερμοκρασία του σώματος κι αναπληρώνουν την απώλεια μέσω του ιδρώτα. Η ποσότητα που θα πρέπει να λαμβάνει κάθε παιδί εξαρτάται απο διάφορους παράγοντες. Σε γενικές γραμμές συστήνεται το παιδί να πίνει 400-600ml κρύου νερού 2-3 ώρες πρίν την άσκηση, 150-300ml υγρών κατά τη διάρκεια της άσκησης (κάθε 15-20 λεπτά) και μετά την άσκηση τόσα υγρά ώστε ν αναπληρωθούν οι απώλειες. Εάν η άσκηση διαρκεί λιγότερο απο 1 ώρα αρκεί η πρόσληψη νερού. Όταν όμως το αγώνισμα είναι μεγαλύτερης διάρκειας τότε θα χρειαστεί το παιδί να λάβει κάποιο αθλητικό ποτό που να περιλαμβάνει και υδατάνθρακες.

Αποκατάσταση

Τα γεύματα που είναι κατάλληλα για την επαναφορά των μυών και την αναπλήρωση του οργανισμού περιλαμβάνουν υδατάνθρακες σε συνδυασμό με πρωτεϊνες. Το παιδί-αθλητής θα πρέπει να ξεκινήσει την πρόσληψη αυτών των τροφίμων το πρώτο μισάωρο μετά την άσκηση και να συνεχίσει μέσα στις επόμενες 2 ώρες να λαμβάνει συγκεκριμένα τρόφιμα για να επιτύχει την επιθυμητή αποκατάσταση.

Σχεδιασμός γευμάτων 

Η ώρα που το παιδί θα λάει τα γεύματά του είναι πολύ σημαντική. Σε γενικές γραμμές θα πρέπει να έχει φάει το πολύ 3 ώρες πριν τον αγώνα (όταν πρόκειται για κύριο γεύμα) και 1-2 ώρες πριν (όταν πρόκειται για κάποιο σνάκ), για να έχει ολοκληρωθεί η πέψη όταν ξεκινήσει η άσκηση. Καλό είναι να αποφεύγονται φαγητά πλούσια σε λιπαρά και φυτικές ίνες. 
Επειδή κάθε οργανισμός αντιδρά διαφορετικά κι ανταποκρίνεται με το δικό του τρόπο σε κάθε τρόφιμο, είναι απαραίτητο το παιδί να έχει δοκιμάσει τι φαγητό ή ποτό του ταιριάζει στην προπόνηση και να μην κάνει δοκιμές με νέα τρόφιμα στη διάρκεια του αγώνα, για να ελαχιστοποιηθούν οι πιθανότητες ανεπιθύμητων παρενεργειών. 


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc 


Πηγή : Purcell LK.. Sports nutrition for young athletes. Paediatr Child Health 2013;18(2):200-202