Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα πολυφαινόλες. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα πολυφαινόλες. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Κυριακή 21 Ιουνίου 2020

Τα αντιοξειδωτικά στη διατροφή μας:γιατί είναι τόσο απαραίτητα;

Τι είναι τα αντιοξειδωτικά;

Είναι κάποιες ουσίες που προστίθενται στα τρόφιμα είτε υπάρχουν φυσικά σε αυτά και (όπως δηλώνει η ονομασία τους) παρεμποδίζουν την οξείδωση. 

Γιατί είναι πολύτιμα;

Στον οργανισμό μας σχηματίζονται κάποια συστατικά (οι ελεύθερες ρίζες) ως αποτέλεσμα της αντίδρασης συγκεκριμένων ουσιών με το οξυγόνο. Όταν οι ελεύθερες ρίζες που παράγονται είναι περισσότερες απο αυτές που μπορεί να καταπολεμήσει ο οργανισμός, τότε προκαλείται το λεγόμενο οξειδωτικό στρες. Το οξειδωτικό στρες είναι υπεύθυνο, σύμφωνα με πολλές μελέτες, για τη γήρανση αλλά και για πλήθος ασθενειών, όπως είναι ο καρκίνος, ο διαβήτης, η αρθρίτιδα, διάφορα νευρολογικά αλλά κι αυτοάνοσα νοσήματα.

Οπότε η πρόσληψη αντιοξειδωτικών μέσω της διατροφής, μας προστατεύει σε μεγάλο βαθμό απο την οξείδωση και μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης εκφυλιστικών νοσημάτων. 

Εκτός απο τον οργανισμό μας, οξείδωση συμβαίνει και στα τρόφιμα, γεγονός που μειώνει το χρόνο συντήρησης τους, οπότε παρατηρείται γρήγορα αλλοίωση. Έτσι, αντιοξειδωτικές ουσίες προστίθενται συχνά σε διάφορα τρόφιμα με στόχο να παρεμποδίσουν αυτή την ανεπιθύμητη αντίδραση και να παρατείνουν το χρόνο ζωής τους. 

Φυσικά ή συνθετικά αντιοξειδωτικά;

Τα αντιοξειδωτικά που υπάρχουν στα φυτά στη φυσική τους μορφή χωρίζονται σε τρείς κυρίως κατηγορίες: τις φαινολικές ενώσεις, τις βιταμίνες και τα καροτενοειδή. Οι φαινολικές ενώσεις περιλαμβάνουν τις πολυφαινόλες, τις τανίνες και τα φλαβονοειδή. Παράλληλα με την αντιοξειδωτική τους δράση οι φαινολικές ενώσεις έχουν αντιμικροβιακές όσο και αντιμυκητιακές ιδιότητες. Απο την άλλη, οι πιο γνωστές αντιοξειδωτικές βιταμίνες είναι η C και η βιταμίνη E. Τέλος, τα καροτενοειδή εκτός απο αντιοξειδωτικές ιδιότητες χρησιμοποιούνται για να δώσουν και χρώμα στα τρόφιμα.  

Υπάρχουν και συνθετικά αντιοξειδωτικά, τα οποία έχουν ουσιαστικά το ρόλο του συντηρητικού οπότε οι καταναλωτές στέκονται πολλές φορές με δισταγμό απέναντί τους. Ωστόσο όλα τα συστατικά που προστίθενται στα τρόφιμα υπόκεινται κάτω απο αυστηρούς ελέγχους για να διαπιστωθεί ότι τηρούνται οι κανόνες που έχουν τεθεί. Όταν λοιπόν χρησιμοποιούνται στα τρόφιμα στις συνιστώμενες συγκεντρώσεις θεωρούνται γενικά ασφαλή για κατανάλωση και δε θέτουν σε κίνδυνο την υγεία.

Πού υπάρχουν τα περισσότερα αντιοξειδωτικά;

Πηγές φαινολικών ενώσεων: Ελαιόλαδο, άγρια χόρτα, ρόδι, μπρόκολο, σταφύλι και σταφίδες, τσάι, καφές, κόκκινο κρασί, κακάο

Τρόφιμα πλούσια σε βιταμίνες C και E: εσπεριδοειδή, πιπεριές, πατάτες, ντομάτα, φυτικά έλαια (ελαιόλαδο, ηλιέλαιο κ.α.), ξηροί καρποί, σπόροι, όσπρια

Πλούσιες πηγές καροτενοειδών: αβγό, κόκκινα και πορτοκαλί φρούτα και λαχανικά (καρότο, κολοκύθα, γλυκοπατάτα, πιπεριές, καλαμπόκι κ.α.)


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία

Lourenco SC, et al. Antioxidants of Natural Plant Origins:From Sources to Food Industry Applications. Molecules 2019;24:4132

Franco R., et al. Antioxidants versus Food Antioxidant Additives and Food Preservatives. Antioxidants 2019;8:542

Aune D., et al. Dietary intake and blood concentrations of antioxidants and the risk of cardiovascular disease, total cancer, and all-cause mortality:a systematic review and dose-response meta-analysis of prospective studies. Am J Clin Nutr 2018;108:1069-1091

Carlsen MH., et al. The total antioxidant content of more than 3100 food, beverages, spices, herbs and supplements used worldwide. Nutrition Journal 2010;9:3



    


Πέμπτη 5 Δεκεμβρίου 2019

Ποιές τροφές βοηθούν σε ένα ισχυρό ανοσοποιητικό σύστημα;

Το ανοσοποιητικό σύστημα είναι ένα πολύπλοκο σύστημα που περιλαμβάνει διάφορα κύτταρα σε πολλά σημεία του σώματος. Δρα για να μας προστατεύει απο βακτήρια, ιούς, μύκητες, παράσιτα κι άλλους ξένους "εισβολείς" που απειλούν την υγεία μας. 

Ένας απο τους παράγοντες που επηρεάζουν σημαντικά τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος είναι και η διατροφή. 


Πώς συνδέεται η διατροφή με την ανοσία;

Τα κύτταρα που μας προστατεύουν απο τις λοιμώξεις χρειάζονται την απαιτούμενη ενέργεια για να λειτουργήσουν ομαλά. Εκτός απο θερμίδες όμως, έχουν ανάγκη κι απο επαρκή ποσότητα πρωτεϊνης, λιπαρών οξέων, βιταμινών, μετάλλων και ιχνοστοιχείων για να καταφέρουν να εξουδετερώσουν τους εξωτερικούς βλαπτικούς παράγοντες. 

Κατά συνέπεια, όταν η διατροφή μας δεν είναι πλήρης κι ισορροπημένη, εξασθενεί η άμυνά μας κι αυξάνεται η ευαισθησία μας στις λοιμώξεις. Οι διατροφικές ελλείψεις μπορεί να είναι μεμονωμένες (π.χ. πρωτεϊνική υποθρεψία) ή να συνυπάρχουν με ελλείψεις σε βιταμίνες, και τότε το ανοσοποιητικό σύστημα γίνεται ακόμα πιο δυσλειτουργικό 

Επιπλέον, όταν αρρωσταίνουμε επηρεάζεται σημαντικά η θρεπτική μας κατάσταση, καθώς η ασθένεια μπορεί να προκαλέσει ανορεξία, δυσαπορρόφηση συστατικών, αυξημένο μεταβολισμό κι απώλεια θρεπτικών ουσιών αλλά και ανακατανομή αυτών στο σώμα. 

Ποιές τροφές "χτίζουν" γερό ανοσοποιητικό;

Στην καλή λειτουργία του ανοσοποιητικού, λίγο περισσότερο απο κάποιες άλλες ουσίες συμβάλλουν κάποιες βιταμίνες, ιχνοστοιχεία, αντιοξειδωτικά και τα προβιοτικά. Αυτά τα θρεπτικά συστατικά περιέχονται σε συγκεκριμένα τρόφιμα. Ειδικότερα:

Βιταμίνη Α: συκώτι, κρόκος αβγού, γαλακτοκομικά, βούτυρο, καρότα, γλυκοπατάτα, κόκκινη και πορτοκαλί πιπεριά, κολοκύθα
Βιταμίνη Ε: ελαιόλαδο, ξηροί καρποί, σπόροι (π.χ. ηλιόσποροι), σουσάμι
Βιταμίνη C: κόκκινες γλυκιές πιπεριές, ακτινίδιο, πορτοκάλι & λεμόνι, γκρέιπφρουτ, φράουλες, λαχανάκια Βρυξελλών, μπρόκολο, κουνουπίδι, ντομάτα
Ψευδάργυρος:κρέας (μοσχάρι, χοιρινό), αβγό, οστρακοειδή (στρείδια), όσπρια, ξηροί καρποί
Προβιοτικά: γιαούρτι, κεφίρ, ψωμί με προζύμι, ξινολάχανο, τουρσί, ελιές
Βιταμίνη D: αβγό, λιπαρά ψάρια (σολομός, σαρδέλα, σκουμπρί κ.α.), βούτυρο 
Πολυφαινόλες: κρεμμύδια, τσάι, κακάο, μέλι, βότανα και μπαχαρικά

Βοηθούν τα συμπληρώματα;

Πολλοί ίσως θα σκεφτούν: "γιατί να μην πάρω ένα συμπλήρωμα βιταμίνης ή πολυβιταμίνης για να είμαι σίγουρη -ος ότι δε θα αρρωστήσω;"

Η απάντηση είναι απλή: τα θρεπτικά συστατικά δε δρούν μεμονωμένα, αλλά σε συνεργασία με τα υπόλοιπα. Το πιο σημαντικό γεγονός όμως είναι ότι ο οργανισμός αξιοποιεί σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό τα συστατικά στη φυσική μορφή τους παρά όταν απομονώνονται και προστίθενται τεχνητά σε ένα χάπι ή ένα σιρόπι ή μια σκόνη. 

Εκτός των άλλων, τα συμπληρώματα περιέχουν συνήθως πολύ μεγαλύτερες ποσότητες απο τις αναγκαίες για τον οργανισμό, οπότε προκαλούν ανισορροπίες σε κάποια άλλα συστατικά απο τη μια, ενώ απο την άλλη μπορεί να προκαλέσουν πολύ σοβαρές παρενέργειες (αφού κάποιες βιταμίνες αποθηκεύονται στον οργανισμό οπότε και αυξάνονται οι πιθανότητες τοξικών δράσεων).

Συμπερασματικά...

Η πιο απλή συμβουλή για να έχουμε καλή ανοσία και να μειώσουμε τις πιθανότητες ασθένειας ή λοίμωξης είναι να έχουμε μια ισορροπημένη διατροφή με επάρκεια σε ενέργεια και τα υπόλοιπα θρεπτικά συστατικά για να αποφεύγονται οι ελλείψεις. Δεν πρέπει να υπερκαταναλώνεται κανένα θρεπτικό συστατικό ούτε φυσικά να προσλαμβάνουμε περισσότερες θερμίδες απο αυτές που χρειαζόμαστε γιατί τότε επηρεάζεται αρνητικά το ανοσοποιητικό μας σύστημα. 


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc



Βιβλιογραφία

Corley D., Schuppan D. Introduction-Food, the Immune System , nad the Gastrointestinal Tract Gastroenterology 2015;148(6):1083-1086

Davison G., et al. Nutritional and Physical Activity Interventions to Improve Immunity, American Journal of Lifestyle Medicine 2016;10(3)

Calder PC. Feeding the immune system. Proceedings of the Nutrition Society 2013;72:299-309 

Kaminogawa S., Nanno M. Modulation of Immune Functions by Foods. eCAM 2004;1(3):241-250



Δευτέρα 8 Ιουλίου 2019

Μανιτάρια:μια "μαγική" τροφή

Τα μανιτάρια είναι από τα τρόφιμα που καταναλώνονται από την αρχαιότητα. Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι οι αρχαίοι Έλληνες πίστευαν ότι τα μανιτάρια παρείχαν την αναγκαία δύναμη στους πολεμιστές για τη μάχη ενώ οι Ρωμαίοι τα θεωρούσαν ως τροφή των Θεών. Οι Κινέζοι εδώ και αιώνες χαρακτηρίζουν τα μανιτάρια ως ελιξήριο ζωής και τα καταναλώνουν σε μεγάλες ποσότητες.

Άλλωστε η Κίνα είναι η χώρα με την μεγαλύτερη παραγωγή μανιταριών σε όλο τον κόσμο. Ωστόσο τα άγρια μανιτάρια γίνονται ολοένα και πιο σημαντικά για τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και τις μοναδικές ιδιότητές τους, στις οποίες η σύγχρονη έρευνα έχει εστιάσει το ενδιαφέρον της. 

Εκτιμάται ότι έχουν αναγνωρισθεί περίπου 2000 είδη εδώδιμων μανιταριών, παρ όλα ταύτα μόνο 25 απο αυτά καταναλώνονται συχνότερα στην καθημερινή μας διατροφή. 

Θρεπτική αξία μανιταριών

Η μεγάλη διατροφική αξία των μανιταριών οφείλεται στην υψηλή τους περιεκτικότητα σε πρωτεϊνη (45%), σε φυτικές ίνες, βιταμίνες και ανόργανα συστατικά (ασβέστιο, κάλιο, μαγνήσιο, σίδηρο και ψευδάργυρο). Η συνολική περιεκτικότητά τους σε λιπαρά είναι πολύ χαμηλή και γι αυτό έχουν λίγες θερμίδες ενώ δεν περιέχουν καθόλου χοληστερίνη. 
Η υψηλή περιεκτικότητά τους σε πρωτεϊνη τα καθιστά σημαντική τροφή για τους χορτοφάγους, αφού περιλαμβάνουν όλα τα απαραίτητα αμινοξέα οπότε μπορούν να αντικαταστήσουν το κρέας επάξια.

Σημαντικά συστατικά των μανιταριών είναι οι πολυφαινόλες. οι λεκτίνες, οι β γλυκάνες και το σελήνιο. Η χαμηλή τους περιεκτικότητα σε νάτριο τα κάνει ιδανική τροφή για όσους αποφεύγουν το αλάτι

Οι "μαγικές" ιδιότητες

Τα μανιτάρια έχουν αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες, ενισχύοντας τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Επίσης έχουν χρησιμοποιηθεί στην εναλλακτική ιατρική ως αντιβακτηριδιακοί-αντιαλλεργικοί και αντϊικοί παράγοντες αλλά και ως τρόφιμο με υποχοληστερολαιμική δράση. 

Μελέτες έχουν δείξει ότι τα μανιτάρια είναι ωφέλιμα στο διαβήτη και στην υπέρταση ενώ συμβάλλουν στην απώλεια σωματικού βάρους. Προστατεύουν την υγεία της καρδιάς και του πεπτικού συστήματος με την υψηλή τους περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες.
Άλλες μελέτες δείχνουν ευεργετική επίδραση σε ασθένειες του νευρικού συστήματος (νόσος Parkinson και νόσος Alzheimer). 
Στα μανιτάρια έχουν αποδοθεί αντικαρκινικές ιδιότητες αφού κάποιες μελέτες έχουν δείξει ενδιαφέροντα στοιχεία όσον αφορά τη μείωση πιθανότητας εμφάνισης καρκίνου αλλά και μεταστάσεων σε καρκινοπαθείς, με συχνή κατανάλωση μανιταριών. 



Πώς να τα καταναλώσετε

Τα μανιτάρια με τη χαρακτηριστική γεύση "umami" αφήνουν μια ήπια όσο κι ευχάριστη αίσθηση στο στόμα, ειδικά όταν συνδυάζονται με άλλα τρόφιμα, που είναι δύσκολο να περιγραφεί. Αυτή τους η ιδιότητα τα κάνει ιδανικά για προσθήκη σε ένα πλήθος φαγητών, στα οποία προσδίδουν αυξημένη υγρασία, γεμάτη γεύση, ιδιαίτερη νοστιμιά και μεγάλη θρεπτική αξία.

Έτσι, τα μανιτάρια μπορούν να προστεθούν σε σάλτσες και ζωμούς, σε πίτες, σάντουιτς, στην πίτσα, στα ζυμαρικά ή στο ρύζι δίνοντας ιδιαίτερα εύγεστα πιάτα. Επίσης μπορούν να συνοδεύσουν ιδανικά ψητό ή βραστό κρέας και κοτόπουλο αλλά και να καταναλωθούν μόνα τους ψητά ή σωταρισμένα σε λίγο ελαιόλαδο, ως σαλάτα ή συνοδευτικό ενός κύριου γεύματος. 


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία

Feeney MJ., et al. Mushrooms-Biologically Distinct and Nutritionally Unique. Nutrition Today 2014;49(6)

Valverde ME., et al. Edible Mushrooms:Improving Human Health and Promoting Quality Life. Inter J Microbiology 2015 ID:376387

Jayachandran M, et al. A Critical Review on Health Promoting Benefits of Edible Mushrooms through Gut Microbiota. Int J Mol Sci 2017;18:1934





Κυριακή 9 Δεκεμβρίου 2018

Ρόδι:οι πολύτιμες ιδιότητές του

Το ρόδι είναι γνωστό από την αρχαιότητα ως σύμβολο ζωής, γονιμότητας και καλοτυχίας. Τύχαινε ιδιαίτερης εκτίμησης σε πολλές θρησκείες (Βουδισμός, Ιουδαϊσμός, Χριστιανισμός κ.α.) ενώ στην Αρχαία Αίγυπτο το ρόδι όχι μόνο αποτελούσε τροφή για τους Φαραώ αλλά το ζωγράφιζαν στους τοίχους και στους τάφους επειδή συμβόλιζε τη ζωή μετά θάνατο.

Εκτός από την κατανάλωσή του ως φρούτο χρησιμοποιούνταν ήδη από τα αρχαία χρόνια ως φάρμακο, λόγω των πολλών και ποικίλων θεραπευτικών ιδιοτήτων του. Στη σύγχρονη εποχή η επιστημονική έρευνα έχει επιβεβαιώσει πολλά από τα οφέλη του ροδιού στην υγεία, που οφείλονται κυρίως στην αντιοξειδωτική του δράση. Έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον πολλών ερευνητών επειδή εικάζεται ότι έχει αντιμικροβιακές και αντικαρκινικές ιδιότητες.

Διατροφική αξία ροδιού

Το ρόδι είναι πλούσιο σε νερό (78%) ενώ περιέχει ελάχιστες πρωτεϊνες και ολικά λιπίδια (1,67% και 1,17% αντίστοιχα). Περιέχει επίσης αξιοσημείωτη ποσότητα φυτικών ινών (περίπου 4%). Το ρόδι έχει ασβέστιο (10mg/100gr), μαγνήσιο (12mg/100g), φώσφορο (36mg/100g) και αρκετό κάλιο (236mg/100g). Επίσης στη σύστασή του περιλαμβάνεται βιταμίνη C και χολίνη (μια υδατοδιαλυτή βιταμίνη του συμπλέγματος Β). Η θερμιδική του αξία δεν είναι καθόλου αμελητέα αφού 1 φλιτζάνι του τσαγιού ρόδι αποδίδει περίπου 145 θερμίδες!

Αυτό όμως που κάνει το ρόδι τόσο πολύτιμο είναι η περιεκτικότητά του σε αντιοξειδωτικές ουσίες. Συγκεκριμένα, τα βασικά συστατικά του είναι οι τανίνες και οι πολυφαινόλες. Επίσης, ανθοκυανίνες και φλαβονοειδή περιέχονται τόσο στη φλούδα, όσο και στη σάρκα αλλά και στο χυμό του ροδιού. Μάλιστα ο χυμός από ρόδι είναι 2-3 φορές πλουσιότερος σε αντιοξειδωτικά σε σχέση με το κόκκινο κρασί και το πράσινο τσάι! 

Ρόδι και παθήσεις

Καρδιαγγειακά

Σχετικά λίγες μελέτες έχουν διεξαχθεί σε ανθρώπους, όμως οι περισσότερες δείχνουν ότι το ρόδι έχει προστατευτική δράση έναντι της αθηρωμάτωσης και της φλεγμονής. Επιπλέον, άτομα που πίνουν ή τρώνε ρόδι καθημερινά έχουν ελαττωμένη αρτηριακή πίεση αλλά και χαμηλή LDL χοληστερίνη. Ένα εντυπωσιακό εύρημα είναι το ότι η κατανάλωση χυμού ροδιού μείωσε το πάχος του τοιχώματος των καρωτίδων κατά 30% μετά από 1 χρόνο σε μια σχετική μελέτη.

Καρκίνος

Το ρόδι θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί συμπληρωματικά με τη φαρμακευτική αγωγή στη θεραπεία του καρκίνου, καθώς όπως δείχνουν κάποιες μελέτες μπορεί να αναστείλει τον πολλαπλασιασμό των καρκινικών κυττάρων. Η ευεργετική δράση του ροδιού έναντι του καρκίνου είναι εμφανής για διάφορους τύπου καρκίνου (προστάτη, μαστού, πνεύμονα, παχέος εντέρου, δέρματος και στόματος) και οφείλεται στη συνεργιστική δράση όλων των αντιοξειδωτικών ουσιών που περιέχονται στο ρόδι.

Αρθρίτιδα

Έρευνες έχουν δείξει ότι τα συστατικά του ροδιού είναι δυνατόν να μπλοκάρουν τη δραστηριότητα ενζύμων, τα οποία είναι γνωστό ότι προκαλούν βλάβη στις αρθρώσεις σε άτομα με αρθρίτιδα. Περισσότερη έρευνα ωστόσο χρειάζεται για να επιβεβαιωθούν τα θετικά αποτελέσματα σε ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα και οστεοαρθρίτιδα. 

Μικροβιακές λοιμώξεις

Οι ουσίες που περιέχονται στο ρόδι μπορούν να καταπολεμήσουν διάφορους παθογόνους μικροοργανισμούς. Οι αντιβακτηριακές και αντιμυκητισιακές ιδιότητες του ροδιού μπορούν να προστατεύσουν επίσης από λοιμώξεις της στοματικής κοιλότητας και των δοντιών (ουλίτιδα, περιοδοντίτιδα, στοματίτιδα). Αυτή η δράση του ροδιού είναι ιδιαίτερα σημαντική σε μια εποχή που η χρήση των αντιβιοτικών είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη και οι επιστήμονες αναζητούν εναλλακτικές λύσεις.

Νευρολογικές παθήσεις

Υπάρχουν ενδείξεις ότι τα συστατικά του ροδιού μπορούν να βελτιώσουν τη μνήμη. Παράλληλα μελέτες πραγματοποιούνται με σκοπό να δείξουν αν το ρόδι είναι προστατευτικό έναντι εκφυλιστικών παθήσεων όπως η νόσος Alzheimer.

  Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία

Bassiri-Jahromi S. Punica granatum (Pomegranate) acivity in health promotion and cancer prevention. Oncology Reviews,2018;vol12:345

Zarfeshany A, et al. Potent health effects of pomegranate. Adv Biomed Res 2014;3:100

Danesi F, et al. Could Pomegrnate Juice Help in the Control of Infammatory Diseases? Nutrient 2017;9:958

Wang D, et al. Vasculoprotective Effects of Pomegranate (Punika granatum L.). 2018;9:544

Sahebkar A., et al. Effects of pomegranate juice on blood pressure:A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Pharmacol Res 2017;115:149-161







 

Τρίτη 23 Ιανουαρίου 2018

Επηρεάζει ή όχι η διατροφή τη σκλήρυνση κατά πλάκας ;

Η σκλήρυνση κατά πλάκας (ή πολλαπλή σκλήρυνση όπως αλλιώς λέγεται) είναι μια χρόνια φλεγμονώδης αυτοάνοση ασθένεια του κεντρικού νευρικού συστήματος. Στην ασθένεια αυτή καταστρέφεται το "μονωτικό περίβλημα" των νευρικών κυττάρων στον εγκέφαλο και το νωτιαίο μυελό, με αποτέλεσμα τμήματα του νευρικού συστήματος να μην επικοινωνούν και να εμφανίζονται πολλά και ποικίλα συμπτώματα (αδυναμία, μούδιασμα, αστάθεια, κόπωση, προβλήματα μνήμης κ.α.). Είναι καλά τεκμηριωμένο ότι οι βλάβες στην πολλαπλή σκλήρυνση συνδέονται πάντοτε με φλεγμονή, οπότε η αντιμετώπιση της φλεγμονής θα πρέπει να είναι ο στόχος κάθε θεραπευτικής προσέγγισης. 
Προς το παρόν, δεν υπάρχει κάποια συγκεκριμένο διατροφικό σχήμα που αποδεδειγμένα να βοηθάει ουσιαστικά στη θεραπεία της σκλήρυνσης κατά πλάκας. Και αυτό συμβαίνει επειδή απουσιάζουν μεγάλες και έγκυρες μελέτες σχετικά με την επίδραση της διατροφής στην παθογένεια αλλά και στην αντιμετώπιση της νόσου. 
Παρόλα αυτά υπάρχουν συγκεκριμένα συστατικά στη δίαιτα που μπορούν να ελεχθούν προκειμένου να αποφευχθεί η φλεγμονώδης διαδικασία, που σχετίζεται με την πολλαπλή σκλήρυνση, όπως και με άλλα χρόνια νοσήματα που σχετίζονται με τη φλεγμονή. 

Στοιχεία που φαίνεται να επηρεάζουν αρνητικά την πορεία της νόσου  

  1. Κορεσμένα λιπαρά προερχόμενα κυρίως απο ζωικά λίπη και πολυακόρεστα υδρογονωμένα λιπαρά (τα λεγόμενα trans). 
  2. Κόκκινο κρέας 
  3. Τρόφιμα πλούσια σε ζάχαρη και επεξεργασμένους υδατάνθρακες
  4. Χαμηλή πρόσληψη φυτικών ινών
  5. Υψηλή πρόσληψη αλατιού
Σε αρκετές μελέτες έχει βρεθεί ότι τα ανωτέρω τρόφιμα προάγουν το οξειδωτικό στρες με αποτέλεσμα τη φλεγμονώδη αντίδραση του οργανισμού, μέσω πολύπλοκων μηχανισμών. Έτσι, είναι πολύ πιθανό οι διατροφικές συνήθειες που βασίζονται στη συχνή κατανάλωση όλων των ανωτέρω τροφίμων να οδηγούν σε επιδείνωση των συμπτωμάτων της νόσου. 

Διατροφικοί παράγοντες που δρούν προστατευτικά

  1. Πολυφαινόλες και καροτενοειδή
  2. ω-3 λιπαρά οξέα
  3. Βιταμίνες D, A, C
  4. Τα ιχνοστοιχεία σελήνιο και μαγνήσιο
Όλες οι πολυφαινόλες που βρίσκονται στα λαχανικά, στα φρούτα, στα όσπρια, στα βότανα και τα μπαχαρικά, στο κρασί, στο τσάι και στον καφέ έχουν αντιφλεγμονώδεις, αντι ιικές και ανοσορυθμιστικές ιδιότητες. 
Επίσης τα ω-3 λιπαρά οξέα είναι γνωστό ότι αναστέλλουν τις φλεγμονώδεις διεργασίες και η πρόσληψή τους στη δίαιτα ατόμων με νοσήματα όπως η πολλαπλή σκλήρυνση θα πρέπει να είναι αυξημένη. Είναι ενδιαφέρον ότι το δοκοσαεξανοϊκό οξύ (DHA), ένα απαραίτητο λιπαρό οξύ, που σε φυσιολογικές συνθήκες βρίσκεται σε αφθονία στον εγκέφαλο εντούτοις σε ασθενείς με σκλήρυνση κατά πλάκας έχει παρατηρηθεί μειωμένη συγκέντρωσή του. 
Τέλος, η βιταμίνη D έχει ανοσορυθμιστικό ρόλο και αποτελεί ένα απο τα πιο ελπιδοφόρα διατροφικά στοιχεία για την αντιμετώπιση χρόνιων φλεγμονωδών νοσημάτων, όπως είναι η πολλαπλή σκλήρυνση. 

Συμπερασματικά...

Μια διατροφή πλούσια σε τρόφιμα με αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες μπορεί δυνητικά να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα της φαρμακευτικής αγωγής, να μειώσει τις παρενέργεις των φαρμάκων, να ανακουφίσει απο τη χρόνια κόπωση και να προάγει την ευεξία των ασθενών. Απο την άλλη δεν υπάρχει λόγος να αποκλειστούν εντελώς απο τη διατροφή του ασθενούς τα τρόφιμα που προάγουν τη φλεγμονή, όπως είναι τα τηγανιτά και το κόκκινο κρέας, αρκεί να καταναλώνονται σε αραιά διαστήματα και σε μικρή ποσότητα. 


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Πηγή : Riccio P., Rossano R. Nutritional Facts in Multiple Sclerosis. ASN Neuro 2015:1-20

Σάββατο 23 Δεκεμβρίου 2017

Κόκκινο κρασί:8 πολύτιμα οφέλη...

Το κρασί, όπως είναι γνωστό, αποτελεί προϊόν της ζύμωσης των σταφυλιών ή του χυμού τους (μούστος). Ειδικότερα, το κόκκινο κρασί παράγεται με την αλκοολική ζύμωση του μούστου παρουσία των στερεών τμημάτων του (φλούδα και σπόρια) σε αντίθεση με το λευκό κρασί το οποίο παράγεται αποκλειστικά απο τη ζύμωση του μούστου. 
Είναι ένα αλκοολούχο ποτό, ιδιαίτερα διαδεδομένο και στην Ελλάδα ήδη απο την αρχαιότητα καθώς συνδέονταν με διάφορες γιορτές και εκδηλώσεις αλλά χρησιμοποιούνταν και στην ιατρική απο τον Ιπποκράτη. Το κόκκινο κρασί σήμερα συνδέεται άμεσα με τη μεσογειακή διατροφή ενώ έχει έναν ιδιαίτερο ρόλο και στη θρησκευτική παράδοση. 
Σίγουρα θα έχετε ακούσει ότι το κόκκινο κρασί κανεί καλό στην υγεία και ειδικά στην καρδιά. Τι είναι όμως αυτό που το κάνει τόσο ωφέλιμο και πόση ποσότητα πρέπει να καταναλώνει κανείς ;

Χαρακτηριστικά του κόκκινου κρασιού 

  • Περιέχει πολυφαινόλες σε μεγάλη ποσότητα (2000-6000 mg/L) η οποία εκτιμάται ότι είναι 10πλάσια σε συγκέντρωση σε σχέση με το λευκό κρασί
  • Οι κύριες βιοδραστικές πολυφαινόλες στο κόκκινο κρασί είναι κυρίως φλαβανόλες, φλαβονόλες, ανθοκυανίνη και ρεσβερατρόλη. Αυτά τα ισχυρά αντιοξειδωτικά είναι κυρίως υπεύθυνα για τις ευεργετικές ιδιότητες του κόκκινου κρασιού
  • Η σύσταση του κρασιού σε πολυφαινόλες ποικίλλει ανάλογα τον τύπο του σταφυλιού, τη μέθοδο οινοποίησης, τον τύπο του εδάφους, τις καιρικές συνθήκες. Επίσης η βιοδιαθεσιμότητα των φαινολών εξαρτάται απο τις συνθήκες αποθήκευσης αλλά και άλλους διαιτητικούς παράγοντες (π.χ. την παρουσία ή οχι στο ίδιο γεύμα αναστολέων απορρόφησης)
  • Το χαρακτηριστικό κόκκινο χρώμα του οφείλεται στην παρουσία και των στερεών τμημάτων του σταφυλιού (φλούδα, σπόρια) κατά τη ζύμωση και όχι απαραίτητα στο χρώμα του σταφυλιού !
  • Είναι το κατεξοχήν είδος του κρασιού που προορίζεται συνήθως για παλαίωση

Οφέλη στην υγεία 

  • Περιορίζει την αθηρωμάτωση (στένωση αρτηριών) μέσω διαφόρων μηχανισμών όπως είναι η βελτίωση της λειτουργίας του ενδοθηλίου, η αγγειοδιαστολή και ο περιορισμός της φλεγμονής
  • Αποτρέπει τις θρομβώσεις περιορίζοντας τη συγκόλληση των αιμοπεταλίων 
  • Αυξάνει την "καλή χοληστερίνη" (HDL)  και παράλληλα μειώνει την οξείδωση της "κακής" χοληστερίνης (LDL), προστατεύοντας έτσι απο την εμφάνιση καρδιαγγειακής νόσου
  • Οι πολυφαινόλες έχει φανεί ότι δρούν εναντίον των ελευθέρων ριζών, των αλλεργιών, της φλεγμονής, διαφόρων ιών και άλλων τοξικών παραγόντων συμβάλλοντας έτσι στην αντιγήρανση αλλά και στην ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος
  • Η μέτρια κατανάλωση κόκκινου κρασιού μειώνει τον κίνδυνο εμφράγματος και εγκεφαλικών ισχαιμικών επεισοδίων
  • Ελαττώνει την αρτηριακή πίεση και βελτιώνει την αντίσταση στην ινσουλίνη, ρυθμίζοντας καλύτερα το ζάχαρο στο αίμα
  • Οι φλαβανόλες που περιέχονται στο κόκκινο κρασί προστατεύουν την υγεία του νευρικού συστήματος καθώς έχει βρεθεί σε αρκετές μελέτες ότι μπορούν και αναστέλλουν ή/και ρυθμίζουν διάφορες νευροεκφυλιστικές διαδικασίες
  • Η ρεσβερατρόλη έχει φανεί σε πλήθος μελετών να δρα προστατευτικά έναντι διαφόρων μορφών καρκίνου
Προσοχή ! Οι ευεργετικές επιδράσεις του κόκκινου κρασιού γίνονται περισσότερο αποτελεσματικές όταν συνδυάζονται με την υιοθέτηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής γενικότερα, όπως είναι η Μεσογειακή διατροφή και η τακτική άσκηση, και φυσικά η απουσία καπνίσματος.

Πoιά είναι η κατάλληλη ποσότητα ;

Τα οφέλη του κόκκινου κρασιού λαμβάνονται μόνο όταν γίνεται μέτρια κατανάλωση. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι 1 ποτηράκι κόκκινο κρασί για τις γυναίκες σε καθημερινή βάση και 1-2 ποτηράκια την ημέρα για τους άντρες είναι η ανώτερη συνιστώμενη ποσότητα, κατά προτίμηση με το φαγητό. Απο κει και πέρα όσο περισσότερο αυξάνεται η κατανάλωση τόσο συχνότερα κάνουν την εμφάνισή τους αρνητικές επιπτώσεις.


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία :

Markoski M.M., Garavaglia J., et al. Molecular Properties of Red Wine Compounds and Cardiometabolic Benefits. Nutrition and Metabolic Insights 2016;9:51-57

Saleem M., Basha D. Red wine : A drink to your heart. JCDR Vol 1/ No 4

Basli A., Soulet S., et al. Wine Polyphenols : Potential Agent in Neuroprotection. Oxidative Medicine and Cellural Longevity 2012, ID805762


Σάββατο 2 Δεκεμβρίου 2017

Κακάο : ένα πολύτιμο ρόφημα!

Το κακάο είναι απο τα πιο σημαντικά και πιο διαδεδομένα τρόφιμα με αποδεδειγμένα οφέλη στην υγεία μας. Είναι ένα προϊόν με ιστορία μεγαλύτερη των 3000 χρόνων κι έχει χρησιμοποιηθεί αρχικά για ιατρικούς σκοπούς αλλά και στη διατροφή στους πολιτισμούς των Μάγια και των Αζτέκων. Πλήθος μελετών εδώ και πολλά χρόνια έχουν επικεντρωθεί στις διάφορες ευεργετικές για την υγεία ιδιότητες του κακάο και των προϊόντων που το περιέχουν. 
Το κακάο είναι ο ξηρός και ζυμωμένος λιπαρός σπόρος του κακαόδεντρου. 

Το κακαόδεντρο επιστημονικά ονομάζεται "Theobroma cacao" και προέρχεται απο τις λέξεις "θεός" και  "βρώση" δηλαδή  σημαίνει ουσιαστικά "το φαγητό των Θεών". Υπάρχει το υγρό κακάο το οποίο είναι μια πάστα προερχόμενη απο το σπόρο του κακάο μετά απο επεξεργασία και η σκόνη κακάο που παρασκευάζεται απο το υγρό κακάο μετά απο αφαίρεση κάποιου ποσού βούτυρου κακάο. Έχει πικρή γεύση και χρησιμοποιείται κυρίως σαν αφέψημα διαλυμένο σε νερό ή προστίθεται στα διάφορα γλυκίσματα. Το κακάο αποτελεί βασική πρώτη ύλη για την παραγωγή σοκολάτας. 

Συστατικά-Θρεπτική αξία :  

Το κακάο περιέχει πρωτεϊνες, υδατάνθρακες, λιπίδια (βούτυρο κακάο, ένα μίγμα απο μονοακόρεστα και κορεσμένα λιπαρά), αξιοσημείωτο ποσό φυτικών ινών ενώ δεν περιέχει χοληστερόλη. Όσον αφορά τη θερμιδική του αξία είναι σχετικά υψηλή αφού 100γραμμάρια σκόνης κακάο αποδίδουν 300-400 θερμίδες, ανάλογα τα συστατικά που περιλαμβάνονται στο εκάστοτε προϊόν κάθε εταιρείας.
Είναι πλούσια πηγή μετάλλων όπως σίδηρος, ασβέστιο, χαλκός, κάλιο και περιέχει μεγάλη ποσότητα μαγνησίου. Όμως το συστατικό που είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την υγεία είναι οι πολυφαινόλες, με βασικό εκπρόσωπο στο κακάο τα φλαβονοειδή. 
Στο κακάο επίσης περιέχεται θεοβρωμίνη και καφεϊνη, ουσίες με παρόμοια χημική δομή και σημαντική δράση στον οργανισμό.

Ιδιότητες-οφέλη στην υγεία :

  • Καρδιαγγειακό σύστημα : Τα φλαβονοειδή που βρίσκονται στο κακάο έχει βρεθεί σε αρκετές μελέτες ότι προστατεύουν τα αγγεία καθώς ρυθμίζουν τη δραστικότητα κάποιων ενζύμων που δρουν αγγειοδιασταλτικά. Επίσης έρευνες έχουν δείξει ότι με την κατανάλωση κακάο εμποδίζεται η συγκόλληση των αιμοπεταλίων οπότε αποφεύγεται η δημιουργία θρόμβων. Άτομα που κατανάλωναν συστηματικά κακάο φάνηκε ότι είχαν μικρότερη αρτηριακή πίεση και χαμηλότερη LDL χοληστερόλη. Όλα αυτά μαζί σε συνδυασμό οδηγούν σ' ένα καρδιοπροστατευτικό αποτέλεσμα που αποδίδεται κυρίως στις αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιοτήτες των φλαβονοειδών. 
  • Νευρικό σύστημα : Τα συστατικά του κακάο αυξάνουν την αιματική ροή στον εγκέφαλο, όπως φαίνεται σε σχετικές μελέτες. Τα φλαβονοειδή  που περιέχονται στο κακάο ασκούν νευροπροστατευτική δράση αφού έχουν την ικανότητα να προστατεύουν τους νευρώνες απο νευροτοξίνες, να μειώνουν τη φλεγμονή και να προάγουν τη μνήμη, τη μάθηση και τη γνωστική λειτουργία. 
  • Ανοσοποιητικό σύστημα : Οι πολυφαινόλες έχουν τη δυνατότητα να μειώνουν την παραγωγή μορίων που προκαλούν φλεγμονώδη αντίδραση. Έτσι όταν το κακάο έχει μεγάλη περιεκτικότητα σε φαινόλες μπορεί να δράσει προστατευτικά έναντι του οξειδωτικού στρες και δυνητικά να παρέχει κάποια προστασία έναντι ασθενειών που σχετίζονται άμεσα με αυτό, όπως είναι ο καρκίνος. 
  • Διαβήτης : Η κατανάλωση κακάο φαίνεται ότι βελτιώνει την ινσουλινοαντίσταση και άρα ρυθμίζει καλύτερα τη γλυκόζη στο αίμα. Η αντιοξειδωτική ικανότητα των φαινολών μπορεί να παρεμποδίσει τις μακροχρόνιες επιπλοκές του διαβήτη, όπως είναι η νεφρική νόσος. 
  • Δέρμα : Τα συστατικά του κακάο έχουν χρησιμοποιηθεί σε διάφορες παθήσεις του δέρματος όπως είναι η ψωρίαση, η ακμή και η επούλωση πληγών, με πολύ καλά αποτελέσματα. Η κατανάλωση κακάο πλούσιου σε φλαβονοειδή μπορεί να προλάβει το ερύθημα που προκαλεί η έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία.

Με όλα αυτά τα θετικά που προσφέρει το κακάο δε δικαιολογείται η απουσία του απο τη
διατροφή μας. Άλλωστε πέρα των οφελειών στην υγεία, ένα ρόφημα με κακάο βελτιώνει τη διάθεση, τονώνει ευχάριστα τον οργανισμό και απομακρύνει τα αρνητικά συναισθήματα. 
Μπορείτε λοιπόν άνετα να εντάξετε ένα ρόφημα παρασκευασμένο απο σκόνη κακάο υψηλής περιεκτικότας (άνω του 65-70% σε κακάο) κατά προτίμηση χωρίς επιπλεόν ζάχαρη και γάλα στο διαιτολόγιό σας. Εάν το καταναλώνετε λίγες φορές μέσα στην εβδομάδα σε μια λογική ποσότητα θα λάβετε όλα τα οφέλη που προσφέρει χωρίς να επιβαρυνθείτε με περιττές θερμίδες. 


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Βιβλιογραφία :

Pucciarelli D.L. Cocoa and Heart Health : A Historical Review of the Science. Nutrients 2013;5:3854-38-70

Nehlig A. The neuroprotective effects of cocoa flavanol and its influence on cognitive performance. BJCP 2012;75(3):716-727

Perez-Cano F.J., Massot-Cladera M., et al. The effects of cocoa on the immune system. Frontiers in Pharmacology.2013;Vol 4:71

Andujar I., Recio M.C., et al. Cocoa Polyphenols and Their Potential Benefits for Human Health. Oxidative Medicine Cellular Longevity 2012 /id:906252

Scapagnini G., Davinelli S., Di Renzo L., et al. Cocoa Boactive Compounds: Significanc and Potential for the Maintenance of Skin Health. Nutrients 2014;6:3202-3213













 

Σάββατο 21 Οκτωβρίου 2017

Μπαχαρικά, ένας σύμμαχος της υγείας μας!

Τα μπαχαρικά χρησιμοποιούνται απο την αρχαιότητα για διάφορους σκοπούς και τύχαιναν μεταξύ άλλων ιδιαίτερης εκτίμησης. Ήταν ιδιαίτερα διαδεδομένα και κυριαρχούσαν στο εμπόριο μεταξύ των κρατών. Αρχαία συγγράματα αναφέρουν ότι χρησιμοποιούνταν ως φάρμακα στην Αρχαία Αίγυπτο και σε Ασιατικές χώρες ενώ οι Αρχαίοι Ρωμαίοι και  Έλληνες τα χρησιμοποιούσαν στο μαγείρεμα αλλά και στη συντήρηση των τροφίμων. 
Η ποικιλία των μπαχαρικών είναι τεράστια, ενδεικτικά αναφέρονται τα εξής : πιπέρι, πάπρικα, μπούκοβο, τσίλι, κάρυ, κανέλα, μπαχάρι, κύμινο, μοσχοκάρυδο, γαρύφαλο, γλυκάνισος, πιπερόριζα (τζίντζερ), κάρδαμο, κουρκουμάς και άλλα πολλά.

Χαρακτηριστικά και ιδιότητες μπαχαρικών :

Τα μπαχαρικά είναι στην ουσία τμήματα κάποιου φυτού τα οποία έχουν αποξηρανθεί και κυκλοφορούν σε διάφορες μορφές (ολόκληροι καρποί, κόκκοι, σπόροι, σκόνη κ.α.). Ένα μπαχαρικό (ή καρύκευμα όπως αλλιώς λέγεται) μπορεί να προέλθει απο τη ρίζα, το φλοιό, το σπόρο, το βολβό, το φύλλο, το λουλούδι ή τμήμα του ανθού αυτού του φυτού και η πιο συνήθης χρήση του είναι η προσθήκη στα φαγητά, όπου εκτός απο χρώμα προσδίδει και ιδιαίτερη γεύση. 
Τα μπαχαρικά είναι πλούσια σε αντιοξειδωτικά (κυρίως πολυφαινόλες) και περιέχουν αντιφλεγμονώδεις ουσίες, όπως έχει επιβεβαιώσει πλήθος μελετών. Αρκετά καρυκεύματα περιέχουν υπολογίσιμα ποσά βιταμινών, μετάλλων και ιχνοστοιχείων ενώ τα μπαχαρικά δεν περιέχουν θερμίδες. Στα καρυκεύματα περιέχεται επίσης πλήθος φυσικών φυτοχημικών, ουσίες με ευεργετικές δράσεις στην υγεία.

Οφέλη στην υγεία :

Προσθέτοντας κανείς μπαχαρικά στο φαγητό του διευκολύνει την πέψη και βοηθάει γενικότερα το πεπτικό του σύστημα να λειτουργεί καλύτερα.
Τα μπαχαρικά λόγω των φυτοχημικών που περιέχουν συμβάλλουν στην πρόληψη εμφάνισης διαφόρων χρόνιων παθήσεων.
Μελέτες έχουν δείξει ότι τα αντιοξειδωτικά των μπαχαρικών αναστέλλουν τις βλάβες που προκαλούνται στους ιστούς απο τα υψηλά επίπεδα ζαχάρου και λιπιδίων στο αίμα. Επίσης έχει φανεί σε κάποιες μελέτες μείωση των δεικτών φλεγμονής και ελάττωση στο αίμα ουσιών σχετιζόμενων με το οξειδωτικό στρες όταν καταναλώθηκε φαγητό με προσθήκη μπαχαρικών έναντι της κατανάλωσης φαγητού χωρίς καρυκεύματα. 
Οι πολυφαινόλες, το βασικό συστατικό των μπαχαρικών, έχουν ευεργετικές δράσεις έναντι της αυξημένης αρτηριακής πίεσης αλλά και έναντι του σχηματισμού θρόμβων, οπότε η προσθήκη καρυκευμάτων στο φαγητό μπορεί να συμβάλλει στην προστασία της καρδιάς. 
Μελέτες έχουν δείξει εξάλλου την προστατευτική δράση των ουσιών των μπαχαρικών στο νευρικό σύστημα, γεγονός που θα μπορούσε να συμβάλλει στη βελτίωση της γνωστικής λειτουργίας αλλά και στη μείωση της πιθανότητας εμφάνισης σχετικών νόσων, όπως για παράδειγμα η νόσος Alzheimer. 
Λόγω των αντιοξειδωτικών και αντιφλεγμονωδών ιδιοτήτων των μπαχαρικών αυτά έχουν γίνει αντικείμενο έρευνας για την πρόληψη και τη θεραπεία διάφορων μορφών καρκίνου. Μελέτες επιδημιολογικές έχουν δείξει ελάττωση του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου αλλά απαιτούνται πολλές περαιτέρω μελέτες, οι οποίες κυρίως θα διερευνήσουν το μηχανισμό δράσης των ουσιών που περιέχονται στα μπαχαρικά. 

Τι να προσέξετε :

  • Επιλέξτε ολόκληρα μπαχαρικά όπου έχετε τη δυνατότητα αντί για τριμμένα σε σκόνη, η διαφορά στη γεύση είναι μεγάλη!
  • Φυλάξτε τα σε γυάλινα βάζα που κλείνουν αεροστεγώς, σε χώρο χωρίς υγρασία μακριά απο ήλιο και ζέστη, αφού έτσι διατηρούνται αναλλοίωτα για μεγαλύτερο διάστημα και προστατεύεται η γεύση και το άρωμά τους.
  • Ο χρόνος ζωής τους δεν είναι απεριόριστος! Τα ολόκληρα μπαχαρικά διατηρούνται μέχρι και 3 χρόνια ενώ τα τριμμένα και τα μίγματα μπαχαρικών εώς 2 χρόνια
  • Μη ρίχνετε τα μπαχαρικά σας απ ευθείας απο το μπουκάλι μέσα σε σκεύος που βράζει το φαγητό, οι ατμοί που εξέρχονται καταστρέφουν μέρος του αρώματος και προσδίδουν υγρασία στο μπαχαρικό.
  • Μην το παρακάνετε με την ποσότητα (ιδιαίτερα όσοι έχετε προβλήματα με το πεπτικό σας σύστημα). Μια μικρή εώς μέτρια ποσότητα στο φαγητό (ανάλογα τις προτιμήσεις του καθένα) δίνει τα επιθυμητά αποτελέσματα χωρίς ανεπιθύμητες παρενέργειες. 

Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc
 
Βιβλιογραφία :

Tapsell LC., Hemphill I., Cobiac L., et al. Health benefits of herbs and spices: the past, the present, the future. Med J Aust 2006;185(4 Suppl):S4-24

Vasanthi H.R., Parameswari R.P. Indian Spices for Healthy Heart:An overview. Current Cardiology Reviews.2010;6:274-279

Panickar K.S. Beneficial effects of herbs, spices and medicinal plants on the metabolc syndrome, brain and cognitive function. Cent Nerv Syst Agents Med Chem. 2013;13:(1):13-29

Zheng J., Zhou Y., et al. Spices for Prevention and Treatment of Cancers. Nutrients 2016;8:495

Opara E., Chohan M. Culinary Herbs and Spices:Their Bioactive Properties, the Contribution of Polyphenols an the Challenges in Deducing their True Health Benefits. Int J Mol Sci 2014;15




Κυριακή 6 Αυγούστου 2017

Χόρτα : ένας θησαυρός στο πιάτο μας !

Βλήτα, αντίδια, σέσκουλα, λάπαθα, τσουκνίδα, ραδίκια, σπανάκι, σινάπι, ζοχοί, μολόχα, κάππαρη, βρούβες, ρόκα, πράσα, μυρώνια, καυκαλήθρες, σταμναγκάθι και άλλα πολλά, αμέτρητα χόρτα όλων των ειδών βρίσκονται σε όλη την Ελληνική ύπαιθρο. Μπορεί να βρει κανείς τεράστια πραγματικά ποικιλία ανάλογα την εποχή και την περιοχή που βρίσκεται-απο γνωστά και λιγότερο γνωστά χόρτα, καλλιεργήσιμα ή άγρια, με πικρή ή γλυκιά γεύση, τυποποιημένα ή διάσπαρτα στους αγρούς και στα λιβάδια. Όλα ανεξαιρέτως τα χόρτα αποτελούν πολύτιμη τροφή για τον άνθρωπο και θα πρέπει όλοι λίγο πολύ να τα εντάξουν στη διατροφή τους. Οι εναλλακτικές στον τρόπο μαγειρέματος αρκετές : τα χόρτα μπορούν να προστεθούν σε χορτόπιτες, σε σούπες, σε μαγειρευτά φαγητά με κρέας (π.χ. φρικασέ), σε ομελέτες (π.χ. σπαράγγια με αβγά), σε όσπρια ή θαλασσινά (π.χ. φασόλια ή σουπιές με σπανάκι), σε λαδερά φαγητά, αλλά μπορούν και να φαγωθούν απλά ως σαλάτα με λάδι και λεμόνι ή ξύδι, κάποια δε (π.χ. αντράκλα) τρώγονται ακόμα και ωμά. 

Θρεπτική αξία : Τα χόρτα έχουν πολύ λίγες θερμίδες, μια μερίδα χόρτα βραστά χωρίς λάδι δεν ξεπερνά τις 100 θερμίδες. Περιέχουν σε ποσοστό 90% και πλέον νερό, μικρή ποσότητα πρωτείνης (περίπου 1,5-2%), αρκετές φυτικές ίνες, ενώ δεν περιέχουν χοληστερόλη. Ακόμη τα χόρτα είναι πλούσια σε βιταμίνες, μέταλλα και ιχνοστοιχεία (σίδηρο, ασβέστιο, μαγνήσιο, κάλιο, νάτριο, φώσφορο κ.α.). Τα συστατικά εκείνα όμως που τα καθιστούν πραγματικά πολύτιμα για τον οργανισμό μας είναι οι πολυφαινόλες, τα φλαβονοειδή και τα καροτενοειδή (όλα ισχυρά αντιοξειδωτικά) αλλά και  τα ω-3 και ω-6 λιπαρά που περιέχονται σε κάποια είδη χόρτων.

Οφέλη στην υγεία : 

  • Προκαλούν κορεσμό. Όταν ένα γεύμα περιλαμβάνει χόρτα χορταίνουμε πιο εύκολα και πιο γρήγορα, άρα ελέγχουμε καλύτερα την όρεξή μας.
  • Συμβάλλουν στην καλή λειτουργία του πεπτικού συστήματος. Με την κατανάλωση χορταρικών αποφεύγεται η δυσκοιλιότητα, η δυσπεψία κι άλλες παρόμοιες ενοχλητικές καταστάσεις.
  • Προστατεύουν τα νεφρά και γενικά το ουροποιητικό σύστημα αφού με την υψηλή περιεκτικότητά τους σε νερό αποτελούν πολύ καλό διουρητικό.
  • Τα πολύτιμα συστατικά τους προσφέρουν ενυδάτωση στον οργανισμό, ένα υγιές λαμπερό κι ελαστικό δέρμα.
  • Συμβάλλουν στην καλύτερη ρύθμιση του ζαχάρου στο αίμα, στον καλύτερο έλεγχο της αρτηριακής πίεσης και στην καλή κατάσταση των αγγείων, προστατεύοντας έτσι την υγεία της καρδιάς.
  • Ασκούν αντικαρκινική δράση καθώς τα αντιοξειδωτικά, που περιέχονται και στα χόρτα, προστατεύουν απο την προσκόλληση διάφορων καρκινογόνων ουσιών στα κύτταρα κι επίσης συμβάλλουν στην εξουδετέρωση των ελευθέρων ριζών.

Αγορά-συντήρηση-μαγείρεμα : Προκειμένου να επωφελειθείτε τα μέγιστα απο τα πολύτιμα συστατικά τους, χρειάζεται να δώσετε προσοχή σε κάποια βασικά σημεία όταν αγοράζετε και μαγειρεύετε χόρτα :

  • Να αγοράζετε χόρτα απο πάγκους ή παραγωγούς τους οποίους εμπιστεύεστε, όσον αφορά την ποιότητά τους. Όταν μαζεύετε χόρτα επιλέξτε έναν χώρο μακριά απο βιομηχανίες και βοσκοτόπια ή αστικές περιοχές (πεζοδρόμια, πάρκα κλπ) επειδή πιθανότατα να έχει επιμολυνθεί το έδαφος. Επίσης θα πρέπει να είστε σίγουροι ότι τα χόρτα που διαλέγετε είναι ασφαλή και βρώσιμα, δεν τρώγονται όλα τα χόρτα ενώ κάποια απο αυτά είναι δηλητηριώδη !
  • Καθαρίστε τα χόρτα απομακρύνοντας με τα χέρια σας τα κιτρινωπά μέρη καθώς και το χώμα. Μην τα πλένετε. Βάλτε τα σε μια καθαρή νάυλον ή υφασμάτινη σακούλα κατάλληλη για τρόφιμα και αποθηκεύστε τα στο ψυγείο για λίγες ημέρες μέχρι να τα φάτε. 
  • Όταν θελήσετε να τα μαγειρέψετε πλύντε τα κάτω απο τρεχούμενο νερό κι αποφύγετε να τα ψιλοκόψετε. Καλύτερα είναι να μην τα αλατίσετε πριν το μαγείρεμα αλλά μετά.
  • Μαγειρέψτε τα σε ελάχιστο νερό, στον ατμό ή τσιγαριαστά. Μην τα βράζετε πολλή ώρα και κλείστε το καπάκι του σκεύους για όση ώρα βράζουν. Όλες αυτές οι κινήσεις βοηθούν στο να διατηρήσουν τα χόρτα αναλλοίωτα όσο το δυνατόν περισσότερα απο τα συστατικά τους.
  • Εάν δεν φάτε όλη την ποσότητα που μαγειρέψατε, βάλτε τα σε αδιαφανές, αεροστεγές δοχείο και φυλάξτε τα στο ψυγείο για 2-3 ημέρες. 

Δυστυχώς μελέτες δείχνουν ότι στη σύγχρονη εποχή τα διάφορα χορταρικά δεν έχουν τη θέση που τους αξίζει στο καθημερινό μας τραπέζι. Γνωρίζοντας το πλήθος των ευεργετικών τους δράσεων αξίζει να τα εντάξετε στη διατροφή σας, μόνο καλό έχουν να προσφέρουν στον οργανισμό σας.  Βάλτε λοιπόν τα χόρτα στη διατροφή σας, αυξήστε την κατανάλωσή τους όσοι τα τρώτε αραιά και απολαύστε τα σε διαφορετικούς συνδυασμούς ακόμα και στο καθημερινό σας διαιτολόγιο. Μη φοβάστε να δοκιμάσετε νέες γεύσεις και διαφορετικούς τρόπους μαγειρέματος, για να καταλήξετε στις συνταγές που σας ταιριάζουν. Για ακόμα πιο υγιεινή κουζίνα προτιμήστε να τα συνοδεύσετε μόνο με λίγο ελαιόλαδο κι αποφύγετε να τους προσθέσετε γαλακτοκομικά γιατί χάνουν έτσι μέρος του σιδήρου που περιέχουν. 


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc