Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα έφηβος. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα έφηβος. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Δευτέρα 19 Αυγούστου 2019

Δίαιτες στην εφηβεία: ποιοί κίνδυνοι προκύπτουν;

Το έντονο ενδιαφέρον για το βάρος και την εικόνα σώματος είναι δύο χαρακτηριστικά γνωρίσματα της εφηβείας. Ο έφηβος δίνει ιδιαίτερη έμφαση στο πρότυπο του αδύνατου σώματος που προβάλλεται κυρίως μέσα από την τηλεόραση και το διαδίκτυο και το εξισώνει με την επιτυχία, την υγεία και την ομορφιά. Έτσι, καταφεύγει συχνά σε δίαιτες προκειμένου να αποκτήσει αυτό το αδύνατο σώμα που κυριαρχεί ως πρότυπο. Ένας έφηβος υποβάλλει τον ευατό του σε δίαιτα ακόμα κι όταν δεν υπάρχει ουσιαστική ανάγκη (βρίσκεται δηλαδή σ ένα φυσιολογικό σωματικό βάρος για την ηλικία του).   

Στις περισσότερες περιπτώσεις οι δίαιτες που ακολουθούν οι έφηβοι είναι το αποτέλεσμα κάποιων αναξιόπιστων και αμφίβολων πληροφοριών που προέρχονται μέσα απο τα κοινωνικά δίκτυα, οι οποίες περισσότερο αφορούν διάφορες τάσεις παρά στηρίζονται σε επιστημονικά δεδομένα. Και τότε ξεκινούν τα προβλήματα...

Παράγοντες κινδύνου

Οι μελέτες δείχνουν ότι συνήθως κάνουν δίαιτες οι έφηβοι που:
  • Έχουν χαμηλή αυτοπεποίθηση
  • Είναι δυσαρεστημένοι με την εικόνα σώματός τους
  • Παρουσιάζουν συμπτώματα κατάθλιψης
  • Δεν έχουν ένα υγιές πρότυπο στην οικογένεια ή στο κοινωνικό περιβάλλον
  • Οι γονείς τους σχολιάζουν αρνητικά το βάρος τους ή/και κάνουν και οι ίδιοι συχνά δίαιτες
  • Υπόκεινται σε σχολικό εκφοβισμό για τα κιλά τους (bullying)
  • Ασχολούνται με αθλήματα όπου το βάρος παίζει σημαντικό ρόλο 
  • Έχουν ανθυγιεινές συνήθειες γενικότερα (κάπνισμα, χρήση ουσιών κ.α.)

Συνέπειες-κίνδυνοι 

Συχνά οι έφηβοι χρησιμοποιούν ακατάλληλες ή επικίνδυνες πρακτικές προκειμένου να χάσουν εύκολα και γρήγορα τα επιπλέον κιλά. Για παράδειγμα τρώνε μόνο φρούτα και σαλάτες για πολλές ημέρες, τρώνε πολύ μικρές ποσότητες από ένα ή δυο τρόφιμα, κάνουν εξαντλητική γυμναστική, και δυστυχώς καταφεύγουν σε χάπια ή προκαλούν εμετό. 

Οι συνέπειες είναι τόσο σωματικές όσο και ψυχολογικές-συναισθηματικές.

Σωματικά υπάρχει αυξημένος κίνδυνος να εμφανιστεί καθυστέρηση στην ανάπτυξη, διατροφικές ελλείψεις (κυρίως σε σίδηρο κι ασβέστιο). διαταραχές του κύκλου στα κορίτσια, δευτεροπαθής αμηνόρροια (διακοπή του κύκλου), οστεοπενία. Οι παρενέργειες απο τα φάρμακα που τυχόν χρησιμοποιούνται είναι αντίστοιχες των ουσιών που περιέχονται στα φάρμακα αυτά. Τέλος, όσοι έφηβοι κάνουν συχνά δίαιτες καταλήγουν να είναι υπέρβαροι είτε παχύσαρκοι όταν ενηλικιωθούν. 

Όσον αφορά στην ψυχολογία, οι δίαιτες μπορεί να χειροτερέψουν τα συναισθήματα απόρριψης και να εντείνουν τη χαμηλή αυτοεκτίμηση των εφήβων. Επίσης οι δίαιτες στην εφηβεία είναι συχνά ο προπομπός μιας διατροφικής διαταραχής (ανορεξία, βουλιμία κ.α.). Τελικά ένας έφηβος που υποβάλλει τον ευατό του σε μια συνεχή προσπάθεια για αδυνάτισμα είναι πιο δυστυχισμένος από ότι πριν. 


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Πηγή: Canadian Paediatric Society, Position Statement. Dieting in Adolescence.Paediatr Child Health.2004;Vol 9, No 7  
















Παρασκευή 18 Ιανουαρίου 2019

Οικογενειακά γεύματα:ποιά η σημασία τους για το παιδί;

Πολλοί παράγοντες στο οικογενειακό περιβάλλον διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη διατροφική συμπεριφορά των παιδιών και των εφήβων, όσο κι αν τα παιδιά επηρεάζονται σε μεγάλο βαθμό κι απο τους συνομηλίκους τους. Ένας απο αυτούς τους παράγοντες, ίσως και ο σημαντικότερος, είναι τα οικογενειακά γεύματα. Το να κάθεται δηλαδή όλη η οικογένεια μαζί στο τραπέζι και να γευματίζει ταυτόχρονα έχει ιδιαίτερη σημασία για την υϊοθέτηση μιας υγιούς διατροφής εκ μέρους των παιδιών. 

Έχει παρατηρηθεί ότι οικογένειες που μαζεύονται γύρω απο το τραπέζι και τρώνε μαζί  5 φορές την εβδομάδα έχουν παιδιά που παρουσιάζουν 25% λιγότερες πιθανότητες να έχουν κάποια προβληματική διατροφική συμπεριφορά σε σχέση με τα παιδιά οικογενειών που κάνουν ένα οικογενειακό γεύμα μέσα στην εβδομάδα. Το οικογενειακό τραπέζι φαίνεται ότι λειτουργεί ως προστατευτικός παράγοντας για το υπέρβαρο και την παιδική παχυσαρκία, την ανθυγιεινή διατροφή και τις διατροφικές διαταραχές (ανορεξία, βουλιμία κ.α.)

Υπάρχουν αρκετοί λόγοι για τους οποίους ένα οικογενειακό γεύμα είναι επωφελές για το παιδί. Πρώτον, όταν τρώμε οικογενειακά σπιτικό φαγητό τότε αυτό το φαγητό είναι οπωσδήποτε πιο υγιεινό και πιο θρεπτικό από τα έτοιμα προπαρασκευασμένα και τυποποιημένα τρόφιμα του εμπορίου. Δεύτερον, το παιδί παρατηρεί τους γονείς και μιμείται τον τρόπο που τρώνε αλλά και το τι τρώνε. Έτσι, έχει πολύ περισσότερες πιθανότητες να δοκιμάσει ένα τρόφιμο που δεν το τρώει αλλά και να το εντάξει στη διατροφή του, να μάθει να το προτιμά και να του αρέσει. Τρίτον, όταν οι γονείς βρίσκονται μαζί με το παιδί στο τραπέζι είναι πολύ πιο εύκολο να αναγνωρίσουν έγκαιρα τυχόν ύπαρξη κάποιας διαταραχής (ανορεξία) και να προλάβουν να δράσουν πριν αυτή εξελιχθεί. Τέταρτον, τα οικογενειακά γεύματα δίνουν την ευκαιρία στην οικογένεια να έρθει πιο κοντά συναισθηματικά, και είναι γνωστό ότι σε ένα φιλικό κι ευχάριστο περιβάλλον όλοι τρώνε πιο ευχάριστα και πιο σωστά (τόσο ποιοτικά όσο και ποσοτικά). 

Τα πιο συνήθη εμπόδια για το γεγονός ότι τα γεύματα αυτά έχουν μειωθεί δραματικά τα τελευταία χρόνια είναι η έλλειψη χρόνου, τα διαφορετικά ωράρια των γονέων σε σχέση με αυτά των παιδιών (ειδικά να είναι και οι 2 γονείς εργαζόμενοι), η κούραση, το οικονομικό κόστος που απαιτεί η προετοιμασία ενός θρεπτικού γεύματος αλλά και οι τάσεις ανεξαρτησίας, που χαρακτηρίζει ειδικά τους εφήβους. 

Όμως με δεδομένo τα πολλαπλά οφέλη που προσφέρει ένα οικογενεικό τραπέζι μήπως θα έπρεπε οι γονείς να προσπαθήσουν να βρούν περισσότερο χρόνο ; Διότι πέρα απο τις διατροφικές διαταραχές και την παχυσαρκία το οικογενειακό τραπέζι μπορεί να συμβάλλει στη μείωση των φαινομένων βίας, χρήσης ουσιών απο τα παιδιά, διαφόρων προβλημάτων ψυχικής υγείας αλλά και προσπαθειών αυτο-τιμωρίας των παιδιών. Επιπλέον, τα συχνά γεύματα μαζί με την οικογένεια προωθούν την περαιτέρω κοινωνικοποίηση του παιδιού αλλά και τη μετάδοση ηθών-εθίμων αλλά και πολιτιστικών παραδόσεων. 

Πρακτικές συμβουλές

  1. Προσπαθήστε να τρώτε όσο συχνότερα γίνεται μέσα στην εβδομάδα μαζί με τα παιδιά. Τουλάχιστον ένα απο τα γεύματα μέσα στην ημέρα πρέπει να είναι οικογενειακό. 
  2. Ακόμα κι αν δε μπορούν να είναι όλοι παρόντες στο γεύμα, ας είναι οι περισσότεροι απο την οικογένεια, να μη γευματίζει δηλαδή μόνο του το παιδί. 
  3. Την ώρα που γευματίζετε αφιερώστε ποιοτικό χρόνο-γι αυτό δε θα πρέπει να τρώτε με ανοικτή την τηλεόραση ή με κάποια άλλη συσκευή που να αποσπά την προσοχή (υπολογιστής, κινητό τηλέφωνο κλπ).
  4. Ενθαρρύνετε  τα παιδιά να συμμετέχουν στην προετοιμασία και το μαγείρεμα.
  5. Κατά τη διάρκεια του γεύματος μπορείτε να συζητήσετε για τα νέα της ημέρας ή να δώσετε την ευκαιρία στα παιδιά να αναφερθούν σε προβλήματα που τυχόν αντιμετωπίζουν.


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Αναφορές:

Hammons AJ, et al. Is Frequency of Shared Family Meals Related to the Nutritional Health of Children and Adolescents? Pediatrics 2011;127(6)

Dwyer L., et al. Promoting family meals:a review of existing interventions and opportunities for future research. Adolescent Health, Medicine and Therapeutics 2015;6:115-131

Κυριακή 26 Αυγούστου 2018

Ποιά η σημασία των γαλακτοκομικών στα παιδιά;

Τα γαλακτοκομικά προϊόντα (γάλα, γιαούρτι, τυρί) αποτελούν μια βασική ομάδα τροφίμων η οποία έχει να προσφέρει πολλά οφέλη τόσο στα παιδιά όσο και στους εφήβους. Όμως η κατανάλωση γαλακτοκομικών τα τελευταία χρόνια έχει μειωθεί αισθητά και τα περισσότερα παιδιά δεν καλύτπουν πλέον τις ανάγκες τους-ειδικότερα η διατροφή των εφήβων απέχει σημαντικά απο τις συστάσεις και φυσικά αυτό ισχύει και για τα γαλακτοκομικά. 

Αποτέλεσμα αυτής της ανεπάρκειας στην πρόσληψη των αναγκαίων γαλακτοκομικών είναι να εμφανίζονται προβλήματα στην ανάπτυξη αλλά και γενικότερα η υγεία των παιδιών και των εφήβων να επηρεάζεται αρνητικά. Γιατί όμως συμβαίνει αυτό; Τι προσφέρουν τα γαλακτοκομικά στα παιδιά και πως σχετίζονται με τις διάφορες παθήσεις ή ασθένειες;

Οφέλη των γαλακτοκομικών

Πλήθος έγκυρων και αξιόπιστων μελετών καταδεικνύουν ότι τα παιδιά που καταναλώνουν τακτικά γαλακτοκομικά (σε σχέση με εκείνα που η διατροφή τους είναι ελλιπής σε αυτά):

  1. Εμφανίζουν πιο ομαλή ανάπτυξη (βάρος, ύψος, γνωστική λειτουργία)
  2. Προσλαμβάνουν ευκολότερα την απαιτούμενη ποσότητα πρωτεϊνών, η οποία είναι υψηλής βιολογικής αξίας 
  3. Εφοδιάζονται με τα απαραίτητα λιπαρά οξέα
  4. Καλύτπουν τις ανάγκες τους σε ασβέστιο, μαγνήσιο, φώσφορο,κάλιο, ψευδάργυρο, ιώδιο, βιταμίνες A, D, B2, B12
  5. Διατηρούν ένα φυσιολογικό βάρος
  6. Έχουν μια φυσιολογική οστική πυκνότητα, άρα έναν υγιή και δυνατό σκελετό
  7. Παρουσιάζουν πιο υγιή μικροβιακή χλωρίδα του εντέρου
  8. Έχουν γενικότερα μια πιο ποιοτική διατροφή

Σχέση γαλακτοκομικών και σωματικού βάρους

Οι σχετικές μελέτες που έχουν διεξαχθεί έχουν δείξει ότι η κατανάλωση γαλακτοκομικών δεν επηρεάζει αρνητικά το βάρος αλλά ούτε και αυξάνει το λίπος σώματος στα παιδιά και στους εφήβους. Μάλιστα σε κάποιες έρευνες φαίνεται ότι τα παιδιά και οι έφηβοι που πίνουν τακτικά γάλα και καταναλώνουν γιαούρτι αρκετές φορές την εβδομάδα διατηρούν πιο εύκολα ένα φυσιολογικό βάρος κι έχουν μεγαλύτερη μυϊκή μάζα, σε σχέση με τα παιδιά που δεν τρώνε γιαούρτι και δεν πίνουν γάλα. 

Αυτό πιθανότατα οφείλεται στο γεγονός ότι η καζεϊνη, η βασική πρωτεϊνη του γάλακτος, έχει την ιδιότητα να διασπάται και να απελευθερώνεται σταδιακά στην κυκλοφορία του αίματος, κρατώντας σταθερό το ζάχαρο για περισσότερη ώρα και διατηρώντας κατ αυτόν τον τρόπο την αίσθηση του κορεσμού για περισσότερο χρόνο. 
Επίσης, όσα παιδιά δεν πίνουν γάλα, συνήθως πίνουν πολλούς χυμούς, αναψυκτικά και άλλα ροφήματα πλούσια σε ζάχαρη. Το αποτέλεσμα είναι να αυξάνονται οι θερμίδες που λαμβάνουν και να οδηγούνται έτσι σταδιακά σε αυξημένο σωματικό βάρος. 

Σχέση γαλακτοκομικών και άλλων παθήσεων

Έχει βρεθεί ότι η κατανάλωση γαλακτοκομικών συνδέεται με ελαττωμένη αρτηριακή πίεση, αυτό αποδίδεται στην ευεργετική αναλογία πρωτεϊνών και πεπτιδίων που βρίσκονται στο γάλα. 

Επίσης όσα παιδιά τρώνε γιαούρτι, τυρί και πίνουν γάλα παρουσιάζουν μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων, καθώς σε σχετικές μελέτες βρέθηκε ότι παρουσιάζουν χαμηλότερα τριγλυκερίδια, ολική και LDL χοληστερίνη και σπλαχνικό λίπος. 

Επιπλέον, η συχνή κατανάλωση γαλακτοκομικών σχετίζεται με καλύτερη ρύθμιση του ζαχάρου στο αίμα, αυξημένη ευαισθησία στην ινσουλίνη και μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη. 

Συνιστώμενη ποσότητα

Τα παιδιά απο 2-8 ετών συστήνεται να καταναλώνουν 2 μερίδες γαλακτοκομικών ημερησίως. Απο την ηλικία των 2 ετών τα γαλακτοκομικά καλό είναι να είναι ημιαποβουτυρωμένα, για να αποφεύγεται η μεγάλη πρόσληψη κορεσμένων λιπαρών. 
Στις ηλικίες 9-18 ετών η πρόσληψη γαλακτοκομικών συστήνεται να είναι 3 εώς 4 μερίδες την ημέρα, ανάλογα και με τη φυσική δραστηριότητα του παιδιού ή την ενασχόλησή του με κάποιο άθλημα. 

Μια μερίδα γαλακτοκομικών αντιστοιχεί σε 1 φλιτζάνι γάλα (250ml), ή 1 κεσεδάκι γιαούρτι (180-200γρ.) ή 1 μικρό κομμάτι τυρί (30γρ.)   


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία :

Spence LA., et al. The Role of Dairy Products in Healthy Weight and Body Composition in Children and Adolescents. Current Nutrition & Food Science. 2011;7:40-49

Moreno LA., et al. Diary products, yogurt consumption, and cardiometabolic risk in children and adolescents. Nutrition Reviews 2015;73(S1):8-14

Dror DK., Allen LH. Dairy product intake in children and adolescents in developed countries:trends, nutritional contribution, and a review of association with health outcomes. Nutr Rev 2014;72(2):68-81

Funtikova A., et al. Impact of diet on cardiometabolic health in children and adolescents. Nutrition Journal 2015;14:118


















 

Τρίτη 19 Ιουνίου 2018

Διαβήτης στην παιδική ηλικία

Παρόλο που ο διαβήτης τύπου 2 θεωρείται μια νόσος των ενηλίκων εντούτοις τα τελευταία χρόνια παρατηρείται αύξηση της επίπτωσής του στα παιδιά. Οι αιτίες που οδηγούν στην εμφάνιση του διαβήτη σε μικρή ηλικία είναι ίδιες με εκείνες των ενηλίκων όμως η αντιμετώπιση της πάθησης διαφέρει. 

Τα παιδιά που έχουν εμφανίσει διαβήτη (είτε τύπου Ι είτε τύπου ΙΙ) βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο για πολλές επιπλοκές. Γι αυτό η έγκαιρη διάγνωση, ο έλεγχος και η κατάλληλη αντιμετώπιση της νόσου είναι ιδιαίτερα σημαντικά για την πρόληψη των μακροχρόνιων επιπλοκών του διαβήτη. 

Τι συμβαίνει πρακτικά στο διαβήτη 

Ο διαβήτης τύπου ΙΙ είναι μια διαταραχή του μεταβολισμού κατά την οποία παρατηρείται αυξημένο ζάχαρο (γλυκόζη) στο αίμα. Το πάγκρεας αρχικά εκκρίνει κανονικά ινσουλίνη αλλά αυτή δε μπορεί να χρησιμοποιηθεί απο τα κύτταρα και να "δουλέψει" όπως πρέπει (υπάρχει όπως λέμε "αντίσταση στην ινσουλίνη") με αποτέλεσμα η γλυκόζη να παραμένει στο αίμα και να μην  εισέρχεται στα κύτταρα. Κάποια στιγμή, καθώς η διαταραχή εξελίσσεται, το  πάγκρεας αδυνατεί να καλύψει τις αυξημένες ανάγκες σε ινσουλίνη οπότε εμφανίζεται ο διαβήτης (υπεργλυκαιμία=αυξημένο ζάχαρο στο αίμα).

Αίτια-Παράγοντες κινδύνου

Σε αυξημένο κίνδυνο να εμφανίσουν διαβήτη τύπου 2 βρίσκονται τα παιδιά που :

  1. Είναι υπέρβαρα ή παχύσαρκα
  2. Έχουν οικογενειακό ιστορικό διαβήτη (είτε η μητέρα εμφάνισε διαβήτη στην κύηση)
  3. Κάνουν καθιστική ζωή
  4. Παρουσιάζουν σημάδια αντίστασης στην ινσουλίνη (π.χ. σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών στα κορίτσια που εισέρχονται στην εφηβεία)
Συμπτώματα

Τα βασικά σημάδια που θα πρέπει να ανησυχήσουν τους γονείς είναι:πολυουρία, πολυδιψία, πολυφαγία και ταυτόχρονη απώλεια βάρους. Μπορεί το παιδί παράλληλα να αισθάνεται αδυναμία, κόπωση, ζαλάδα, υπνηλία.

Διάγνωση 

Η οριστική διάγνωση τίθεται απο το γιατρό μετά απο συγκεκριμένες εξετάσεις αίματος (ζάχαρο νηστείας, καμπύλη γλυκόζης, γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη κ.α.)
 
Αντιμετώπιση

Για τη διαχείριση του διαβήτη στην παιδική ηλικία συστήνονται αρχικά αλλαγές στον τρόπο ζωής.
Προτείνεται τακτική άσκηση, δραστική μείωση του χρόνου που περνάει το παιδί μπροστά στην τηλεόραση, διατροφική εκπαίδευση για την υιοθέτηση υγιεινών συνηθειών στο φαγητό,  διατήρηση ενός σταθερού σωματικού βάρους στα φυσιολογικά όρια ανάλογα και με την ηλικία του παιδιού. Αν χρειαστεί, συστήνεται απώλεια βάρους, η οποία θα πρέπει να είναι ήπια και σταδιακή για να μην διαταραχθεί η ομαλή ανάπτυξη του παιδιού.

Εάν δε ρυθμιστεί ο διαβήτης με αυτές τις παρεμβάσεις ενδεχομένως να χρειαστεί φαρμακευτική αγωγή, αυτό όμως είναι κάτι που θα το κρίνει ο γιατρός αφού λάβει υπ όψιν του όλα τα δεδομένα. 
 

Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Πηγή : Tillotson CV., Boktor SW. Diabetes Mellitus , Type 2, Pediatric. NCBI Bookshelf (ID:NBK431046)

Σάββατο 26 Μαΐου 2018

Διατροφή στην εφηβεία

Η εφηβεία είναι η 2η περίοδος στη ζωή ενός παιδιού (μετά τη βρεφική ηλικία) όπου υπάρχει τόσο έντονος και μεγάλος ρυθμός ανάπτυξης. Αυτή η "έκρηξη" της ανάπτυξης σχετίζεται με ορμονικές, γνωστικές και κυρίως ψυχολογικές αλλαγές και καθιστά την εφηβεία μια ιδιαίτερα ευάλωτη περίοδο. 

Όσον αφορά στη διατροφή οι ανάγκες των εφήβων σε θερμίδες και θρεπτικά συστατικά είναι πολύ αυξημένες ενώ απο την άλλη οι ανάγκες αυτές επηρεάζονται απο τις αλλαγές στον τρόπο ζωής και των διατροφικών συνηθειών, ως αποτέλεσμα της ανάγκης ανεξαρτητοποίησης που παρατηρείται συχνά στην εφηβεία. 

Δυστυχώς, στη σημερινή εποχή η διατροφή των εφήβων απέχει σημαντικά απο τις συστάσεις και χαρακτηρίζεται απο υψηλή πρόσληψη έτοιμων,επεξεργασμένων τροφίμων ενώ το σπιτικό φαγητό δεν αποτελεί μέρος της καθημερινότητας των εφήβων.

Προβληματισμοί σχετικά με τη διατροφή σην εφηβεία :

  • Έφηβοι και των 2 φύλων παρουσιάζουν αυξημένο κίνδυνο διατροφικών ελλείψεων ή "πλεονασμάτων". Συνήθως σε αυτή την ηλικία υπάρχει πλεόνασμα διαιτητικού λίπους, χοληστερίνης, αλατιού και ζάχαρης ενώ αντίθετα οι έφηβοι δεν καλύπτουν τις ανάγκες τους σε φρούτα, λαχανικά και γαλακτοκομικά. 
  • Επειδή οι έφηβοι συχνά τρώνε εκτός σπιτιού έχουν εύκολη πρόσβαση σε ανθυγιεινά τρόφιμα χαμηλού κόστους και χαμηλής θρεπτικής αξίας (τσιπς, γλυκίσματα, αναψυκτικά, fast food κλπ)
  • Υπάρχει συχνά η αντίληψη ότι τα υγιεινά τρόφιμα δεν είναι νόστιμα, οπότε οι έφηβοι δεν τα προτιμούν
  • Λόγω της ελλιπούς σχολικής εκπαίδευσης σε θέματα διατροφής αλλά και της έλλειψης ενός υγιούς διατροφικού πρότυπου απο την οικογένεια δεν υπάρχει η απαραίτητη γνώση γύρω απο θέματα υγιεινής διατροφής
  • Υπάρχει αυξημένος κίνδυνος εμφάνισης διατροφικών διαταραχών ιδιαίτερα στα κορίτσια (ανορεξία, βουλιμία), έντονη επιθυμία για αύξηση μυικής μάζας απο τα αγόρια ενώ τα μηνύματα που λαμβάνονται απο τα ΜΜΕ για την εικόνα σώματος είναι σε πολλές περιπτώσεις τα πλέον ακατάλληλα
Πρακτικές συμβουλές για πιο ισορροπημένη διατροφή 

Οποιαδήποτε παρέμβαση γίνεται για να βελτιωθούν οι διατροφικές συνήθειες στην εφηβεία, πρέπει να είναι πολύ στοχευμένη και να προτείνει συγκεκριμένες λύσεις άμεσα κι εύκολα εφαρμόσιμες. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η θεωρητική γνώση και μόνο δεν αρκεί για να αλλάξει μια λανθασμένη διατροφική συμπεριφορά  

  1. Οργανώστε εκπαιδευτικές δραστηριότητες που να περιλαμβάνουν μαγειρική με εύκολες και νόστιμες συνταγές, που θα προσελκύσουν το ενδιαφέρον των εφήβων
  2. Σχεδιάστε μαζί με τα παιδιά το εβδομαδιαίο μενού και συμπεριλάβετε σνακ και τρόφιμα εκτός σπιτιού, 1-2 φορές την εβδομάδα. Έτσι ο έφηβος θα ακολουθήσει πιο εύκολα μια  πιο υγιεινή και ισορροπημένη διατροφή
  3. Προγραμματίστε, σε συνεργασία και με το σχολείο, εκδρομές σε καταστήματα υγιεινής διατροφής ή/και σε αγροκτήματα και φάρμες όπου παράγονται πρώτες ύλες υψηλής διατροφικής αξίας
  4. Συμβουλευτείτε έναν ειδικό της διατροφής σχετικά με το πως θα τρώτε πιο σωστά σε ένα εστιατόριο (ή γενικότερα όταν βρίσκεστε εκτός σπιτιού)
  5. Εκπαιδεύστε τα παιδιά σε βασικές μαγειρικές δεξιότητες ώστε να μπορούν να ετοιμάζουν μόνα τους υγιεινά και θρεπτικά γεύματα
  6. Εκμεταλευτείτε την πρόοδο της τεχνολογίας προς όφελός σας. Χρησιμοποιήστε εφαρμογές στα κινητά ("apps") για να ενθαρρύνετε πρακτικές υγιεινής διατροφής
Προσοχή

Οι ενεργειακές ανάγκες των εφήβων διαφοροποιούνται σημαντικά στο κάθε παιδί, ανάλογα το φύλο, το ρυθμό ανάπτυξης αλλά και το επιπέδο φυσικής δραστηριότητας. Γι αυτό, οι ανωτέρω συμβουλές είναι απλά και μόνο ενδεικτικές και κάθε έφηβος θα πρέπει να αντιμετωπίζεται εξατομικευμένα, λαμβάνοντας υπ όψιν πάντοτε την προσωπικότητα του. 
Ο γιατρός που παρακολουθεί το παιδί κι ένας διατροφολόγος θα βοηθήσουν σημαντικά στο να αποκτήσει το παιδί καλύτερες διατροφικές συνήθειες. Εμπιστευθείτε τους !


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Πηγή : Adolescent Nutrition Guidelines June 2013 (www.cdph.ca.gov)




 



Πέμπτη 26 Απριλίου 2018

Αναιμία στα παιδιά : αίτια, πρόληψη, θεραπεία

Ένα παγκόσμιο πρόβλημα...

Η αναιμία είναι απο τα συνηθέστερα προβλήματα υγείας που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι ειδικοί και αφορά παιδιά και εφήβους σε όλο τον κόσμο, ιδιαίτερα σε εκείνα τα παιδιά που ζουν σε αναπτυσσόμενες χώρες.Συνήθως εμφανίζεται σε βρέφη, παιδιά 3-6 ετών και σε εφήβους 11-17 ετών.
Αναιμία εμφανίζεται στις περισσότερες περιπτώσεις όταν η πρόσληψη σιδήρου είναι ανεπαρκής οπότε η αναιμία χαρακτηριζεται σιδηροπενική. Η αναιμία λόγω έλλειψης σιδήρου αναπτύσσεται σταδιακά, αρχικά εξαντλούνται οι αποθήκες σιδήρου (χαμηλά επίπεδα φερριτίνης) κι αργότερα εμφανίζεται αναιμία, χαμηλά επίπεδα δηλαδή αιμοσφαιρίνης στο αίμα.

Ποιά παιδιά βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο ;

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συστήνει να γίνεται εξέταση για αναιμία μόλις συμπληρωθεί το πρώτο έτος στα παιδιά. Όμως, όταν υπάρχουν περιπτώσεις όπου το παιδί δεν τρέφεται καλά, δεν έχει ομαλή ανάπτυξη, εάν έχει γεννηθεί πρόωρα, εάν προσβάλλεται συχνά απο λοιμώξεις, εάν πάσχει απο μια ασθένεια και εάν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό ο έλεγχος για αναιμία θα πρέπει να γίνεται σε κάθε ηλικία, ακόμα και πριν τον πρώτο χρόνο ζωής του παιδιού.

Αιτίες αναιμίας στα παιδιά και στους εφήβους

Οι συνηθέστερες αιτίες σιδηροπενικής αναιμίας στα παιδιά είναι η ανεπαρκής πρόσληψη σιδήρου σε συνδυασμό με την ταχεία ανάπτυξη, το χαμηλό βάρος γέννησης και οι απώλειες σιδήρου απο το γαστρεντερικό σωλήνα λόγω υπερβολικής κατανάλωσης αγελαδινού γάλακτος. 

Στην εφηβική ηλικία οι κύριες αιτίες εμφάνισης αναιμίας είναι η μειωμένη διαιτητική πρόσληψη σιδήρου και οι ακατάλληλες διατροφικές συνήθειες γενικότερα, η λήψη φαρμάκων ή άλλων ουσιών που παρεμποδίζουν την απορρόφηση σιδήρου, η περίσσεια κιλών (υπέρβαρο ή παχυσαρκία), η έντονη αθλητική δραστηριότητα, απώλεια αίματος λόγω τραυματισμών, η εμμηναρχή στα κορίτσια, η παρουσία κάποιας πάθησης οξείας ή χρόνιας.

Προληπτικά μέτρα

Η πρόληψη για να αποφευχθεί η εμφάνιση αναιμίας σε βρέφη θα πρέπει να ξεκινά στην εγκυμοσύνη, ούτως ώστε να εξασφαλίζεται ότι η μέλλουσα μητέρα λαμβάνει τον αναγκαίο σίδηρο. 

Σε πρόωρα βρέφη που σιτίζονται αποκλειστικά απο μητρικό γάλα συστήνεται να λαμβάνουν συμπληρωματικά σίδηρο μέχρι και τη συμπλήρωση 12 μηνών. Αλλά ακόμα και σε βρέφη που έχουν γεννηθεί κανονικά και θηλάζουν προτείνεται η λήψη σιδήρου μετά τον 4ο μήνα και μέχρι να εισαχθούν τροφές πλούσιες σε σίδηρο. Βρέφη που σιτίζονται με γάλα εμπορίου σηνήθως καλύπτουν τις ανάγκες τους, αφού το γάλα αυτό είναι συνήθως εμπλουτισμένο.

Τα παιδιά προσχολικής ηλικίας χρειάζεται να λαμβάνουν τρόφιμα πλούσια σε σίδηρο αλλά και επαρκή ποσότητα βιταμίνης C, που είναι απολύτως απαραίτητη για την απορρόφηση του σιδήρου.  
Προσοχή : δε θα πρέπει τα παιδιά να τρέφονται με υπερβολικές ποσότητες γάλακτος, όχι πάνω απο τις συστάσεις, γιατί το ασβέστιο του γάλακτος ανταγωνίζεται το σίδηρο και ως εκ τούτου όσο περισσότερο γάλα τόσο λιγότερος σίδηρος θα βρίσκεται στον οργανσιμό του παιδιού.

Θεραπευτική αντιμετώπιση αναιμίας

Οι βασικές αρχές στη θεραπεία της σιδηροπενικής αναιμίας στηρίζονται σε 4 σημεία :

1) Διατροφική εκπαίδευση για τη βελτίωση της ποιότητας της δίαιτας

2) Συμπληρωματική χορήγηση σιδήρου, όπου κριθεί απαραίτητο

3) Διάγνωση των αιτίων και περιορισμός αυτών

4) Έλεγχος των λοιμώξεων και των παθήσεων που προδιαθέτουν στην εμφάνιση αναιμίας


Αθανασία Κακλαμάνου
Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, MSc
 

Βιβλιογραφία 
  • Wang M. Iron Deficiency and Other Types of Anemia in Infants and Children. Am Fam Physician 2016;93(4):270-278
  • Ozdemir N. Iron deficiency anemia from diagnosis to treatment on children. Turk Ped Ars 2015;50:11-9
  • Cairo RS., Silva LR., et al. Iron deficiency anemia in adolescents;a literature review. Nutr Hosp 2014;29(6):1240-1249 

Πέμπτη 15 Μαρτίου 2018

Ισορροπημένη διατροφή για παιδιά

Η ισορροπημένη διατροφή μέσα απο τις οδηγίες που παρατίθενται σε αυτό το άρθρο υποστηρίζει την ομαλή ανάπτυξη και τη διατήρηση της υγείας των παιδιών. Παρέχει την αναγκαία ενέργεια και καλύπτει τις ημερήσιες συνιστώμενες ποσότητες για όλα τα θρεπτικά συστατικά που χρειάζονται τα παιδιά και οι έφηβοι, όπως είναι το ασβέστιο, ο σίδηρος και άλλα μέταλλα.



  1. Η ενέργεια (θερμίδες) θα πρέπει να επαρκεί για  να υποστηρίξει την ανάπτυξη αλλά και να διατηρεί το φυσιολογικό βάρος, ανάλογα την ηλικία
  2. Προτιμήστε τρόφιμα χαμηλά σε κορεσμένα λιπαρά και "trans" λιπαρά (τηγανιτά και επεξεργασμένα τρόφιμα), χαμηλή χοληστερίνη-περιορίστε το αλάτι και τη ζάχαρη
  3. Διατηρήστε την πρόσληψη λιπαρών στο 30-35% των ημερήσιων θερμίδων για παιδιά 2-3 ετών και μειώστε αυτό το ποσοστό στο 25-30% για παιδιά κι εφήβους 4-18 ετών. Η πλειονότητα των λιπαρών θα πρέπει να προέρχεται απο τρόφιμα με μονοακόρεστα και πολυακόρεστα λιπαρά όπως είναι το ψάρι, οι ξηροί καρποί και τα φυτικά έλαια, με έμφαση στο ελαιόλαδο
  4. Επιλέξτε ποικιλία τροφίμων από όλες τις ομάδες (γαλακτοκομικά, κρέας-ψάρι-κοτόπουλο-αβγά-όσπρια, ψωμί-δημητριακά, φρούτα, λαχανικά, ελαιόλαδο)
  5. Προωθήστε τη φυσική δραστηριότητα, τα παιδιά θα πρέπει να είναι σωματικά ενεργά για τουλάχιστον 60 λεπτά την ημέρα
  6. Προτιμήστε τρόφιμα ολικής άλεσης, η μισή τουλάχιστον ποσότητα του ψωμιού και των δημητριακών ημερησίως θα πρέπει να προέρχεται απο αλεύρι ολικής άλεσης
  7. Σερβίρετε ποικιλία φρούτων και λαχανικών καθημερινά, περιορίστε την πρόσληψη χυμών. Οι συστάσεις για την πρόσληψη φρούτων ποικίλλουν με την ηλικία (π.χ. για παιδιά 1-3 ετών συστήνεται 1 φλιτζάνι φρούτων ημερησίως ενώ για παιδιά 4- 18 ετών η σύσταση είναι 2 φλιτζάνια την ημέρα). Αντίστοιχα κυμαίνονται και οι συστάσεις για τα λαχανικά
  8. Προσφέρετε στα παιδιά τακτικά ψάρι, 2 φορές την εβδομάδα τουλάχιστον. Αποφύγετε τα έτοιμα προπαρασκευασμένα σχετικά προίόντα, π.χ. fish-sticks
  9. Τα γαλακτοκομικά θα πρέπει να είναι ημιαποβουτυρωμένα (1 ή 2% περιεκτικότητας σε λιπαρά). Τα παιδιά εώς 8 ετών χρειάζονται 2 φλιτζάνια γάλακτος (ή υποκατάστατων) ενώ τα μεγαλύτερα παιδιά και οι έφηβοι χρειάζονται 3 φλιτζάνια ημερησίως
  10. Μην προσφερετε μεγαλύτερες ποσότητες απο τις συνιστώμενες. Οι εκτιμώμενες θερμίδες που χρειάζονται τα παιδιά κυμαίνονται απο 900Kcal/ημέρα για παιδιά 1 έτους εώς και 1800Kcal/ημέρα για κορίτσι 14-18 ετών ή 2200Kcal/ημέρα για αγόρι της ίδιας ηλικίας

Αθανασία Κακλαμάνου 
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Πηγή : American Heart Association

Τετάρτη 29 Νοεμβρίου 2017

Πόσο σημαντικό είναι το πρωινό για τα παιδιά και γιατί ;

Το πρωινό αναγνωρίζεται ευρέως ως το βασικότερο γεύμα της ημέρας. Η κατανάλωση πρωινού σχετίζεται και με άλλες συμπεριφορές που προάγουν την υγεία-έτσι έχει παρατηρηθεί ότι παιδιά που λαμβάνουν πρωινό κατά πάσα πιθανότατα έχουν και αυξημένη φυσική δραστηριότητα.
Παρόλα ταύτα το πρωινό γεύμα, όπως δείχνουν τα στοιχεία, είναι εκείνο που παραλείπουν συχνότερα απο κάθε άλλο τα παιδιά και αυτό το φαινόμενο γίνεται πιο έντονο σε μεγαλύτερες ηλικίες, με αποτέλεσμα οι έφηβοι να λαμβάνουν πολύ σπάνια εώς καθόλου πρωινό γεύμα.
Γιατί όμως είναι τόσο σημαντικό να τρώει το παιδί το πρωί πριν φύγει για το σχολείο και τι συνέπειες έχει η παράλειψή αυτού του γεύματος ;

Η σημασία του πρωινού γεύματος

  • Μελέτες έχουν δείξει ότι παιδιά που κατανάλωνουν πρωινό έχουν καλύτερη επίδοση στο σχολείο. Έχει παρατηρηθεί ότι λαμβάνοντας τροφή το πρωί, τα παιδιά είναι πιο συγκεντρωμένα, δείχουν μεγαλύτερη προσοχή, βρίσκονται σε εγρήγορση κι έχουν καλύτερη μνήμη στα διάφορα τεστ σε σχέση με παιδιά που δεν τρώνε πρωινό
  • Η συχνή κατανάλωση πρωινού μέσα στην εβδομάδα σχετίζεται με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης παχυσαρκίας στην παιδική κι εφηβική ηλικία. Τα παιδιά που καταναλώνουν πρωινό έχουν γενικά χαμηλότερο σωματικό βάρος και ποσοστό λίπους
  • Όταν τα παιδιά λαμβάνουν πρωινό καλύπτουν ευκολότερα τις ανάγκες τους σε βιταμίνες, μέταλλα και ιχνοστοιχεία
  • Η κατανάλωση πρωινού γεύματος προσδίδει στα παιδιά την απαραίτητη ενέργεια, προσφέρει το αίσθημα του κορεσμού για αρκετή ώρα και αποτρέπει τα παιδιά απο το συνεχές τσιμπολόγημα διαφόρων γλυκισμάτων και άλλων ανθυγιεινών σνακ
Τι πρέπει να περιλαμβάνει ένα πρωινό γεύμα ;

Σημασία δεν έχει μόνο η λήψη πρωινού αλλά και η σύσταση του γεύματος. Οι ευεργετικές ιδιότητες του πρωινού σχετίζονται με τρόφιμα που περιέχουν σύνθετους υδατάνθρακες, χαμηλά  λιπαρά και είναι πλούσια σε φυτικές ίνες. Ιδανικά το πρωινό θα πρέπει να περιλαμβάνει τροφές απο όλες τις ομάδες των τροφίμων, ενδεικτικά αναφέρονται τα εξής παραδείγματα :
1) Ένα ποτήρι γάλα χαμηλών λιπαρών ή μια φέτα τυρί  & 
2) Δημητριακά ή ψωμί ολικής άλεσης & 
3) Ένα φρούτο ή φρεσκοστιμμένο χυμό φρούτου ή λίγο μέλι                   
Είναι επίσης σημαντικό να καταναλώνουν και οι γονείς πρωινό γεύμα, αφού ως γνωστό αποτελούν πρότυπο για τα παιδιά. Προσπαθήστε να καθήσετε όλη η οικογένεια στο τραπέζι το πρωί για να γευματίσετε και να είστε σίγουροι ότι το παιδί θα αποκτήσει αυτή την υγιεινή συνήθεια, ακόμα κι αν αυτό δε συμβεί άμεσα και απαιτήσει λίγο χρόνο.


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc
  


Βιβλιογραφία :

Adolphus K., Lawton CL., Dye L. The effects of breakfast on behavior and academic performance in children and adolescents. Frontiers in Human Neuroscience.2013;vol 7:425

Kesztyus D., Traub M., et al. Skipping breakfast is detrimental for primary school children: cross-sectional analysis of determinants for targeted prevention. BMC Public Health 2017;17:258
Jackson LW. The most important meal of the day : why children skip breakfast and what can be done about it. Pediatr Ann 2013;42(9):184-7

Adolphus K., Lawton CL., et al. The effects of breakfast an breakfast composition on cognition in children and adolescents:A Systematic Review. Adv Nutr 2016;7(Suppl):590S-612S