Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα αγώνας. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα αγώνας. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Κυριακή 25 Απριλίου 2021

Τί να φάω μετά τον αγώνα;

Χωρίς αμφιβολία, η έντονη άσκηση εξαντλεί σε μεγάλο ποσοστό τα αποθέματα του οργανισμού σε θρεπτικά συστατικά, κυρίως σε γλυκογόνο αλλά κι αμινοξέα. Επίσης προκαλείται βλάβη στις μυϊκές ίνες κι ο αθλητής βρίσκεται σε κίνδυνο αφυδάτωσης, μετά και την απώλεια σημαντικών ποσοτήτων υγρών, που επιφέρει μια έντονη και παρατεταμένη άσκηση (όπως πχ ένας αγώνας).

Πολλοί ερευνητές θεωρούν ότι το χρονικό διάστημα που θα καταναλωθούν συγκεκριμένα θρεπτικά συστατικά είναι πιο σημαντικό ακόμα κι απο το είδος των θρεπτικών συστατικών. Γι αυτό το λόγο το τί θα φάει ένας αθλητής όταν ολοκληρώσει έναν αγώνα έχει καθοριστική σημασία κι επηρεάζει τόσο τη σύσταση σώματος όσο και την απόδοση του αθλητή. 

Τί χρειάζεται να περιέχει ένα μεταγωνιστικό γεύμα

Τα βασικά συστατικά που θα πρέπει να περιέχει ένα γεύμα είναι οι υδατάνθρακες σε συνδυασμό με πρωτεϊνες. Επιπλέον, έχει μεγάλη σημασία τόσο το είδος των δυο αυτών συστατικών όσο και η ποσότητα αυτών.

Μελέτες έχουν δείξει ότι ότι η άμεση κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων υδατανθράκων (1,2gr/Kg/h) για 4-6 ώρες μετά τον αγώνα διεγείρει την τάχιστη αναπλήρωση των αποθεμάτων γλυκογόνου. Η προσθήκη μέτριας ποσότητας πρωτεϊνης στο μεταγωνιστικό γεύμα (0.2-0.5gr/Kg/h) αυξάνει το ρυθμό σύνθεσης του γλυκογόνου κι επιπλέον 1) ελαχιστοποιεί τη μυική βλάβη, 2) προωθεί την εξισορρόπηση των ορμονών και 3) επιταχύνει την αποκατάσταση μετά απο παρατεταμένη άσκηση μεγάλης έντασης. 

Όσον αφορά στην πρωτεϊνη, οι σχετικές μελέτες δείχνουν ότι η πρόσληψη 20-40 γραμμαρίων πρωτεϊνης υψηλής βιολογικής αξίας (που περιέχει δηλαδή 10-12 γραμμάρια απαραίτητων αμινοξέων), μεγιστοποιεί την πρωτεϊνοσύνθεση (η οποία παραμένει σε υψηλά επίπεδα για 3-4 ώρες μετά τον αγώνα).

Προτάσεις για γεύματα

Παραδείγματα γευμάτων που περιέχουν συνδυασμό υδατανθράκων-πρωτεϊνης και μπορούν να καλύψουν τους ανωτέρω στόχους είναι:

  • Ζυμαρικά με λίγο τυρί ή κιμά κοτόπουλου
  • Ρύζι ή πλιγούρι με ψάρι
  • Κοτόπουλο με πατάτες φούρνου
  • Σάντουιτς με αβγό και λαχανικά
  • Παραδοσιακό γιαούρτι με φρούτα
  • Smoothie με γάλα, βρώμη, μέλι και λίγο φυστικοβούτυρο
Πώς μπορώ να υπολογίσω ακριβώς την ποσότητα που χρειάζομαι;

Δυστυχώς αυτό δεν είναι καθόλου εύκολο, καθώς απαιτείται αφενός η συνεκτίμηση πολλών παραγόντων (σύσταση σώματος, φύση αθλήματος, διάρκεια κι ένταση προπόνησης, ηλικία αθλητή κ.α.) αλλά και ταυτόχρονα καλή γνώση σχεδιασμού διαιτολογίου (σύσταση τροφίμων, συνδυασμοί γευμάτων, ακριβής υπολογισμός πρωτεϊνικών αναγκών, κατανομή ποσοτήτων στα διάφορα γεύματα). 

Ο μόνος κατάλληλος επιστήμονας για να σχεδιάσει ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα για τον κάθε αθλητή είναι ο πτυχιούχος διαιτολόγος-διατροφολόγος. Εμπιστευτείτε τον για να έχετε σίγουρα αποτελέσματα με ασφάλεια, χωρίς να θέτετε σε κίνδυνο την υγεία σας.


Αθανασία Κακλαμάνου

Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία

Kerksick CM., et al. International society os sports nutrition position stand:nutrient timing.Journal of the International Society of Sports Nutrition 2017;14:33

van Vliet S., et al. Achieving Optimal Post-Exercise Muscle Protein Remodeling in Physically Active Adults through Whole Food Consumption. Nutrients 2018;10:224

Aragon AA, et al. Nutrient timing revisited: is there a post-exercise anabolic window? Journal of the International Society of Sports Nutrition 2013;10:5 











Σάββατο 29 Δεκεμβρίου 2018

Κρεατίνη και άσκηση:όσα πρέπει να γνωρίζετε

Η κρεατίνη είναι απο τις δημοφιλέστερες εργογόνες ουσίες για έναν αθλητή. Πολλές μελέτες έχουν δείξει συστηματικά ότι τα συμπληρώματα με κρεατίνη μπορούν να βελτιώσουν την αθλητική απόδοση αλλά και τις προσαρμογές που απαιτούνται στην προπόνηση. 

Τι είναι η κρεατίνη και που τη βρίσκουμε;

Είναι μια ένωση απο αμινοξέα (όχι όμως πρωτεϊνη) που βρίσκεται σε κάποια τρόφιμα, όπως είναι το κόκκινο κρέας και τα θαλασσινά. Κρεατίνη βρίσκεται και στο ανθρώπινο σώμα, η οποία παράγεται  στον οργανισμό (κυρίως στο ήπαρ και στα νεφρά) απο τα αμινοξέα αργινίνη και γλυκίνη. Η πλειονότητα της κρεατίνης βρίσκεται στους μύες (95%) και σε μικρότερη ποσότητα στον εγκέφαλο και στους όρχεις. Περίπου τα 2/3 της ενδομυϊκής κρεατίνης είναι φωσφοκρεατίνη και η υπόλοιπη ελεύθερη κρεατίνη.

Η μισή σχεδόν ποσότητα της απαιτούμενης κρεατίνης προέρχεται απο τη διατροφή και την υπόλοιπη τη συνθέτει ο οργανισμός, όταν η διατροφή του είναι πλήρης. Έχει παρατηρηθεί, για παράδειγμα, ότι οι χορτοφάγοι έχουν μικρότερη ποσότητα κρεατίνης στον οργανισμό τους. 

Πώς βοηθάει τον αθλητή;

Τα συμπληρώματα κρεατίνης αυξάνουν τη διαθεσιμότητα των μυών σε κρεατίνη και φωσφοκρεατίνη οπότε είναι δυνατή η βελτίωση της αθλητικής απόδοσης και της ποιότητας της προπόνησης. Πιο συγκεκριμένα, η κρεατίνη :
  • Αυξάνει την απόδοση κατά τη διάρκεια των περιόδων όπου απαιτείται μέγιστη μυϊκή δύναμη
  • Αυξάνει τη μυϊκή μάζα και τις απαιτούμενες προσαρμογές στην προπόνηση δύναμης
  • Ενισχύει τη σύνθεση γλυκογόνου
  • Αυξάνει το αναερόβιο κατώφλι
  • Βελτιώνει, πιθανότατα, την αερόβια ικανότητα (μέσω μεγαλύτερης μεταφοράς ενέργειας απο τα μιτοχόνδρια)
  • Αυξάνει την αντοχή στην προπόνηση
Πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι η κρεατίνη μπορεί να έχει επιπλέον οφέλη για έναν αθλητή καθώς έχει φανεί ότι:
  • Ενισχύει την αποκατάσταση
  • Μειώνει την πιθανότητα τραυματισμών
  • Συμβάλλει στην γρηγορότερη επαναφορά μετά από έναν τραυματισμό
Ποιούς αθλητές οφελεί;
Η κρεατίνη αρχικά έχει προταθεί για αθλητές δύναμης ή για αγωνίσματα όπου απαιτούνται επαλαμβανόμενα σπριντ υψηλής έντασης που ακολουθούνται από διαστήματα μικρής χαλάρωσης (π.χ. ποδόσφαιρο, μπάσκετ, τένις κ.α.). Συγκεκριμένα, έχει παρατηρηθεί αύξηση μέχρι και 20% στην αθλητική απόδοση μετά από πρόσληψη κρεατίνης! 

Επιπλέον η κρεατίνη θα μπορούσε να βοηθήσει σε αθλήματα που απαιτούν υψηλή ένταση για σχετικά μικρό χρονικό διάστημα, όπως είναι οι δρόμοι ταχύτητας, η κολύμβηση μικρών αποστάσεων (50-100μ.), η άρση βαρών, η κωπηλασία μικρών αποστάσεων αλλά και σε αγωνίσματα στίβου (ακόντιο, σφαίρα-σφύρα-δίσκος, άλματα). 

Πόση ποσότητα είναι αρκετή;

Υπάρχουν συγκεκριμένα πρωτόκολλα χορήγησης εξωγενούς κρεατίνης, τα οποία συστήνουν συγκεκριμένη ποσότητα κρεατίνης για ένα ορισμένο χρονικό διάστημα. Επειδή χρειάζεται να λαμβάνονται υπ όψιν πολλοί παράγοντες, η χορήγηση κρεατίνης πρέπει να είναι εξατομικευμένη και να γίνεται από ειδικούς της αθλητικής διατροφής. 

Ασφάλεια -Παρενέργειες

Η μοναδική παρενέργεια που αναφέρεται συστηματικά στη βιβλιογραφία είναι η αύξηση βάρους που παρατηρείται μετά τη χορήγηση συμπληρωμάτων κρεατίνης. Καμία άλλη ανεπιθύμητη ενέργεια δεν έχει αναφερθεί, ούτε στην αθλητική απόδοση αλλά ούτε και στην υγεία γενικότερα από τη χρήση συμπληρωμάτων κρεατίνης, όταν αυτή χορηγείται προσεκτικά και υπό παρακολούθηση. 

Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Πηγή: Kreider RB., Kalman DS., et al. International Society of Sports Nutrition position stand:safety and efficacy of creatine supplementation in exercise, sport , and medicine. Journal of the International Society of Sports Nutrition 2017;14:18 

Πέμπτη 29 Νοεμβρίου 2018

Διατροφικές οδηγίες για αγωνίσματα δύναμης & αντοχής

Ένας μεγάλος αριθμός αγωνισμάτων (κυρίως ομαδικών) απαιτούν συνδυασμό δύναμης και αντοχής. Τέτοια αγωνίσματα είναι το basketball, το volleyball, το handball, το soccer κ.α. Σε αυτά τα αθλήματα περίοδοι με υψηλής έντασης άσκηση εναλλάσονται με περιόδους χαμηλότερης έντασης. Επίσης κάποια ατομικά αθλήματα εμπίπτουν σε αυτή την κατηγορία, για παράδειγμα το τένις, το καλλιτεχνικό πατινάζ και το tae kwon do.

Αυτή η εναλλαγή στην ένταση της άσκησης δημιουργεί την ανάγκη για ενέργεια η οποία θα πρέπει να καλυφθεί και μέσω αερόβιας αλλά και μέσω αναερόβιας διαδικασίας. Για παράδειγμα ένας αθλητής του μπάσκετ χρειάζεται αερόβια ικανότητα (αντοχή) για να καλύψει τις αποστάσεις μέσα στο γήπεδο αλλά θα χρειαστεί και αναερόβια ικανότητα και δύναμη προκειμένου να κάνει ένα δυνατό άλμα (π.χ. για να διεκδικήσει ένα ριμπάουντ) ή για να αμυνθεί κατάλληλα. 

Διατροφικές ανάγκες  

Για να μπορέσουν οι αθλητές να διατηρήσουν ένα σταθερό επίπεδο απόδοσης είναι εξαρτημένοι απο το μυϊκό γλυκογόνο και κατά συνέπεια τη σταθερή παροχή γλυκόζης στο αίμα. Προκειμένου ένας αθλητής δύναμης κι αντοχής να ανταπεξέλθει σε αυτή την ανάγκη πρέπει να καταναλώνει μεγάλη ποσότητα υδατανθράκων πριν την άσκηση αλλά και αθλητικά ποτά που να περιέχουν υδατάνθρακες κατά τη διάρκεια της άσκησης, ειδικά όταν αγωνίζεται. 


Έχει βρεθεί σε σχετικές μελέτες ότι όσοι αθλητές καταναλώνουν ένα ποσοστό 65% των συνολικών θερμίδων απο υδατάνθρακες έχουν καλύτερη απόδοση σε σχέση μ' εκείνους που καταναλώνουν μέτρια ποσότητα υδατανθράκων (40% των θερμίδων). 

Το άλλο σημείο "κλειδί" σε τέτοιου είδους αθλήματα είναι η σωστή ενυδάτωση. Οι αθλητές δύναμης κι αντοχής βιώνουν μείωση στην απόδοσή τους όταν είναι αφυδατωμένοι. Γι αυτό χρειάζεται να λαμβάνουν υγρά πριν, κατά τη διάρκεια αλλά και μετά το τέλος της άσκησης. 



Πρακτικές οδηγίες*

  • Επιλέγετε στην καθημερινότητά σας ένα διαιτολόγιο πλούσιο σε σύνθετους υδατάνθρακες (ζυμαρικά, δημητριακά, όσπρια, γαλακτοκομικά)
  • Καταναλώστε μέτρια ποσότητα πρωτεϊνης και τρόφιμα με χαμηλά λιπαρά
  • Να έχετε ποικιλία στη διατροφή σας, μην τρώτε μόνο ένα συγκεκριμένο φαγητό 
  • Πριν την άσκηση : καταναλώστε ένα γεύμα πλούσιο σε υδατάνθρακες περίπου 3 ώρες πριν την προπόνηση ή τον αγώνα. Μην ξεχνάτε να ενυδατωθείτε κατάλληλα
  • Κατά τη διάρκεια της άσκησης: Πιείτε ένα αθλητικό ποτό με περιεκτικότητα 6-7% σε υδατάνθρακες. Καλό είναι να περιέχει επίσης και λίγο αλάτι. Καταναλώστε 600-1200ml υγρών ανά ώρα (κατά διαστήματα κι όχι όλο σε μια δόση), ανάλογα τη θερμοκρασία περιβάλλοντος αλλά και το πόσο ιδρώτα αποβάλλετε 
  • Μετά την άσκηση: Πιείτε ένα αθλητικό ποτό για να αναπληρώσετε τα χαμένα υγρά αλλά και το μυϊκό γλυκογόνο. Αμέσως μετά τον αγώνα ή την προπόνηση φάτε ένα σνακ πλούσιο σε απλούς υδατάνθρακες (φρούτο, χυμό, μπάρα δημητριακών) ανά ώρα μέχρι το επόμενο προγραμματισμένο γεύμα σας
Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Πηγή : Benardot D. Advanced Sports Nutrition. Human Kinetics. 2006, pp 282-296

*Οι ανωτέρω οδηγίες είναι ενδεικτικές και δεν αφορούν το σύνολο των αθλητών που ασχολούνται με τα συγκεκριμένα αθλήματα. Κάθε αθλητής για να έχει τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα χρειάζεται να καταρτίσει το δικό του, ατομικό διαιτολόγιο, σε συνεργασία με το διατροφολόγο, το οποίο θα συμβαδίζει με το ύψος, το βάρος, την ηλικία, τις διατροφικές προτιμήσεις και φυσικά το άθλημά του.

Κυριακή 8 Απριλίου 2018

Φόρτιση υδατανθράκων πριν τον αγώνα : τι είναι, που στοχεύει, πως γίνεται

Τι είναι η φόρτιση υδατανθράκων

Είναι μια στρατηγική που συνδυάζει ειδική διατροφή με τροποποιήσεις στην προπόνηση και εφαρμόζεται λίγες ημέρες πριν τον αγώνα.

Ποιός ο στόχος της φόρτισης 

Η φόρτιση υδατανθράκων γίνεται με σκοπό να μεγιστοποιηθούν οι αποθήκες μυϊκού γλυκογόνου πριν την παρατεταμένη άσκηση. Είναι πλέον καλά τεκμηριωμένο ότι όταν ο αθλητής ξεκινάει την άσκηση με γεμάτες αποθήκες γλυκογόνου καθυστερεί η εμφάνιση εξάντλησης και βελτιώνεται η απόδοση.

Σε ποιούς αθλητές απευθύνεται

Η φόρτιση υδατανθράκων ωφελεί αθλητές αντοχής, που συμμετέχουν σε άσκηση διάρκειας άνω των 90 λεπτών. Μελέτες δείχνουν ότι αθλητές που συμμετείχαν σε μικρότερης διάρκειας άσκηση (<90 λεπτών) όταν ακολούθησαν το πρωτόκολλο της φόρτισης δεν παρατήρησαν διαφορές στην απόδοσή τους. Αυτό συμβαίνει επειδή το μυϊκό γλυκογόνο αρχίζει να εξαντλείται μετά την πρώτη ώρα και γι αυτό χρειάζεται στους αθλητές αντοχής (δρομείς μεγάλων αποστάσεων, ποδηλάτες, αθλητές τρίαθλου κ.α.) να υπάρχει συνεχής παροχή ενέργειας που επιτυγχάνεται με τη φόρτιση υδατανθράκων.

Πως γίνεται η φόρτιση υδατανθράκων

Παλαιότερα κυριαρχούσε η άποψη ότι θα έπρεπε πρώτα να εξαντληθούν τα αποθέματα μυϊκού γλυκογόνου με εξαντλητική άσκηση και δίαιτα χαμηλή σε υδατάνθρακες. Μετά τη φάση εξάντλησης ακολουθούσε η φόρτιση (με μειωμένη άσκηση και υψηλή πρόσληψη υδατανθράκων). 
Πρόσφατες μελέτες έδειξαν ότι η φάση εξάντλησης δεν είναι απαραίτητη και ότι το μυϊκό γλυκογόνο μπορεί να αυξηθεί στα ίδια επίπεδα και χωρίς να προηγηθεί αυτή η διαδικασία-αυτό επιτυγχάνεται ευκολότερα απο καλά προπονημένους αθλητές αντοχής. 
Οι τελευταίες συστάσεις προτείνουν την πρόσληψη 8-12 γραμμαρίων υδατανθράκων ανά κιλό σωματικού βάρους καθημερινά για διάστημα 1-3 ημερών πριν τον αγώνα. Η ακριβής ποσότητα εξαρτάται απο το σωματότυπο του κάθε αθλητή αλλά και απο είδος του αγωνίσματος καθώς και τη διάρκειά του. Γι αυτό θα πρέπει κάθε αθλητής για να επιτύχει το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα να ακολουθεί το δικό του εξατομικευμένο πρόγραμμα. 

Πρακτικές οδηγίες 

Ακολουθήστε μια δίαιτα περιεκτικότητας σε υδατάνθρακες κατά 55-60% τις τελευταίες 4-6 ημέρες πριν τον αγώνα ενώ κάνετε τη συνήθη προπόνηση.  2-3 ημέρες ημέρες πρίν τον αγώνα μειώστε την ένταση και τη διάρκεια της προπόνησης και αυξήστε την πρόσληψη υδατανθράκων στο 70% περίπου των συνολικών ημερησίων θερμίδων. Την προηγούμενη ημέρα πριν τον αγώνα μην ασκηθείτε καθόλου ενώ συνεχίζετε να λαμβάνετε υψηλές ποσότητες υδατανθράκων.
Προτιμήστε σύνθετους υδατάνθρακες στα κύρια γεύματά σας (ψωμί, ρύζι, ζυμαρικά, σαλάτες, όσπρια, γάλα-γιαούρτι) και απλούς υδατάνθρακες (φρούτα, χυμούς, αθλητικά ποτά ή gel) ως ενδιάμεσα σνακ ή αμέσως πριν και μετά την προπόνηση. 
Προσοχή : Μην αυξήσετε τις συνολικές ημερήσιες θερμίδες αλλά μόνο τους υδατάνθρακες !

Αρκεί η φόρτιση για ένα καλό αποτέλεσμα ;

Η απάντηση είναι προφανής : ΟΧΙ ! Μην περιμένετε τις τελευταίες ημέρες πριν τον αγώνα να επιτύχετε μόνο με τη φόρτιση υδατανθράκων μια καλή επίδοση, αγνοώντας άλλες βασικές παραμέτρους της αθλητικής διατροφής όπως π.χ. την απαραίτητη ενυδάτωση. 
Η κατάλληλη διατροφή θα πρέπει να σας απασχολεί αν όχι όλο το χρόνο, τουλάχιστον στη μεγαλύτερη διάρκειά του, αν στοχεύετε σε σταθερές ή υψηλές επιδόσεις...


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία :

Jeukendrup A.E. Nutrition for endurance sports :Marathon, triathlon, and road cycling. Journal of Sports Science 2011;29(sup 1):S91-S99

Beck K.L., Thomson J.S., et al. Role of nutrition in performance enhancement and postexercise recovery. Open Access Journal of Sports Medicine 2015;6:259-267

Potgieter S. Sport nutrition : A review of the latest guidelines for exercise and sport nutrition from the American College of Sport Nutrition, the International Olympic Committee and the International Society for Sports Nutrition. S Afr J Clin Nutr 2013;2691):6-16









Κυριακή 18 Μαρτίου 2018

Διατροφικά tips για δρομείς μεγάλων αποστάσεων


Τα δρομικά αγωνίσματα μεγάλων αποστάσεων (ημι- και μαραθώνιος όπως και άλλα αντίστοιχων ή περισσοτέρων χιλιομετρικών αποστάσεων) παρουσιάζουν αρκετές ιδιαιτερότητες κι έχουν ειδικές απαιτήσεις. Δεν είναι μόνο οι μεγάλες αποστάσεις που θα πρέπει να καλυφθούν αλλά και η ποικιλομορφία στις τοποθεσίες που πραγματοποιούνται αυτά τα αγωνίσματα. Έτσι, οι συμμετέχοντες αθλητές καλούνται να αντιμετωπίσουν ακραίες θερμοκρασίες, το υψόμετρο (όταν οι αγώνες γίνονται σε βουνό), το ανώμαλο έδαφος σε κάποιες περιπτώσεις, την ταχεία εξάντληση των αποθεμάτων ενέργειας αλλά και την ανάγκη για συνεχή λήψη τροφών κατά τη διάρκεια του αγώνα. 
Φυσικά η κατάλληλη προπόνηση είναι απαραίτητη όμως η διατροφή είναι καθοριστικής σημασίας προκειμένου ένας δρομέας να φέρει εις πέρας έναν τέτοιο αγώνα. 
Δείτε συνοπτικά τα βασικότερα χαρακτηριστικά που θα πρέπει να λάβει υπ'όψιν του ένας αθλητής στον προγραμματισμό του διατροφικού του πλάνου. 

Ενέργεια (θερμίδες)

Οι ενεργειακές ανάγκες των δρομέων μεγάλων αποστάσεων είναι αρκετά αυξημένες και συχνά στην πράξη οι περισσότεροι αθλητές αδυνατούν να καλύψουν τις απαιτούμενες θερμίδες. Ο αθλητής χρειάζεται ενέργεια για να καλύψει το βασικό μεταβολισμό του, τη φυσική του δραστηριότητα εκτός αγώνων αλλά και τις θερμίδες που θα καταναλώσει κατά τη διάρκεια του αγωνίσματος. Ενδεικτικά, ένας άντρας αθλητής με βάρος 85 κιλά, 180εκ ύψος ηλικίας 40 χρόνων με καθημερινή προπόνηση χρειάζεται κατά μέσο όρο 3000 θερμίδες για να καλύψει τις ανάγκες του. 

Υδατάνθρακες  

Οι δρομείς μεγάλων αποστάσεων είναι "εξαρτημένοι" απο τους υδατάνθρακες, καθώς η συνεχής λήψη υδατανθράκων πριν, κατά τη διάρκεια αλλά και μετά τον αγώνα είναι αναγκαία ώστε να γεμίσουν οι αποθήκες γλυκογόνου, να παρέχεται ενέργεια συνεχώς καθυστερώντας την κούραση και να επανέλθει το σώμα το ταχύτερο δυνατό. 

Έτσι μια δίαιτα βασισμένη σε υδατάνθρακες σε ποσότητες 8-12 γραμμαρίων/Kg σωματικού βάρους καθημερινά είναι το "κλειδί" για να ολοκληρωθεί ένας αγώνας σε ικανοποιητικό χρόνο με τον αθλητή σε σχετικά καλή κατάσταση στον τερματισμό. 

Πρακτικά, καθημερινά τα γεύματά σας θα πρέπει να βασίζονται σε τρόφιμα όπως τα ζυμαρικά, τα δημητριακά, το ρύζι και οι πατάτες, τα φρούτα και τα λαχανικά, τα γαλακτοκομικά. Κατά τη διάρκεια του αγώνα προτείνεται να καταναλώνονται αθλητικά ποτά με υδατάνθρακες, είτε τα ειδικά αθλητικά gel.  Μετά τον αγώνα ο αθλητής πρέπει να ξεκινάει τη λήψη υδατανθράκων το πρώτο μισάωρο και να συνεχίζει ανα δυο με τρεις ώρες να καταναλώνει  γεύματα πλούσια σε υδατάνθρακες.  

Πρωτείνες

Οι παρούσες συστάσεις για τους δρομείς μεγάλων αποστάσεων είναι να λαμβάνονται 1,2-2 γραμμάρια πρωτεϊνών/Kg βάρους/ημέρα. Σε γενικές γραμμές 20 γραμμάρια πρωτεϊνης είναι το ελάχιστο ποσό που θα πρέπει να καταναλώνεται καθημερινά, μοιρασμένο σε 3-4 γεύματα ταυτόχρονα με υδατάνθρακες, για να καλυφθούν οι ανάγκες. 

Σημαντική είναι η λήψη πρωτείνης μετά τον αγώνα, με στόχο τη γρηγορότερη αποκατάσταση. Για να ξεκινήσει η πρωτεϊνοσύνθεση είναι απαραίτητο ένα γεύμα που να περιέχει πρωτεϊνη την πρώτη ώρα μετά το τέλος της άσκησης.

Ενυδάτωση 

Η επαρκής ενυδάτωση πριν αλλά και κατά τη διάρκεια του αγώνα είναι ζωτικής σημασίας για την επιτυχή έκβαση ενός δρόμου αντοχής. 

Για να επιτευχθεί καλή ισορροπία υγρών, 2-4 ώρες πριν τον αγώνα συστήνεται να καταναλώσετε 5-10 ml/Κg σωματικού βάρους νερού ή αθλητικού ποτού. Αυτή η ποσότητα θα επιτρέψει στην αποβολή της περίσσειας υγρών πριν την έναρξη της άσκησης. 

Κατά τη διάρκεια του αγώνα, προτείνεται η λήψη αθλητικού ποτού περιεκτικότητας 6-12% σε υδατάνθρακες, για να υπάρχει συνεχής παροχή ενέργειας και αν αποφευχθούν ανεπιθύμητα συμπτώματα (π.χ. κράμπες, ζαλάδες κ.α.)

Βιταμίνες-μέταλλα

Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δίνουν οι αθλητές αντοχής σε κάποια συγκεκριμένα μικροθρεπτικά στοιχεία-αυτά είναι : το ασβέστιο, ο σίδηρος, οι βιταμίνες D, C, E, B, ο ψευδάργυρος και το μαγνήσιο. 

Καλό είναι να γίνονται τακτικά εξετάσεις αίματος για να είναι σίγουρος ο αθλητής ότι καλύπτει τις απαιτούμενες ποσότητες. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε περιόδους όπου μεταβάλλεται η διατροφή του είτε το πρόγραμμα προπόνησης. 

Τα συμπληρώματα βιταμινών-μετάλλων δεν έχουν να προσφέρουν κάτι επιπλέον, ούτε στην βελτίωση της απόδοσης ούτε και στην αποκατάσταση. Το αντίθετο μάλιστα, υπάρχει ο κίνδυνος παρενεργειών και τοξικότητας σε κάποιες περιπτώσεις.

Ανεκτικότητα πεπτικού συστήματος

Προκειμένου να καλύψουν όλες αυτές τις ανάγκες οι δρομείς αντοχής είναι αναγκασμένοι να τρώνε και κατά τη διάρκεια του αγώνα, που δεν είναι πάντα εύκολο-ειδικά όταν δεν υπάρχουν διαλείμματα δε μπορεί να καταναλωθεί κανονικό γεύμα. Έτσι, δεν είναι λίγες οι φορές που αυτοί οι αθλητές αισθάνονται διάφορες ενοχλήσεις απο το πεπτικό (δυσφορία, φούσκωμα, πρήξιμο κ.α.)

Με δεδομένη τη μειωμένη όρεξη των δρομέων, είναι δύσκολη η επιλογή των κατάλληλων τροφίμων. Τρόφιμα όπως η μπανάνα, τα μπισκότα, οι μπάρες και τα αθλητικά ποτά είναι πολύ καλές επιλογές γιατί και εύκολα μεταφέρονται και εύκολα τρώγονται και δεν προκαλούν τόσο μεγάλο πρόβλημα στο στομάχι. 

Σε κάθε περίπτωση για να αποφευχθούν δυσάρεστες ενοχλήσεις απο το γαστρεντερικό σύστημα, καλό είναι ο κάθε αθλητής να δοκιμάζει ποιά τρόφιμα και ποτά του ταιριάζουν και τα ανέχεται. Αυτή η δοκιμή εννοείται ότι θα γίνει στην προπόνηση και καλό είναι οι συνθήκες να προσομοιάζουν σε εκείνες του αγώνα ώστε μετά απο τις δοκιμές να επιλεγεί το κατάλληλο τρόφιμο και ποτό.


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Πηγή :Williamson E. Nutritional implications for ultra-endurance walking and running events.Extrem Physiol Med 2016;5:13





 

Κυριακή 15 Οκτωβρίου 2017

Τι να φάω πριν τον αγώνα;

Η ερώτηση "Τι πρέπει να φάω πριν τον αγώνα;" είναι απο τις συχνότερες που μπορεί να κάνει ένας αθλητής. Ο προσεκτικός σχεδιασμός των γευμάτων για έναν αθλητή είναι (ή θα πρέπει να είναι) τόσο σημαντικό όσο και η προπόνηση. Εκτός απο το είδος του γεύματος σημαντικότατο ρόλο παίζει και η χρονική στιγμή που αυτό θα καταναλωθεί. Αυτό φυσικά εξαρτάται απο την ώρα του αγώνα καθώς διαφορετικά λειτουργεί το σώμα τις πρωινές ώρες και αλλιώς το απόγευμα ή το βράδυ οπότε το γεύμα και τα ενδιάμεσα σνακ θα πρέπει να προσαρμόζονται ανάλογα.

Οι σχετικές μελέτες δείχνουν ότι ένα γεύμα πλούσιο σε υδατάνθρακες, μέτριας περιεκτικότητας σε πρωτεϊνες και χαμηλό σε λιπαρά βελτιώνει την απόδοση κατά τη διάρκεια του αγώνα. Επίσης αυτή η σύσταση του προαγωνιστικού γεύματος διατηρεί τα επίπεδα του μυικού γλυκογόνου σταθερά και προστατεύει τους μύες απο τον καταβολισμό τους για την παραγωγή ενέργειας.

Όσον αφορά την ώρα, ένα γεύμα πλούσιο σε σύνθετους υδατάνθρακες που έχει καταναλωθεί περίπου 2-3 ώρες πριν τον αγώνα έχει φανεί ότι αυξάνει την απόδοση σε αγωνίσματα αντοχής.

Όταν ο αγώνας γίνεται πρωινές ώρες :

Στην περίπτωση που ο αγώνας ξεκινάει εώς τις 8-9 το πρωί θα πρέπει να ξυπνήσετε τουλάχιστον 3 ώρες πριν και να φάτε ένα πρωινό πλούσιο σε υδατάνθρακες το οποίο να έχει ολοκληρωθεί το πολύ 1,5-2 ώρες πριν τον αγώνα, για παράδειγμα

  • Γάλα χαμηλών λιπαρών με βρώμη και φρούτα 
  • Φυσικό χυμό & ψωμί με μέλι 
  • Φυσικό χυμό ή γάλα χαμηλών λιπαρών & κουλούρι Θεσσαλονίκης ή κράκερ
Εάν ο αγώνας ξεκινάει στις 11-12π.μ. μπορείτε εκτός απο το πρωινό να φάτε κι ένα επιπλέον σνακ (π.χ. φρούτο ή μπάρα δημητριακών)

Μεσημεριανά αγωνίσματα :

Όταν ο αγώνας αρχίζει μεταξύ 2-5μ.μ. μπορείτε να φάτε το πρωινό σας, ένα ενδιάμεσο σνακ και ένα κυρίως γεύμα, όπως π.χ.

  • Ζυμαρικά με σάλτσα λαχανικών ή σαλάτα και λίγο τυρί light ή κοτόπουλο
  • Πιλάφι με λαχανικά και λίγο κοτόπουλο ή θαλασσινά (π.χ. γαρίδες ή καλαμάρι ψητό)
  • Τραχανά σούπα με λίγο άπαχο τυρί ή αβγό βραστό και 1 μερίδα σαλάτα
  • Πατατοσαλάτα (βραστές πατάτες, λαχανικά, λίγο τυρί ή αβγό βραστό ή βραστό/ψητό κοτόπουλο και λίγο ελαιόλαδο)
Βραδινά αγωνίσματα :

Όταν ο αγώνας έχει προγραμματιστεί για μετά τις 7-8 το βράδυ, τότε τα γεύματα μέσα στην ημέρα θα πρέπει να είναι αρκετά δηλαδή κάθε 3 ώρες θα πρέπει να εφοδιάζετε τον οργανισμό σας με ενέργεια για να αποφευχθεί η υπογλυκαιμία. Πρακτικά εκτός απο το πρωινό, το πρόγευμα και το κανονικό σας γεύμα συστήνεται επιπλέον ένα απογευματινό σνακ το οποίο μπορεί να είναι :

  • Smoothie με γάλα ή γιαούρτι, φρούτα, μέλι, λίγο κακάο (προαιρετικά)
  • Ξηρά φρούτα με λίγους ξηρούς καρπούς ή παστέλι
  • Σταφιδόψωμο 

Παρόλο που η διατροφή την ημέρα του αγώνα είναι πολύ σημαντική, είναι σχετικά μικρής σπουδαιότητας όταν συγκρίνεται με τη διατροφή που θα πρέπει να έχει ένας αθλητής καθόλη τη διάρκεια του χρόνου, σε όλες τις φάσεις (προαγωνιστική, αγωνιστική περίοδος και φάση αποκατάστασης). Κι αυτό γιατί είναι αδύνατον τα γεύματα την ημέρα του αγώνα να υποκαταστήσουν διατροφικές ελλείψεις και αστοχίες των τελευταίων εβδομάδων ή/και μηνών. Μια συνεχής και μακροχρόνια προσπάθεια είναι απαραίτητη για να επιτευχθεί η κατάλληλη διατροφή, όπως ακριβώς σχεδιάζεται μακροχρόνια και η προπόνηση για τον κάθε αθλητή. 


Σημαντική σημείωση :
(Οι ανωτέρω οδηγίες αφορούν σε γενικές γραμμές όλους τους αθλητές αλλά οφελούν ιδιαίτερα εκείνους των οποιών η άσκηση έχει παρατεταμένη διάρκεια, δηλαδή μεγαλύτερη της 1 ώρας.
Επίσης κάθε αθλητής προφανώς κι έχει τις ιδιαιτερότητες και τις προτιμήσεις του, οπότε καλό είναι να προσαρμόζονται τα γεύματα στον καθένα ξεχωριστά κι οπωσδήποτε να έχει δοκιμαστεί το διατροφικό πλάνο μια άλλη ημέρα πριν εφαρμοστεί την ημέρα του αγώνα.)


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc
 

Αναφορές :

Benardot D. Advanced Sports Nutrition. Human Kinetics. 2006, pp 133-158

Kerksick C., Harvey T., et al. International Society of Sports Nutrition position stand :Nutrient timing. Journal of the International Society of Sports Nutrition 2008;5:17

Ormsbee M.J. et al. Pre-Exercise Nutrition: The role of macronutrients, modified starches and supplements on metabolism and endurance performance.Nutrients 2014;6:1782-1808