Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ασβέστιο. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ασβέστιο. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Κυριακή 2 Ιανουαρίου 2022

Χρειάζεται το παιδί μου συμπλήρωμα διατροφής;

Τα στοιχεία δείχνουν ότι τα μικρά παιδιά και οι έφηβοι λαμβάνουν συμπληρώματα διατροφής, σε μεγάλο βαθμό-πάνω απο το ένα τρίτο παιδιών ηλικίας άνω των 8 ετών θα πάρει κάποιο συμπλήρωμα. Συνήθως τα παιδιά αγοράζουν και καταναλώνουν συμπληρώματα βιταμινών και μετάλλων. 

Είναι απαραίτητα τα συμπληρώματα στα παιδιά και σε ποιές περιπτώσεις; Είναι ασφαλή και τί άλλο θα πρέπει να προσέξει ένας γονέας;

Πόσο αναγκαία είναι τα συμπληρώματα;

Οι συστάσεις διεθνών οργανισμών αναφέρουν ότι τα θρεπτικά συστατικά που είναι απαραίτητα για την καλή υγεία των παιδιών και την υγιή τους ανάπτυξη θα πρέπει να λαμβάνονται απο τα τρόφιμα-άρα μέσω μιας ισορροπημένης διατροφής. 

Ωστόσο υπάρχουν αρκετές περιπτώσεις όπου ένα παιδί δε μπορεί να προσλάβει όλα όσα χρειάζεται μόνο απο τη διατροφή οπότε και βρίσκεται σε κίνδυνο έλλειψης. Έτσι, όπως δείχνουν μελέτες, τα μικρά παιδιά δε μπορούν εύκολα να καλύψουν τις ανάγκες τους σε σίδηρο και ασβέστιο μέσα απο τα τρόφιμα. Επιπλέον, πολλά παιδιά έχουν αυξημένο κίνδυνο να εμφανίσουν έλλειψη βιταμίνης D. 

Σε ποιές περιπτώσεις χρειάζεται το παιδί συμπλήρωμα;

Τα συμπληρώματα ενδείκνυται στις περιπτώσεις όπου έχει διαπιστωθεί έλλειψη σε κάποια βιταμίνη, μέταλλο ή ιχνοστοιχείο μέσα απο εξετάσεις. Η έλλειψη αυτή μπορεί να οφείλεται είτε σε μειωμένη πρόσληψη είτε σε μειωμένη απορρόφηση του στοιχείου αυτού. Επιπλέον, όταν το παιδί ακολουθεί μια δίαιτα που περιορίζει αρκετές ομάδες τροφίμων (πχ αυστηρή χορτοφαγία) είτε έχει διαγνωστεί με μια πάθηση ή ασθένεια τότε πιθανότατα θα χρειαστεί συμπλήρωμα διατροφής.  Τέλος, συμπληρώματα διατροφής συνήθως είναι αναγκαία όταν το παιδί δεν προσλαμβάνει ικανοποιητική ποσότητα τροφής (λόγω πχ μειωμένης όρεξης) ή όταν το παιδί λαμβάνει φάρμακα, για οποιοδήποτε λόγο. 

Προσοχή! Τα συμπληρώματα δεν είναι αθώα...

Ακόμα κι αν χρειαστεί το παιδί σας να πάρει κάποιο συμπλήρωμα αυτό θα πρέπει να γίνει σε συνεννόηση με τον παιδίατρο και μετά απο σύστασή του. Ποτέ μην αγοράζετε συμπλήρωμα μόνο και μόνο επειδή ακούσατε κάπου ότι βοηθά. Τα συμπληρώματα όπως βοηθούν ένα παιδί όταν χρειάζεται έτσι μπορεί και να βλάψουν όταν λαμβάνονται χωρίς επίβλεψη.

Τα περισσότερα συμπληρώματα περιέχουν ποσότητες βιταμινών, μετάλλων και ιχνοστοιχείων που υπερβαίνουν κατά πολύ τις συνιστώμενες ημερήσιες δόσεις οπότε μπορεί να δημιουργήσουν τοξικότητα προκαλώντας ήπια ή και σοβαρότερα συμπτώματα (διάρροια, ναυτία, πονοκεφάλους κα). Επιπλέον, κάποια ομοιοπαθητικά σκευάσματα αλλά και ορισμένα συμπληρώματα για αδυνάτισμα ενδέχεται να προκαλέσουν σοβαρές βλάβες σε όργανα (πχ ήπαρ) οπότε δεν πρέπει για κανένα λόγο να λαμβάνονται χωρίς ιατρική συμβουλή.

Τέλος, να θυμάστε να φυλάσσετε τα συμπληρώματα σε σημείο όπου δε μπορούν να προσεγγίσουν τα παιδιά.


Αθανασία Κακλαμάνου

Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία 

Martini L., Pecoraro L., et al. Appropriate and inappropriate vitamin supplementation in children. Journal of Nutrition Science 2020;9:e20,pp1-8

Smolinske S., et al. Dietary supplements in children. Pediatric Clinics of North America 2017;64(6):1243-1255

Bailey RL., et al. Do supplements improve micronutrient sufficiency in children and adolescents. J Pediatr 2012;161(5):837-842

Kang M., Kim DW., et al. The nutrition contribution of dietary supplements on total nutrient intake in children and adolescents. European Journal of Clinical Nutrition 2016;70:257-261  


Κυριακή 3 Ιανουαρίου 2021

Τα Ελληνικά τυριά (διατροφική αξία-χαρακτηριστικά-τυριά Π.Ο.Π.)

Η Ελλάδα έχει μεγάλη παράδοση στην τυροκομία καθώς ιστορικά έχουμε αναφορές στο τυρί στα συγγράμματα του Αριστοτέλη και του Αριστοφάνη, ενώ και ο Όμηρος αναφέρεται στην Οδύσσεια στο τυρί. Η χώρα μας με την πλούσια κτηνοτροφία παράγει περίπου 70 είδη τυριών-σε κάθε γωνιά της χώρας μας παράγεται κι ένα διαφορετικό τυρί. 

Η διατροφή των Ελλήνων είναι στενά συνδεδεμένη με το τυρί. Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι Έλληνες κατέχουμε την πρώτη θέση στην κατά κεφαλήν κατανάλωση τυριού στην Ευρώπη. Το τυρί είναι τόσο σημαντικό προϊόν για τη χώρα μας έτσι ώστε έχουν υποβληθεί αρκετές αιτήσεις ώστε να καταχωρηθούν πολλά απο τα Ελληνικά τυριά ως προϊόντα Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (Π.Ο.Π.). Μέχρι στιγμής τα Ελληνικά τυριά Π.Ο.Π. είναι 23, ενώ αναμένονται εγκρίσεις και για άλλα 5 τυριά. Αυτό σημαίνει ότι στην Ευρώπη η Ελλάδα κατέχει την τρίτη θέση σε τυριά Π.Ο.Π. 

Τί είναι το τυρί και πώς χωρίζονται τα είδη τυριού

Σύμφωνα με τον Ελληνικό Κώδικα Τροφίμων και Ποτών, ως "τυρί" χαρακτηρίζεται το προϊόν που προκύπτει απο την πήξη του γάλακτος με τη δράση πυτιάς ή ενζύμων, την απομάκρυνση του τυρογάλακτος και την ωρίμανσή του.

Υπάρχουν αρκετοί τρόποι διαχωρισμού των τυριών. Έτσι, για παράδειγμα τα τυριά διακρίνονται ανάλογα το χρώμα τους σε λευκά και κίτρινα, ανάλογα την υφή τους σε σκληρά, ημίσκληρα-μαλακά-αλοιφώδη ανάλογα τον τρόπο συντήρησης σε τυριά άλμης, λαδοτύρια κλπ.

Τα ελληνικά τυριά Π.Ο.Π.

Για να λάβει ένα τυρί την ονομασία Π.Ο.Π. θε πρέπει να παράγεται με τον παραδοσιακό τρόπο (χωρίς τη χρήση χημικών ουσιών). Το γάλα για την τυροκόμηση θε πρέπει να προέρχεται απο ζώα που ζουν, εκτρέφονται κι αναπαράγονται εντός μιας καθορισμένης γεωγραφικής περιοχής. Το τυρί επίσης θα πρέπει να παράγεται και να ωριμάζει εντός της ίδιας αυτής περιοχής. 

Τα 3 μεγάλα Ελληνικά τυριά, στη βάση των οποίων στηρίχθηκε η παραγωγή όλων των υπολοίπων είναι η φέτα, το κεφαλοτύρι και η μυζήθρα. 

Ας δούμε λίγο πιο αναλυτικά τη θρεπτική αξία και τα χαρακτηριστικά των 23 τυριών Π.Ο.Π.

Ανεβατό

Ένα μαλακό, αλοιφώδες τυρί που παράγεται στα Γρεβενά με συγκεκριμένες προδιαγραφές και σε όλη σχεδόν τη Δυτ. Μακεδονία με παραλλαγές. Έχει ξινή γεύση και σχετικά λίγα λιπαρά (18%). Λέγεται και τουλουμίσιο ή δερματίσιο επειδή ωριμάζει μέσα σε ασκιά. Καταναλώνεται ευχάριστα όταν συνοδεύει λαδερά φαγητά είτε αλειμμένο πάνω σε ντάκο ή ψωμί.

Γαλοτύρι

Είναι κι αυτό αλοιφώδες τυρί που παράγεται απο πλήρες πρόβειο ή κατσικίσιο γάλα, στην Ήπειρο και στη Θεσσαλία. Έχει 13% λιπαρά και 3-3,5% αλάτι. Συνοδεύει λαδερά και σαλάτες.

Γραβιέρα (Νάξου, Κρήτης, Αγράφων)

Απο τα γνωστότερα και νοστιμότερα τυριά της Ελλάδας, η Π.Ο.Π. γραβιέρα παράγεται σε τρείς διαφορετικές περιοχές. Η γραβιέρα της Νάξου είναι ένα συμπαγές σκληρό τυρί με σχετικά γλυκιά γεύση και διαφέρει απο τις άλλες δυο γραβιέρες στο γάλα, καθώς παράγεται απο αγελάδες που ζουν στο νησί των Κυκλάδων. Έχει λιπαρά 32% κι αλάτι 1,2-3%.

Η γραβιέρα των Αγράφων είναι επίσης ένα σκληρό τυρί με λεπτή γεύση, χωρίς οξύτητα. Η σύστασή της σε λιπαρά κι αλάτι είναι παρόμοια με αυτή της Νάξου.

Όσο για τη γραβιέρα της Κρήτης, πρόκειται για ένα τυρί διεθνούς εμβέλειας, σήμα κατατεθέν του νησιού. Είναι ευχάριστο κι ελαφρύ στη γεύση και παράγεται απο πρόβειο γάλα ή πρόβειο σε συνδυασμό με κατσικίσιο. Περιέχει 32-33% λιπαρά και 1,5% αλάτι.

Καλαθάκι Λήμνου

Πρόκειται για λευκό τυρί άλμης που παράγεται στο νησί της Λήμνου απο αιγοπρόβειο γάλα. Ονομάζεται έτσι επειδή στραγγίζει και στεγνώνει μέσα σε μικρά καλάθια. Η γεύση του θυμίζει φέτα, είναι όμως πιο πικάντικο. Έχει 20% λιπαρά και τρώγεται ωμό ή μέσα σε πίτες. 

Κασέρι

Άλλο ένα δημοφιλές τυρί, μετά τη γραβιέρα. Το κασέρι παράγεται απο πρόβειο ή γίδινο γάλα στη Μακεδονία, στη Θεσσαλία, στη Λέσβο και στην Ξάνθη. Είναι ημίσκληρο τυρί, έχει ευχάριστη, "γεμάτη", λιπαρή γεύση, 27% λιπαρά και 3% αλάτι. Τρώγεται ωμό αλλά και ψημένο σε πίτες, πίτσες, στο τοστ καθώς λιώνει εύκολα αλλά παραμένει ελαστικό στην υφή του.

Κατίκι Δομοκού

Το κατίκι είναι τα τελευταία χρόνια απο τα πιο αναγνωρίσιμα τυριά με αλοιφώδη υφή. Έγινε πολύ δημοφιλές και για το λόγο ότι είναι σχετικά χαμηλό σε λιπαρά (12-13%). Παράγεται απο κατσικίσιο γάλα κι έχει ανάλαφρη, δροσερή, υπόξινη γεύση. Το αλάτι κυμαίνεται γύρω στο 1,5% ενώ καταναλώνεται συνοδεία λαδερών, μέσα σε σάντουιτς ή σε πίτες.

Κεφαλογραβιέρα

Ένα σκληρό, κίτρινο τυρί με βουτυράτη, πικάντικη γεύση που παράγεται στη Δυτ. Μακεδονία, στην Ήπειρο, στην Ευρυτανία και στην Αιτωλοακαρνανία απο πρόβειο κυρίως γάλα. Η υφή της κεφαλογραβιέρας αλλάζει με το χρόνο καθώς όσο παλαιώνει γίνεται και πιο σκληρή. Τρώγεται ωμή, τριμμένη πάνω απο ζυμαρικά, ψητή και τηγανιτή (κάνει ωραία κρούστα). Η περιεκτικότητά της σε λιπαρά κι αλάτι είναι 33% και 3-4% αντίστοιχα. 

Κοπανιστή

Ένα πολύ ιδιαίτερο τυρί, που το βρίσκουμε στα περισσότερα νησιά των Κυκλάδων. Η κοπανιστή είναι αλοιφώδες τυρί (σαν το ανεβατό και το κατίκι), αλμυρό, με πολύ έντονη και πικάντικη γεύση. Συχνά αναμιγνύεται με κάποιο άλλο τυρί με πιο ήπια γεύση. Παράγεται απο αγελαδινό, πρόβειο και κατσικίσιο γάλα (ή μίγμα αυτών). Έχει 25% λιπαρά και 3-4% αλάτι. 

Λαδοτύρι Μυτιλήνης

Ένα κίτρινο τυρί με πολύ σκληρή υφή που παράγεται στη Λέσβο απο πρόβειο κυρίως γάλα. Παραδοσιακά η συντήρηση και η ωρίμανση του τυριού γίνονταν σε ελαιόλαδο, όμως επειδή η διαδικασία αυτή κοστίζει πολύ, σήμερα επιτρέπεται η κάλυψη της επιφάνειας του τυριού με παραφίνη. Το λαδοτύρι περιέχει 32% λιπαρά και 2% αλάτι, ενώ έχει πιπεράτη και δυνατή γεύση. Τρώγεται πάνω απο ζυμαρικά τριμμένο ενώ μπαίνει σε πίτες, πίτσες και σάντουιτς. 

Μανούρι


To μανούρι έχει εντελώς διαφορετική γεύση σε σχέση με τα περισσότερα προαναφερθέντα τυριά. Παράγεται απο πρόβειο κυρίως γάλα κι έχει γλυκιά, ήπια, βουτυράτη γεύση. Είναι μαλακό στη υφή κι έχει χαρακτηριστικό κυλινδρικό σχήμα. Με αρκετά λιπαρά (36%) και χαμηλή περιεκτικότητα σε αλάτι (0,8%) μπορεί να καταναλωθεί σκέτο (επιτραπέζιο τυρί), πάνω απο ψωμί ή παξιμάδι είτενα μπεί σε σάντουιτς. Επιδέχεται την προσθήκη μπαχαρικών.

Μετσοβόνε

Ένα πολύ ιδιαίτερο κίτρινο τυρί με αλμυρή πικάντικη γεύση. Ανήκει στην κατηγορία των ημίσκληρων τυριών, είναι καπνιστό και παράγεται απο αγελαδινό γάλα ζώων που εκτρέφονται στην περιοχή του Μετσόβου. Το Μετσοβόνε δημιουργήθηκε όταν με χρηματοδότηση του ντόπιου ευεργέτη Αβέρωφ, τυροκόμοι της περιοχής εκπαιδεύτηκαν στην Ιταλία ώστε να παράγουν αυτό το μοναδικό τυρί, με το χαρακτηριστικό κυλινδρικό σχήμα, στα πρότυπα του Ιταλικού τυριού Προβολόνε. Το Μετσοβόνε έχει 26% λιπαρά και 2,5% αλάτι.

Μπάτζος

Απο τα αρχαιότερα τυριά, αυτό το τυρί άλμης που παράγεται απο κτηνοτρόφους της Πίνδου, οι οποίοι το χειμώνα μετατοπίζονταν σε περιοχές της Θεσσαλίας και της Δυτ. Μακεδονίας. Παράγεται απο πρόβειο ή κατσικίσιο γάλα κι έχει έντονα αλμυρή γεύση, η οποία γεύση αλλάζει όταν ο Μπάτζος τηγανιστεί ή ψηθεί. Με 20% λιπαρά και πολύ αλάτι (5-6%) τρώγεται πιο ευχάριστα όταν μαγειρευτεί, κατά προτίμηση ψητό.

Ξινομυζήθρα Κρήτης

Απο τα γνωστότερα και πιο χαρακτηριστικά τυριά της Κρήτης. Μαλακό στην υφή, με κόκκους, παράγεται απο μίγμα πρόβειου, αγελαδινού και γίδινου γάλακτος. Έχει υπόξινη γεύση, 25% λιπαρά και 1,5% αλάτι. Απαραίτητο συστατικό της σφακιανής πίτας και των καλτσουνιών, τρώγεται επίσης πάνω σε ντάκο, αντί φέτας στη χωριάτικη και τριμμένη πάνω απο ζυμαρικά.

Πηχτόγαλο Χανίων

Παρόμοιο με το κατίκι και την ξινομυζήθρα, το Πηχτόγαλο έχει κρεμώδη υφή και παράγεται απο πρόβειο ή και γίδινο πλήρες γάλα. Έχει 16% λιπαρά και 1,5% αλάτι ενώ η γεύση του προσομοιάζει με αυτή του γιαουρτιού. Απαραίτητο συστατικό της περίφημης Χανιώτικης μπουγάτσας, της κρεατότουρτας κι άλλων κρητικών εδεσμάτων, τρώγεται επίσης πάνω σπο ψωμί ή ντάκο, σε σαλάτες και συνοδεία λαδερών.

Σαν Μιχάλη

Πρόκειται για ένα εκλεκτό τυρί, σκληρό στην υφή με γεύση παρόμοια της παρμεζάνας που παράγεται απο αγελαδινό γάλα αποκλειστικά στο νησί της Σύρου. Έχει 23% λιπαρά και 2,5% αλάτι, ενώ τρώγεται ωμό συνοδεία φρούτων, πάνω απο ζυμαρικά και τηγανιτό (σαγανάκι).

Φέτα

Η φέτα αποτελεί τη "ναυαρχίδα" της Ελληνικής κτηνοτροφίας, ένα απο τα πλέον αναγνωρίσιμα προϊόντα της χώρας μας στο εξωτερικό (καθώς συνεισφέρει το 10% των Ελληνικών εξαγωγών τρόφιμων) κι είναι ταυτισμένη με την καθημερινή σχεδόν διατροφική επιλογή των περισσοτέρων Ελλήνων. Έχει μεγάλη οξύτητα, αλμυρή γεύση και τρώγεται σε χαμηλή θερμοκρασία. Με λιπαρά 25-26% κι αλάτι 2-2,5% η φέτα οφείλει το όνομά της στον τρόπο τεμαχισμού της (φέτα=κομμάτι). Φέτα Π.Ο.Π. παράγεται στη Μακεδονία, στη Θράκη, στη Θεσσαλία, στην Ήπειρο, στη Στερεά. στη Λέσβο και στην Πελοπόννησο. 

Σφέλα

Η σφέλα προσομοιάζει με τη φέτα. Έχει σκληρή υφή και παράγεται απο πρόβειο και γίδινο γάλα. Λέγεται και τυρί "της φωτιάς" λόγω του τρόπου παρασκευής του, ενώ γευατικά είναι πικάντικη κι έντονη. Τα λιπαρά της κυμαίνονται στο 27% και το αλάτι περίπου στο 3,5%. Παράγεται κυρίως στη Μεσσηνία και στη Λακωνία ενώ καταναλώνεται συνοδεία ψητών ή λαδερών, μπαίνει σε πίτες και ομελέτες αλλά και σε σάντουιτς.

Φορμαέλλα Αράχωβας 

Η φορμαέλλα είναι ένα σκληρό κίτρινο τυρί κυλινδρικού σχήματος (παρόμοιου με το Μετσοβόνε) με μαστιχωτή υφή κι αλμυρή, πικάντικη γεύση. Παράγεται απο πλήρες κατσικίσιο ή πρόβειο γάλα, έχει 33% λίπος και 2-2,5% αλάτι. Τρώγεται αποκλειστικά ψητό ή τηγανιτό, ενώ παράγεται μόνο στην πόλη Αράχωβα στον Παρνασσό. 

Ξύγαλο Σητείας 

Είναι κι αυτό ένα ακόμη αλειφώδες τυρί με δροσερή γεύση, υπόξινη κι ελαφρά αλμυρή. Μοιάζει στην υφή με το πηχτόγαλο Χανίων και την ξινομυζήθρα. Προέρχεται κυρίως απο κατσικίσιο γάλα, είναι χαμηλό σε λιπαρά (10-12%) και περιέχει 1,5% αλάτι. Τρώγεται κυρίως πάνω απο ντάκο και συνοδεία λαδερών ενώ πολλοί το επιλέγουν για υγιεινή διατροφή.

Κρασοτύρι Κώ (Τυρί Πόσιας)

Το κρασοτύρι είναι ένα μαλακό τυρί απο γίδινο ή πρόβειο γάλα μ έντονο άρωμα κι ελαφρά όξινη γεύση. Ωριμάζει μέσα σε υπολείμματα κρασιού κι έχει εξωτερικά το χρώμα του οίνου, ενώ στο εσωτερικό του είναι λευκού χρώματος. Τρώγεται συνήθως μόνο του! Στην Κώ το τρώνε με φρούτα ή σαλάτα. Η περιεκτικότητά του σε λιπαρά είναι 30% και σε αλάτι 2,5%.

Αρσενικό Νάξου

Το πιο πρόσφατα ενταγμένο στην κατηγορία Π.Ο.Π. το σκληρό κίτρινο αυτό τυρί παράγεται απο αιγοπρόβειο γάλα. Έχει πλούσιο ευχάριστο άρωμα με αλμυρόγλυκη πικάντικη γεύση. Πήρε το όνομά του απο τον έντονο, δυνατό του χαρακτήρα καθώς κι απο το γεγονός ότι παράγεται απο πλήρες γάλα. Με 33% λιπαρά και 3% αλάτι τρώγεται τριμμένο πάνω απο ζυμαρικά, τηγανιτό ή ψητό ως σαγανάκι και προστίθεται σε πίτσες, τοστ και σάντουιτς. 

Διατροφική αξία 

Το τυρί είναι ένα ιδιαιτέρως θρεπτικό τρόφιμο, με μεγάλη περιεκτικότητα σε πρωτεϊνη (20% κατά μέσο όρο) υψηλής βιολογικής αξίας. Όλα τα Ελληνικά τυριά περιέχουν σημαντικές ποσότητες ασβεστίου, με τα σκληρά και τα κίτρινα να έχουν μεγαλύτερη ποσότητα σε σχέση με τα λευκά κι αλειφώδη. Επιπλέον, το τυρί περιέχει σημαντικές ποσότητες βιταμίνης Α και D. 

Λόγω της υψηλής του θρεπτικής αξίας, το τυρί βρίσκεται στη βάση της πυραμίδας της Μεσογειακής Δίαιτας και μπορεί να καταναλωθεί σε καθημερινή βάση, δίνοντας προσοχή στην ποσότητα. Επειδή περιέχει συνήθως αρκετά λιπαρά συστήνεται να καταναλώνεται σε συνδυασμό με τρόφιμα χαμηλών λιπαρών (πχ λαχανικά).

Αθανασία Κακλαμάνου

Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Πηγές

Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων

Ηλίας Μαμαλάκης, "Ελληνικό Τυρί-Γεύσεις και Συνταγές". Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα, 2000








 


















Κυριακή 29 Δεκεμβρίου 2019

Παραδοσιακό πρόβειο γιαούρτι:γιατί είναι το καλύτερο;

Το παραδοσιακό γιαούρτι αποτελεί βασικό τρόφιμο της Μεσογειακής δίαιτας. Είναι ένα τρόφιμο με υψηλή διατροφική αξία, ωστόσο δεν τυγχάνει της προτίμησης που θα έπρεπε απο τους καταναλωτές. 
Επιπλέον, έχουν κάνει την εμφάνισή τους στην αγορά πολλά γιαούρτια με προσθήκη φρούτων, ζάχαρης, δημητριακών κι άλλων προσθέτων τα οποία τείνουν να αντικαταστήσουν το παραδοσιακό γιαούρτι. 

Όσοι επιλέγουν να καταναλώσουν γιαούρτι παραδοσιακό, με πέτσα ή χωρίς-αλλά πάντως χωρίς προσθήκη καμίας άλλης ουσίας, συνήθως προτιμούν το αγελαδινό. Κι όμως, εκείνο που θεωρείται πιο υγιεινό και πιο θρεπτικό είναι το πρόβειο γιαούρτι, αυτό δηλαδή που προέρχεται αποκλειστικά απο πρόβειο γάλα.

Βασικά χαρακτηριστικά του γιαουρτιού

  • Το γιαούρτι περιέχει όλα τα συστατικά του γάλακτος απο το οποίο προέρχεται. Δηλαδή στη σύστασή του υπάρχει πρωτεϊνη υψηλής βιολογικής αξίας, σύνθετοι υδατάνθρακες, λιπαρά, βιταμίνες, μέταλλα κι ιχνοστοιχεία (ασβέστιο, μαγνήσιο κ.α.)
  • Πρόκειται για προϊόν ζύμωσης. Κατά τη διαδικασία παραγωγής του έχουν αναπτυχθεί συγκεκριμένοι μικροοργανισμοί, τα λεγόμενα προβιοτικά, στα οποία αποδίδεται η μεγάλη θρεπτική αξία και τα πολλά οφέλη του στην υγεία
  • Περιέχει πολύ λιγότερη λακτόζη απο το γάλα, οπότε μπορεί να καταναλωθεί κι απο άτομα που έχουν μερική δυσανεξία σε αυτό τον υδατάνθρακα
  • Ανάλογα το γάλα απο το οποίο προέρχεται (αγελαδινό, κατσικίσιο, βουβαλίσιο, πρόβειο) τα βασικά συστατικά του παρουσιάζουν διακύμανση, ως προς τη συγκέντρωσή τους
  • Είναι πιο εύπεπτο και πιο θρεπτικό απο το γάλα
Τα πλεονεκτήματα του πρόβειου γιαουρτιού

  1. Το πρόβειο γιαούρτι έχει μεγαλύτερο ποσοστό πρωτεϊνης σε σχέση με το αγελαδινό (5,7γρ έναντι 3,4γρ ανά 100 γραμμάρια γιαουρτιού)
  2. Στο πρόβειο γιαούρτι περιέχονται μεν περισσότερα λιπαρά, αλλά αυτά είναι σε μεγάλο βαθμό πολυακόρεστα, που δεν επηρεάζουν αρνητικά τα λιπίδια στο αίμα
  3. Η συγκέντρωση του ασβεστίου, του φωσφόρου και του μαγνησίου είναι σημαντικά μεγαλύτερη στο πρόβειο γιαούρτι σε σχέση με το αγελαδινό αλλά και το κατσικίσιο
  4. Τα λιπαρά που περιέχονται στο πρόβειο γιαούρτι βρίσκονται σε τέτοια μορφή ώστε πέπτονται πιο εύκολα και πιο γρήγορα απο ότι τα λιπαρά του αγελαδινού γιαουρτιού
  5. Έχει πιο παραδοσιακή γεύση και υφή γιαουρτιού σε σχέση με τα υπόλοιπα


Αθανασία Κακλαμάνου

Διατροφολόγος-Διαιτολόγος. MSc



Αναφορές

Monteiro A., Goat and Sheep Milk as Raw Material for Yogurt. 2019 DOI:10.5772/intechopen.85084

Junio M., et al. Sheep milk:physical-chemical characteristics and microbiological quality. Arch Latinoam Nutr 2015;65(3):193-8







Πέμπτη 12 Σεπτεμβρίου 2019

Έλλειψη βιταμίνης D στα παιδιά

Τελευταία γίνεται πολύ συζήτηση για αυτή τη σημαντική βιταμίνη και το ρόλο της στην πρόληψη διάφορων χρόνιων ασθενειών, όπως είναι τα καρδιαγγειακά, ο διαβήτης και η υπέρταση αλλά και διαφόρων μορφών καρκίνου. 

Τα στοιχεία δείχνουν ότι είναι μεγάλος ο αριθμός των παιδιών και των εφήβων που παρουσιάζουν ανεπάρκεια είτε έλλειψη βιταμίνης D, οπότε αναζητούνται τρόποι για να μπορέσει να αυξηθεί η πρόσληψη. 

Γιατί είναι σημαντική; 

Η βιταμίνη D είναι απολύτως απαραίτητη για την ομαλή υγεία των οστών. Προάγει την απορρόφηση του ασβεστίου και του φωσφόρου και βοηθά στην απόθεση αυτών των στοιχείων στα οστά και στα δόντια. Ενισχύει επίσης το ανοσοποιητικό σύστημα και συμβάλλει στην καλή ανάπτυξη των κυττάρων.

Πού βρίσκεται;

Λίγα τρόφιμα περιέχουν επαρκείς ποσότητες της βιταμίνης και συνήθως τα παιδιά δεν καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες απο αυτά. Παραδείγματα τροφίμων πλούσιων σε βιταμίνη D είναι:λιπαρά ψάρια (π.χ. τόνος), κρόκος απο το αβγό, συκώτι, μαργαρίνη και κάποια τρόφιμα εμπλουτισμένα (π.χ. βρεφικό γάλα και δημητριακά πρωινού). 

Ούτως ή άλλως η ποσότητα που λαμβάνεται μέσω των τροφών είναι πολύ μικρή κι ο βασικός τρόπος πρόσληψης της βιταμίνης είναι η σύνθεσή της με την έκθεση του δέρματος για λίγα λεπτά στον ήλιο.

Ποιά παιδιά κινδυνεύουν περισσότερο;

  • Παιδιά με σκουρόχρωμη επιδερμίδα. 
  • Παιδιά των οποίων το δέρμα δεν εκτίθεται αρκετή ώρα στον ήλιο
  • Μωρά που έχουν γεννηθεί πρόωρα
  • Τα παιδιά που θηλάζουν κι επιπλέον έχουν κι ένα απο τα ανωτέρω χαρακτηριστικά
  • Όσα παιδιά έχουν παθήσεις ή νοσήματα που εμποδίζουν την απορρόφηση της βιταμίνης (ασθένειες ήπατος και νεφρών, κυστική ίνωση, κοιλιοκάκη, νόσο Crohn κ.α.)
Ποιά είναι τα συμπτώματα της έλλειψης;

  • Πόνοι στα οστά και στους μύες
  • Ραχίτιδα και οστεομαλακία (μαλακά κι εύκαμπτα οστά)
  • Χαμηλό ασβέστιο στο αίμα που μπορεί να οδηγήσει σε μυικές κράμπες και σπασμούς, ιδιαίτερα σε πολύ μικρά παιδιά
  • Επιβράδυνση στην ανάπτυξη
  • Μη ομαλή ανάπτυξη (π.χ. καθυστέρηση στο περπάτημα)
Αντιμετώπιση

Η συνήθης αντιμετώπιση, ειδικά όταν τα επίπεδα της βιταμίνης είναι πολύ χαμηλά, είναι η λήψη συμπληρωμάτων. Στο εμπόριο κυκλοφορούν πολλοί και διαφορετικοί τύποι της βιταμίνης-κάποια απο τα σκευάσματα είναι πολύ ισχυρά. Γι αυτό είναι αναγκαίο να λάβει το παιδί συμπλήρωμα μόνο μετά απο ιατρική εξέταση και πάντα με τη σύσταση γιατρού.

Επειδή η θεραπεία είναι μακροχρόνια, απο τη στιγμή που τα επίπεδα της βιταμίνης φτάσουν στις επιθυμητές τιμές, θα πρέπει να δοθεί προσοχή ώστε να παραμείνουν σε αυτό το επίπεδο. Γι αυτό χρειάζεται τακτική ιατρική παρακολούθηση.

Τα παιδιά με έλλειψη σε βιταμίνη D πρέπει να λαμβάνουν επαρκείς ποσότητες ασβεστίου απο τη δίαιτα. Οπότε η κατανάλωση 2 τουλάχιστον μερίδων γαλακτοκομικών προϊόντων  (γάλα, γιαούρτι, τυρί) είναι απαραίτητη, ανάλογα και την ηλικία του παιδιού.


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Βιβλιογραφία

Michie C. et al. Managing vitamin D deficiency in children. London Journal of Primary Care 2010;3:31-6

Yeon Lee J., et al. A Review on Vitamin D Deficiency Treatment in Pediatric Patients. J Pediatr Pharmacol Ther 2013;18(4):277-291 




Κυριακή 14 Ιουλίου 2019

5 διατροφικοί μύθοι καταρρίπτονται...

Οι καλές διατροφικές συνήθειες  ως γνωστό, συμβάλλουν στην καλή υγεία και στην πρόληψη αρκετών ασθενειών. 

Πολλές φορές όμως οι πληροφορίες που διακινούνται μέσω του διαδικτύου αλλά κι από στόμα σε στόμα δεν είναι άλλο παρά μύθοι (δηλαδή έννοιες και γεγονότα που δεν τεκμηριώνονται επαρκώς είτε αντικρούονται μέσα από επιστημονικά στοιχεία). 


Έτσι υπάρχουν μύθοι και για τρόφιμα αλλά και για συγκεκριμένα θρεπτικά συστατικά. 

Ας δούμε κάποιους συνήθεις διατροφικούς μύθους και την επιστημονική πραγματικότητα πίσω από αυτούς.

Μύθος: Καταναλώνετε αρκετό ασβέστιο για να έχετε γερά οστά
Πραγματικότητα: Αυτή η οδηγία που δίνεται πολύ συχνά έχει οδηγήσει στην πρόσληψη μεγάλων ποσοτήτων ασβεστίου, κυρίως μέσω συμπληρωμάτων. Το επιπλέον ασβέστιο δε φαίνεται να βοηθά ουσιαστικά στη σκελετική υγεία ενώ εμπεριέχει κι αρκετούς κινδύνους (π.χ. αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης πέτρας στα νεφρά, ακόμα και σε χαμηλές δόσεις), Η σύσταση είναι να καταναλώνεται τόσο ασβέστιο όσο χρειάζεται ο καθένας, μέσα από γαλακτοκομικά προϊόντα κυρίως, στα οποία περιλαμβάνονται επιπλέον στοιχεία που βοηθούν στην καλή υγεία των οστών, όπως είναι το μαγνήσιο.

Μύθος: Οι τροφές πλούσιες σε λίπος οδηγούν σε παχυσαρκία και κακή υγεία γενικότερα
Πραγματικότητα: Επειδή τα λιπαρά είναι πλούσια σε θερμίδες έχει δημιουργηθεί η εντύπωση ότι είναι και παχυντικά. Όμως εάν κάποιος δεν ξεπεράσει το συνολικό αριθμό που χρειάζεται καθημερινά δεν έχει κίνδυνο να αυξήσει το βάρος του, ανεξάρτητα αν τρώει λιπαρά, πρωτεϊνες είτε υδατάνθρακες. Επιπλέον, υπάρχουν τρόφιμα πλούσια σε λιπαρά με πολλά οφέλη (ταχίνι, ελαιόλαδο, φυστικοβούτυρο, ξηροί καρποί κ.α.). Το λίπος προσφέρει κορεσμό και γεύση οπότε συνήθως τρώγεται και σε μικρότερη ποσότητα.
Τέλος, πιο σημαντικό για την υγεία είναι ο τύπος των λιπαρών που καταναλώνει κάποιος. Έτσι τα κορεσμένα λιπαρά είναι πολύ επικίνδυνα ενώ τα πολυακόρεστα και τα μονο ακόρεστα λιπαρά παρέχουν προστασία έναντι πολλών παθήσεων και ασθενειών.

Μύθος: Οι φυτικές ίνες είναι όλες ευεργετικές για την υγεία

Πραγματικότητα: Η αυξημένη πρόσληψη φυτικών ινών συμβάλλει στην πρόληψη πολλών χρόνιων παθήσεων. Υπάρχουν 2 τύποι ινών, οι αδιάλυτες και οι διαλυτές. Επίσης οι φυτικές ίνες περιέχονται ως φυσικά συστατικά σε αρκετά τρόφιμα (φρούτα, λαχανικά, όσπρια, σπόροι κ.α.) ενώ οι "λειτουργικές" ίνες είναι προϊόν μεγάλης επεξεργασίας. Στη 2η περίπτωση απομονώνονται ή κατασκευάζονται στα εργαστήρια και προστίθενται σε τρόφιμα που στη φυσική τους μορφή δεν έχουν πολλές ίνες για να αυξηθεί η περιεκτικότητά τους. Οι λειτουργικές αυτές ίνες (πολυδεξτρόζη, ινουλίνη, ανθεκτικό άμυλο κ.α.) όχι μόνο δεν οφελούν αλλά έχουν κι αρκετές παρενέργειες, αφού μπορεί να οδηγήσουν σε πεπτικές διαταραχές και δυσαπορρόφηση άλλων σημαντικών για τον οργανισμό ουσιών. 

Μύθος: Τα τρόφιμα που δεν περιέχουν γλουτένη είναι πιο υγιεινά
Πραγματικότητα: Τα τρόφιμα που δεν περιέχουν γλουτένη είναι κατάλληλα για άτομα που έχουν δυσανεξία στην πρωτεϊνη αυτή και για όσους πάσχουν απο κοιλιοκάκη. Εάν δεν ανήκετε σε αυτές τις κατηγορίες δεν υπάρχει λόγος να αποφεύγετε τη γλουτένη. Η δίαιτα ελεύθερη γλουτένης δεν είναι μια δίαιτα για να χάσετε βάρος κι αν την ακολουθήσετε είναι πολύ πιθανό να παρουσιάσετε ελλείψεις σε βιταμίνες, ιχνοστοιχεία κι άλλα πολύτιμα θρεπτικά συστατικά. 

Μύθος: Οι υδατάνθρακες παχαίνουν και ανεβάζουν το ζάχαρο
Πραγματικότητα: Τα τρόφιμα που είναι πλούσια σε υδατάνθρακες δεν είναι απαραίτητα παχυντικά ούτε και ανθυγιεινά. Το αν θα παχύνει κανείς τρώγοντας υδατάνθρακες εξαρτάται απο την ποσότητα ενώ εάν επιλέξει απλούς, επεξεργασμένους υδατάνθρακες (γλυκά, τσιπς, αναψυκτικά, δημητριακά εμπορίου κλπ) θα έχει κάνει μια ανθυγιεινή επιλογή. Αντίθετα, τα ζυμαρικά, το ρύζι και το ψωμί ολικής άλεσης, τα φρούτα και οι σαλάτες αποτελούν παραδείγματα πολύ υγιεινών τροφίμων πλούσιων σε υδατάνθρακες, που μπορούν άνετα να ενταχθούν σε ένα ισορροπημένο διαιτολόγιο.
Όσον αφορά στο ζάχαρο, οι υδατάνθρακες θα το επηρεάσουν πολύ εάν καταναλωθούν μόνοι τους (χωρίς παρουσία λιπαρών και πρωτεϊνης) και επίσης θα το αυξήσουν σε μεγάλο βαθμό εάν αυτοί οι υδατάνθρακες είναι απλοί κι επεξεργασμένοι. 



Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία

Lesser L., et al. Nutriton Myths and Healthy Dietary Advice in Clinical Practice. Am Fam Physician 2015;91(9):634-638

Weight Loss and Nutrition Myths. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Disease (www.niddk.nih.gov)



Σάββατο 8 Ιουνίου 2019

Τί γάλα να προτιμήσω, αγελαδινό ή φυτικό;

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται αυξημένη ζήτηση για φυτικά γάλατα εναλλακτικά του αγελαδινού-αυτό συμβαίνει και στην Ελλάδα. Οι λόγοι είναι πολλοί:δυσανεξία στη λακτόζη, αλλεργία στην πρωτεϊνη του αγελαδινού γάλακτος, ανησυχία για τις επιπτώσεις απο την εντατική κτηνοτροφία, φόβος για ασθένειες που μπορεί να προκαλεί το αγελαδινό γάλα κλπ.

Παρόλο που δεν έχει επιστημονική βάση ο ισχυρισμός ότι το γάλα προκαλεί διάφορες παθήσεις (δείτε περισσότερες λεπτομέρειες εδώ) διάφορες εταιρείες τροφίμων ακολουθούν αυτή την τάση και έχουν δημιουργήσει διάφορα ροφήματα, τα οποία παρουσιάζονται ως εναλλακτικά του αγελαδινού γάλακτος. Διαφημίζονται δε ως πολύ υγιεινά και προωθούνται ως μια άριστη λύση απέναντι στα "προβλήματα" του παραδοσιακού αγελαδινού γάλακτος. Είναι όντως έτσι;

Ας δούμε πρώτα λίγο πιο αναλυτικά τα δημοφιλέστερα φυτικά γάλατα, που κυκλοφορούν πλέον και στη χώρα μας.

Γάλα σόγιας

Το γάλα σόγιας είναι πλούσιο σε πρωτεϊνη και λιπαρά (35-45% και 20% αντίστοιχα) κι έχει χαρακτηριστική γεύση, η οποία δεν είναι πάντα τόσο ευχάριστη. Η υφή του είμαι κρεμώδης, παρόμοια με αυτή του αγελαδινού γάλακτος. Κυκλοφορεί σε διάφορους τύπους:απλό, με προσθήκη ζάχαρης, με γεύση σοκολάτας κλπ. Η σόγια είναι πλούσια σε ισοφλαβόνες, και φυτοστερόλες, ουσίες γνωστές για τα οφέλη τους στην υγεία. Όμως υπάρχει ο κίνδυνος η σόγια που χρησιμοποιείται για την παραγωγή γάλακτος να είναι μεταλλαγμένη.

Γάλα αμυγδάλου

Το συγκεκριμένο γάλα παράγεται απο τον αντίστοιχο ξηρό καρπό, ο οποίος αναμιγνύεται με νερό και μετά φιλτράρεται, οπότε προκύπτει το λευκό αυτό υγρό. Το γάλα αμυγδάλου είναι ιδιαίτερα δημοφιλές, έχει κρεμώδη υφή και τη χαρακτηριστική γεύση του αμυγδάλου. Είναι πλούσιο σε λιπαρά (κυρίως μονοακόρεστα), βιταμίνη Ε, ασβέστιο και περιέχει μικρή ποσότητα πρωτεϊνης. 

Γάλα καρύδας

Προέρχεται απο το τρίψιμο της σάρκας της καρύδας και τη συμπίεσή της, ώστε να εξαχθεί το υγρό. Έχει αρκετές διαφορές σε σχέση με τα υπόλοιπα φυτικά γάλατα. Η γεύση του είναι έντονη και δίνει στα πιάτα που χρησιμοποιείται (αλμυρά και γλυκά) μια τροπική αίσθηση με το χαρακτηριστικό άρωμα της καρύδας. Είναι ιδιαίτερα πλούσιο σε κορεσμένα λιπαρά ενώ δεν περιέχει πρωτεϊνη ούτε ασβέστιο. Ιδιαίτερα δημοφιλές στις χώρες της Ασίας και στη Νότια Αμερική.

Γάλα ρυζιού

Το γάλα ρυζιού παράγεται απο αλεσμένο καστανό ρύζι αναμεμιγμένο με νερό. Είναι πολύ πλούσιο σε υδατάνθρακες και γι αυτό έχει έντονα γλυκιά γεύση. Δεν περιέχει καθόλου πρωτεϊνη, ούτε λιπαρά, καθόλου ασβέστιο αλλά ούτε και σημαντικές ποσότητες βιταμινών και ιχνοστοιχείων. Προσοχή πρέπει να δίνεται στην προέλευση του ρυζιού, καθώς έχει βρεθεί σε αρκετά ροφήματα υψηλή συγκέντρωση αρσενικού, ένα χημικό ορυκτό που προκαλεί δηλητηρίαση.

Σύγκριση φυτικών ροφημάτων-αγελαδινού γάλακτος

Τα φυτικά γάλατα περιέχουν σε γενικές γραμμές λιγότερες θερμίδες απο ότι το αγελαδινό γάλα. Όμως το ζωικό γάλα είναι μια πιο ισορροπημένη τροφή καθώς οι θερμίδες αυτές προέρχονται και απο τα 3 κύρια θρεπτικά συστατικά. Δηλαδή η ενέργεια στο αγελαδινό γάλα προέρχεται κατά 29% απο υδατάνδρακες, κατά 46% απο λιπαρά και κατά 21% απο πρωτεϊνη. Αντίθετα στα φυτικά γάλατα οι θερμίδες προέρχονται κατά βάση απο τα λιπαρά (69% και 76% για το γάλα αμυγδάλου και καρύδας αντίστροιχα) ή τους υδατάνθρακες (89% υδατάνθρακες περιέχει το γάλα ρυζιού). 

Το αγελαδινό γάλα είναι μια σημαντική πηγή πρωτεϊνης, υψηλής βιολογικής αξίας, ενώ τα φυτικά ροφήματα περιέχουν ελάχιστη πρωτεϊνη (8.11 γραμμάρια για το αγελαδινό έναντι 1.67 για τα φυτικά κατά μέσο όρο). Το μόνο απο τα φυτικά γάλατα που πλησιάζει την ποσότητα πρωτεΪνης του αγελαδινού είναι το γάλα σόγιας.

Επιπλέον, το ζωικό γάλα πλεονεκτεί και ως προς την ποσότητα ασβεστίου. Σε κάθε θερμίδα το αγελαδινό γάλα παρέχει 1.9mg ασβεστίου ενώ το γάλα αμυγδάλου παρέχει 0.46mg και το γάλα σόγιας 0.62mg ασβεστίου. 

Τα φυτικά γάλατα έχουν το πλεονέκτημα ότι δεν περιέχουν χοληστερίνη σε αντίθεση με το αγελαδινό που ως ζωικό προϊόν έχει κάποιο ποσό, ειδικά το πλήρες σε λιπαρά.

Τέλος, το αγελαδινό γάλα είναι μια πολύ καλή βιταμινών-και σε αυτό τον τομέα το μοναδικό γάλα που μπορεί να συγκριθεί με αυτό είναι το γάλα σόγιας, αφού περιέχει κι αυτό αξιόλογες ποσότητες βιταμινών. 

Συμπερασματικά...

Τα φυτικά γάλατα είναι υποδεέστερα του αγελαδινού σε θρεπτική αξία και γι αυτό δε μπορούν να αποτελέσουν μια εναλλακτική λύση. Για να πλησιάσουν την υψηλή διατροφική αξία του αγελαδινού τα φυτικά ροφήματα θα πρέπει να είναι εμπλουτισμένα. 

Επίσης όσοι προτιμούν το φυτικό γάλα θα πρέπει να προσέχουν τη διατροφική ετικέτα επειδή σε αυτά συνήθως προστίθεται ζάχαρη, αρωματικές ύλες, σταθεροποιητές κι άλλα πρόσθετα (για καλύτερη υφή και γεύση) οπότε καταλήγουν να είναι αρκετά επεξεργασμένα τρόφιμα, με τα γνωστά μειονεκτήματα. 



Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Βιβλιογραφία

Vanga SK., Raghavan V. How well do plant based alternatives fare nutritionally compared to cow';s milk? J Food Sci Technol 2018;55(1):10-20

Sethi S., et al. Plant-based milk alternatives an emerging segment of functional beverages:a review. J Food Sci Technol 2016;53(9):3408-3423


Schuster M., et al. Comparison of the Nutrient Content of Cow's Milk and Nondairy Milk Alternatives:What's the Difference? Nutrition Today 2018;53(4):153-159







Πέμπτη 18 Απριλίου 2019

Να δώσω κανονικό ή φυτικό γάλα στο παιδί;

Τα φυτικά γάλατα εμφανίζονται όλο και συχνότερα στην αγορά τα τελευταία χρόνια και οι κατασκευαστές τους υποστηρίζουν ότι είναι πιο υγιεινά από το αγελαδινό γάλα, οπότε αποτελούν μια άριστη εναλλακτική λύση. 

Με δεδομένο το σκεπτικισμό που υπάρχει γύρω από το γάλα (εάν είναι ασφαλές ή αυξάνει τον κίνδυνο για διάφορες παθήσεις...), οι γονείς συχνά αναρωτιούνται αν τα φυτικά γάλατα είναι κατάλληλα για τα παιδιά τους και αν αυτά μπορούν να αντικαταστήσουν το κλασικό γάλα.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα φυτικών γαλάτων αποτελούν το γάλα αμυγδάλου, το γάλα σόγιας, το γάλα καρύδας και το γάλα ρυζιού. 
Πιο σωστά τα προϊόντα αυτά θα πρέπει να ονομάζονται "ροφήματα" καθώς το γάλα είναι το υγρό λευκού χρώματος που προκύπτει από το μαστό κάποιου θηλαστικού ζώου. Συνεπώς, είναι δύο τελείως διαφορετικά τρόφιμα.



Ποιές οι διαφορές μεταξύ του ζωικού και του φυτικού γάλακτος; 

Εάν παρατηρήσουμε προσεκτικά την ανάλυση των δυο προϊόντων θα δούμε ότι το ζωικό γάλα υπερέχει κατά πολύ σε θρεπτική αξία, σε σχέση με τα υπόλοιπα. 

Πιο αναλυτικά, το αγελαδινό γάλα περιέχει πρωτεϊνη υψηλής βιολογικής αξίας, υδατάνθρακες, απαραίτητα λιπαρά και άλλα έξι συστατικά (ασβέστιο, βιταμίνη Β12, ριβοφλαβίνη, νιασίνη, φώσφορο, παντοθενικό οξύ) απολύτως απαραίτητα για την υγιή ανάπτυξη του παιδιού. 
Τα συστατικά αυτά περιέχονται στο αγελαδινό γάλα σε ποσότητες που καλύπτουν τουλάχιστον το 10% των αναγκών του παιδιού. Αντίθετα, το γάλα σόγιας περιέχει μόνο 2 από αυτά τα συστατικά (πρωτεϊνη, ασβέστιο) στην ίδια ποσότητα (>10% των αναγκών) ενώ το γάλα καρύδας και αμυγδάλου δεν έχει κανένα συστατικό που να καλύπτει τις ανάγκες του παιδιού σε ποσοστό >10%. 
Ενδεικτικά αναφέρεται ότι μια μερίδα αγελαδινού γάλακτος περιέχει 8 γραμμάρια πρωτεϊνης, μια μερίδα γάλακτος σόγιας 7 γραμμάρια πρωτεϊνης ενώ τα γάλατα αμυγδάλου, καρύδας και ρυζιού περιέχουν 1 μόλις γραμμάριο πρωτεϊνης ανά μερίδα (κι αυτή η πρωτεΪνη είναι χαμηλής βιολογικής αξίας). 
Επίσης τα φυτικά γάλατα περιέχουν ελάχιστες ποσότητες βιταμινών και ιχνοστοιχείων και για να είναι ισάξια η θρεπτική τους αξία σε σχέση με το ζωικό γάλα, θα πρέπει να εμπλουτιστούν σε αυτά τα συστατικά.



Επιπλέον στα φυτικά ροφήματα προστίθενται συχνά ζάχαρη ή/και άλλα συστατικά (αρωματικές ύλες και χρωστικές) προκειμένου να βελτιωθεί η εμφάνιση και η γεύση τους και να γίνουν έτσι πιο ελκυστικά προς κατανάλωση.

Φυτικά γάλατα και υγιής ανάπτυξη

Οι λιγοστές μελέτες που είναι διαθέσιμες δείχνουν ότι η ανάπτυξη των παιδιών που καταναλώνουν αποκλειστικά φυτικά γάλατα υπολείπεται σε σχέση με αυτή των παιδιών που τρέφονται με κανονικό γάλα. 

Συγκεκριμένα σε μια μελέτη σε 5034 παιδιά ηλικίας 24-72 μηνών φάνηκε ότι τα παιδιά που έπιναν φυτικό ρόφημα είχαν χαμηλότερο ανάστημα σε σχέση με εκείνα που έπιναν ζωικό γάλα. Μια άλλη μελέτη σε 2831 παιδιά έδειξε ότι τα παιδιά που έπιναν φυτικό γάλα είχαν μικρότερα επίπεδα βιταμίνης D σε σχέση με εκείνα που κατανάλωναν ζωικό γάλα. 
Επιπλέον, αρκετές μελέτες δείχνουν ότι όσα παιδιά δεν πίνουν ζωικό γάλα (και γενικότερα δεν καταναλώνουν γαλακτοκομικά προϊόντα) δυσκολεύονται να καλύψουν τις ανάγκες τους σε πρωτεϊνη, μαγνήσιο και βιταμίνες Α, D, B12. 

Συμπερασματικά...

Τα φυτικά γάλατα δε μπορούν να αποτελέσουν μια καλή εναλλακτική για το ζωικό γάλα και δε θα πρέπει να χρησιμοποιούνται ως υποκατάστατα του αγελαδινού γάλακτος στην παιδική ηλικία, αφού η σύστασή τους είναι πολύ διαφορετική από το κοινό γάλα κι ενδέχεται να επηρεαστεί σημαντικά η ανάπτυξή τους.


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc



Βιβλιογραφία:

Schuster M., et al. Comparison of the Nutrient Content of Cow's Milk and Nondairy Milk Alternatives:What's the Difference? Nutrition Today 2018;53(4):153-159

Vanga SK, Raghavan V. How well do plant based alternatives fare nutritionally compared to cow's milk? J Food Sci Technol 2018;55(1):10-20

Morency ME., et al. Association between noncow milk beverage consumption and childhood height. Am J Clin Nutr 2017;106(2):597-602

Lee GJ., et al. Consumptiom of non-cow's milk beverages and serum vitamin D levels in early childhood. CMAJ 2014;186(17)










Τετάρτη 27 Φεβρουαρίου 2019

Σκελετική υγεία των αθλητών:ο ρόλος της διατροφής

Η σκελετική υγεία είναι ιδιαίτερα σημαντική για τη συνολική υγεία ενός αθλητή. Κάθε ασκούμενος, σε οποιαδήποτε ηλικία κι αν βρίσκεται θα πρέπει να φροντίζει για την καλή υγεία των οστών του. Το "χτίσιμο" και η διατήρηση μιας υγιούς σκελετικής μάζας είναι καθοριστική για να συνεχίσει ο αθλητής να ασκείται απρόσκοπτα ακόμα και σε μεγάλη ηλικία.

Η οστική πυκνότητα φτάνει στο μέγιστο όριο της κατά την ενηλικίωση και αρχίζει να μειώνεται αισθητά μετά τα 50, ειδικά για τις γυναίκες η εμμηνόπαυση είναι σημείο αναφοράς, μετά από το οποίο η υγεία των οστών επηρεάζεται σημαντικά. 

Άσκηση και σκελετική υγεία

Η αυξημένη φυσική δραστηριότητα είναι εκείνη που αυξάνει και την οστική μάζα και τη μυική δύναμη ταυτόχρονα. Αντιθέτως, η καθιστική ζωή είναι καθοριστικός παράγοντας για την οστεπόρωση κι αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο πτώσης και καταγμάτων. 

Μελέτες έχουν δείξει ότι μια ποικιλία από διαφορετικές ασκήσεις είναι ιδιαίτερα ωφέλιμες για τη σκελετική υγεία. Τα καλύτερα αποτελέσματα προκύπτουν όταν συνδυάζονται ασκήσεις αερόβιες με ασκήσεις αντίστασης (βάρη). Επίσης η άσκηση έχει το ίδιο θετικό αποτέλεσμα στην υγεία των οστών είτε γίνεται συνεχόμενα είτε σε μικρότερες περιόδους (διαλειμματική άσκηση). 

Ο ρόλος της διατροφής

Δύο είναι εκείνα τα βασικά στοιχεία στη διατροφή των αθλητών που επηρεάζουν καθοριστικά την υγεία των οστών, η βιταμίνη D και το ασβέστιο. 

Η βιταμίνη D είναι σημαντική για έναν αθλητή όχι μόνο για τη σκελετική του υγεία αλλά και για την αθλητική του απόδοση και για την ομαλή λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Μια έλλειψη στη συγκεκριμένη βιταμίνη θέτει τον αθλητή σε αυξημένο κίνδυνο για κατάγματα, μυϊκούς τραυματισμούς και αναπνευστικές λοιμώξεις. 

Αναγκαία για την οστική ανάπτυξη, την οστική πυκνότητα αλλά και την ανακατασκευή των οστών, η βιταμίνη D κατέχει κεντρικό ρόλο στο μεταβολισμό του ασβεστίου στο σώμα. 

Πηγές βιταμίνης D είναι τα ψάρια, τα γαλακτοκομικά και τα αβγά. Η διαιτητική πρόσληψη της βιταμίνης αυτής συνεισφέρει σε μικρό βαθμό στις συνολικές ανάγκες του αθλητή, καθώς η βασική πηγή βιταμίνης D παρέχεται στον οργανισμό μέσω της αλληλεπίδρασης του δέρματος με την ηλιακή ακτινοβολία. Η παραγωγή της βιταμίνης μέσω αυτής της διαδικασίας επηρεάζεται σημαντικά από την ηλικία του αθλητή, τη γεωγραφική περιοχή όπου διαμένει, την εποχή αλλά και τον τύπο του δέρματος. 

Οι ημερήσιες συνιστώμενες προσλήψεις για το ασβέστιο είναι 1300mg στην εφηβεία, 1000mg για τους ενήλικες και 1200mg για τα άτομα άνω των 50 ετών. Τα γαλακτοκομικά προϊόντα είναι η ιδανική πηγή ασβεστίου, αφού σε αυτά τα τρόφιμα το ασβέστιο έχει υψηλή βιοδιαθεσιμότητα (απορροφάται ευκολότερα και καλύτερα). Επιπλέον το γάλα, το γιαούρτι και το τυρί είναι τρόφιμα μεγάλης θρεπτικής αξίας και περιλαμβάνουν κι άλλα στοιχεία απαραίτητα για την καλή υγεία των οστών, όπως είναι το μαγνήσιο. 

Το ασβέστιο θα πρέπει να προσλαμβάνεται μέσω της διατροφής και να αποφεύγονται τα συμπληρώματα καθώς έχει βρεθεί ότι αυξάνουν τον κίνδυνο ανάπτυξης πέτρας στα νεφρά αλλά και εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων. Ο κίνδυνος αυτός παραμένει υπαρκτός ακόμα και με την πρόσληψη χαμηλών δόσεων συμπληρωματικού ασβεστίου (500mg/ημερησίως). Αντιθέτως, μια διατροφή πλούσια σε ασβέστιο δεν εμπεριέχει παρόμοιους κινδύνους. 


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Πηγή: Goolsby MA., Boniquit N. Bone Health in Athletes: The Role of Exercise, Nutrition and  Hormones.  Sports Health. 2016;9(2):108-117















Δευτέρα 28 Ιανουαρίου 2019

Ηλεκτρολύτες στην άσκηση:γιατί είναι τόσο σημαντικοί;

Τι είναι οι ηλεκτρολύτες;

Ηλεκτρολύτη ονομάζουμε μια ουσία η οποία όταν βρίσκεται μέσα σε ένα διάλυμα μπορεί να δημιουργήσει ηλεκτρικό ρεύμα. Τα οξέα, οι βάσεις και τα άλατα είναι ηλεκτρολύτες και συνήθως διασπώνται σε ιόντα, τα οποία φέρουν είτε θετικό είτε αρνητικό ηλεκτρικό φορτίο. Οι σπουδαιότεροι ηλεκτρολύτες στα σωματικά υγρά είναι το νάτριο (Να), το κάλιο (Κ), το χλώριο (Cl), το μαγνήσιο (Mg) και το ασβέστιο (Ca). 

Γιατί είναι τόσο σημαντικοί;

Η ισορροπία των υγρών και των ηλεκτρολυτών στην άσκηση είναι καθοριστικής σημασίας τόσο για την αθλητική απόδοση όσο και για την υγεία του αθλητή. Εάν διαταραχθεί αυτή η ισορροπία ο αθλητής δε θα μπορέσει να διατηρήσει τη θερμοκρασία του σώματος του στα επιθυμητά επίπεδα, θα επιβαρυνθεί η καρδιακή του λειτουργία και θα κινδυνεύσει είτε απο υπερθερμία είτε απο αφυδάτωση. Και στις δυό περιπτώσεις θα μειωθεί πολύ η αερόβια ικανότητα και η αντοχή του ενώ ενδεχομένως να κινδυνεύσει άμεσα και η υγεία του, παρουσιάζοντας σοβαρές επιπλοκές. 

Η ισορροπία των ηλεκτρολυτών στο σώμα είναι ιδιαίτερα σημαντική σε αγωνίσματα αντοχής, όταν ο αθλητής ασκείται για μεγάλο χρονικό διάστημα κάτω απο δύσκολες συνθήκες (αυξημένη θερμοκρασία και υγρασία, άπνοια, ηλιακή ακτινοβολία κ.α.) κι όταν αποβάλλει μεγάλες ποσότητες ιδρώτα κατά τη διάρκεια της άσκησης. 

Γι αυτό είναι πολύ σημαντική η αναπλήρωση των ηλεκτρολυτών (κατά τη διάρκεια και μετά την άσκηση), που αποβάλλονται κυρίως μέσω του ιδρώτα.

Πώς δρούν οι ηλεκτρολύτες;

Το νάτριο και το κάλιο συμβάλλουν στην πρόσληψη και τη συγκράτηση υγρών στο σώμα, ενώ το κάλιο είναι σημαντικό για την καλή λειτουργία του νευρικού και του μυϊκού συστήματος. 

Το νάτριο, το χλώριο, το κάλιο και το μαγνήσιο επιτελούν ζωτικές λειτουργίες όπως είναι η μετάδοση των ηλεκτρικών ερεθισμάτων για τη σύσπαση των μυών, συμπεριλαμβανομένης και της καρδιάς.Τα ιόντα ασβεστίου συμμετέχουν στη σύσπαση όλων των μυικών ομάδων και είναι απαραίτητα για τη μετάδοση της νευρικής ώσης. 

Πώς θα προσλάβετε την απαιτούμενη ποσότητα

Μια ισορροπημένη διατροφή, που περιλαμβάνει επαρκείς ποσότητες φρούτων, λαχανικών, γαλακτοκομικών και ποικιλία τροφίμων απο όλες τις ομάδες στα κύρια γεύματα σας μπορεί να καλύψει τις ανάγκες σας σε ηλεκτρολύτες. 

Εάν ωστόσο, διαπιστωθεί μέσα απο εξετάσεις αίματος, ότι έχετε έλλειψη μπορείτε να ενισχύσετε τη διατροφή σας με ηλεκτρολύτες σε μορφή συμπληρώματος. Συνήθως κυκλοφορούν στην αγορά σε αναβράζοντα δισκία, ενώ ηλεκτρολύτες περιέχονται και στα αθλητικά ποτά. Τέλος κάποια ποσότητα ηλεκτρολυτών περιέχεται και στα γνωστά gelακια που χρησιμοποιούν οι αθλητές αντοχής (μαραθώνιος, τρίαθλο κλπ). 

Για να είστε σίγουροι ότι προσλαμβάνετε τη σωστή για εσάς ποσότητα ηλεκτρολυτών (ούτε μικρότερη ούτε μεγαλύτερη) θα πρέπει να καταρτίσετε ένα ατομικό πλάνο ενυδάτωσης. Σε αυτό θα σας βοηθήσει ένας διατροφολόγος, ο οποίος θα λάβει υπ όψιν του όλους τους παράγοντες που επηρεάζουν την ενυδάτωση (άθλημα, συνθήκες προπόνησης, ρυθμός ιδρώτα, ύψος-βάρος-ηλικία και πρόγραμμα προπόνησης κ.α.).


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Αναφορές

Shirreffs SM, et al. Fluid and electrolyte needs for training, competition, and recovery. J Sports Sci 2011;29(Suppl 1):S39--46

Baker LB. Sweating Rate and Sweat Sodium Concentration in Athletes:A Review of Methodology and Intra/Interindividual Variability. Sport Med 2017;47(Suppl 1):111-128

Thomas dT, et al. Position of the Academy of Nutrition and Dietetics, Dietitians of Canada, and the American College of Sports Medicine:Nutrition and Athletic Performance. J Acad Nutr Diet 2016;116(3):501-528