Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα λιπαρά. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα λιπαρά. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Κυριακή 9 Οκτωβρίου 2022

Δημητριακά πρωινού για παιδιά: υγιεινά ή όχι;

Τα δημητριακά είναι ένα τρόφιμο πολύ δημοφιλές στα παιδιά κι αποτελεί τη βάση του πρωινού για όσα παιδιά τρώνε πρωινό. Στην ουσία είναι δημητριακά που είναι επεξεργασμένα με τέτοιο τρόπο έτσι ώστε να είναι έτοιμα για κατανάλωση-συνήθως χρειάζεται να προσθέσει κανείς μόνο γάλα κι έχει έτσι ένα πλήρες πρωινό γεύμα. 

Παραδοσιακά τα δημητριακά πρωινού ήταν ένα τρόφιμα πλούσιο σε υδατάνθρακες και φυτικές ίνες και χαμηλό σε λιπαρά. Τα περισσότερα απο αυτά είναι εμπλουτισμένα σε βιταμίνες και ιχνοστοιχεία (πχ σίδηρο). Τα τελευταία χρόνια όμως πολλά απο τα προϊόντα που εμφανίζονται στα ράφια των σούπερ μάρκετ ενώ αναφέρουν ότι είναι υγιεινά και κατάλληλα για παιδιά, τελικά (με μια γρήγορη ανάλυση των συστατικών τους) δεν πληρούν τις προδιαγραφές ώστε να χαρακτηρίζονται ως "υγιεινά". 

Δημητριακά πρωινού και υγεία των παιδιών

Μελέτες δείχνουν ότι τα παιδιά που καταναλώνουν δημητριακά πρωινού έχουν καλύτερη ποιοτικά διατροφή σε σχέση με τα παιδιά που δεν καταναλώνουν δημητριακά στο πρωινό τους. Ειδικότερα, παιδιά κι έφηβοι που τρώνε δημητριακά πρωινού προσλαμβάνουν 60% περισσότερη βιταμίνη D, 52% περισσότερη βιταμίνη Α, 15% περισσότερο ασβέστιο, 71% περισσότερο σίδηρο και 8% περισσότερο κάλιο. Εάν προσέθεταν και γάλα στα δημητριακά τότε η πρόσληψη βιταμίνης D κι ασβεστίου ήταν ακόμα μεγαλύτερη. Σε άλλες σχετικές μελέτες φάνηκε ότι τα δημητριακά πρωινού είναι η κύρια πηγή φυτικών ινών για τα παιδιά, συνεισφέροντας σχεδόν το 50% των ινών που ένα παιδί έχει ανάγκη. Όταν δε τα δημητριακά περιέχουν βρώμη, τότε η πρόσληψη φυτικών ινών κι άλλων θρεπτικών συστατικών είναι ακόμα μεγαλύτερη.  

Φαίνεται ότι τα παιδιά που καταναλώνουν δημητριακά πρωινού έχουν μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης παχυσαρκίας διατηρώντας ένα χαμηλότερο σωματικό βάρος σε σχέση με παιδιά που δεν καταναλώνουν πρωινό είτε δεν καταναλώνουν δημητριακά στο πρωινό τους. Οι φυτικές ίνες που περιέχουν τα δημητριακά πρωινού προστατεύουν απο την εμφάνιση διαβήτη και υπέρτασης οπότε συμβάλλουν στην καλή υγεία του καρδιαγγειακού συστήματος.

Ναί μεν, αλλά...

Τα οφέλη των δημητριακών είναι εμφανή όταν επιλέγεται ένα προϊόν πλούσια σε φυτικές ίνες, χαμηλό σε ζάχαρη και κρυμμένη ζάχαρη και χαμηλό επίσης σε λιπαρά. Δυστυχώς τα περισσότερα δημητριακά που βρίσκονται στην αγορά σήμερα (κι ειδικά αυτά που προορίζονται για παιδιά) δεν έχουν τη σύσταση εκείνη που μπορεί να είναι ωφέλιμη, καθώς είναι πλούσια σε ζάχαρη, αλάτι, λιπαρά και πολύ φτωχά σε φυτικές ίνες. Ειδικά τα σοκολατένια, που είναι και η προτίμηση των περισσοτέρων παιδιών, είναι απο τα χειρότερα ποιοτικά και τα λιγότερο θρεπτικά. 

Τελικά το παιδί να τρώει δημητριακά στο πρωινό του; Ναί, αλλά θα πρέπει το προϊόν να έχει επιλεγεί με προσοχή, έτσι ώστε να είναι όσο πιο υγιεινό γίνεται. Υπάρχουν και τέτοια δημητριακά πρωινού στην αγορά, είναι λίγα, αλλά υπάρχουν. Αρκεί να κοιτάξετε τα συστατικά τους και τη διατροφική ετικέτα-εκεί θα δείτε τελικά εάν το προϊόν αυτό είναι κατάλληλο. 

Επιλέγοντας τα κατάλληλα δημητριακά

  1. Επιλέξτε δημητριακά ολικής άλεσης. Κοιτάξτε τα συστατικά ούτως ώστε τα συστατικά ολικής άλεσης να καλύπτουν τουλάχιστον το 50-60% του συνόλου των δημητριακών.
  2. Διαβάστε την ετικέτα του προϊόντος. Τα 3 πρώτα συστατικά είναι εκείνα τα οποία περιέχονται στη μεγαλύτερη ποσότητα. Εάν στα συστατικά δείτε πολλές άγνωστες λέξεις τις οποίες δε μπορείτε να αναγνωρίσετε είναι καλύτερα να μην αγοράσετε το προϊόν.
  3. Προκειμένου να επιλέξετε ένα προϊόν χαμηλό σε ζάχαρη επιλέξτε εκείνο που έχει 10 ή λιγότερα γραμμάρια απλά ζάχαρα ανά 100γρ τροφίμου. Συνήθως σε αυτά αναγράφεται η ένδειξη "χωρίς προσθήκη ζάχαρης". 
  4. Επιλέξτε δημητριακά πλούσια σε φυτικές ίνες. Η ετικέτα θα πρέπει να γράφει 3 γραμμάρια τουλάχιστον φυτικών ινών ανά μερίδα προϊόντος. Συνήθως τέτοια δημητριακά περιέχουν βρώμη και ξηρούς καρπούς, ξηρά φρούτα κλπ 
  5. Προσέξτε να είναι χαμηλά σε αλάτι. Αυτό σημαίνει ότι η περιεκτικότητα θα πρέπει να είναι λιγότερη απο 0,5-1% σε αλάτι.
  6. Ελέγξτε την περιεκτικότητα σε λιπαρά, θα πρέπει να είναι λιγότερο απο 3 γραμμάρια κορεσμένων λιπαρών ανά 100γρ. 

Αθανασία Κακλαμάνου

Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία

Williams PG. The Benefits of Breakfast Cereal Consumption: A Systematic Review of the Evidence Base. Adv Nutr 2014;5:6365-6735

Smith JD., Zhu Y., et al. Asoociation between Ready-to-Eat Ceral Consumption and Nutrient Intake, Nutritional Adequacy, and Diet Quality  among Infants, Toddlers and Children in the National Health and Nutrition Examination Survey 2015-2016. Nutrients 2019;11:1989

Legarre-Gimenez N., et al. Breakfast Characteristics and Their Association with energy, Macronutrients, and Food Intake in Children and Adolescents:A Systematic Review And Meta-Analysis. Nutrients 2020;12:2460

Fulgoni V., et al. Oatmeal-Containing Breakfast is Associated with Better Diet Quality and Higher Intake of Key Food Groups and Nutrients Compared to Other Breakfasts In Children. Nutrients 2019;11:964

Hunty A., et al. Doea Regular Breakfast Cereal Consumption Help Chlildren and Adolescents Stay Slimmer?A Sytematic Review and Meta-Analysis. Obes Facts 2013;6:70-85





Κυριακή 14 Αυγούστου 2022

Έχω συχνά λιγούρες..τί να κάνω;

Η λιγούρα είναι ένα πολύ συχνό φαινόμενο, αφού σχεδόν όλοι κάποια στιγμή έχουμε νιώσει αυτό το αίσθημα. Είναι αυτή η ακατανίκητη επιθυμία να φάει κανείς ένα συγκεκριμένο φαγητό-τα φαγητά αυτά είναι συνήθως πλούσια σε θερμίδες και φτωχά σε θρεπτικά συστατικά (πχ σοκολατοειδή, παγωτό, πατατάκια, πίτσα κα). Η λιγούρα θα πρέπει να μας προβληματίσει όταν μας συμβαίνει συχνά κι όταν είναι πολύ έντονη.

Εκτός απο τα αίτια ψυχολογικής φύσης, μια έντονη και συχνή λιγούρα είναι συνήθως το αποτέλεσμα ακατάλληλων διατροφικών συνηθειών και κάποιων άλλων χαρακτηριστικών του τρόπου ζωής. Πώς θα διαχειριστούμε λοιπόν τη λιγούρα; 

Ας δούμε κάποιους τρόπους ώστε να αποφύγουμε εντελώς την εμφάνισή της.

  1. Οργάνωσε τα γεύματά σου. Φρόντισε να τρώς τρία τουλάχιστον γεύματα σε σταθερές ώρες μέσα στην ημέρα. Με αυτό τον τρόπο θα αποφύγεις την απότομη αυξομείωση του ζαχάρου, μια απο τις βασικές αιτίες εμφάνισης της λιγούρας.
  2. Απέφυγε τις στερητικές δίαιτες. Όταν κάνεις αυστηρές δίαιτες κι αποκλείεις ολόκληρες ομάδες τροφίμων απο τη διατροφή σου, ο οργανισμός δε θα λάβει τα θρεπτικά συστατικά που χρειάζεται και θα οδηγηθείς αργά ή γρήγορα σε λιγούρα.
  3. Τρώγε θρεπτικές τροφές. Το σώμα σου δε χρειάζεται απλά και μόνο θερμίδες αλλά τρόφιμα που να περιέχουν όλα τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά (πρωτεϊνες, καλά λιπαρά, υδατάνθρακες, βιταμίνες, φυτικές ίνες κα). Άρα επιλέγοντας φαγητά πλούσια σε θρεπτικά συστατικά εφοδιάζεις το σώμα σου με ποιοτικό τρόπο μεν και μένεις χορτάτος για περισσότερη ώρα δε.
  4. Μην αποκλείεις τα αγαπημένα σου φαγητά. Ναί μεν ξέρεις ότι πρέπει να αποφεύγεις την πολλή ζάχαρη και τα λιπαρά, όμως δεν είναι ανάγκη να ξεχάσεις εντελώς τα αγαπημένα σου φαγητά. Όλα χωρούν σε μια υγιεινή διατροφή, γι αυτό να επιτρέπεις στον εαυτό σου να απολαμβάνει που και που αυτά που του αρέσουν και του φτιάχνουν τη διάθεση.
  5. Μείνε ενυδατωμένος. Μελέτες δείχνουν ότι όταν κάποιος δε βρίσκεται σε καλή υδάτωση τότε μπερδεύει την πείνα με τη δίψα ενώ αισθάνεται αδυναμία, κούραση έως κι εξάντληση, πονοκέφαλο κλπ. Για να αποφύγεις αυτά τα δυσάρεστα συμπτώματα που οδηγούν στη λιγούρα, φρόντισε να πίνεις την ποσότητα νερού που σου αντιστοιχεί.΄
  6. Αύξησε τη φυσική σου δραστηριότητα. Η καθιστική ζωή αυξάνει την επιθυμία για φαγητά πλούσια σε ζάχαρη και λιπαρά, μέσω ορμονών αλλά και λόγω κακής διάθεσης. Οπότε οργάνωσε τουλάχιστον 3 φορές την εβδομάδα μια αθλητική δραστηριότητα που να σου ταιριάζει και να την απολαμβάνεις-έτσι θα μειωθούν σημαντικά οι λιγούρες.
  7. Φρόντισε για επαρκή ανάπαυση και καλό ύπνο. Η έλλειψη ύπνου συνδέεται με την ανάγκη για ανθυγιεινό φαγητό, μέσω διαφόρων μηχανισμών που συμβαίνουν στον εγκέφαλο. Ταυτόχρονα όταν είσαι όλη την ημέρα σε υπερένταση και δεν κάνεις διαλλείματα για ανάπαυση, ο οργανισμός σου χρειάζεται επιπλέον ενέργεια οπότε σχεδόν σίγουρα θα εμφανιστούν λιγούρες.
  8. Διαχειρίσου το άγχος. Όσο πιο συχνά βρίσκεσαι σε κατάσταση στρες τόσο περισσότερο αυξάνεται η κορτιζόλη, μια ορμόνη που οδηγεί σε αυξημένο αίσθημα πείνας, λιγούρες και κατά συνέπεια τσιμπολογήματος.


Αθανασία Κακλαμάνου
Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, MSc  

Κυριακή 5 Δεκεμβρίου 2021

Αν κόψω το τσιγάρο θα παχύνω;


Η διακοπή του καπνίσματος συνοδεύεται απο πολλά οφέλη για την υγεία καθώς ο κίνδυνος για την εμφάνιση καρκίνου και καρδιαγγειακών μειώνεται αισθητά ενώ ελαττώνεται και η θνησιμότητα απο όλες τις άλλες αιτίες. 


Ωστόσο έχει παρατηρηθεί ότι η διακοπή του τσιγάρου συνοδεύεται κι απο αύξηση βάρους, κάτι που αποθαρρύνει τους καπνιστές και τους αποτρέπει απο το να διακόψουν τελικά αυτή την πολύ βλαβερή συνήθεια. 

Διακοπή καπνίσματος και αύξηση βάρους

Πολυάριθμες σχετικές μελέτες έχουν δείξει ότι οι καπνιστές που αποφασίζουν να διακόψουν το τσιγάρο θα αυξήσουν το βάρος τους σε μικρό ή μεγαλύτερο βαθμό. Συγκεκριμένα τον πρώτο χρόνο μετά τη διακοπή παρατηρείται αύξηση βάρους απο 2-3 έως και 13 κιλά. Οι πρώην καπνιστές βρίσκονται σε μεγαλύτερο κίνδυνο να αυξήσουν το βάρος τους τους πρώτους 3 μήνες. Οι μελέτες καταδεικνύουν ότι το βάρος συνεχίζει να αυξάνεται για 3 περίπου χρόνια μετά τη διακοπή του καπνίσματος, έπειτα σταθεροποιείται και μειώνεται σταδιακά οπότε στα 7-8 χρόνια αποχής επανέρχεται στα επίπεδα που ήταν πριν τη διακοπή του καπνίσματος.

Αίτια αύξησης βάρους

Μετά τη διακοπή του καπνίσματος απομακρύνονται και οι επιδράσεις της νικοτίνης στο κεντρικό νευρικό σύστημα. Οπότε τα συναισθήματα που δημιουργούσε η συνήθεια του καπνίσματος ικανοποιούνται πλέον απο την κατανάλωση μεγαλύτερης ποσότητας φαγητού. Σε αυτό συμβάλλει κι η αύξηση της όρεξης ταυτόχρονα με τη μικρή επιβράδυνση του μεταβολισμού καθώς είναι γνωστό ότι η νικοτίνη αυξάνει σε κάποιο βαθμό τις καύσεις ενώ μειώνει δραστικά την όρεξη. 

Τις πρώτες ημέρες της διακοπής του καπνίσματος το ζάχαρο στο αίμα μειώνεται ενώ ο πρώην καπνιστής έχει ζαλάδες, πονοκεφάλους κι αίσθηση αδυναμίας. Όλα αυτά τα συμπτώματα τον οδηγούν στο να προτιμήσει τροφές πλούσιες σε ζάχαρη και λιπαρά οπότε και το βάρος του θα αυξηθεί αναπόφευκτα αν συνεχίσει να καταναλώνει συνεχώς τέτοιου είδους τρόφιμα. 

Τα στοιχεία μελετών δείχνουν ότι όσο περισσότερο εθισμένος ήταν κανείς στη νικοτίνη, όσο περισσότερα δηλαδή τσιγάρα κάπνιζε, τόσο περισσότερο βάρος αναμένεται να πάρει. Μετά τη διακοπή του καπνίσματος οι πρώην καπνιστές αναφέρουν ότι η γεύση και η όσφρηση βελτιώνονται σε μεγάλο βαθμό. Επίσης υπάρχει η ανάγκη να έχουν κάτι στο χέρι τους-εξάλλου η έντονη επιθυμία να καπνίσουν τους κάνει να καταφεύγουν στην πρόσληψη μεγάλων μερίδων φαγητού και σνακ. 

Τέλος, στην αύξηση του βάρους συμβάλλει καθοριστικά η μειωμένη φυσική δραστηριότητα που χαρακτηρίζει τους πρώην καπνιστές.

Διακοπή καπνίσματος, βάρος και παθήσεις

Τα οφέλη απο τη διακοπή του καπνίσματος μπορούν εν μέρει να αντιστραφούν εάν το βάρος αυξηθεί κατά πολύ. Ειδικότερα, στοιχεία μελετών δείχνουν ότι υπάρχει αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης διαβήτη μετά τη διακοπή του καπνίσματος στην περίπτωση που ο πρώην καπνιστής μεταβεί στην κατηγορία "παχυσαρκία". Επίσης, η λειτουργία των πνευμόνων επιβαρύνεται σε μεγάλο βαθμό με την αύξηση του σωματικού βάρους. Εάν δε ληφθεί μέριμνα για άσκηση και υιοθέτηση ενός υγιούς σωματικού βάρους οι δείκτες αθηρωμάτωσης πιθανότατα θα επηρεαστούν αρνητικά, αυξάνοντας τον κίνδυνο για καρδιαγγειακά επεισόδια.

Ωστόσο σε σχέση με τους καπνιστές, οι κίνδυνοι αυτοί παραμένουν χαμηλότεροι ακόμα κι να το βάρος του ατόμου αυξηθεί. Για παράδειγμα, όταν ένας μη διαβητικός σταματήσει το κάπνισμα για πάνω απο 4 χρόνια ο κίνδυνος για καρδιαγγειακά είναι μικρότερος σε σχέση με κάποιον που ακόμα καπνίζει, ακόμα κι αν ο πρώην καπνιστής αυξήσει το βάρος του! Είναι εντυπωσιακό το εύρημα μελέτης που δείχνει ότι όσο μεγαλώνει ο χρόνος αποχής απο το κάπνισμα τόσο περισσότερο μειώνεται ο κίνδυνος καρδιαγγειακών νοσημάτων. Εάν στη διακοπή καπνίσματος προστεθεί και διατροφική παρέμβαση για να διατηρηθεί σταθερό το βάρος τότε ο κίνδυνος ελαττώνεται περαιτέρω. 

Άρα τα οφέλη της διακοπής καπνίσματος παραμένουν σημαντικά ακόμα κι αν το βάρος αυξηθεί σε μικρό βαθμό.

Πρακτικές συμβουλές για να διατηρηθεί σταθερό το βάρος

  1. Αυξήστε τη φυσική σας δραστηριότητα
  2. Προτιμήστε υποκατάστατα του τσιγάρου (όταν νιώσετε την ανάγκη να καπνίσετε) τα οποία δε θα σας επιβαρύνουν θερμιδικά
  3. Ασχοληθείτε με κάποια δραστηριότητα η οποία εκτός των άλλων θα απομακρύνει τη σκέψη σας απο το τσιγάρο
  4. Εάν δείτε ότι το βάρος σας αυξάνεται με μεγάλο ρυθμό απευθυνθείτε σε ένα διαιτολόγο-διατροφολόγο για να σας κατευθύνει κατάλληλα, ανάλογα με τις ανάγκες σας


Αθανασία Κακλαμάνου

Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, Msc


Βιβλιογραφία

Bush T., Lovejoy JC., et al. The effect of tobacco cessation on weight gain, obesity and diabetes risk. Obesity 2016;24(9):1834-1841

Komiyama M., Wada H et al. Analysis of Factors That Determine Weight Gain During Smoking Cessation Therapy. Plos One 2013;8(8):e72010

Killi AE., et al. Association between post-cessation weight gain and eaitng behaviour changes. North Clin Istanb 2020;7(2):153-160

Aubin HJ., Farley A., et al. Weigh gain in smokers after quitting cigarettes:meta-analysis. BMJ 2012;345:e4439

Aveyard P., et al. Managing smoking cessation-related weigh gain. Pol Arch Med Wewn 2012;122(10):494-498



 

Κυριακή 7 Νοεμβρίου 2021

Σπόροι: διατροφική αξία και οφέλη στην υγεία

Οι σπόροι έχουν κερδίσει το ενδιαφέρον των επιστημόνων καθώς ολοένα και περισσότερες έρευνες πραγματοποιούνται τα τελευταία χρόνια σχετικά με τα οφέλη που προσφέρουν. Απο την άλλη και οι καταναλωτές έχουν ξεκινήσει να συμπεριλαμβάνουν διάφορους σπόρους στη διατροφή τους ακολουθώντας και την τάση της εποχής για περισσότερα φυτικά τρόφιμα.

Με διατροφική αξία παρόμοια με εκείνη των ξηρών καρπών, οι σπόροι αποτελούν το πρώτο στάδιο της ζωής ενός φυτού οπότε και περιέχουν όλα εκείνα τα απαραίτητα συστατικά για να μεγαλώσει και να αναπτυχθεί κατάλληλα το συγκεκριμένο φυτό. Κατά συνέπεια σε μικρή ποσότητα προσφέρουν πολλά θρεπτικά συστατικά κι αναβαθμίζουν την ποιότητα της διατροφής.

Ας δούμε τους πιο δημοφιλείς απόρους που κυκλοφορούν στην αγορά και προτιμούν να καταναλώνουν η πλειονότητα των καταναλωτών.

Διατροφική αξία των πιο δημοφιλών σπόρων

Λιναρόσπορος

Ο λιναρόσπορος είναι πλούσιος σε πρωτεϊνη (20%) ενώ περιέχει υδατάνθρακες, κυρίως με τη μορφή φυτικών ινών (27,8% περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες) και λιπαρά σε ποσοστό 41%. Πλούσιο επίσης σε θερμίδες καθώς τα 100 γραμμάρια λιναρόσπορου αποδίδουν 450 θερμίδες. 

Οι βιοδραστικές ουσίες του σπόρου στις οποίες αποδίδεται η μεγάλη θρεπτική του αξία είναι το α λινολενικό οξύ, οι λιγνάνες και οι φυτικές ίνες. Το α λινολενικό οξύ βρίσκεται στο λιναρόσπορο σε μια απο τις μεγαλύτερες συγκεντρώσεις που απαντώνται σε φυτικά τρόφιμα (22,8%). Απο την άλλη οι φυτικές ίνες που περιέχει ο σπόρος είναι κατά κύριο λόγο διαλυτές (20% έναντι 9% αδιάλυτων ινών).  

Σουσάμι

Το σουσάμι είναι κι αυτό πλούσιο σε λιγνάνες, και μάλιστα οι λιγνάνες (με κύριο εκπρόσωπο τη σησαμίνη) βρίσκονται στο σουσάμι σε μεγαλύτερη ποσότητα σε σχέση με τους άλλους σπόρους. Το σουσάμι περιέχει πολύ περισσότερη πρωτεϊνη απο το λιναρόσπορο (36%), σημαντικά λιγότερους υδατάνθρακες (8%), και 64% λιπαρά, κυρίως πολυακόρεστα. Επιπλέον, το σουσάμι είναι πολύ καλή πηγή ασβεστίου και σιδήρου  (περιεκτικότητα στα 100 γραμμάρια 75 και 81% αντίστοιχα). Τέλος, στα 100 γραμμάρια το σουσάμι αποδίδει 580 θερμίδες.

Ηλιόσπορος

Προερχόμενος απο το φυτό ηλίανθος (απ το οποίο παράγεται εκτός του σπόρου και το ηλιέλαιο), ο ηλιόσπορος έχει παρόμοια θρεπτική αξία με τους υπόλοιπους σπόρους. Έτσι, μια μερίδα 30 γραμμαρίων περιέχει 14 γραμμάρια λιπαρά (κυρίως πολυακόρεστα), 5.5 γραμμάρια πρωτεϊνη, 6.5 γραμμάρια υδατάνθρακες, 3 γραμμάρια φυτικές ίνες ενώ αποδίδει 164 θερμίδες. Ο ηλιόσπορος είναι πλούσιος σε βιταμίνη Ε και περιέχει σημαντικές ποσότητες σεληνίου, ψευδαργύρου, μαγγανίου κι άλλων βιταμινών. Επιπλέον ο ηλιόσπορος είναι πολύ καλή πηγή φαινολικών ενώσεων και φλαβονοειδών, ουσίες με ισχυρή αντιοξειδωτική δράση. 

Σπόροι chia

Αυτά τα μικροσκοπικά στρογγυλά σποράκια καταναλώνονται εδώ και 5.000 χρόνια και παραδοσιακά χρησιμοποιούνταν για την παρασκευή φαρμάκων-"γιατροσόφια" όπως χαρακτηρίζονται. Με περιεκτικότητα 20% σε πρωτεϊνη (που περιλαμβάνει αξιοσημείωτες ποσότητες και την 9 απαραίτητων αμινοξέων), 25% σε φυτικές ίνες και 34% λιπαρά οξέα είναι προφανής η μεγάλη τους θρεπτική αξία. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι φυτικές ίνες που υπάρχουν στους σπόρους chia μπορούν να απορροφήσουν μέχρι και 15 φορές το βάρος τους! Οι σπόροι περιέχουν αρκετό ασβέστιο, φώσφορο και μαγνήσιο και μάλιστα σε μεγαλύτερη ποσότητα απο ότι πιο παραδοσιακές πηγές αυτών των στοιχείων, όπως είναι για παράδειγμα το ρύζι ή βρώμη και το καλαμπόκι. Αξιόλογη είναι και η περιεκτικότητα των σπόρων chia σε σίδηρο καθώς περιέχουν το σημαντικό αυτό μέταλλο σε ποσότητα 6 φορές μεγαλύτερη απο το σπανάκι και 2,4 φορές μεγαλύτερη απο το συκώτι. 

Κολοκυθόσπορος

Παρόμοια με τους υπόλοιπους σπόρους, ο κολοκυθόσπορος (ο γνωστός πασατέμπο) έχει υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεϊνη (30%) με σύσταση αμινοξέων που προσομοιάζει με αυτή της σόγια και των οσπρίων. Η σύσταση του κολοκυθόσπορου σε λιπαρά και υδατάνθρακες είναι 49% και 12% αντίστοιχα, ενώ περιέχει και 6% φυτικές ίνες. Πολύ καλή πηγή βιταμίνης Ε, καροτενοειδών κι άλλων αντιοξειδωτικών ουσιών είναι επίσης καλή πηγή ασβεστίου, μαγνησίου, καλίου, σιδήρου και ψευδαργύρου. Τα 100 γραμμάρια κολοκυθόσπορου αποδίδουν 545 θερμίδες/

Οφέλη στην υγεία

Όλοι οι σπόροι λόγω της σύστασής τους έχουν πολλά και σημαντικά οφέλη για την υγεία τόσο στην πρόληψη όσο και στην αντιμετώπιση διαφόρων χρόνιων παθήσεων, όπως δείχνουν σχετικές μελέτες. Συγκεκριμένα:

  • Έχουν καρδιοπροστατευτική δράση καθώς μειώνουν την ταχύτητα αθηροσκλήρωσης, ελαττώνουν την πίεση και τη χοληστερίνη, βελτιώνουν τις αρρυθμίες και προστατεύουν το μυοκάρδιο απο την ίνωση
  • Μειώνουν τη γλυκόζη στο αίμα διαβητικών ασθενών και ατόμων που βρίσκονται σε προδιαβητικό στάδιο
  • Ελαττώνουν τη φλεγμονή κι έχουν αντιθρομβωτική δράση
  • Συμβάλλουν στη διατήρηση ενός υγιούς σωματικού βάρους και μειώνουν τον κίνδυνο εμφάνισης παχυσαρκίας όταν καταναλώνονται τακτικά
  • Συμβάλλουν στην καλή υγεία του πεπτικού συστήματος αφού προλαμβάνουν ή και ανακουφίζουν απο τη δυσκοιλιότητα
  • Δρούν προστατευτικά έναντι της πιθανότητας εμφάνισης πολλών τύπων καρκίνου (προστάτη, πνευμόνων, παχέος εντέρου, ωοθηκών κι ενδομητρίου)
  • Βοηθούν στην ανακούφιση των συμπτωμάτων σε γυναίκες που βρίσκονται στην εμμηνόπαυση
  • Προάγουν την υγεία του εγκεφάλου, ενισχύοντας τη μνήμη κι απομακρύνοντας συμπτώματα κατάθλιψης
  • Είναι κυτταροπροστατευτικά καθώς με τα αντιοξειδωτικά που περιέχουν ασκούν αντιμικροβιακή δράση 
  • Ενισχύουν με πολλούς διαφορετικούς μηχανισμούς το ανοσοποιητικό σύστημα 

 

Αθανασία Κακλαμάνου

Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, Msc 

Βιβλιογραφία

Parikh M., Netticadam T., et al. Flaxseed: its bioactive components and their cardiovascular benefits. Am J Physiol Heart Circ Physiol , 2018;314:H146-H159

Ullah R. ,Nadeem M., et al. Nutritional and therapeutic perspectives of Chia (Salvia hispanica L.):a review J Food Sci Technol 2016;53(4):;1750-1758

Dotto JM., Chacha JS. The potential of pumpkin seeds as a functional food ingredient:A review Scientific African, 2020;10:e00575

Dalibalta S., et al. Health benefts of sesamin on cardiovascular disease and its associated risk factors. Saudi Pharmaceutical Journal 2020;28:1276-1289

Kajla P., Sharma A., Sood DR. Flaxseed-a potential functional food source. J Food Sci Technol 2015;52(4):1857-1871

Parikh M., Maddaford Tg., et al. Dietary Flaxseed as a Strategy for Improving Human Health. Nutrients 2019;11:1171 

Anjum M., Nadeem M., et al. Nutritional and theurapeutic potential of sunflower seeds:a review. British Food Journal 2012;114(4)

; 









Κυριακή 10 Οκτωβρίου 2021

Ορθορεξία: όταν η υγιεινή διατροφή γίνεται εμμονή...

Η ορθορεξία ανήκει στις διατροφικές διαταραχές, όπως και η ψυχογενής ανορεξία, η βουλιμία και η συναισθηματική υπερφαγία. Σχετικά πρόσφατα αναγνωρίστηκε ως διαταραχή, μόλις το 1997, ενώ τα διαγνωστικά κριτήρια προσδιορίστηκαν λίγα χρόνια αργότερα, το 2004. 

Το όνομά της προέρχεται απο τη σύνθεση των ελληνικών λέξεων "ορθός" και  "όρεξη" και περιγράφει ουσιαστικά τα άτομα που έχουν μια έντονη προσήλωση σε μια υγιεινή διατροφή, η οποία τους προκαλεί προβλήματα υγείας.

Χαρακτηριστικά της διαταραχής

Η ορθορεξία δε θα πρέπει να συγχέεται με την υγιεινή διατροφή, ως επιλογή για την προαγωγή και πρόληψη προβλημάτων υγείας. Υπάρχουν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά γνωρίσματα, απο τα οποία ένας ειδικός μπορεί να υποψιαστεί και να διακρίνει εάν κάποιος εμφανίζει ορθορεξία. 

Ειδικότερα, το άτομο που πάσχει απο ορθορεξία:

  • ξοδεύει πολύ χρόνο για τη διατροφή του
  • προγραμματίζει πολλές ημέρες πριν τα γεύματα του 
  • κατηγοριοποιεί τα τρόφιμα σε "υγιεινά-κατάλληλα" (συνήθως είναι τρόφιμα και φαγητά χωρίς ζάχαρη & λιπαρά, βιολογικά τρόφιμα κλπ) και  "ανθυγιεινά-επικίνδυνα" (βιομηχανοποιημένα τρόφιμα κυρίως)
  • καταναλώνει μόνο σπιτικό φαγητό και σχεδόν ποτέ δεν τρώει σε εστιατόριο, επειδή αμφισβητεί έντονα την ποιότητα των γευμάτων
  • δεν απολαμβάνει το φαγητό καθώς αγωνιά υπέρμετρα για το αν αυτό είναι υγιεινό
  • αν κι όταν τύχει να ξεφύγει απο τη συνήθη διατροφή του νιώθει μεγάλες ενοχές και τύψεις
Επιπλέον, τα άτομα που εμφανίζουν τη διαταραχή κρίνουν αυστηρά όσους δε συμμορφώνονται με τη δική τους αντίληψη για το φαγητό, πιστεύουν ότι συγκεκριμένα τρόφιμα μπορούν να θεραπεύσουν νοσήματα ενώ η αυτοεκτίμησή τους επηρεάζεται σχεδόν αποκλειστικά απο το αν τρέφονται υγιεινά ή όχι.  

Συνέπειες της ορθορεξίας

Το άτομο που πάσχει απο ορθορεξία κινδυνεύει να εμφανίσει διατροφικές ελλείψεις και υποσιτισμό-όσο περισσότερα τρόφιμα αποκλείει απο τη διατροφή του (επειδή τα θεωρεί ανθυγιεινά) τόσο ο κίνδυνος αυτός μεγαλώνει. 

Επίσης η ορθορεξία μπορεί να προκαλέσει ενδοκρινολογικές διαταραχές (οστεοπόρωση, διαταραχές του κύκλου στις γυναίκες, ηλεκτρολυτικές ανισορροπίες κα). Τέλος, η διαταραχή μπορεί να αποτελέσει το πρώτο βήμα για την εμφάνιση ψυχογενούς ανορεξίας. 

Προφανώς η ορθορεξία έχει ήπιες έως και σοβαρές ψυχολογικές επιπτώσεις, ενώ δυνητικά μπορεί να ευθύνεται για την κοινωνική απομόνωση αλλά και για συμπτώματα κατάθλιψης. 

Διαχείριση της ορθορεξίας

Η ορθορεξία είναι προτιμότερο να προλαμβάνεται παρά να θεραπεύεται. Θα πρέπει ο ειδικός της ψυχικής υγείας και ο διατροφολόγος να εξηγούν στο άτομο που βρίσκεται σε αυξημένο κίνδυνο για εμφάνιση της διαταραχής ότι η υγεία δεν εξαρτάται αποκλειστικά απο μια αυστηρά επιλεγμένη υγιεινή διατροφή. Επίσης, ότι δεν είναι απαραίτητο να καταναλώνει κανείς αποκλειστικά και μόνο συγκεκριμένα τρόφιμα για να είναι υγιής. Σκοπός είναι π πάσχων να πειστεί ούτως ώστε η διατροφή του να περιλαμβάνει ποικιλία τροφίμων κα φαγητών. 

Επιπλέον, η έγκυρη ενημέρωση σχετικά με την εφαρμογή ακατάλληλων προγραμμάτων διατροφής, την κατανάλωση επικίνδυνων για την υγεία σκευασμάτων που προωθούνται απο εμπόρους που δεν έχουν καμία επιστημονική κατάρτιση θα πρέπει να αποτελέσει μέριμνα και της πολιτείας. 

Όταν η διαταραχή έχει εμφανιστεί τότε θα χρειαστεί ψυχοθεραπευτική παρέμβαση σε συνεργασία με τη διατροφική εκπαίδευση ώστε το άτομο να αποκτήσει υγιή σχέση με το φαγητό. 


Αθανασία Κακλαμάνου

Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία

Kalra S., et al. Orthorexia nervosa. Recent Advances in Endocrinology 2020;70 (7)

Scarff JR. Orthorexia Nervosa:An Obsession With Health Eating. Fed Pract 2017;34(6):36-39

Strahler J., et al. Orthorexia nervosa: A behavioral complex or o psychological condition? Journal of Behavioral Addictions 2018;7(4):1143-1156  


 


Κυριακή 23 Μαΐου 2021

Βούτυρο ή μαργαρίνη, ποιό είναι καλύτερο;

Πολλά έχουν γραφτεί κι ακουστεί για τα δυο αυτά τρόφιμα, η αντιπαράθεση ξεκινά αρκετά χρόνια πίσω και φτάνει στις μέρες μας. Και τα δυο αυτά τρόφιμα έχουν θετικά κι αρνητικά οπότε δεν είναι εύκολο να απαντήσει κανείς μονολεκτικά ποιό είναι το πιο υγιεινό.

Τί είναι το βούτυρο κι η μαργαρίνη

Ανήκουν και τα δυο στην κατηγορία των λιπαρών τροφίμων. Το βούτυρο είναι ένα φυσικό προϊόν που παράγεται απο την ανάδευση του γάλακτος. Αντίθετα, η μαργαρίνη είναι ένα τεχνητό προϊόν που έχει παραχθεί με τρόπο ώστε να μιμείται το βούτυρο σε υφή και γεύση. Αυτό συνέβη αρκετά χρόνια πριν, όταν μέσα απο κάποιες μελέτες φάνηκε ότι το βούτυρο μπορεί να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα υγείας οπότε και αναπτύχθηκε ένα νέο προϊόν, προς αντικατάσταση του βουτύρου.

Ένα άλλο όμοιο χαρακτηριστικό είναι το ότι και τα δυο τρόφιμα αποδίδουν τις ίδιες θερμίδες, δηλαδή 45 θερμίδες περίπου ανά κουταλάκι.

Βούτυρο (οφέλη-κίνδυνοι)

Η σύσταση του βουτύρου εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό απο τη διατροφή των ζώων απο τα οποία προήλθε. Έτσι, εάν το βούτυρο έχει παραχθεί απο αγελάδες ή πρόβατα που βόσκουν ελεύθερα σε λιβάδια με γρασίδι είναι πιο υγιεινό και περιέχει περισσότερα ωφέλιμα θρεπτικά συστατικά. 

Οφέλη

Είναι πλούσιο σε βιταμίνη Α και D ενώ περιέχει συζευγμένο λινελαϊκό οξύ (ένα απαραίτητο λιπαρό οξύ με πολλά οφέλη στην υγεία), ω3 λιπαρά και βουτυρικό οξύ. To βούτυρο περιέχει επίσης βιταμίνη Κ, η οποία συμβάλλει στην προστασία απο την οστεοπόρωση, τα καρδιαγγειακά και μειώνει τις πιθανότητες εμφάνιση κάποιων μορφών καρκίνου.

Κίνδυνοι 

Το βούτυρο είναι πλούσιο σε κορεσμένα λιπαρά, η μεγάλη κατανάλωση των οποίων έχει φανεί σε πολλές μελέτες να αυξάνει τις πιθανότητες εμφάνισης καρκίνου, αυτοάνοσων νοσημάτων, καρδιαγγειακών κι άλλων παθήσεων. Πρόσφατες μελέτες πάντως αμφισβητούν την επίδραση των κορεσμένων λιπαρών στην υγεία των αγγείων, οπότε χρειάζεται περαιτέρω έρευνα στον τομέα αυτό. Επίσης, το βούτυρο περιέχει σημαντικές ποσότητες χοληστερόλης.

Μαργαρίνη (οφέλη-κίνδυνοι)

Οφέλη

Είναι πλούσια σε πολυακόρεστα λιπαρά οξέα. Η μαργαρίνη συνήθως παρασκευάζεται απο μίγμα αυτών των λιπαρών οξέων, οπότε η σύσταση της επηρεάζεται σημαντικά απο την επιλογή του φυτού απο το οποίο θα προέλθει. Τα πολυακόρεστα λιπαρά μειώνουν την πιθανότητα εμφάνισης νοσημάτων και παθήσεων όταν αντικαθίστανται απο κορεσμένα λιπαρά οξέα.

Αρκετές μαργαρίνες του εμπορίου περιέχουν τις ευεργετικές ουσίες φυτοστερόλες και φυτοστανόλες, οι οποίες φαίνεται να μειώνουν την "κακή" χοληστερίνη (LDL).

Κίνδυνοι

Η διαδικασία παραγωγής των μαργαρινών (υδρογόνωση ώστε να προκύψει ένα μαλακό στερεό προϊόν) κρύβει τον κίνδυνο παραγωγής (ως υποπροϊοντα) των λεγόμενων trans λιπαρών οξέων, ιδιαιτέρως βλαπτικά για τον οργανισμό. Παρόλο που η βιομηχανία τροφίμων  σήμερα χρησιμοποιεί νέες μεθόδους, κάποιες μαργαρίνες ακόμα περιέχουν trans λιπαρά.

Η μαργαρίνη είναι πλούσια σε ω6 λιπαρά, τα οποία όταν λαμβάνονται σε μεγάλη ποσότητα διαταράσσουν την αναλογία ω3/ω6 λιπαρά, με αρνητικές συνέπειες στην υγεία καθώς φαίνεται ότι τα ω6 λιπαρά προάγουν τη φλεγμονή.

Τελικά ποιό είναι καλύτερο;

Και στα δυο προϊόντα υπάρχουν πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα. Επιλέξτε αφού διαβάσετε καλά τα συστατικά για κάθε προϊόν που σας ενδιαφέρει.

Αυτό που εγώ χρησιμοποιώ και σας προτείνω είναι το παραδοσιακό βούτυρο, επειδή είναι  φυσικό προϊόν. Λόγω των κορεσμένων λιπαρών του συστήνεται  να καταναλώνεται σε μικρές ποσότητες και όχι συχνά.


Αθανασία Κακλαμάνου

Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία

Pimpin L., et al.Is Butter Back? A Systemativ Review and Meta-Analysis of Butter Consumption and Risk of Cardiovascular Disease, Diabetes, and Total Mortality. Plos One 2016 DOI:10.1371

Gorrepati K., et al. Plant based butters . J Food Sci Technol 2015;52(7):3965-3976

Liu Q., et al. Theoretical Effects of Substituting Butter with Margarine on Risk of Cardiovascular Disease. Epidemiology 2017;28(1):145-156

Gagliardi ACM., et al. Effects of margarines and butter consumption on lipid profiles, inflammation markers and lipid transfer  to HDL particles in free-living subjects with the metabolic syndrome. Eur J Clin Nutr 2010;64(10):1141-9










Παρασκευή 29 Νοεμβρίου 2019

Χοιρινό ή μοσχαρίσιο κρέας;Ποιό είναι καλύτερο;

Και τα δύο αυτά κρέατα θεωρούνται κόκκινο κρέας, η κατανάλωση του οποίου είναι ιδιαίτερα αυξημένη στη σύγχρονη εποχή. Η υπερκατανάλωση του κόκκινου κρέατος έχει συνδεθεί με πολλά και σοβαρά προβλήματα υγείας. Όμως εάν καταναλώνουμε κρέας με μέτρο όχι μόνο δε θα μας βλάψει αλλά θα μας ωφελήσει κιόλας. 

Ποιό όμως απο τα 2 είναι καλύτερο; Το κρέας απο χοιρινό ή απο μοσχάρι; Αν κι έχουν πολλές ομοιότητες παρουσιάζουν κι αξιοσημείωτες διαφορές..
Στο παρόν άρθρο θα αναλυθούν τα άπαχα μέρη του κρέατος και δε θα ληφθούν υπ όψιν πολύ λιπαρά τμήματα, ούτε κι αλλαντικά παραγόμενα απο τα 2 αυτά κρέατα (π.χ. ζαμπόν, μπέικον, λουκάνικα κ.α.) για να είναι συγκρίσιμα τα αποτελέσματα.

Διατροφική αξία-Θρεπτική σύσταση

Συγκρίνοντας 2 φιλέτα, μαγειρεμένα ψητά, έχουμε τις εξής διαφορές:

Πρωτεϊνη: παρόλο που και τα δυο κρέατα έχουν σχεδόν την ίδια ποσότητα πρωτεϊνης  διαφέρουν ως προς την ποιότητα αυτής, καθώς το χοιρινό περιέχει περισσότερα απαραίτητα αμινοξέα άρα η πρωτεϊνη του είναι καλύτερη 

Λιπαρά: το χοιρινό περιέχει συνολικά λιγότερα λιπαρά αλλά και λιγότερα κορεσμένα λιπαρά σε σχέση με το μοσχαρίσιο κρέας. Έτσι αποδίδει και λιγότερες θερμίδες

Χοληστερίνη-Αλάτι: κι εδώ το χοιρινό κρέας υπερέχει αφού περιέχει λιγότερη χοληστερίνη και χαμηλότερη περιεκτικότητα σε νάτριο

Βιταμίνες: το χοιρινό κρέας περιέχει σημαντικά περισσότερη βιταμίνη Β1, λίγο περισσότερη βιταμίνη Β2 και βιταμίνη Ε, σε σχέση με το μοσχαρίσιο. Επίσης, ενώ το χοιρινό περιέχει 13% των αναγκών μας σε βιταμίνη D σε μόλις 100 γραμμάρια, το μοσχαρίσιο κρέας δεν περιέχει καθόλου βιταμίνη D. Όμως το μοσχαρίσιο κρέας υπερέχει σημαντικά σε βιταμίνη Β12.

Ιχνοστοιχεία: το μοσχαρίσιο κρέας είναι σημαντικά υψηλότερο σε σίδηρο και ψευδάργυρο ενώ το χοιρινό υπερέχει ελαφρώς όσον αφορά την περιεκτικότητα σε μαγνήσιο, φώσφορο και κάλιο

Είναι το χοιρινό βρώμικο κρέας;

Πολλοί είναι εκείνοι που αποφεύγουν να καταναλώσουν χοιρινό κρέας επειδή θεωρούν ότι περιέχει πολλούς ιούς και μικρόβια. Επίσης το φοβούνται επειδή το γουρούνι είναι ένα ζώο που τρώει τα πάντα, ακόμα κι ακαθαρσίες.

Το πώς τρέφεται ένα ζώο έχει όντως κάποια επίδραση στο κρέας του αλλά όχι τόσο σημαντική. Ωστόσο όταν το κρέας επεξεργάζεται καταλλήλως και μαγειρεύεται στη σωστή θερμοκρασία όλα οι παθογόνοι μικροοργανισμοί θανατώνονται, οπότε δεν υπάρχει κίνδυνος για την υγεία.

Περιβαλλοντικές συνέπειες

Αρκετές είναι οι μελέτες που έχουν αποκαλύψει ότι η παραγωγή του μοσχαρίσιο κρέας είναι εξαιρετικά επιβλαβής για το περιβάλλον. Σε μια μελέτη που συνέκρινε το περιβαλλοντικό κόστος που δαπανήθηκε για την εκτροφή κι ανάπτυξη των ζώων βρέθηκε ότι οι αγελάδες χρειάζονται 28 φορές περισσότερη έκταση γης σε σχέση με τα χοιρινά και τα πουλερικά. Επίσης για την εκτροφή των βοοειδών απαιτούνται 11 φορές περισσότερα αρδευτικά κανάλια ενώ παράγονται περισσότερα αέρια θερμοκηπίου και καταναλώνεται πολύ περισσότερο άζωτο. Συνοπτικά, τα βοοειδή καταστρέφουν το περιβάλλον 10 φορές περισσότερο απο οποιαδήποτε άλλη πηγή πρωτεϊνης, που εκτρέφεται για τον άνθρωπο. 


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc



Βιβλιογραφία

Gerber PJ., et al. Enviromental impacts of beef production:Review of challenges and perspectives for durability. Meat Science 2015;109;2-12

Godfray HCJ., et al. Meat consumption, health and the environment . Science 2018;361:6399

Rose D., et al. Position of the Society for Nutrition Education and Behavior:The Importance of Including Environmental Sustainability in Dietary Guidance. J Nutr Educ Behav 2019;51:3-15

USDA Food Composition Databases    









Τρίτη 5 Νοεμβρίου 2019

Διαβάζοντας μια διατροφική ετικέτα...

Η διατροφική ετικέτα αποτελεί την "ταυτότητα" του τροφίμου κι έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε να βοηθήσει τους καταναλωτές να επιλέγουν το καλύτερο τρόφιμο που θα συμβάλλει στη βελτίωση της υγείας τους. Η ετικέτα ενός τροφίμου περιλαμβάνει αρκετές πληροφορίες για το τρόφιμο:τα συστατικά, την ποιότητα, τις μερίδες, το ποσοστό κάλυψης των ημερήσιων αναγκών αλλά σε αρκετές περιπτώσεις και τον τρόπο παραγωγής-επεξεργασίας-συντήρησης του συγκεκριμένου τροφίμου.

Μελέτες δείχνουν ότι οι καταναλωτές δεν κατανοούν πλήρως όλες τις πληροφορίες μιας διατροφικής ετικέτας αλλά μόνο κάποια βασικά της σημεία. Κάποιοι μάλιστα δε δείχνουν κανένα ενδιαφέρον ώστε να αναλύσουν τα δεδομένα που διαβάζουν, που η αλήθεια είναι ότι είναι αρκετά δυσνόητα (ειδικά για όσους δεν έχουν πολλές γνώσεις διατροφής). 

Διαβάζοντας την ετικέτα..

Το μυστικό είναι να γνωρίζετε το τί αναζητάτε σε ένα τρόφιμο..Απο κει και πέρα κοιτάζοντας κάποια απαραίτητα στοιχεία στην ετικέτα θα κάνετε και την κατάλληλη επιλογή.

Τα πιο σημαντικά στοιχεία σε μια διατροφική ετικέτα είναι:

  • Οι θερμίδες. Είναι η πληροφορία που ενημερώνει για το πόσο "παχυντικό" είναι ένα τρόφιμο. Εστιάστε στις θερμίδες ανά μερίδα κι όχι ανά 100 γραμμάρια τροφίμου. 
  • Τα λιπαρά. Όλα τα λιπαρά παρέχουν 9 θερμίδες/γραμμάριο, όμως έχει σημασία η ποιότητα των λιπαρών. Επιλέξτε τρόφιμα που αναγράφουν μεγαλύτερη αναλογία πολυακόρεστων και μονο ακόρεστων λιπαρών και μικρή ποσότητα κορεσμένων. Αποφύγετε τρόφιμα, στα οποία αναφέρει η ετικέτα ότι περιέχονται τρανς λιπαρά. Τα τρανς λιπαρά αναφέρονται σε κάποιες ετικέτες και ως "υδρογονωμένα" ή "μερικώς υδρογονωμένα" λιπαρά.
  • Η ζάχαρη. Εκτός του ότι είναι άκρως ανθυγιεινή προσθέτει κι αρκετές θερμίδες στο τρόφιμο. Επιλέξτε προϊόν με λιγότερο απο 5 γραμμάρια ζάχαρη/μερίδα. Προσέξτε ιδιαίτερα επειδή σε πολλά τρόφιμα η ζάχαρη αναφέρεται με άλλα ονόματα όπως "σιρόπι καλαμποκιού","δεξτρόζη", "ιμβερτοποιημένο ζάχαρο" κ.α. 
  • Το αλάτι. Επειδή η πρόσληψη αλατιού δε θα πρέπει να ξεπερνάει το 1 κουταλάκι/ημέρα για τους υγιείς και το 1/2 κουταλάκι για όσους έχουν προβλήματα υγείας (κυρίως υπέρταση) επιλέξτε τρόφιμα με χαμηλή περιεκτικότητα σε νάτριο. Προτιμήστε τρόφιμα με τη λιγότερο δυνατή επεξεργασία.
  • Οι φυτικές ίνες. Η σύσταση είναι να προσλαμβάνονται 25 γραμμάρια φυτικών ινών την ημέρα. Για να θεωρηθεί ένα τρόφιμο πλούσιο σε φυτικές ίνες θα πρέπει να περιλαμβάνει τουλάχιστον 5 γραμμάρια ινών/μερίδα προϊόντος. 
  • Το ποσοστό κάλυψης των αναγκών. Είναι μια πληροφορία που σχετίζεται με την ποιότητα ενός τροφίμου. Όσο μεγαλύτερο ποσοστό αναγκών καλύπτει ένα τρόφιμο (σε βιταμίνες και ιχνοστοιχεία αναφέρεται συνήθως) τόσο πιο θρεπτικό είναι. 
Η λίστα με τα συστατικά..

Οι εταιρείες παραγωγής είναι υποχρεωμένοι να αναφέρουν τα συστατικά που περιέχονται στο τρόφιμο κατά σειρά βάρους. Αυτό σημαίνει ότι το συστατικό που αναφέρεται πρώτο είναι το βασικό συστατικό του τροφίμου. Κατά συνέπεια αυτό που αναφέρεται τελευταίο στη λίστα συστατικών περιέχεται στο τρόφιμο στη μικρότερη ποσότητα, σε σχέση με τα υπόλοιπα. Αποφύγετε τρόφιμα που έχουν ως πρώτο ή δεύτερο συστατικό τη ζάχαρη. Επίσης να γνωρίζετε ότι όσο λιγότερα συστατικά περιέχει ένα τρόφιμο τόσο λιγότερο επεξεργασμένο είναι, οπότε είναι μια καλή επιλογή.

Οι διατροφικοί ισχυρισμοί..

Εκτός απο τα ανωτέρω πολλά προϊόντα αναφέρουν διάφορους διατροφικούς ισχυρισμούς πάνω στη συσκευασία, όπως "υγιεινό τρόφιμο" ή "χωρίς ζάχαρη" ή "με λίγες θερμίδες" ή "δεν περιέχει χοληστερόλη". Όλοι αυτοί οι ισχυρισμοί περισσότερο διαφημιστικό σκοπό έχουν παρά στοχεύουν στην ουσία. Αναφέροντας με μεγάλα γράμματα κάτι απο τα ανωτέρω επιθυμούν να "τραβήξουν" πιο εύκολα το βλέμμα και να αυξήσουν τις πιθανότητες να αγοράσετε το τρόφιμο. 
Συμβουλευτείτε ούτως ή άλλως τη διατροφική ετικέτα επειδή σε αρκετές περιπτώσεις οι ισχυρισμοί αυτοί μπορεί να είναι και παραπλανητικοί.



Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc



Βιβλιογραφία


Soederberg LM., Cassady DL. The Effects of Nutrition Knowledge on Food Label Use:A Review of the Literature. Appetite 2015;92:207-216

Viola GC., et al. Are food labels effective s a means of health prevention? Journal of Public Health Prevention 2016;5:768

Goyal R., Deshmukh N. Food label reading:Read before you eat. Journal of Education and Health Prevention 2018;7:56

webmd.com "how to read a food label"






Παρασκευή 18 Οκτωβρίου 2019

Έχω υποθυρεοειδισμό..τι να προσέξω στη διατροφή μου;

Οι ορμόνες του θυρεοειδή αδένα διαδραματίζουν ένα πολύ σημαντικό ρόλο τόσο στην ανάπτυξη, στη λειτουργία όσο και στην αποκατάσταση όλων σχεδόν των κυττάρων του ανθρώπινου οργανισμού. Σχετίζονται άμεσα με το μεταβολισμό οπότε υπάρχει στενή σχέση μεταξύ του θυρεοειδούς και της πρόσληψης τροφής.

Τι είναι ο υποθυρεοειδισμός..

Ο υποθυρεοειδισμός είναι μια κατάσταση όπου το σώμα δεν παράγει αρκετή ποσότητα των ορμονών του θυρεοειδούς. Επειδή οι ορμόνες του θυρεοειδούς επηρεάζουν τόσο τη θερμοκρασία όσο και το μεταβολισμό, όσοι πάσχουν απο υποθυρεοειδισμό συχνά έχουν έντονη την αίσθηση του κρύου, εμφανίζουν αδυναμία-κούραση-εξάντληση, τριχόπτωση. Ένα βασικό σύμπτωμα της υπολειτουργίας του θυρεοειδή είναι η αύξηση βάρους καθώς το σώμα δεν κάνει τις καύσεις που θα έπρεπε.

Διατροφή και υποθυρεοειδισμός

Κανένα τρόφιμο απο μόνο του δε μπορεί να θεραπεύσει τον υποθυρεοειδισμό. Όμως, σε συνδυασμό με τη φαρμακευτική αγωγή, κάποια θρεπτικά συστατικά μπορούν να βοηθήσουν στην αποκατάσταση της λειτουργίας του αδένα και να μειώσουν τα συμπτώματα. 

Τα πιο σημαντικά διατροφικά στοιχεία για την ομαλή λειτουργία του θυρεοειδούς είναι το ιώδιο, το σελήνιο, ο ψευδάργυρος.

Ιώδιο

Είναι ένα απαραίτητο ιχνοστοιχείο προκειμένου να παραχθούν οι ορμόνες του θυρεοειδούς, οπότε η έλλειψή του αυξάνει τις πιθανότητες εμφάνισης υποθυρεοειδισμού. Η έλλειψη ιωδίου είναι σχετικά συχνή σε παγκόσμιο επίπεδο, όμως στις ανεπτυγμένες χώρες αυτή προλαμβάνεται με τον εμπλουτισμό του αλατιού σε ιώδιο. 
Τρόφιμα πλούσια σε ιώδιο είναι τα θαλασσινά και τα γαλακτοκομικά. 

Σελήνιο

Ο θυρεοειδής αδένας είναι το όργανο με τη μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε σελήνιο (ανά γραμμάριο ιστού). Το ιχνοστοιχείο αυτό είναι αναγκαίο για την ενεργοποίηση των θυρεοειδικών ορμονών. Επίσης, ως ισχυρό αντιοξειδωτικό, προστατεύει το θυρεοειδή απο τις βλάβες που μπορεί να προκαλέσουν οι ελεύθερες ρίζες.
Τρόφιμα πλούσια σε σελήνιο είναι τα Βραζιλιάνικα φυστίκια, τα λιπαρά ψάρια (τόνος, σαρδέλες κ.α.), τα αβγά και ορισμένα όσπρια (π.χ. φακές, φασόλια). 

Ψευδάργυρος

Ακριβώς όπως και το σελήνιο έτσι κι ο ψευδάργυρος είναι απαραίτητος για να ενεργοποιηθεί η ορμόνη του θυρεοειδούς. Μελέτες δείχνουν ότι ο ψευδάργυρος ρυθμίζει τα επίπεδα της θυρεοειδοτρόπου ορμόνης (TSH) η οποία με τη σειρά της ρυθμίζει την έκκριση των 2 ορμονών του θυρεοειδούς. Η έλλειψη σε αυτό το στοιχείο είναι σπάνια καθώς ο ψευδάργυρος υπάρχει σε πολλά τρόφιμα. 
Τρόφιμα πλούσια σε ψευδάργυρο είναι το οστρακοειδή, το μοσχάρι, το κοτόπουλο κ.α.

Υπάρχουν απαγορευμένες τροφές;

Κάποιες τροφές μπορεί να δυσχεράνουν την ομαλή λειτουργία του θυρεοειδούς αφού ενδέχεται να μειώνουν την παραγωγή των ορμονών. Αυτά είναι : η σόγια και τα παράγωγα αυτής, κάποια λαχανικά (μπρόκολο, λάχανο, κουνουπίδι, kale, λαχανάκια Βρυξελλών), η γλυκοπατάτα και κάποια φρούτα (ροδάκινα και φράουλες). 

Αυτό δε σημαίνει ότι αυτά τα τρόφιμα πρέπει να αποφεύγονται εντελώς, απλά να τρώγονται σε σχετικά μικρή ποσότητα και καλά μαγειρεμένα. Εξάλλου οι τροφές αυτές μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά το θυρεοειδή μόνο εφόσον το άτομο παρουσιάζει έλλειψη ιωδίου. 

Καλό είναι επίσης να αποφεύγονται τα πολύ επεξεργασμένα τρόφιμα, όπως είναι τα έτοιμα τυποποιημένα σνακ και γλυκίσματα, τα αλλαντικά και τα φαγητά με μεγάλη περικετικότητα σε λιπαρά, ζάχαρη κι αλάτι.



Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Βιβλιογραφία

Niwattisaiwong S., et al. Iodine deficiency :Clinical implications. Cleveland Clinic Journal of Medicine 2017;84(3)

Ventura M., et al. Selenium and Thyroid Disease:From Pathophysiology to Treatment. International Journal of Endocrinology.2017 ID:1297658

Palkowska-Gozdzik E., et al. Effects of Dietary Protein on Thyroid Axis Activity. nutrients 2018;10(5)


Πέμπτη 12 Σεπτεμβρίου 2019

Έλλειψη βιταμίνης D στα παιδιά

Τελευταία γίνεται πολύ συζήτηση για αυτή τη σημαντική βιταμίνη και το ρόλο της στην πρόληψη διάφορων χρόνιων ασθενειών, όπως είναι τα καρδιαγγειακά, ο διαβήτης και η υπέρταση αλλά και διαφόρων μορφών καρκίνου. 

Τα στοιχεία δείχνουν ότι είναι μεγάλος ο αριθμός των παιδιών και των εφήβων που παρουσιάζουν ανεπάρκεια είτε έλλειψη βιταμίνης D, οπότε αναζητούνται τρόποι για να μπορέσει να αυξηθεί η πρόσληψη. 

Γιατί είναι σημαντική; 

Η βιταμίνη D είναι απολύτως απαραίτητη για την ομαλή υγεία των οστών. Προάγει την απορρόφηση του ασβεστίου και του φωσφόρου και βοηθά στην απόθεση αυτών των στοιχείων στα οστά και στα δόντια. Ενισχύει επίσης το ανοσοποιητικό σύστημα και συμβάλλει στην καλή ανάπτυξη των κυττάρων.

Πού βρίσκεται;

Λίγα τρόφιμα περιέχουν επαρκείς ποσότητες της βιταμίνης και συνήθως τα παιδιά δεν καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες απο αυτά. Παραδείγματα τροφίμων πλούσιων σε βιταμίνη D είναι:λιπαρά ψάρια (π.χ. τόνος), κρόκος απο το αβγό, συκώτι, μαργαρίνη και κάποια τρόφιμα εμπλουτισμένα (π.χ. βρεφικό γάλα και δημητριακά πρωινού). 

Ούτως ή άλλως η ποσότητα που λαμβάνεται μέσω των τροφών είναι πολύ μικρή κι ο βασικός τρόπος πρόσληψης της βιταμίνης είναι η σύνθεσή της με την έκθεση του δέρματος για λίγα λεπτά στον ήλιο.

Ποιά παιδιά κινδυνεύουν περισσότερο;

  • Παιδιά με σκουρόχρωμη επιδερμίδα. 
  • Παιδιά των οποίων το δέρμα δεν εκτίθεται αρκετή ώρα στον ήλιο
  • Μωρά που έχουν γεννηθεί πρόωρα
  • Τα παιδιά που θηλάζουν κι επιπλέον έχουν κι ένα απο τα ανωτέρω χαρακτηριστικά
  • Όσα παιδιά έχουν παθήσεις ή νοσήματα που εμποδίζουν την απορρόφηση της βιταμίνης (ασθένειες ήπατος και νεφρών, κυστική ίνωση, κοιλιοκάκη, νόσο Crohn κ.α.)
Ποιά είναι τα συμπτώματα της έλλειψης;

  • Πόνοι στα οστά και στους μύες
  • Ραχίτιδα και οστεομαλακία (μαλακά κι εύκαμπτα οστά)
  • Χαμηλό ασβέστιο στο αίμα που μπορεί να οδηγήσει σε μυικές κράμπες και σπασμούς, ιδιαίτερα σε πολύ μικρά παιδιά
  • Επιβράδυνση στην ανάπτυξη
  • Μη ομαλή ανάπτυξη (π.χ. καθυστέρηση στο περπάτημα)
Αντιμετώπιση

Η συνήθης αντιμετώπιση, ειδικά όταν τα επίπεδα της βιταμίνης είναι πολύ χαμηλά, είναι η λήψη συμπληρωμάτων. Στο εμπόριο κυκλοφορούν πολλοί και διαφορετικοί τύποι της βιταμίνης-κάποια απο τα σκευάσματα είναι πολύ ισχυρά. Γι αυτό είναι αναγκαίο να λάβει το παιδί συμπλήρωμα μόνο μετά απο ιατρική εξέταση και πάντα με τη σύσταση γιατρού.

Επειδή η θεραπεία είναι μακροχρόνια, απο τη στιγμή που τα επίπεδα της βιταμίνης φτάσουν στις επιθυμητές τιμές, θα πρέπει να δοθεί προσοχή ώστε να παραμείνουν σε αυτό το επίπεδο. Γι αυτό χρειάζεται τακτική ιατρική παρακολούθηση.

Τα παιδιά με έλλειψη σε βιταμίνη D πρέπει να λαμβάνουν επαρκείς ποσότητες ασβεστίου απο τη δίαιτα. Οπότε η κατανάλωση 2 τουλάχιστον μερίδων γαλακτοκομικών προϊόντων  (γάλα, γιαούρτι, τυρί) είναι απαραίτητη, ανάλογα και την ηλικία του παιδιού.


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Βιβλιογραφία

Michie C. et al. Managing vitamin D deficiency in children. London Journal of Primary Care 2010;3:31-6

Yeon Lee J., et al. A Review on Vitamin D Deficiency Treatment in Pediatric Patients. J Pediatr Pharmacol Ther 2013;18(4):277-291 




Κυριακή 25 Αυγούστου 2019

Υπάρχει κατάλληλη διατροφή για το άσθμα;

Η επίδραση της δίαιτας στο άσθμα έχει αποτελέσει το αντικείμενο πολλών μελετών τα τελευταία χρόνια. Οι μελέτες δεν έχουν καταλήξει σε συγκεκριμένα συμπεράσματα, αφού ακόμα δεν έχει βρεθεί κάποια συγκεκριμένα τρόφιμα που να αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης άσθματος. 

Υπάρχουν ωστόσο κάποιες ενδείξεις ότι συγκεκριμένα διατροφικά πρότυπα αλλά και κάποιες ομάδες τροφίμων μπορούν να βοηθήσουν στον έλεγχο των συμπτωμάτων. 

Η χρόνια φλεγμονή των αεραγωγών είναι βασικό χαρακτηριστικό του άσθματος. Είναι γνωστό ότι η υψηλή πρόσληψη λιπαρών επηρεάζει αρνητικά την υγεία της αναπνευστικής οδού, οπότε μπορεί να επιδεινώσει τα συμπτώματα. Αντίθετα μια διατροφή στα πλαίσια της Μεσογειακής δίαιτας, πλούσια σε φρούτα-λαχανικά-τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε αντιοξειδωτικά είναι δυνατόν να βελτιώσει τη λειτουργία των πνευμόνων μειώνοντας τη φλεγμονή. 

Το φυσιολογικό σωματικό βάρος είναι πολύ σημαντικό στον έλεγχο των συμπτωμάτων του άσθματος. Πολλές μελέτες δείχνουν ότι η παχυσαρκία χειροτερεύει τις κρίσεις άσθματος, αυξάνει την ανάγκη για φάρμακα και ευθύνεται για πιο συχνές εισαγωγές των ασθενών στο νοσοκομείο. Απώλεια έστω και λίγων κιλών, ειδικά σε άτομα με συσσώρευση λίπους στην περιοχή της κοιλιάς, βελτιώνει σημαντικά τα συμπτώματα του άσθματος και ανεβάζει αισθητά την ποιότητα ζωής των πασχόντων. 

Πολύ σημαντική είναι επίσης η βιταμίνη D. Έχει παρατηρηθεί ότι ασθενείς με σοβαρό άσθμα έχουν χαμηλά επίπεδα της συγκεκριμένης βιταμίνης-οπότε η επαρκής πρόσληψη μέσω διατροφής και ηλιακής έκθεσης είναι αναγκαία προκειμένου ο ασθενής να έχει καλύτερη αναπνευστική λειτουργία.

Κάποια συντηρητικά, όπως είναι τα θειώδη άλατα, που χρησιμοποιούνται σε συγκεκριμένα τρόφιμα και ποτά (π.χ. στο κρασί, τα ξηρά φρούτα, τις πίκλες, τις κατεψυγμένες γαρίδες κ.α.) μπορεί να επιδεινώσουν τα συμπτώματα σε κάποιους ασθενείς με άσθμα. Καλό είναι να αποφεύγονται, ειδικά σε περιόδους έξαρσης της ασθένειας.  


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία:

Guilleminault L., et al. Diet and Asthma:Is It Time to Adapt Our Message? Nutrients 2017;9:1227

Tashiro H., Shore SA. Obesity and Severe Asthma. Allergology International 2019;68:135-142

Han Y., et al. Diet and asthma:an update. Curr Opin Allergy Clin Immunol 2015;15(4):369-374

Garcia-Larsen , Giacco SR., et al. Asthma and dietary intake:an overview of systematic reviews. Allergy 2016;71:433-442