Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα αντιοξειδωτικά. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα αντιοξειδωτικά. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Κυριακή 7 Νοεμβρίου 2021

Σπόροι: διατροφική αξία και οφέλη στην υγεία

Οι σπόροι έχουν κερδίσει το ενδιαφέρον των επιστημόνων καθώς ολοένα και περισσότερες έρευνες πραγματοποιούνται τα τελευταία χρόνια σχετικά με τα οφέλη που προσφέρουν. Απο την άλλη και οι καταναλωτές έχουν ξεκινήσει να συμπεριλαμβάνουν διάφορους σπόρους στη διατροφή τους ακολουθώντας και την τάση της εποχής για περισσότερα φυτικά τρόφιμα.

Με διατροφική αξία παρόμοια με εκείνη των ξηρών καρπών, οι σπόροι αποτελούν το πρώτο στάδιο της ζωής ενός φυτού οπότε και περιέχουν όλα εκείνα τα απαραίτητα συστατικά για να μεγαλώσει και να αναπτυχθεί κατάλληλα το συγκεκριμένο φυτό. Κατά συνέπεια σε μικρή ποσότητα προσφέρουν πολλά θρεπτικά συστατικά κι αναβαθμίζουν την ποιότητα της διατροφής.

Ας δούμε τους πιο δημοφιλείς απόρους που κυκλοφορούν στην αγορά και προτιμούν να καταναλώνουν η πλειονότητα των καταναλωτών.

Διατροφική αξία των πιο δημοφιλών σπόρων

Λιναρόσπορος

Ο λιναρόσπορος είναι πλούσιος σε πρωτεϊνη (20%) ενώ περιέχει υδατάνθρακες, κυρίως με τη μορφή φυτικών ινών (27,8% περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες) και λιπαρά σε ποσοστό 41%. Πλούσιο επίσης σε θερμίδες καθώς τα 100 γραμμάρια λιναρόσπορου αποδίδουν 450 θερμίδες. 

Οι βιοδραστικές ουσίες του σπόρου στις οποίες αποδίδεται η μεγάλη θρεπτική του αξία είναι το α λινολενικό οξύ, οι λιγνάνες και οι φυτικές ίνες. Το α λινολενικό οξύ βρίσκεται στο λιναρόσπορο σε μια απο τις μεγαλύτερες συγκεντρώσεις που απαντώνται σε φυτικά τρόφιμα (22,8%). Απο την άλλη οι φυτικές ίνες που περιέχει ο σπόρος είναι κατά κύριο λόγο διαλυτές (20% έναντι 9% αδιάλυτων ινών).  

Σουσάμι

Το σουσάμι είναι κι αυτό πλούσιο σε λιγνάνες, και μάλιστα οι λιγνάνες (με κύριο εκπρόσωπο τη σησαμίνη) βρίσκονται στο σουσάμι σε μεγαλύτερη ποσότητα σε σχέση με τους άλλους σπόρους. Το σουσάμι περιέχει πολύ περισσότερη πρωτεϊνη απο το λιναρόσπορο (36%), σημαντικά λιγότερους υδατάνθρακες (8%), και 64% λιπαρά, κυρίως πολυακόρεστα. Επιπλέον, το σουσάμι είναι πολύ καλή πηγή ασβεστίου και σιδήρου  (περιεκτικότητα στα 100 γραμμάρια 75 και 81% αντίστοιχα). Τέλος, στα 100 γραμμάρια το σουσάμι αποδίδει 580 θερμίδες.

Ηλιόσπορος

Προερχόμενος απο το φυτό ηλίανθος (απ το οποίο παράγεται εκτός του σπόρου και το ηλιέλαιο), ο ηλιόσπορος έχει παρόμοια θρεπτική αξία με τους υπόλοιπους σπόρους. Έτσι, μια μερίδα 30 γραμμαρίων περιέχει 14 γραμμάρια λιπαρά (κυρίως πολυακόρεστα), 5.5 γραμμάρια πρωτεϊνη, 6.5 γραμμάρια υδατάνθρακες, 3 γραμμάρια φυτικές ίνες ενώ αποδίδει 164 θερμίδες. Ο ηλιόσπορος είναι πλούσιος σε βιταμίνη Ε και περιέχει σημαντικές ποσότητες σεληνίου, ψευδαργύρου, μαγγανίου κι άλλων βιταμινών. Επιπλέον ο ηλιόσπορος είναι πολύ καλή πηγή φαινολικών ενώσεων και φλαβονοειδών, ουσίες με ισχυρή αντιοξειδωτική δράση. 

Σπόροι chia

Αυτά τα μικροσκοπικά στρογγυλά σποράκια καταναλώνονται εδώ και 5.000 χρόνια και παραδοσιακά χρησιμοποιούνταν για την παρασκευή φαρμάκων-"γιατροσόφια" όπως χαρακτηρίζονται. Με περιεκτικότητα 20% σε πρωτεϊνη (που περιλαμβάνει αξιοσημείωτες ποσότητες και την 9 απαραίτητων αμινοξέων), 25% σε φυτικές ίνες και 34% λιπαρά οξέα είναι προφανής η μεγάλη τους θρεπτική αξία. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι φυτικές ίνες που υπάρχουν στους σπόρους chia μπορούν να απορροφήσουν μέχρι και 15 φορές το βάρος τους! Οι σπόροι περιέχουν αρκετό ασβέστιο, φώσφορο και μαγνήσιο και μάλιστα σε μεγαλύτερη ποσότητα απο ότι πιο παραδοσιακές πηγές αυτών των στοιχείων, όπως είναι για παράδειγμα το ρύζι ή βρώμη και το καλαμπόκι. Αξιόλογη είναι και η περιεκτικότητα των σπόρων chia σε σίδηρο καθώς περιέχουν το σημαντικό αυτό μέταλλο σε ποσότητα 6 φορές μεγαλύτερη απο το σπανάκι και 2,4 φορές μεγαλύτερη απο το συκώτι. 

Κολοκυθόσπορος

Παρόμοια με τους υπόλοιπους σπόρους, ο κολοκυθόσπορος (ο γνωστός πασατέμπο) έχει υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεϊνη (30%) με σύσταση αμινοξέων που προσομοιάζει με αυτή της σόγια και των οσπρίων. Η σύσταση του κολοκυθόσπορου σε λιπαρά και υδατάνθρακες είναι 49% και 12% αντίστοιχα, ενώ περιέχει και 6% φυτικές ίνες. Πολύ καλή πηγή βιταμίνης Ε, καροτενοειδών κι άλλων αντιοξειδωτικών ουσιών είναι επίσης καλή πηγή ασβεστίου, μαγνησίου, καλίου, σιδήρου και ψευδαργύρου. Τα 100 γραμμάρια κολοκυθόσπορου αποδίδουν 545 θερμίδες/

Οφέλη στην υγεία

Όλοι οι σπόροι λόγω της σύστασής τους έχουν πολλά και σημαντικά οφέλη για την υγεία τόσο στην πρόληψη όσο και στην αντιμετώπιση διαφόρων χρόνιων παθήσεων, όπως δείχνουν σχετικές μελέτες. Συγκεκριμένα:

  • Έχουν καρδιοπροστατευτική δράση καθώς μειώνουν την ταχύτητα αθηροσκλήρωσης, ελαττώνουν την πίεση και τη χοληστερίνη, βελτιώνουν τις αρρυθμίες και προστατεύουν το μυοκάρδιο απο την ίνωση
  • Μειώνουν τη γλυκόζη στο αίμα διαβητικών ασθενών και ατόμων που βρίσκονται σε προδιαβητικό στάδιο
  • Ελαττώνουν τη φλεγμονή κι έχουν αντιθρομβωτική δράση
  • Συμβάλλουν στη διατήρηση ενός υγιούς σωματικού βάρους και μειώνουν τον κίνδυνο εμφάνισης παχυσαρκίας όταν καταναλώνονται τακτικά
  • Συμβάλλουν στην καλή υγεία του πεπτικού συστήματος αφού προλαμβάνουν ή και ανακουφίζουν απο τη δυσκοιλιότητα
  • Δρούν προστατευτικά έναντι της πιθανότητας εμφάνισης πολλών τύπων καρκίνου (προστάτη, πνευμόνων, παχέος εντέρου, ωοθηκών κι ενδομητρίου)
  • Βοηθούν στην ανακούφιση των συμπτωμάτων σε γυναίκες που βρίσκονται στην εμμηνόπαυση
  • Προάγουν την υγεία του εγκεφάλου, ενισχύοντας τη μνήμη κι απομακρύνοντας συμπτώματα κατάθλιψης
  • Είναι κυτταροπροστατευτικά καθώς με τα αντιοξειδωτικά που περιέχουν ασκούν αντιμικροβιακή δράση 
  • Ενισχύουν με πολλούς διαφορετικούς μηχανισμούς το ανοσοποιητικό σύστημα 

 

Αθανασία Κακλαμάνου

Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, Msc 

Βιβλιογραφία

Parikh M., Netticadam T., et al. Flaxseed: its bioactive components and their cardiovascular benefits. Am J Physiol Heart Circ Physiol , 2018;314:H146-H159

Ullah R. ,Nadeem M., et al. Nutritional and therapeutic perspectives of Chia (Salvia hispanica L.):a review J Food Sci Technol 2016;53(4):;1750-1758

Dotto JM., Chacha JS. The potential of pumpkin seeds as a functional food ingredient:A review Scientific African, 2020;10:e00575

Dalibalta S., et al. Health benefts of sesamin on cardiovascular disease and its associated risk factors. Saudi Pharmaceutical Journal 2020;28:1276-1289

Kajla P., Sharma A., Sood DR. Flaxseed-a potential functional food source. J Food Sci Technol 2015;52(4):1857-1871

Parikh M., Maddaford Tg., et al. Dietary Flaxseed as a Strategy for Improving Human Health. Nutrients 2019;11:1171 

Anjum M., Nadeem M., et al. Nutritional and theurapeutic potential of sunflower seeds:a review. British Food Journal 2012;114(4)

; 









Κυριακή 19 Ιουλίου 2020

Πατάτα:ωφέλιμη ή βλαβερή;

Η κλασική λευκή πατάτα έχει αποτελέσει ιστορικά βασική τροφή για πολλούς λαούς κι εξακολουθεί και σήμερα να είναι πηγή πολλών θρεπτικών ουσιών ενώ έχει και το πλεονέκτημα ότι είναι ένα φθηνό τρόφιμο, στο οποίο όλοι έχουν εύκολη πρόσβαση. 
Ωστόσο τα τελευταία χρόνια η αγαπημένη πολλών πατάτα έχει 'στιγματιστεί' αρνητικά καθώς θεωρείται παχυντική, ανθυγιεινή και βλαβερή καθώς πολλοί πιστεύουν ότι αφενός παχαίνει κι αφετέρου ότι αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης διαβήτη. Είναι όντως έτσι;

Θρεπτική αξία πατάτας 

Η λευκή πατάτα είναι ένα τρόφιμο πλούσιο σε σύνθετους υδατάνθρακες, ωστόσο αν συγκριθεί με το ρύζι και τα ζυμαρικά αποδίδει λιγότερες θερμίδες στην ίδια ποσότητα (94θερμίδες /100 γραμμάρια έναντι 130 θερμίδων που αποδίδουν 100 γραμμάρια ρυζιού ή ζυμαρικών). Αντιθέτως, η πατάτα δεν είναι καλή πηγή πρωτείνης αφού περιέχει περίπου 2% ενώ η περιεκτικότητά της σε λιπαρά είναι ακόμα χαμηλότερη (0,1% εάν δεν προστεθεί λάδι στο μαγείρεμα). Στην πατάτα περιέχονται φυτικές ίνες σε ποσοστό 2% ενώ επίσης περιέχονται σημαντικές ποσότητες μικροθρεπτικών συστατικών.

Συγκεκριμένα μια μέτρια ψητή πατάτα (200 γραμμαρίων) περιέχει σχεδόν τη μισή ποσότητα βιταμίνης C και B6 που χρειάζεται ένας υγιής ενήλικας καθημερινά, το 30% του καλίου, το 28% του φυλλικού οξέοςακι το 18% του μαγνησίου. 

Η περιεκτικότητα της πατάτας στα θρεπτικά της συστατικά μεταβάλλεται ανάλογα τη μέθοδο  και τη διάρκεια μαγειρέματος. Για παράδειγμα το βράσιμο σε πολύ νερό έχει ως συνέπεια μεγάλη απώλεια των υδατοδιαλυτών βιταμινών (όπως η C). 

Τέλος, στην πατάτα περιέχονται σημαντικές ποσότητες αντιοξειδωτικών, μεταξύ των οποίων καροτενοειδή, ανθοκυανίνες, φλαβονοειδή κ.α.  
  
Παχαίνει η πατάτα;

Το άν θα παχύνει κάποιος τρώγοντας πατάτα εξαρτάται απο την ποσότητα και φυσικά απο τη μέθοδο μαγειρέματος. Συγκεκριμένα, μια μέτρια μερίδα πατάτες (περίπου 250γρ.) αν καταναλωθούν ψητές αποδίδουν 230 θερμίδες, βραστές 215 θερμίδες ενώ τηγανιτές 800 θερμίδες!!!

Επιπλέον, σε κάποιες μελέτες έχει φανεί ότι όχι μόνο η πατάτα δεν παχαίνει αλλά βοηθάει και στον έλεγχο του σωματικού βάρους. Όταν καταναλώθηκε πατάτα σε συνδυασμό με πρωτεινούχα τρόφιμα (π.χ. κρέας, ψάρι, αβγό κλπ) ο κορεσμός ήταν μεγαλύτερος σε σχέση με τον κορεσμό που υπήρξε όταν καταναλώνονταν ίδια ποσότητα άλλων αμυλούχων τροφίμων (ζυμαρικά, ρύζι, ψωμί κλπ). Οπότε η πατάτα χορταίνει πιο εύκολα και πιο γρήγορα και γι αυτό συνήθως το άτομο τρώει μικρότερη ποσότητα. Εννοείται ότι στις μελέτες αυτές η πατάτα καταναλώνονταν ψητή ή βραστή. 

Πατάτα και υγεία

Άλλος ένα μύθος είναι το γεγονός ότι η πατάτα ανεβάζει το ζάχαρο στο αίμα. Η αλήθεια είναι ότι αν καταναλωθεί ως μέρος ενός πλήρους γεύματος (δηλαδή μαζί με κάποια πηγή πρωτεϊνης και λιπαρών) το ζάχαρο δε θα επηρεαστεί αρνητικά. Όμως αν η πατάτα καταναλωθεί ως τηγανιτή ή ως τσιπς (οι 2 δημοφιλέστεροι τρόποι κατανάλωσης) τότε προφανώς το ζάχαρο θα αυξηθεί απότομα. 

Απο την άλλη, με τη μεγάλη περιεκτικότητά της σε κάλιο η πατάτα βοηθά στην ελάττωση της αρτηριακής πίεσης. Επίσης τα αντιοξειδωτικά που περιέχονται στην πατάτα συμβάλλουν στην καλή υγεία των αγγείων και στη μείωση των φλεγμονών στον οργανισμό. 

Η πατάτα δεν περιέχει απο τη φύση της γλουτένη, οπότε είναι ασφαλής για κατανάλωση απο άτομα που πάσχουν απο κοιλιοκάκη. 

Τί άλλο να προσέξετε...

  • Η πατάτα θα πρέπει να αποθηκεύετε σε δροσερό και σκοτεινό μέρος
  • Καλό είναι να τρώγεται όσο γρηγορότερα γίνεται απο την παραγωγή της (να μην αποθηκεύεται δηλαδή για πολύ καιρό)
  • Αποφύγετε να την τρώτε τηγανιτή, ειδικά απο εστιατόρια και μαγαζιά τύπου fast food καθώς τα πολλά (κι ακατάλληλα) λιπαρά όσο και το αλάτι που προστίθεται είναι άκρως βλαπτικά για τον οργανισμό μας
  • Προτιμήστε να την τρώτε με τη φλούδα καθώς έτσι διατηρεί πολλά απο τα θρεπτικά συστατικά της 


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία


Robertson TM., et al. Starchy Carbohydrates in a Heathy Diet:The Role of the Humble Potato. Nutrients 2018;10:1764

King JC. White Potatoes, Human Health, and Dietary Guidance. Adv Nutr 2013;4:393S-401S

Visvanathan R., et al. Health-beneficial properties of potato and compounds of interest. J Sci Food Agric 2016;96(15):4850-4860 



Κυριακή 21 Ιουνίου 2020

Τα αντιοξειδωτικά στη διατροφή μας:γιατί είναι τόσο απαραίτητα;

Τι είναι τα αντιοξειδωτικά;

Είναι κάποιες ουσίες που προστίθενται στα τρόφιμα είτε υπάρχουν φυσικά σε αυτά και (όπως δηλώνει η ονομασία τους) παρεμποδίζουν την οξείδωση. 

Γιατί είναι πολύτιμα;

Στον οργανισμό μας σχηματίζονται κάποια συστατικά (οι ελεύθερες ρίζες) ως αποτέλεσμα της αντίδρασης συγκεκριμένων ουσιών με το οξυγόνο. Όταν οι ελεύθερες ρίζες που παράγονται είναι περισσότερες απο αυτές που μπορεί να καταπολεμήσει ο οργανισμός, τότε προκαλείται το λεγόμενο οξειδωτικό στρες. Το οξειδωτικό στρες είναι υπεύθυνο, σύμφωνα με πολλές μελέτες, για τη γήρανση αλλά και για πλήθος ασθενειών, όπως είναι ο καρκίνος, ο διαβήτης, η αρθρίτιδα, διάφορα νευρολογικά αλλά κι αυτοάνοσα νοσήματα.

Οπότε η πρόσληψη αντιοξειδωτικών μέσω της διατροφής, μας προστατεύει σε μεγάλο βαθμό απο την οξείδωση και μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης εκφυλιστικών νοσημάτων. 

Εκτός απο τον οργανισμό μας, οξείδωση συμβαίνει και στα τρόφιμα, γεγονός που μειώνει το χρόνο συντήρησης τους, οπότε παρατηρείται γρήγορα αλλοίωση. Έτσι, αντιοξειδωτικές ουσίες προστίθενται συχνά σε διάφορα τρόφιμα με στόχο να παρεμποδίσουν αυτή την ανεπιθύμητη αντίδραση και να παρατείνουν το χρόνο ζωής τους. 

Φυσικά ή συνθετικά αντιοξειδωτικά;

Τα αντιοξειδωτικά που υπάρχουν στα φυτά στη φυσική τους μορφή χωρίζονται σε τρείς κυρίως κατηγορίες: τις φαινολικές ενώσεις, τις βιταμίνες και τα καροτενοειδή. Οι φαινολικές ενώσεις περιλαμβάνουν τις πολυφαινόλες, τις τανίνες και τα φλαβονοειδή. Παράλληλα με την αντιοξειδωτική τους δράση οι φαινολικές ενώσεις έχουν αντιμικροβιακές όσο και αντιμυκητιακές ιδιότητες. Απο την άλλη, οι πιο γνωστές αντιοξειδωτικές βιταμίνες είναι η C και η βιταμίνη E. Τέλος, τα καροτενοειδή εκτός απο αντιοξειδωτικές ιδιότητες χρησιμοποιούνται για να δώσουν και χρώμα στα τρόφιμα.  

Υπάρχουν και συνθετικά αντιοξειδωτικά, τα οποία έχουν ουσιαστικά το ρόλο του συντηρητικού οπότε οι καταναλωτές στέκονται πολλές φορές με δισταγμό απέναντί τους. Ωστόσο όλα τα συστατικά που προστίθενται στα τρόφιμα υπόκεινται κάτω απο αυστηρούς ελέγχους για να διαπιστωθεί ότι τηρούνται οι κανόνες που έχουν τεθεί. Όταν λοιπόν χρησιμοποιούνται στα τρόφιμα στις συνιστώμενες συγκεντρώσεις θεωρούνται γενικά ασφαλή για κατανάλωση και δε θέτουν σε κίνδυνο την υγεία.

Πού υπάρχουν τα περισσότερα αντιοξειδωτικά;

Πηγές φαινολικών ενώσεων: Ελαιόλαδο, άγρια χόρτα, ρόδι, μπρόκολο, σταφύλι και σταφίδες, τσάι, καφές, κόκκινο κρασί, κακάο

Τρόφιμα πλούσια σε βιταμίνες C και E: εσπεριδοειδή, πιπεριές, πατάτες, ντομάτα, φυτικά έλαια (ελαιόλαδο, ηλιέλαιο κ.α.), ξηροί καρποί, σπόροι, όσπρια

Πλούσιες πηγές καροτενοειδών: αβγό, κόκκινα και πορτοκαλί φρούτα και λαχανικά (καρότο, κολοκύθα, γλυκοπατάτα, πιπεριές, καλαμπόκι κ.α.)


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία

Lourenco SC, et al. Antioxidants of Natural Plant Origins:From Sources to Food Industry Applications. Molecules 2019;24:4132

Franco R., et al. Antioxidants versus Food Antioxidant Additives and Food Preservatives. Antioxidants 2019;8:542

Aune D., et al. Dietary intake and blood concentrations of antioxidants and the risk of cardiovascular disease, total cancer, and all-cause mortality:a systematic review and dose-response meta-analysis of prospective studies. Am J Clin Nutr 2018;108:1069-1091

Carlsen MH., et al. The total antioxidant content of more than 3100 food, beverages, spices, herbs and supplements used worldwide. Nutrition Journal 2010;9:3



    


Κυριακή 26 Απριλίου 2020

Χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια:τί να τρώτε και τί να αποφεύγετε

Η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) είναι μια σοβαρή νόσος του αναπνευστικού συστήματος που εμφανίζεται πολύ συχνά ανάμεσα στους καπνιστές, αλλά όχι μόνο. Χαρακτηρίζεται απο φλεγμονή των αεραγωγών και μειωμένη ροή αέρα, με αποτέλεσμα μειωμένη λειτουργία των πνευμόνων η οποία οδηγεί σε αυξημένη νοσηρότητα και θνησιμότητα. 

Παρόλο που η βασική αντιμετώπιση της ασθένειας είναι φαρμακευτική, υπάρχουν ενδείξεις ότι τροποποιώντας τη διατροφή τους οι ασθενείς με ΧΑΠ μπορούν να μειώσουν την ένταση των συμπτωμάτων και να έχουν καλύτερη ποιότητα ζωής.

Τί να προτιμήσετε

  1. Τρόφιμα πλούσια σε πρωτείνη υψηλής βιολογικής αξίας, όπως το ψάρι, το κοτόπουλο, τα αβγά και τα όσπρια. Συνοδέψτε τα με μικρή σχετικά ποσότητα υδατανθράκων καλής ποιότητας (ζυμαρικά, δημητριακά και ψωμί ολικής άλεσης).
  2. Φρούτα και λαχανικά φρέσκα, χωρίς προσθήκη ζάχαρης. Επιλέξτε αυτά που δεν προκαλούν αέρια (μήλα, αχλάδια, ροδάκινα κ.α. μπορεί να σας προκαλέσουν φούσκωμα). Τα αντιοξειδωτικά που περιέχουν τα φρέσκα φρούτα και οι σαλάτες μειώνουν τη φλεγμονή. 
  3. Καλά λιπαρά. Μη φοβάστε να αυξήσετε τη διατροφή σας σε λιπαρά που κάνουν καλό στην υγεία σας γενικότερα. Τέτοια λιπαρά περιέχονται στο ελαιόλαδο, στους ξηρούς καρπούς, στα ψάρια. 
  4. Τσάι και ρόφημα κακάο, καθώς και τα 2 είναι πλούσια σε αντιοξεοδωτικά.
  5. Φαγητά στα πλαίσια της Μεσογειακής δίαιτας, που έχει αποδεδειγμένα οφέλη στην υγεία του αναπνευστικού συστήματος
Τί να αποφύγετε

  1. Τη συχνή και μεγάλη κατανάλωση κόκκινου κι επεξεργασμένου κρέατος (αλλαντικά). 
  2. Τα τρόφιμα που έχουν μεγάλη περιεκτικότητα σε ζάχαρη, συντηρητικά και χημικά πρόσθετα. Συνήθως είναι τα έτοιμα σνακ και γλυκίσματα του εμπορίου.
  3. Το πολύ αλάτι. Η υπερβολική κατανάλωση αλατιού κάνει κατακράτηση και επιβαρύνει τη λειτουργία των πνευμόνων.
  4. Τα τηγανιτά και πικάντικα φαγητά. Τρώγοντας τέτοιου είδους τρόφιμα δημιουργούνται αέρια, δυσπεψία και γενικότερη δυσφορία που είναι πολύ πιθανό να επιδεινώσει την αναπνοή σας.
  5. Το πολύ αλκοόλ και τη μεγάλη ποσότητα καφείνης, επειδή αλληλεπιδρούν με τα φάρμακά και προκαλούν αφυδάτωση.
Πρακτικές συμβουλές για τα γεύματα 

  • Επιλέξτε εύκολα φαγητά που να μαγειρεύονται γρήγορα για να μην κουράζεστε επιπλέον με το μαγείρεμα. Αν είστε πολύ κουρασμένοι ζητήστε βοήθεια ή παραγγείλετε φαγητό απο ένα εστιατόριο
  • Προτιμήστε τα μικρά γεύματα απο τις μεγάλες μερίδες. Έτσι, διευκολύνεται την πέψη και δεν κουράζεται περαιτέρω το αναπνευστικό σας 
  • Να τρώτε το κύριο γεύμα νωρίς, έτσι ώστε να έχετε ενέργεια για την υπόλοιπη ημέρα
  • Καθήστε αναπαυτικά σε μια καρέκλα με ψηλή πλάτη για να γευματίσετε, προκειμένου να μην επιβαρύνετε την αναπνοή σας
  • Ετοιμάστε μεγαλύτερη ποσότητα απο αυτή που θα φάτε σε ένα γεύμα, για να έχετε έτοιμο φαγητό και τις επόμενες ημέρες, όταν πιθανό θα είστε κουρασμένος για να μαγειρέψετε ξανά. Τοποθετείστε το επιπλέον μαγειρεμένο φαγητό στο ψυγείο ή στην κατάψυξη

Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Βιβλιογραφία

Scoddtti E., et al.  Role of Diet on Chronic Obstructive Pulmonary Disease Prevention and Treatment. Nutrients 2019;11;1357

Hanson C. Influence of diet and obesity on COPD development and outcomes. Inter Journal of COPD 2014;9:723-733

Schols AM., et al. Nutritional assessment and therapy in COPDa European Respiratory Society statement. Eur Respir J 2014;44:1504-1520






Κυριακή 5 Ιανουαρίου 2020

Ποιές τροφές βοηθούν στην καλή υγεία των ματιών;

Η όραση είναι απο τις πιο σημαντικές αισθήσεις μας. Για την καλή υγεία των ματιών μια υγιεινή διατροφή είναι πολύ σημαντική-ωστόσο υπάρχουν κάποια συστατικά των τροφίμων τα οποία είναι ακόμα πιο σημαντικά, καθώς καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό εάν θα έχουμε μια καλή κι υγιή όραση ακόμα και σε μεγάλη ηλικία. 

Αυτά τα συστατικά, μαζί με τα τρόφιμα που τα περιέχουν, είναι τα εξής:

  1. Βιταμίνη Α. Η έλλειψη βιταμίνης Α είναι η συχνότερη αιτία απώλειας της όρασης, σε παγκόσμιο επίπεδο. Η συγκεκριμένη βιταμίνη είμαι απολύτως απαραίτητη για τη διατήρηση των φωτοϋποδοχέων σε καλή κατάσταση. Οι φωτοϋποδοχείς είναι τα κύτταρα που ανιχνεύουν το φως στα μάτια μας. Τρόφιμα πλούσια σε βιταμίνη Α είναι το αβγό, τα γαλακτοκομικά, τα καρότα και οι γλυκοπατάτες (περιέχουν β καροτίνη, πρόδρομο ουσία της βιταμίνης Α)
  2. ΛουτεΪνη και ζεαξανθίνη. Είναι δυο καροτενοειδή αντιοξειδωτικά, τα οποία βρίσκονται σε υψηλή συγκέντρωση στην κηλίδα του ματιού. Οπότε η επαρκής πρόσληψη τους μειώνει την πιθανότητα να συμβεί εκφύλιση της ωχράς κηλίδας με την πάροδο των χρόνων. Λουτεϊνη και ζεαξανθίνη θα βρείτε στο αβγό, στα πράσινα φυλλώδη λαχανικά (π.χ. σπανάκι) και στα λαχανικά κίτρινου χρώματος (καλαμπόκι, πιπεριές κ.α.)
  3. Ω 3 λιπαρά οξέα. Το δοκοσανοεξανοικό οξύ (DHA), βρίσκεται σε μεγάλη συγκέντρωση στον αμφιβληστροειδή χιτώνα του ματιού, κι είναι απαραίτητο για τη σωστή λειτουργία της όρασης αλλά και την προφύλαξη απο την ξηροφθαλμία. Τροφές πλούσιες σε ω 3 λιπαρά είναι τα λιπαρά ψάρια, οι ξηροί καρποί και οι σπόροι (π.χ. λιναρόσπορος)
  4. Βιταμίνη C. Τα μάτια χρειάζονται υψηλές δόσεις αντιοξειδωτικών, περισσότερο απο όλα τα άλλα όργανα στο σώμα μας. Η βιταμίνη C είναι ισχυρό αντιοξειδωτικό κι όσο μεγαλύτερη ποσότητα λαμβάνουμε απο τη διατροφή τόσο περισσότερο αυξάνεται η συγκέντρωσή της στο μάτι. Μελέτες δείχνουν ότι μειώνει τις πιθανότητες εμφάνισης καταρράκτη. Τρόφιμα πλούσια σε βιταμίνη C είναι οι πιπεριές, τα εσπεριδοειδή (λεμόνι, πορτοκάλι, γκρέιπφρουτ κ.α.), και τα πράσινα λαχανικά (π.χ. μπρόκολο)
  5. Βιταμίνη Ε. Η συγκεκριμένη βιταμίνη είναι λιποδιαλυτή βιταμίνη με ισχυρή αντιοξειδωτική δράση. Έλλειψή της έχει ως αποτέλεσμα την εκφύλιση της όρασης και αυξάνει τις πιθανότητες για τύφλωση. Τρόφιμα πλούσια σε βιταμίνη Ε είναι οι ξηροί καρποί (αμύγδαλα, φυστίκια κ.α.), οι σπόροι (ηλιόσποροι) και τα φυτικά έλαια
  6. Ψευδάργυρος. Το συγκεκριμένο στοιχείο βρίσκεται επίσης σε υψηλή συγκέντρωση στα μάτια και λειτουργεί ως αντιοξειδωτικό. Εμπλέκεται επίσης στο σχηματισμό οπτικών χρωστικών ουσιών, γι αυτό κι όσοι έχουν έλλειψη ψευδαργύρου δε βλέπουν καλά τη νύχτα. Επιπλέον, η επαρκής πρόσληψη ψευδαργύρου προλαμβάνει την εκφύλιση της ωχράς κηλίδας. Ψευδάργυρο βρίσκουμε άφθονο στο κρέας (ειδικά στο μοσχάρι) και σε κάποια οστρακοειδή θαλασσινά (στρείδια).  


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Βιβλιογραφία

Demmig-Adams B., Adams RB. Eye Nutrition in Context:mechanisms, Implementation, and Future Directions. Nutrients 2013;5:2483-2501

Abdel Aal E., et al. Dietary Sources of Lutein and Zeaxanthin Carotenoids and their Role in Eye Health. Nutrients 2013;5:1169-1185

Rasmussen HM., Johnson EJ. Nutrients for the aging eye. Clin Interv in Aging 2013;8:741-748

Buscemi S., et al. The Effect of Lutein on Eye and Extra-Eye Health. Nutrients 2018;10 

Πέμπτη 5 Δεκεμβρίου 2019

Ποιές τροφές βοηθούν σε ένα ισχυρό ανοσοποιητικό σύστημα;

Το ανοσοποιητικό σύστημα είναι ένα πολύπλοκο σύστημα που περιλαμβάνει διάφορα κύτταρα σε πολλά σημεία του σώματος. Δρα για να μας προστατεύει απο βακτήρια, ιούς, μύκητες, παράσιτα κι άλλους ξένους "εισβολείς" που απειλούν την υγεία μας. 

Ένας απο τους παράγοντες που επηρεάζουν σημαντικά τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος είναι και η διατροφή. 


Πώς συνδέεται η διατροφή με την ανοσία;

Τα κύτταρα που μας προστατεύουν απο τις λοιμώξεις χρειάζονται την απαιτούμενη ενέργεια για να λειτουργήσουν ομαλά. Εκτός απο θερμίδες όμως, έχουν ανάγκη κι απο επαρκή ποσότητα πρωτεϊνης, λιπαρών οξέων, βιταμινών, μετάλλων και ιχνοστοιχείων για να καταφέρουν να εξουδετερώσουν τους εξωτερικούς βλαπτικούς παράγοντες. 

Κατά συνέπεια, όταν η διατροφή μας δεν είναι πλήρης κι ισορροπημένη, εξασθενεί η άμυνά μας κι αυξάνεται η ευαισθησία μας στις λοιμώξεις. Οι διατροφικές ελλείψεις μπορεί να είναι μεμονωμένες (π.χ. πρωτεϊνική υποθρεψία) ή να συνυπάρχουν με ελλείψεις σε βιταμίνες, και τότε το ανοσοποιητικό σύστημα γίνεται ακόμα πιο δυσλειτουργικό 

Επιπλέον, όταν αρρωσταίνουμε επηρεάζεται σημαντικά η θρεπτική μας κατάσταση, καθώς η ασθένεια μπορεί να προκαλέσει ανορεξία, δυσαπορρόφηση συστατικών, αυξημένο μεταβολισμό κι απώλεια θρεπτικών ουσιών αλλά και ανακατανομή αυτών στο σώμα. 

Ποιές τροφές "χτίζουν" γερό ανοσοποιητικό;

Στην καλή λειτουργία του ανοσοποιητικού, λίγο περισσότερο απο κάποιες άλλες ουσίες συμβάλλουν κάποιες βιταμίνες, ιχνοστοιχεία, αντιοξειδωτικά και τα προβιοτικά. Αυτά τα θρεπτικά συστατικά περιέχονται σε συγκεκριμένα τρόφιμα. Ειδικότερα:

Βιταμίνη Α: συκώτι, κρόκος αβγού, γαλακτοκομικά, βούτυρο, καρότα, γλυκοπατάτα, κόκκινη και πορτοκαλί πιπεριά, κολοκύθα
Βιταμίνη Ε: ελαιόλαδο, ξηροί καρποί, σπόροι (π.χ. ηλιόσποροι), σουσάμι
Βιταμίνη C: κόκκινες γλυκιές πιπεριές, ακτινίδιο, πορτοκάλι & λεμόνι, γκρέιπφρουτ, φράουλες, λαχανάκια Βρυξελλών, μπρόκολο, κουνουπίδι, ντομάτα
Ψευδάργυρος:κρέας (μοσχάρι, χοιρινό), αβγό, οστρακοειδή (στρείδια), όσπρια, ξηροί καρποί
Προβιοτικά: γιαούρτι, κεφίρ, ψωμί με προζύμι, ξινολάχανο, τουρσί, ελιές
Βιταμίνη D: αβγό, λιπαρά ψάρια (σολομός, σαρδέλα, σκουμπρί κ.α.), βούτυρο 
Πολυφαινόλες: κρεμμύδια, τσάι, κακάο, μέλι, βότανα και μπαχαρικά

Βοηθούν τα συμπληρώματα;

Πολλοί ίσως θα σκεφτούν: "γιατί να μην πάρω ένα συμπλήρωμα βιταμίνης ή πολυβιταμίνης για να είμαι σίγουρη -ος ότι δε θα αρρωστήσω;"

Η απάντηση είναι απλή: τα θρεπτικά συστατικά δε δρούν μεμονωμένα, αλλά σε συνεργασία με τα υπόλοιπα. Το πιο σημαντικό γεγονός όμως είναι ότι ο οργανισμός αξιοποιεί σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό τα συστατικά στη φυσική μορφή τους παρά όταν απομονώνονται και προστίθενται τεχνητά σε ένα χάπι ή ένα σιρόπι ή μια σκόνη. 

Εκτός των άλλων, τα συμπληρώματα περιέχουν συνήθως πολύ μεγαλύτερες ποσότητες απο τις αναγκαίες για τον οργανισμό, οπότε προκαλούν ανισορροπίες σε κάποια άλλα συστατικά απο τη μια, ενώ απο την άλλη μπορεί να προκαλέσουν πολύ σοβαρές παρενέργειες (αφού κάποιες βιταμίνες αποθηκεύονται στον οργανισμό οπότε και αυξάνονται οι πιθανότητες τοξικών δράσεων).

Συμπερασματικά...

Η πιο απλή συμβουλή για να έχουμε καλή ανοσία και να μειώσουμε τις πιθανότητες ασθένειας ή λοίμωξης είναι να έχουμε μια ισορροπημένη διατροφή με επάρκεια σε ενέργεια και τα υπόλοιπα θρεπτικά συστατικά για να αποφεύγονται οι ελλείψεις. Δεν πρέπει να υπερκαταναλώνεται κανένα θρεπτικό συστατικό ούτε φυσικά να προσλαμβάνουμε περισσότερες θερμίδες απο αυτές που χρειαζόμαστε γιατί τότε επηρεάζεται αρνητικά το ανοσοποιητικό μας σύστημα. 


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc



Βιβλιογραφία

Corley D., Schuppan D. Introduction-Food, the Immune System , nad the Gastrointestinal Tract Gastroenterology 2015;148(6):1083-1086

Davison G., et al. Nutritional and Physical Activity Interventions to Improve Immunity, American Journal of Lifestyle Medicine 2016;10(3)

Calder PC. Feeding the immune system. Proceedings of the Nutrition Society 2013;72:299-309 

Kaminogawa S., Nanno M. Modulation of Immune Functions by Foods. eCAM 2004;1(3):241-250



Τετάρτη 30 Οκτωβρίου 2019

Ζάχαρη καρύδας:είναι πιο υγιεινή απο την κοινή ζάχαρη;

Επειδή οι βλαβερές επιπτώσεις της κλασικής ζάχαρης γίνονται εμφανείς όλο και περισσότερο, οι καταναλωτές στρέφονται σε άλλες, εναλλακτικές πηγές γλυκαντικών. 

Ένα απο αυτά τα γλυκαντικά που έχει γίνει πολύ δημοφιλές τα τελευταία χρόνια είναι η ζάχαρη καρύδας. 

Αυτή η ζάχαρη προέρχεται απο το φυτό του φοινικόδεντρου και προωθείται ως πιο υγιεινή, θρεπτική και με χαμηλότερο γλυκαιμικό δείκτη ζάχαρη σε σχέση με την κλασική. 

Συγκεκριμένα παράγεται αφού κοπούν τα άνθη της φοινικιάς και συλλεγεί ο χυμός σε κατάλληλα δοχεία. Έπειτα ο χυμός θερμαίνεται μέχρι να εξατμιστεί το περισσότερο νερό οπότε προκύπτει ένα προϊόν κοκκοποιημένο, χρώματος καφέ (παρόμοιο με αυτό της ακατέργαστης ζάχαρης). 

Η ζάχαρη καρύδας διατηρεί κάποια απο τα θρεπτικά συστατικά, σε αντίθεση με την κλασική λευκή επεξεργασμένη ζάχαρη που προσφέρει μόνο θερμίδες. Τα πιο σημαντικά απο τα συστατικά αυτά ο σίδηρος, το ασβέστιο, ο ψευδάργυρος, το κάλιο και λίγα αντιοξειδωτικά. 
Ωστόσο για να προσλάβει κανείς αυτά τα θρεπτικά συστατικά συστατικά θα πρέπει να καταναλώσει πολύ μεγάλες ποσότητες ζάχαρης καρύδας.

Όντως ο γλυκαιμικός της δείκτης είναι ελαφρά χαμηλότερος έναντι της κοινής ζάχαρης (54 έναντι 60) αλλά αυτό δεν έχει τελικά και τόσο μεγάλη σημασία στην καθημερινή πρακτική.

Σχετικά με τις θερμίδες η ζάχαρη καρύδας περιέχει την ίδια ποσότητα φρουκτόζης με την κλασική ζάχαρη οπότε μπορεί κι αυτή σε μεγάλη ποσότητα να αυξήσει το βάρος. 

Συμπερασματικά, αν και λιγότερο επεξεργασμένη, η ζάχαρη καρύδας δεν προσφέρει κανένα ουσιώδες όφελος στην υγεία αλλά ούτε και στην απώλεια βάρους σε σχέση με την κλασική ζάχαρη. 
Μπορείτε να την καταναλώνετε αλλά με μέτρο, όπως ακριβώς και την κλασική ζάχαρη, καθώς η μεγάλη κατανάλωση απλών ζαχάρων οδηγεί σε αρκετές παθήσεις κι ασθένειες, ενώ επιδεινώνει τις ήδη υπάρχουσες. 
Η ζάχαρη καρύδας εντάσσεται στην κατηγορία των υπολοίπων αντικατάστατων ζάχαρης-είναι λίγο πιο υγιεινή αλλά είναι χειρότερη απο το καθόλου ζάχαρη...


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc



Παρασκευή 18 Οκτωβρίου 2019

Έχω υποθυρεοειδισμό..τι να προσέξω στη διατροφή μου;

Οι ορμόνες του θυρεοειδή αδένα διαδραματίζουν ένα πολύ σημαντικό ρόλο τόσο στην ανάπτυξη, στη λειτουργία όσο και στην αποκατάσταση όλων σχεδόν των κυττάρων του ανθρώπινου οργανισμού. Σχετίζονται άμεσα με το μεταβολισμό οπότε υπάρχει στενή σχέση μεταξύ του θυρεοειδούς και της πρόσληψης τροφής.

Τι είναι ο υποθυρεοειδισμός..

Ο υποθυρεοειδισμός είναι μια κατάσταση όπου το σώμα δεν παράγει αρκετή ποσότητα των ορμονών του θυρεοειδούς. Επειδή οι ορμόνες του θυρεοειδούς επηρεάζουν τόσο τη θερμοκρασία όσο και το μεταβολισμό, όσοι πάσχουν απο υποθυρεοειδισμό συχνά έχουν έντονη την αίσθηση του κρύου, εμφανίζουν αδυναμία-κούραση-εξάντληση, τριχόπτωση. Ένα βασικό σύμπτωμα της υπολειτουργίας του θυρεοειδή είναι η αύξηση βάρους καθώς το σώμα δεν κάνει τις καύσεις που θα έπρεπε.

Διατροφή και υποθυρεοειδισμός

Κανένα τρόφιμο απο μόνο του δε μπορεί να θεραπεύσει τον υποθυρεοειδισμό. Όμως, σε συνδυασμό με τη φαρμακευτική αγωγή, κάποια θρεπτικά συστατικά μπορούν να βοηθήσουν στην αποκατάσταση της λειτουργίας του αδένα και να μειώσουν τα συμπτώματα. 

Τα πιο σημαντικά διατροφικά στοιχεία για την ομαλή λειτουργία του θυρεοειδούς είναι το ιώδιο, το σελήνιο, ο ψευδάργυρος.

Ιώδιο

Είναι ένα απαραίτητο ιχνοστοιχείο προκειμένου να παραχθούν οι ορμόνες του θυρεοειδούς, οπότε η έλλειψή του αυξάνει τις πιθανότητες εμφάνισης υποθυρεοειδισμού. Η έλλειψη ιωδίου είναι σχετικά συχνή σε παγκόσμιο επίπεδο, όμως στις ανεπτυγμένες χώρες αυτή προλαμβάνεται με τον εμπλουτισμό του αλατιού σε ιώδιο. 
Τρόφιμα πλούσια σε ιώδιο είναι τα θαλασσινά και τα γαλακτοκομικά. 

Σελήνιο

Ο θυρεοειδής αδένας είναι το όργανο με τη μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε σελήνιο (ανά γραμμάριο ιστού). Το ιχνοστοιχείο αυτό είναι αναγκαίο για την ενεργοποίηση των θυρεοειδικών ορμονών. Επίσης, ως ισχυρό αντιοξειδωτικό, προστατεύει το θυρεοειδή απο τις βλάβες που μπορεί να προκαλέσουν οι ελεύθερες ρίζες.
Τρόφιμα πλούσια σε σελήνιο είναι τα Βραζιλιάνικα φυστίκια, τα λιπαρά ψάρια (τόνος, σαρδέλες κ.α.), τα αβγά και ορισμένα όσπρια (π.χ. φακές, φασόλια). 

Ψευδάργυρος

Ακριβώς όπως και το σελήνιο έτσι κι ο ψευδάργυρος είναι απαραίτητος για να ενεργοποιηθεί η ορμόνη του θυρεοειδούς. Μελέτες δείχνουν ότι ο ψευδάργυρος ρυθμίζει τα επίπεδα της θυρεοειδοτρόπου ορμόνης (TSH) η οποία με τη σειρά της ρυθμίζει την έκκριση των 2 ορμονών του θυρεοειδούς. Η έλλειψη σε αυτό το στοιχείο είναι σπάνια καθώς ο ψευδάργυρος υπάρχει σε πολλά τρόφιμα. 
Τρόφιμα πλούσια σε ψευδάργυρο είναι το οστρακοειδή, το μοσχάρι, το κοτόπουλο κ.α.

Υπάρχουν απαγορευμένες τροφές;

Κάποιες τροφές μπορεί να δυσχεράνουν την ομαλή λειτουργία του θυρεοειδούς αφού ενδέχεται να μειώνουν την παραγωγή των ορμονών. Αυτά είναι : η σόγια και τα παράγωγα αυτής, κάποια λαχανικά (μπρόκολο, λάχανο, κουνουπίδι, kale, λαχανάκια Βρυξελλών), η γλυκοπατάτα και κάποια φρούτα (ροδάκινα και φράουλες). 

Αυτό δε σημαίνει ότι αυτά τα τρόφιμα πρέπει να αποφεύγονται εντελώς, απλά να τρώγονται σε σχετικά μικρή ποσότητα και καλά μαγειρεμένα. Εξάλλου οι τροφές αυτές μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά το θυρεοειδή μόνο εφόσον το άτομο παρουσιάζει έλλειψη ιωδίου. 

Καλό είναι επίσης να αποφεύγονται τα πολύ επεξεργασμένα τρόφιμα, όπως είναι τα έτοιμα τυποποιημένα σνακ και γλυκίσματα, τα αλλαντικά και τα φαγητά με μεγάλη περικετικότητα σε λιπαρά, ζάχαρη κι αλάτι.



Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Βιβλιογραφία

Niwattisaiwong S., et al. Iodine deficiency :Clinical implications. Cleveland Clinic Journal of Medicine 2017;84(3)

Ventura M., et al. Selenium and Thyroid Disease:From Pathophysiology to Treatment. International Journal of Endocrinology.2017 ID:1297658

Palkowska-Gozdzik E., et al. Effects of Dietary Protein on Thyroid Axis Activity. nutrients 2018;10(5)


Κυριακή 6 Οκτωβρίου 2019

Διατροφή για γερή μνήμη

Αρκετά διατροφικά στοιχεία έχουν ερευνηθεί ως προς την επίδρασή τους στην ομαλή λειτουργία του εγκεφάλου κι ειδικότερα στην καλή λειτουργία της μνήμης. Έτσι, πλέον γνωρίζουμε ότι, εκτός απο την άσκηση, και αυτά που τρώμε μπορούν να επηρεάσουν τη μνήμη μας και να καθυστερήσει η εμφάνιση παθήσεων που σχετίζονται με απώλεια μνήμης (άνοια, νόσος Alzheimer κλπ). 

2 λόγια για τον εγκέφαλο... 

Ο εγκέφαλος είναι ένα όργανο με υψηλό μεταβολικό ρυθμό και θρεπτικές απαιτήσεις. Κατά μέσο όρο ο εγκέφαλος καταναλώνει το 20% της καθημερινής ενεργειακής πρόσληψης, δηλαδή περίπου 400 θερμίδες! Ως προς τη σύστασή του, αποτελείται κατά 60% απο λιπίδια και περιέχει υψηλές συγκεντρώσεις χοληστερόλης και πολυακόρεστων λιπαρών οξέων.

Τροφή κι εγκεφαλική λειτουργία 

Τα συστατικά της τροφής επιδρούν στον εγκέφαλο μέσω πολλών μηχανισμών. Έτσι, διαιτητικοί παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν πολλαπλές διεργασίες του εγκεφάλου, όπως τη μετάδοση των συνάψεων, τις οδούς που ακολουθούν οι διάφοροι νευροδιαβιβαστές, τη ρευστότητα των κυτταρικών μεμβρανών αλλά και τα μονοπάτια που μεταδίδουν τα νευρικά σήματα κι ερεθίσματα.

Διατροφή και μνήμη

Ω 3 λιπαρά οξέα

Τα πολυακόρεστα λιπαρά οξέα είναι τα πιο καλά μελετημένα διατροφικά στοιχεία σχετικά με την εγκεφαλική λειτουργία. Τα ω 3 λιπαρά οξέα είναι φυσικά συστατικά των μεμβρανών των εγκεφαλικών κυττάρων κι άκρως απαραίτητα για την ομαλή λειτουργία του. Ειδικότερα, το δοκοσανοεξανοϊκό οξύ (DHA) είναι το λιπαρό οξύ που βρίσκεται σε μεγαλύτερες συγκεντρώσεις στον εγκέφαλο-δυστυχώς ο οργανισμός δε μπορεί να το συνθέσει οπότε θα πρέπει να το λαμβάνουμε απο την τροφή. Η πιο πλούσια πηγή ω 3 λιπαρών είναι τα ψάρια, ειδικά τα λιπαρά ψάρια (τόνος, σαρδέλα, σκουμπρί, σολομός κ.α.)

Βιταμίνες 

Οι πιο σημαντικές βιταμίνες για τη διατήρηση της καλής μνήμης είναι το φυλλικό οξύ, η βιταμίνη Β6 και η Β12. Οι συγκεκριμένες βιταμίνες είναι αναγκαίες για το σχηματισμό του DNA αλλά και την πρόληψη συσσώρευσης ομοκυστεϊνης, ενός αμινοξέος που έχει συσχετισθεί με μείωση της γνωστικής λειτουργίας. Σχετικές μελέτες δείχνουν ότι μια διατροφή ελλιπής σε φυλλικό οξύ αυξάνει τις πιθανότητες εμφάνισης άνοιας. Τρόφιμα πλούσια σε αυτές τις βιταμίνες είναι τα όσπρια, τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, τα αβγά, το κόκκινο κρέας και τα δημητριακά. 

Αντιοξειδωτικά

Ο εγκέφαλος είναι ευάλωτος στην οξείδωση και γι αυτό τα διατροφικά στοιχεία με αντιοξειδωτικές ιδιότητες είναι ιδιαίτερα σημαντικά. Τέτοια στοιχεία είναι τα φλαβονοειδή που βρίσκονται κυρίως στα φρούτα και στα λαχανικά. Επίσης φλαβονοειδή περιέχονται στο τσάι και στο κακάο.
Ένα άλλο σημαντικό διατροφικό στοιχείο και ισχυρό αντιοξειδωτικό είναι η βιταμίνη Ε. Χαμηλά επίπεδα της συγκεκριμένης βιταμίνης έχουν επανειλημμένως συσχετισθεί με μειωμένη μνήμη σε σχετικές μελέτες. Τρόφιμα πλούσια σε βιταμίνη Ε είναι το ελαιόλαδο, οι ξηροί καρποί και τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά.

Τρόφιμα ή συμπληρώματα;

Αρκετές φορές διαφημίζονται συμπληρώματα διατροφής που ενισχύουν τη μνήμη και τα περισσότερα περιέχουν τις ανωτέρω βιταμίνες ή κάποια αντιοξειδωτικά συστατικά. Είναι αποτελεσματικά;

Οι μελέτες λένε ότι τα ανωτέρω διατροφικά συστατικά είναι ωφέλιμα όταν προσλαμβάνονται μέσα απο τρόφιμα, ως μέρος μιας υγιεινής διατροφής γενικότερα. Επιπλέον, είναι πολύ πιο ασφαλές να λαμβάνονται μέσω των τροφίμων τα συστατικά επειδή τα συμπληρώματα συχνά περιέχουν μεγάλες ποσότητες αυτών που μπορεί να προκαλέσουν τοξικότητα. 

Συνεπώς μια διατροφή που να περιλαμβάνει όλα αυτά τα συστατικά που ενισχύουν τη λειτουργία της μνήμης, είναι αναγκαία. Υιοθετώντας τη Μεσογειακή δίαιτα, με προϊόντα που βρίσκουμε εύκολα και σε αφθονία στη χώρα μας (ψάρια, όσπρια, φρούτα, λαχανικά, ελαιόλαδο, βότανα κ.α.) αυξάνουμε τις πιθανότητες να έχουμε μια γερή και δυνατή μνήμη ακόμα και σε μεγάλη ηλικία.



Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία

Gomez-Pinilla F. Brain foods:the effects of nutrients on brain function. Nat Rew Neurosci 2008;9(7):568-578

Moore K., et al. Diet, nutrition and the ageing brain:current evidence and new directions. Proceedings of the Nutrition Society. 2018;77(152-163

Lachance L., Ramsey D. Food, Mood, and Brain Health:Implications for the Modern Physician. Science of Medicine 2015;112(2):111

Tucker K. Nutrient intake, nutritional status, and cognitive function with aging. Ann N.Y. Acad. Sci. 2016;1367:38-49 




Δευτέρα 30 Σεπτεμβρίου 2019

Οι θαυμαστές ιδιότητες της κολοκύθας!

Το φθινόπωρο είναι, μεταξύ άλλων, και η εποχή της κολοκύθας. Είναι η εποχή αυτού του πολύ νόστιμου και ταυτόχρονα θρεπτικού λαχανικού. Συνήθως η κολοκύθα είναι στρογγυλή και πορτοκαλί, αν και το χρώμα, το σχήμα και το μέγεθος μπορεί να διαφέρουν, ανάλογα την ποικιλία. 

Η κολοκύθα είναι στην ουσία φρούτο, αφού περιέχει σπόρους αλλά απο διατροφικής άποψης κατηγοριοποιείται στα λαχανικά. Ανήκει στην ίδια οικογένεια με τα αγγούρια και τα πεπόνια. 

Απο τα πιο σημαντικά μέρη της κολοκύθας είναι ο σπόροι της, πλούσιοι σε πρωτεϊνη και χαμηλή σε λιπαρά. Tο δεύτερο πιο σημαντικό μέρος είναι η σάρκα της-όταν δεν έχει ωριμάσει πολύ μαγειρεύεται ως λαχανικό ενώ όταν είναι πολύ ώριμη χρησιμοποιείτε στην παρασκευή γλυκών αλλά και ροφημάτων, ακόμα και αλκοολούχων ποτών. 

Θρεπτική σύσταση

Η κολοκύθα είναι ένα λαχανικό πολύ χαμηλό σε ενεργειακό περιεχόμενο, καθώς 1 φλυτζάνι μαγειρεμένης κολοκύθας αποδίδει μόνο 50 θερμίδες. Σε αυτή την ποσότητα περιέχονται επίσης 12 γραμμάρια υδατανθράκων, 2 γραμμάρια πρωτεϊνών και 3 γραμμάρια φυτικών ινών. Περιέχει επίσης αρκετές βιταμίνες (Κ, C, E, A) και ιχνοστοιχεία (κάλιο, χαλκό, μαγνήσιο, λίγο σίδηρο). Είναι ιδιαίτερα υψηλή σε β-καροτένιο ένα πολύ ισχυρό αντιοξειδωτικό, το οποίο μετατρέπεται στο σώμα μας σε βιταμίνη Α. 

Ιδιότητες-οφέλη στην υγεία

Η κολοκύθα, όπως δείχνουν σχετικές μελέτες, έχει αντιοξειδωτικές, αντιδιαβητικές και δυνητικά αντικαρκινικές ιδιότητες. Ειδικότερα:

  • Ενισχύει τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Τα συστατικά που περιέχονται στην κολοκύθα έχουν τη δυνατότητα να διεγείρουν το σχηματισμό των λευκών αιμοσφαιρίων, την πρώτη "γραμμή άμυνας" του οργανισμού σε κάθε "εισβολέα"
  • Διατηρούν την όρασή μας σε καλή κατάσταση. Με την υψηλή περιεκτικότητα σε β καροτένιο, λουτεϊνη και ζεαξανθίνη η κολοκύθα όταν καταναλώνεται συχνά προστατεύει απο τις εκφυλιστικές παθήσεις του αμφιβληστροειδούς (ωχρά κηλίδα, καταρράκτης κ.α.)
  • Όταν η διατροφή μας περιλαμβάνει κολοκυθόσπορους μειώνεται η πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου του στομάχου, του εντέρου, του μαστού και των πνευμόνων. Τα καροτενοειδή που περιέχονται στην κολοκύθα φαίνεται να προστατεύουν απο την εμφάνιση καρκίνου του προστάτη
  • Η κατανάλωση κολοκύθας συμβάλλει στην καλή λειτουργία της καρδιάς. Με την περιεκτικότητα της σε φυτικές ίνες, βιταμίνη C και κάλιο μπορεί να ελαττώσει την αρτηριακή πίεση και να μειώσει τα επίπεδα χοληστερίνης. 
  • Τα αντιοξειδωτικά που περιέχει οι κολοκύθα και οι φαινολικές ενώσεις είναι δυνατό να μειώσουν το οξειδωτικό στρες και να βελτιώσουν έτσι την υγεία των αγγείων, συμβάλλοντας στην καλύτερη ρύθμιση χρόνιων ασθενειών και παθήσεων (διαβήτης, νευρολογικές παθήσεις, αυτοάνοσα νοσήματα)
Πώς να την καταναλώσετε

Υπάρχουν αρκετοί τρόποι για να εντάξετε την κολοκύθα στη διατροφή σας. Μπορείτε να την καταναλώσετε ψητή μαζί με άλλα λαχανικά, να την κάνετε πουρέ ή σούπα. Η κολοκύθα μπαίνει σε πίτες και δίνει ένα πολύ γευστικό γλυκό αποτέλεσμα. Επίσης, η κολοκύθα μπορεί να χρησιμοποιηθεί και σε γλυκά-δοκιμάστε κέικ και μπισκότα με κολοκύθα, θα εκπλαγείτε απο τη νοστιμιά τους ενώ είναι κι ένας τρόπος να φάνε τα παιδιά λαχανικά.


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Βιβλιογραφία

Saavedra MJ., Aires A., et al. Evaluation of the potential of squash pumpkin by-products (seeds and shell) as sources of antioxidant and bioactive compounds. J Food Sci Technol 2015;52(2):1008-1015

Yadav M., Jain S., et al. Medicinal and biological potential of pumpkin:an updated review Nutrition Research Reviews 2010;23:184-190

organicfacts.net