Ραντεβού στο dailynutrition.gr ....

 

Αγαπητοί αναγνώστες,

Πριν απο 6 χρόνια αποφάσισα να δημιουργήσω αυτή τη σελίδα με στόχο την έγκυρη ενημέρωση σε θέματα διατροφής και υγείας. Όλα αυτά τα χρόνια η δουλειά αυτή αγκαλιάστηκε κι αγαπήθηκε απο το κοινό, όπως αποδεικνύεται απο το γεγονός ότι αρκετά άρθρα βρέθηκαν ψηλά στις αναζητήσεις, πολλοί απο εσάς φτιάξατε τις συνταγές που σας πρότεινα και υιοθετήσατε κάποιες απο τις συμβουλές. Θέλω να σας ευχαριστήσω πραγματικά για αυτή την αποδοχή και τα μηνύματα στήριξης που λάμβανα όλο αυτό τον καιρό. 

Η επιστήμη της διατροφής διαρκώς εξελίσσεται και το ίδιο οφείλουμε να κάνουμε κι εμείς που την υπηρετούμε. Ήρθε λοιπόν η στιγμή να περάσουμε στο επόμενο βήμα..Απο τον Απρίλη του 2023 θα βρίσκεται σε λειτουργία η νέα, επίσημη, ιστοσελίδα του Daily Nutrition. Είναι μια νέα προσπάθεια, που δημιουργήθηκε λαμβάνοντας υπ όψιν τις σύγχρονες ανάγκες στον τομέα της διατροφής-διαιτολογίας. 

Στη νέα ιστοσελίδα μου θα βρίσκετε απο εδώ και στο εξής ό,τι χρειάζεστε για τη διατροφή σε συνάρτηση με την υγεία, τις ανάγκες του παιδιού, την άσκηση καθώς και νόστιμες, εύκολες και θρεπτικές συνταγές μαγειρικής και ζαχαροπλαστικής. 

Θα έχετε την ευκαιρία να με γνωρίσετε καλύτερα, μέσα απο αναλυτικό βιογραφικό. θα δείτε το εύρος των υπηρεσιών που καλύπτει ένας διαιτολόγος (πέρα απο την απώλεια βάρους), θα ενημερώνεστε για τις πρόσφατες εξελίξεις και την επικαιρότητα στην επιστήμη της διατροφής μέσα απο σχετικά άρθρα και τέλος, θα βρείτε απαντήσεις στις πιο συχνές απορίες σας.   

Μπορείτε να δείτε τη νέα σελίδα εδώ 

Το παρόν blog θα συνεχίσει να είναι διαθέσιμο προς ανάγνωση αλλά χωρίς περαιτέρω ενημέρωση..

Σας ευχαριστώ και πάλι και σας δίνω "ραντεβού" στο dailynutrition.gr

Αθανασία Κακλαμάνου

Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, MSc

Συνέχεια...

Έχω συχνά λιγούρες..τί να κάνω;

Η λιγούρα είναι ένα πολύ συχνό φαινόμενο, αφού σχεδόν όλοι κάποια στιγμή έχουμε νιώσει αυτό το αίσθημα. Είναι αυτή η ακατανίκητη επιθυμία να φάει κανείς ένα συγκεκριμένο φαγητό-τα φαγητά αυτά είναι συνήθως πλούσια σε θερμίδες και φτωχά σε θρεπτικά συστατικά (πχ σοκολατοειδή, παγωτό, πατατάκια, πίτσα κα). Η λιγούρα θα πρέπει να μας προβληματίσει όταν μας συμβαίνει συχνά κι όταν είναι πολύ έντονη.

Εκτός απο τα αίτια ψυχολογικής φύσης, μια έντονη και συχνή λιγούρα είναι συνήθως το αποτέλεσμα ακατάλληλων διατροφικών συνηθειών και κάποιων άλλων χαρακτηριστικών του τρόπου ζωής. Πώς θα διαχειριστούμε λοιπόν τη λιγούρα; 

Ας δούμε κάποιους τρόπους ώστε να αποφύγουμε εντελώς την εμφάνισή της.

1. Οργάνωσε τα γεύματά σου. Φρόντισε να τρώς τρία τουλάχιστον γεύματα σε σταθερές ώρες μέσα στην ημέρα. Με αυτό τον τρόπο θα αποφύγεις την απότομη αυξομείωση του ζαχάρου, μια απο τις βασικές αιτίες εμφάνισης της λιγούρας.
2. Απέφυγε τις στερητικές δίαιτες. Όταν κάνεις αυστηρές δίαιτες κι αποκλείεις ολόκληρες ομάδες τροφίμων απο τη διατροφή σου, ο οργανισμός δε θα λάβει τα θρεπτικά συστατικά που χρειάζεται και θα οδηγηθείς αργά ή γρήγορα σε λιγούρα.
3. Τρώγε θρεπτικές τροφές. Το σώμα σου δε χρειάζεται απλά και μόνο θερμίδες αλλά τρόφιμα που να περιέχουν όλα τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά (πρωτεϊνες, καλά λιπαρά, υδατάνθρακες, βιταμίνες, φυτικές ίνες κα). Άρα επιλέγοντας φαγητά πλούσια σε θρεπτικά συστατικά εφοδιάζεις το σώμα σου με ποιοτικό τρόπο μεν και μένεις χορτάτος για περισσότερη ώρα δε.
4. Μην αποκλείεις τα αγαπημένα σου φαγητά. Ναί μεν ξέρεις ότι πρέπει να αποφεύγεις την πολλή ζάχαρη και τα λιπαρά, όμως δεν είναι ανάγκη να ξεχάσεις εντελώς τα αγαπημένα σου φαγητά. Όλα χωρούν σε μια υγιεινή διατροφή, γι αυτό να επιτρέπεις στον εαυτό σου να απολαμβάνει που και που αυτά που του αρέσουν και του φτιάχνουν τη διάθεση.
5. Μείνε ενυδατωμένος. Μελέτες δείχνουν ότι όταν κάποιος δε βρίσκεται σε καλή υδάτωση τότε μπερδεύει την πείνα με τη δίψα ενώ αισθάνεται αδυναμία, κούραση έως κι εξάντληση, πονοκέφαλο κλπ. Για να αποφύγεις αυτά τα δυσάρεστα συμπτώματα που οδηγούν στη λιγούρα, φρόντισε να πίνεις την ποσότητα νερού που σου αντιστοιχεί.΄
6. Αύξησε τη φυσική σου δραστηριότητα. Η καθιστική ζωή αυξάνει την επιθυμία για φαγητά πλούσια σε ζάχαρη και λιπαρά, μέσω ορμονών αλλά και λόγω κακής διάθεσης. Οπότε οργάνωσε τουλάχιστον 3 φορές την εβδομάδα μια αθλητική δραστηριότητα που να σου ταιριάζει και να την απολαμβάνεις-έτσι θα μειωθούν σημαντικά οι λιγούρες.
7. Φρόντισε για επαρκή ανάπαυση και καλό ύπνο. Η έλλειψη ύπνου συνδέεται με την ανάγκη για ανθυγιεινό φαγητό, μέσω διαφόρων μηχανισμών που συμβαίνουν στον εγκέφαλο. Ταυτόχρονα όταν είσαι όλη την ημέρα σε υπερένταση και δεν κάνεις διαλλείματα για ανάπαυση, ο οργανισμός σου χρειάζεται επιπλέον ενέργεια οπότε σχεδόν σίγουρα θα εμφανιστούν λιγούρες.
8. Διαχειρίσου το άγχος. Όσο πιο συχνά βρίσκεσαι σε κατάσταση στρες τόσο περισσότερο αυξάνεται η κορτιζόλη, μια ορμόνη που οδηγεί σε αυξημένο αίσθημα πείνας, λιγούρες και κατά συνέπεια τσιμπολογήματος.

Αθανασία Κακλαμάνου

Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, MSc  

Συνέχεια...

5 δημοφιλείς μύθοι για το αδυνάτισμα

Η απώλεια βάρους δεν είναι μια εύκολη υπόθεση.

Χρειάζεται υπομονή, επιμονή, καλή ψυχολογία, σωστή καθοδήγηση, κίνητρο και άλλα πολλά. Την προσπάθεια αυτή δυσκολεύουν όμως και αρκετοί μύθοι γύρω απο το αδυνάτισμα, που βρίσκονται βαθιά ριζωμένοι στη συνείδηση πολλών και δεν τους αφήνουν να προχωρήσουν. 

Πάμε να ξεκαθαρίσουμε τα πράγματα και να διαλύσουμε 5 απο τους πιο συνηθισμένους μύθους για την απώλεια βάρους έχοντας οδηγό τις επιστημονικές μελέτες.

Μύθος Νο 1: Οι υδατάνθρακες παχαίνουν άρα θα πρέπει όταν κάνω δίαιτα να τους καταργήσω.

Πραγματικότητα: Κανένα τρόφιμο ή φαγητό απο μόνο του δεν είναι δυνατό να οδηγήσει σε προσθήκη κιλών, ούτε και απώλεια βάρους φυσικά. Τα ζυμαρικά, το ρύζι, το ψωμί, τα δημητριακά, ακόμα και τα γλυκά-όλα έχουν θέση σε ένα διαιτολόγιο απώλειας βάρους. Όταν συμπεριλαμβάνονται αμυλούχα τρόφιμα στα γεύματα ο οργανισμός λαμβάνει τα απαραίτητα συστατικά που χρειάζεται για να έχει ενέργεια και καλή διάθεση! Αυτό που θα πρέπει να προσέξει κανείς όταν βρίσκεται σε δίαιτα είναι να επιλέγει υδατάνθρακες σύνθετους κατά βάση (προϊόντα ολικής άλεσης κυρίως) και με τη μικρότερη δυνατή επεξεργασία.

Μύθος Νο 2: Εάν παραλείπω γεύματα θα χάσω ευκολότερα και πιο γρήγορα βάρος.

Πραγματικότητα: Η παράλειψη ενός γεύματος θα σας οδηγήσει στο να καταναλώσετε μεγαλύτερη ποσότητα στο επόμενο γεύμα, επειδή το ζάχαρο στο αίμα θα έχει φτάσει σε πολύ χαμηλά επίπεδα. Ειδικότερα, όσοι παραλείπουν το πρωινό έχουν πολύ περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν παχυσαρκία, όπως δείχνουν σχετικές μελέτες. Επιπλέον, τα μικρά και συχνά γεύματα είναι απαραίτητα στο πρόγραμμα απώλειας βάρους επειδή ενεργοποιούν το μεταβολισμό και τον ωθούν σε περισσότερες καύσεις. 

Μύθος Νο 3: Δεν ξέρω (ή δεν έχω χρόνο) να μαγειρέψω και το φαγητό απ έξω είναι παχυντικό, άρα ακατάλληλο για δίαιτα

Πραγματικότητα: Είναι αλήθεια ότι πολλά απο τα έτοιμα γεύματα που κυκλοφορούν στο εμπόριο περιέχουν πολλά λιπαρά, ζάχαρη, αλάτι κι είναι θερμιδογόνα. Όμως υπάρχουν πλέον και πολλές υγιεινές τροφές όσο και επιλογές με λίγες θερμίδες τόσο σε μαγειρεία κι εστιατόρια όσο και σε ταχυφαγεία που προσφέρουν πρόχειρο και γρήγορο φαγητό και μικρογεύματα. Άρα ακόμα κι αν δεν έχετε καλή σχέση με την κουζίνα χρειάζεται απλά μια καθοδήγηση κι εκπαίδευση ώστε να κάνετε τις κατάλληλες επιλογές που θα σας βοηθήσουν να φτάσετε στο στόχο σας.

Μύθος Νο 4: Αν τύχει και ξεφύγω μια ημέρα, κατέστρεψα όλη μου την προσπάθεια και θα πρέπει να κάνω αποτοξίνωση.

Πραγματικότητα: Το να ξεφύγετε κάποιες φορές απο το πρόγραμμά σας είναι ανθρώπινο κι απολύτως φυσιολογικό. Αυτό δε σημαίνει ότι ακυρώνεται ό,τι έχετε καταφέρει μέχρι τη στιγμή εκείνη ούτε ότι πρέπει να τιμωρήσετε τον ευατό σας επειδή κάνατε ένα μικρό παραστράτημα. Εάν συμβεί αυτό, προχωρήστε κανονικά στο πρόγραμμά σας και μη μένετε νηστικοί, ούτε να κάνετε εξαντλητική άσκηση. Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν ξεφεύγει κανείς καθημερινά και σε μεγάλο βαθμό απο το συνηθισμένο του πρόγραμμα-σε αυτή την περίπτωση θα παρατηρήσει πιθανότατα μια στασιμότητα στην πορεία του.

Μύθος Νο 5: Δεν επιτρέπεται να φάω μετά τις 8 το βράδυ

Πραγματικότητα: Δεν έχει τόση σημασία τί ώρα θα φάτε το τελευταίο γεύμα της ημέρας αλλά οι συνολικές θερμίδες που θα λάβετε κατά τη διάρκεια του 24ώρου. Εάν καταφέρετε να τηρήσετε ένα αρνητικό ενεργειακό ισοζύγιο σε καθημερινή βάση, να προσλαμβάνετε δηλαδή λιγότερες θερμίδες απο αυτές που καταναλώνετε, τότε θα δείτε το βάρος σας να μειώνεται ανεξαρτήτως απο το ωράριο που γευματίζετε. 

Αθανασία Κακλαμάνου

Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, Msc

Συνέχεια...

Διαλειμματική νηστεία:η λύση στην παχυσαρκία ή απλά μια νέα μόδα;

Η διαλειμματική νηστεία δεν είναι κάτι καινούριο καθώς εφαρμόζεται ήδη απο την αρχαιότητα απο διάφορους λαούς καθώς και σε πολλά μέρη του κόσμου, μεταξύ άλλων και για θρησκευτικούς λόγους (χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το Ραμαζάνι). Στις μέρες μας έχει έρθει στο προσκήνιο κι αποτελεί ένα πολύ δημοφιλή τρόπο διατροφής που υπόσχεται απώλεια βάρους, βελτίωση δεικτών υγείας ενώ κάποιοι υποστηρίζουν ότι συμβάλλει στην μακροζωία. Τί λέει η επιστημονική κοινότητα για όλα αυτά;

Τί είναι η διαλειμματική νηστεία

Με τον όρο αυτό εννοούμε την ηθελημένη αποχή απο την κατανάλωση τροφής και ροφημάτων για ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, που ποικίλλει ανάλογα τον τύπο της νηστείας. Τις υπόλοιπες ώρες της ημέρας το άτομο μπορεί να τρώει και να πίνει κανονικά. 

Υπάρχουν διάφοροι τύποι διαλειμματικής νηστείας, οι δημοφιλέστεροι είναι το σχήμα 16:8  και το σχήμα 5:2. Στην πρώτη περίπτωση το άτομο πρέπει να μείνει νηστικό για 16 συνεχόμενες ώρες κι επιτρέπεται να φάει τις υπόλοιπες 8 ώρες της ημέρας. Στο σχήμα 5:2 το άτομο καταναλώνει ελάχιστο φαγητό 2 ημέρες μέσα στην εβδομάδα (όχι συνεχόμενες) και τρώει κανονικά τις υπόλοιπες 5 ημέρες. 

Πλεονεκτήματα 

Στις λίγες μελέτες που έχουν γίνει φαίνεται ότι η διαλειμματική νηστεία προκαλεί απώλεια βάρους, μειώνει τα λιπίδια στο αίμα (χοληστερίνη, τριγλυκερίδια), μειώνει το ζάχαρο και βελτιώνει την ευαισθησία στην ινσουλίνη. 

Η διαλειμματική νηστεία δε φαίνεται να έχει αρνητικά αποτελέσματα στη σωματική και ψυχική υγεία, όταν ακολουθείται απο υγιείς ενήλικες (με κανονικό είτε αυξημένο σωματικό βάρος) υπό την παρακολούθηση του διαιτώμενου απο διατροφολόγο-διαιτολόγο.

Μειονεκτήματα

1. Στη διαλειμματική νηστεία παρατηρείται ναι μεν απώλεια βάρους αλλά όχι μεγαλύτερη απο την απώλεια που επιτυγχάνεται ακολουθώντας μια κλασική δίαιτα.
2. Σε όλους τους τύπους της νηστείας θα πρέπει οι συνολικές θερμίδες που προσλαμβάνονται να είναι συγκεκριμένες, όπως και στις κλασικές δίαιτες. Επιπλέον, το άτομο θα πρέπει να τρώει σε δομημένα γεύματα τις επιτρεπόμενες ώρες και τα γεύματα αυτά να είναι επι το πλείστον υγιεινά. Άρα στη διαλειμματική νηστεία δε μπορεί να τρώει κανείς όσο θέλει ούτε ό,τι θέλει. 
3. Η συγκεκριμένη διατροφή είναι εντελώς ακατάλληλη για άτομα με αγχώδεις διαταραχές όσο και για εκείνους που εμφανίζουν κάποια διατροφική διαταραχή, όπως είναι η επεισοδιακή υπερφαγία (δείτε περισσότερα εδώ). 
4. Σε κάποιες μελέτες έχει παρατηρηθεί διαταραχές στον κύκλο γυναικών με την εφαρμογή της νηστείας, οπότε οι γυναίκες με τέτοιου είδους προβλήματα δε μπορούν να ακολουθήσουν τη νηστεία χωρίς παρενέργειες.
5. Δεν είναι γνωστά τα μακροχρόνια αποτελέσματα της διαλειμματικής νηστείας, αν δηλαδή η απώλεια βάρους διατηρείται για 6 ή και περισσότερους μήνες μετά.
6. Δε γνωρίζουμε την επίδραση της διαλειμματικής νηστείας σε άλλες παραμέτρους, όπως είναι ο ύπνος και η άσκηση.
7. Είναι άγνωστη η επίδραση της διαλειμματικής νηστείας σε άτομα με διάφορες ασθένειες (διαβήτης, καρδιαγγειακά νοσήματα, καρκίνος, νόσος Alzheimer κ.α.)  

Το μεγάλο πρόβλημα...

Οι μελέτες που έχουν εξετάσει τη διαλειμματική νηστεία είναι λίγες, με μικρό αριθμό ατόμων και σύντομη χρονική διάρκεια. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι δεν υπάρχουν επαρκή όσο και ισχυρά δεδομένα έτσι ώστε να προτείνουμε με ασφάλεια σε οποιοδήποτε άτομο τη διαλειμματική νηστεία, είτε για να χάσει βάρος είτε ως μια υγιεινή διατροφή. 

Δεν είναι γνωστό ακόμη ποιά άτομα θα ωφεληθούν ακολουθώντας τη διαλειμματική νηστεία ούτε και ποιός τύπος νηστείας είναι ο πιο αποτελεσματικός. 

Αναμένουμε λοιπόν νέες μελέτες στο μέλλον-έως τότε καλό είναι να μην εφαρμόζει κανείς απο μόνος του, χωρίς να συμβουλευτεί ένα ειδικό της διατροφής, ούτε τη διαλειμματική νηστεία αλλά ούτε κι άλλες πρακτικές αδυνατίσματος με αμφιλεγόμενα αποτελέσματα.

Αθανασία Κακλαμάνου

Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc 

Βιβλιογραφία

Rynders CA., Thomas EA, et al. Effectiveness of Intermittent Fasting and Time-Restricted Feeding Compared to Continuous Eneergy Restriction for Weight Loss. Nutrient 2019;11:2442

Welton S. et al. Intermittent fasting and weight loss. Systematic review.Canadian Family Physician 2020;66

Patterson RE., Sears DD. Metabolic Effects of Intermittent Fasting. Annu Rev Nutr 2017;37:371-93

Stockman MC, et al. Intermittent Fasting:Is The Weight Worth the Weight? Curr Obes Rep 2018;7(2):172-185

Συνέχεια...

Όταν μια αθλήτρια κάνει δίαιτα...

Γιατί κάνουν δίαιτα οι γυναίκες αθλήτριες;

Οι αθλήτριες υποβάλλουν συχνά τον ευατό τους σε κάποιας μορφής δίαιτα ή ειδική διατροφή για να πετύχουν διάφορους στόχους. Οι σημαντικότεροι είναι:

1. Για να διατηρήσουν ένα σταθερό βάρος ή να έχουν απώλεια βάρους, είτε γιατί το επιβάλλει το άθλημά τους είτε για να έχουν μια καλή εικόνα σώματος
2. Για να επιτύχουν το επιθυμητό λίπος ώστε να βελτιώσουν την απόδοσή τους
3. Για να είναι πιο υγιείς 
4. Λόγω θρησκευτικών πεποιθήσεων ή άλλων κοινωνικών παραγόντων (πολλές κοπέλες επηρεάζονται έντονα απο τα social media κι ακολουθούν τη διατροφή που προτείνουν διάφορα γνωστά πρόσωπα ή αθλητές υψηλού επιπέδου)

Οι δημοφιλέστερες δίαιτες...

Εκτός απο την τυπική δίαιτα, στην οποία μια γυναίκα αθλητής μειώνει σημαντικά τις ημερήσιες θερμίδες, υπάρχουν κι άλλες δίαιτες που γίνονται όλο και πιο δημοφιλείς τελευταία. Αυτές είναι: η δίαιτα χωρίς γλουτένη, η χορτοφαγική δίαιτα, η πρωτεϊνική δίαιτα, η παλαιολιθική δίαιτα κι άλλες λιγότερο δημοφιλείς. 

Στην τυπική δίαιτα οι αθλήτριες μειώνουν πολύ τις θερμίδες που προσλαμβάνουν καθημερινά, είτε τρώγοντας "μη παχυντικά" γεύματα (σαλάτες, γιαούρτι με φρούτα κλπ) είτε μένοντας νηστικές για αρκετές ώρες, είτε πίνοντας μόνο γάλα κι άλλα ροφήματα light. 

Στις ειδικές δίαιτες αποκλείονται μια ή περισσότερες ομάδες τροφίμων. Για παράδειγμα στη δίαιτα ελεύθερη γλουτένης η αθλήτρια δεν καταναλώνει τρόφιμα που περιέχουν κριθάρι, σιτάρι και σίκαλη. Ενώ στην πρωτεινική δίαιτα περιορίζονται σημαντικά οι υδατάνθρακες, ειδικά η σύνθετη μορφή τους (ψωμί, ζυμαρικά, ρύζι κλπ).

Ποιές οι συνέπειες;

Κάθε δίαιτα, όταν δεν επιβλέπεται απο διατροφολόγο, είναι δυνητικά επικίνδυνη κι αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο παρενεργειών, ήπιων εώς και πολύ σοβαρών.

Όσο πιο χαμηλή σε θερμίδες είναι μια δίαιτα ή όσο πιο πολλά τρόφιμα-φαγητά αποκλείονται απο τη διατροφή τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος.

Οι δίαιτες χαμηλών θερμίδων έχουν ως αποτέλεσμα:

• ορμονικές διαταραχές (επιπλοκές στον κύκλο)
• αρνητικές επιπτώσεις στη σκελετική υγεία (μειωμένη οστική πυκνότητα)
• μειωμένη λειτουργιά του ανοσοποιητικού (αυξημένη ευαισθησία σε τραυματισμούς και λοιμώξεις)
• αλλαγές στη διάθεση (συχνότερη εμφάνιση μελαγχολίας και θλίψης)
• δυσλειτουργία του ενδοθηλίου (εσωτερικό τοίχωμα αγγείων)

Στην περίπτωση που η αθλήτρια ακολουθεί ειδική διατροφή, ακόμα κι αν προσλαμβάνει τις θερμίδες που χρειάζεται, παρατηρούνται διατροφικές ελλείψεις:

• έλλειψη βιταμινών και ιχνοστοιχείων (ειδικά ασβεστίου και σιδήρου)
• μειωμένη πρόσληψη πρωτεινών (στη χορτοφαγική διατροφή)
• μειωμένη πρόσληψη απαραίτητων λιπαρών οξέων

Συνδυαστικά, όλες αυτές οι ελλείψεις έχουν δραματική επίπτωση τόσο στην αθλητική απόδοση όσο και στη γενικότερη υγεία των αθλητριών. Έτσι, δε μπορεί να γίνει ομαλά η πρωτεινοσύνθεση ούτε και η αναπλήρωση γλυκογόνου στους μύες, οπότε επηρεάζεται και η δύναμη αλλά και η αντοχή. Τέλος, η αθλήτρια είναι πιο επιρρεπής σε τρυματισμούς αλλά κι όταν τραυματιστεί δεν αναρρώνει σε σύντομο χρονικό διάστημα. 

Αθανασία Κακλαμάνου

Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Πηγή: Cialdella-Kam L., et al. Vegetarian, Gluten-Free, and Energy Restricted Diets in Female Ahletes. Sports 2016;4:50  

Συνέχεια...

Πόσο αλάτι πρέπει να τρώνε τα παιδιά;

Τα περισσότερα παιδιά σήμερα, όπως δείχνουν τα στοιχεία, καταναλώνουν περισσότερο αλάτι απο αυτό που πρέπει. Αυτό είναι δυνατόν να οδηγήσει (εκτός απο την εμφάνιση αρτηριακής πίεσης σε μικρή ηλικία) και σε άλλα προβλήματα υγείας, όπως για παράδειγμα πρόωρη αθηροσκλήρωση (εναπόθεσης πλάκας στα αγγεία) και βλάβες στη λειτουργία των νεφρών. 

Με δεδομένο ότι τα παιδιά προτιμούν τις αλμυρές τροφές σε μεγαλύτερο βαθμό απο ότι οι ενήλικες καλό είναι να δείξουμε μεγαλύτερη προσοχή στη χρήση του αλατιού και να λάβουμε, αν χρειαστεί, μέτρα για τη μείωση του στην καθημερινή διατροφή του παιδιού.

Πού βρίσκεται το περισσότερο αλάτι... 

Τη μεγαλύτερη ποσότητα πρόσθετου αλατιού τα παιδιά, όπως και οι ενήλικες, την προσλαμβάνουν απο τις έτοιμες τροφές του εμπορίου (70% έναντι 30% απο τα αλάτι που χρησιμοποιείται στο σπίτι).

Τα τρόφιμα-φαγητά με μεγάλη περιεκτικότητα σε αλάτι είναι:

• το συσκευασμένο ψωμί και τα δημητριακά πρωινού
• διάφορα σνακ (μπισκότα, κράκερ, κριτσίνια αλμυρά κι εννοείται τα διάφορα τσίπς)
• οι αλατισμένοι ξηροί καρποί
• οι έτοιμες sauce και τα διάφορα salad dressings (π.χ. μαγιονέζα, κέτσαπ κ.α.)
• τα αλλαντικά
• τα έτοιμα προς κατανάλωση γεύματα

Σημάδια υπερβολικής πρόσληψης αλατιού

Υπάρχουν κάποια συνήθη σημάδια που μπορούν να σας βοηθήσουν να καταλάβετε αν το παιδί σας καταναλώνει περισσότερο αλάτι απο αυτό που πρέπει 

1. Υπερβολική δίψα, που δε δικαιολογείται απο τις καιρικές συνθήκες ή άλλες καταστάσεις (για παράδειγμα έντονη άσκηση)
2. Έντονη προτίμηση στα αλμυρά τρόφιμα και απέχθεια-αποστροφή για εκείνα με χαμηλή περιεκτικότητα σε αλάτι
3. Υψηλή πίεση αίματος
4. Σκουρόχρωμα ούρα με έντονη οσμή
5. Αύξηση βάρους χωρίς το παιδί να τρώει πολλά γλυκά ή λιπαρά

Πόσο αλάτι επιτρέπεται;

Οι μέγιστες συνιστώμενες ποσότητες αλατιού, ανάλογα την ηλικία του παιδιού είναι:

• έως 12 μηνών: λιγότερο απο 1 γραμμάριο αλατιού την ημέρα 
• 1-3 ετών: 2 γραμμάρια/ημέρα
• 4-6 ετών: 3 γραμμάρια/ημέρα
• 7-10 ετών: 5 γραμμάρια/ημέρα
• 11 ετών κι άνω: 6 γραμμάρια αλατιού την ημέρα

5 γραμμάρια αλατιού αντιστοιχούν σε 1 κουταλάκι του γλυκού αλάτι

Πώς θα μειώσετε το αλάτι

1. Ετοιμάστε σπιτικά φαγητά, χρησιμοποιώντας φρέσκες πρώτες ύλες (κρέας, ψάρι, πουλερικά, όσπρια και λαχανικά)
2. Επιλέξτε τρόφιμα με μικρότερη περιεκτικότητα σε αλάτι, διαβάζοντας τη διατροφική ετικέτα (προτιμήστε λιγότερο απο 120mg νατρίου ανά 100 γραμμάρια τροφίμου)
3. Περιορίστε στο ελάχιστο την κατανάλωση έτοιμων σνακ και γλυκισμάτων αλλά και πρόχειρων γευμάτων
4. Μην προσθέτετε επιπλέον αλάτι στο έτοιμο φαγητό-απομακρύνετε την αλατιέρα απο το τραπέζι 
5. Αποφύγετε τις έτοιμες σάλτσες και νοστιμίστε τα φαγητά με λεμόνι, ξύδι και βότανα

Αθανασία Κακλαμάνου

Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Αναφορές

Liem DG. Infants and Childens Salt Taste Perception and Liking:A Review, Nutrients 2017;9:1011

Quader ZS. Sodium Intake Among Persons Aged >2 Years-United States, 2013-2014. Morbidity and Mortality Weekly Report 2017;66:12

www.nhs.uk

healthy-kids.com.au

Συνέχεια...

Μεταβολικό σύνδρομο:ποιά η κατάλληλη διατροφή;

To μεταβολικό σύνδρομο είναι μια παθολογική κατάσταση όπου συνυπάρχουν δύο ή περισσότερες διαφορετικές παθήσεις. Αυτές οι παθήσεις είναι: η παχυσαρκία (ειδικά η κοιλιακού τύπου), η υπεργλυκαιμία (αυξημένο ζάχαρο στο αίμα), η δυσλιπιδαιμία (υψηλά τριγλυκερίδια ταυτόχρονα με χαμηλή HDL χοληστερόλη στο αίμα) και η υπέρταση. 

Τα τελευταία χρόνια η επίπτωση του μεταβολικού συνδρόμου έχει αυξηθεί δραματικά, τόσο που να θεωρείται απο κάποιους ειδικούς ως η επιδημία της σύγχρονης εποχής. Η συχνότητα εμφάνισης του συνδρόμου αυξάνεται συνεχώς στις αναπτυσσόμενες χώρες και σε άτομα χαμηλότερου οικονομικού επιπέδου, καπνιστές, αλλά και σε άτομα με καθιστική ζωή και ανθυγιεινές διατροφικές συνήθειες. 

Αρκετά διατροφικά πρότυπα έχουν μελετηθεί όσον αφορά στην αντιμετώπιση του μεταβολικού συνδρόμου. Οι βασικότερες διαιτητικές παρεμβάσεις μαζί με τα αποτελέσματα τους παρουσιάζονται συνοπτικά. 

Υποθερμιδικές δίαιτες

Σε αυτές τις δίαιτες ο ασθενής λαμβάνει ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα όπου οι θερμίδες που περιέχονται είναι λιγότερες απο αυτές που χρειάζονται, ώστε να προκληθεί απώλεια βάρους. Είναι απο τις πιο αποτελεσματικές μεθόδους καθώς η απώλεια βάρους έχει ως συνέπεια καλύτερη ρύθμιση του ζαχάρου, μείωση του λίπους, ελάττωση της πίεσης του αίματος και μείωση των δεικτών φλεγμονής στο αίμα (βασικό χαρακτηριστικό γνώρισμα του συνδρόμου).

Δίαιτες πλούσιες σε ω 3 λιπαρά

Αρκετές διαφορετικές μελέτες έχουν δείξει ότι οι δίαιτες που περιλαμβάνουν υψηλές ποσότητες των απαραίτητων λιπαρών οξέων ω 3 είναι δυνατόν να μειώσουν τα τριγλυκερίδια και τους δείκτες φλεγμονής. Όμως η αποτελεσματικότητά τους απέναντι στη θεραπευτική αντιμετώπιση του μεταβολικού συνδρόμου συνολικά δε φαίνεται να είναι τόσο ισχυρή. 

Δίαιτες χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη

Μια δίαιτα υψηλού γλυκαιμικού δείκτη (πλούσια δηλαδή σε τρόφιμα που ανεβάζουν απότομα το ζάχαρο στο αίμα) έχει φανεί ότι οδηγεί σε σε αντίσταση στην ινσουλίνη και διαβήτη, υπερτριγλυκεριδαιμία, παχυσαρκία και καρδιαγγειακά νοσήματα. Οπότε αποκλείοντας αυτές τις τροφές απο την καθημερινή διατροφή έχουμε μείωση όλως των ανωτέρω. Τροφές υψηλού γλυκαιμικού δείκτη είναι κυρίως τα έτοιμα τυποποιημένα τρόφιμα και σνακ (αναψυκτικά, μπισκότα, κρουασάν κι άλλα γλυκίσματα πλούσια σε ζάχαρη). 

Διατροφή με μικρά συχνά γεύματα

Το να διασπάσει κανείς την ποσότητα του φαγητού μέσα στην ημέρα σε μικρότερα γεύματα είναι μια πρακτική που βοηθά στην απώλεια βάρους, στην απώλεια λίπους και στη μείωση του κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα. Όμως εάν δεν υπάρχει και ποιοτική σύσταση σε αυτά τα γεύματα τότε το αποτέλεσμα δεν είναι το επιθυμητό. 

Μεσογειακή δίαιτα

Η συνεισφορά της διατροφής Μεσογειακού τύπου στην πρόληψη των χρόνιων νισημάτων είναι καλά τεκμηριωμένη. Όσο πιο κοντά βρίσκονται οι διατροφικές συνήθειες στη Μεσογειακή δίαιτα τόσο περισσότερες πιθανότητες έχει κάποιος να αντιμετωπίσει επιτυχώς το μεταβολικό σύνδρομο. Κι αυτό γιατί η Μεσογειακή δίαιτα βελτιώνει το λιπιδαιμικό προφίλ, συμβάλλει ουσιαστικά στην απώλεια βάρους (λόγω των φυτικών ινών), ελαττώνει την πίεση και μειώνει σημαντικά τους δείκτες φλεγμονής, γεγονός που αποδίδεται κυρίως στην υψηλή ποσότητα αντιοξειδωτικών που περιέχει. 

Αθανασία Κακλαμάνου

Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Βιβλιογραφία

Iglesia, Loria-Kohen V., et al. Dietary Strategies Implicated in the Prevention and Treatment of Metabolic Syndrome. Int J Mol Sci 2016;17;1877

Rochlani Y., Pothineni NV., et al. Metabolic syndrome:pathophysiology, management, and modulation by natural compounds. Ther Adv Cardiovasc Dis 2017;11(8):215-225

Daniele ND., Noce A., et al. Impact of Mediterranean diet on metabolic syndrome, cancer and longevity. Oncotarget 2017;8(5):8947-8979 

Συνέχεια...

Δίαιτες στην εφηβεία: ποιοί κίνδυνοι προκύπτουν;

Το έντονο ενδιαφέρον για το βάρος και την εικόνα σώματος είναι δύο χαρακτηριστικά γνωρίσματα της εφηβείας. Ο έφηβος δίνει ιδιαίτερη έμφαση στο πρότυπο του αδύνατου σώματος που προβάλλεται κυρίως μέσα από την τηλεόραση και το διαδίκτυο και το εξισώνει με την επιτυχία, την υγεία και την ομορφιά. Έτσι, καταφεύγει συχνά σε δίαιτες προκειμένου να αποκτήσει αυτό το αδύνατο σώμα που κυριαρχεί ως πρότυπο. Ένας έφηβος υποβάλλει τον ευατό του σε δίαιτα ακόμα κι όταν δεν υπάρχει ουσιαστική ανάγκη (βρίσκεται δηλαδή σ ένα φυσιολογικό σωματικό βάρος για την ηλικία του).   

Στις περισσότερες περιπτώσεις οι δίαιτες που ακολουθούν οι έφηβοι είναι το αποτέλεσμα κάποιων αναξιόπιστων και αμφίβολων πληροφοριών που προέρχονται μέσα απο τα κοινωνικά δίκτυα, οι οποίες περισσότερο αφορούν διάφορες τάσεις παρά στηρίζονται σε επιστημονικά δεδομένα. Και τότε ξεκινούν τα προβλήματα...

Παράγοντες κινδύνου

Οι μελέτες δείχνουν ότι συνήθως κάνουν δίαιτες οι έφηβοι που:

• Έχουν χαμηλή αυτοπεποίθηση
• Είναι δυσαρεστημένοι με την εικόνα σώματός τους
• Παρουσιάζουν συμπτώματα κατάθλιψης
• Δεν έχουν ένα υγιές πρότυπο στην οικογένεια ή στο κοινωνικό περιβάλλον
• Οι γονείς τους σχολιάζουν αρνητικά το βάρος τους ή/και κάνουν και οι ίδιοι συχνά δίαιτες
• Υπόκεινται σε σχολικό εκφοβισμό για τα κιλά τους (bullying)
• Ασχολούνται με αθλήματα όπου το βάρος παίζει σημαντικό ρόλο 
• Έχουν ανθυγιεινές συνήθειες γενικότερα (κάπνισμα, χρήση ουσιών κ.α.)

Συνέπειες-κίνδυνοι 

Συχνά οι έφηβοι χρησιμοποιούν ακατάλληλες ή επικίνδυνες πρακτικές προκειμένου να χάσουν εύκολα και γρήγορα τα επιπλέον κιλά. Για παράδειγμα τρώνε μόνο φρούτα και σαλάτες για πολλές ημέρες, τρώνε πολύ μικρές ποσότητες από ένα ή δυο τρόφιμα, κάνουν εξαντλητική γυμναστική, και δυστυχώς καταφεύγουν σε χάπια ή προκαλούν εμετό. 

Οι συνέπειες είναι τόσο σωματικές όσο και ψυχολογικές-συναισθηματικές.

Σωματικά υπάρχει αυξημένος κίνδυνος να εμφανιστεί καθυστέρηση στην ανάπτυξη, διατροφικές ελλείψεις (κυρίως σε σίδηρο κι ασβέστιο). διαταραχές του κύκλου στα κορίτσια, δευτεροπαθής αμηνόρροια (διακοπή του κύκλου), οστεοπενία. Οι παρενέργειες απο τα φάρμακα που τυχόν χρησιμοποιούνται είναι αντίστοιχες των ουσιών που περιέχονται στα φάρμακα αυτά. Τέλος, όσοι έφηβοι κάνουν συχνά δίαιτες καταλήγουν να είναι υπέρβαροι είτε παχύσαρκοι όταν ενηλικιωθούν. 

Όσον αφορά στην ψυχολογία, οι δίαιτες μπορεί να χειροτερέψουν τα συναισθήματα απόρριψης και να εντείνουν τη χαμηλή αυτοεκτίμηση των εφήβων. Επίσης οι δίαιτες στην εφηβεία είναι συχνά ο προπομπός μιας διατροφικής διαταραχής (ανορεξία, βουλιμία κ.α.). Τελικά ένας έφηβος που υποβάλλει τον ευατό του σε μια συνεχή προσπάθεια για αδυνάτισμα είναι πιο δυστυχισμένος από ότι πριν. 

Αθανασία Κακλαμάνου

Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Πηγή: Canadian Paediatric Society, Position Statement. Dieting in Adolescence.Paediatr Child Health.2004;Vol 9, No 7  

Συνέχεια...

Ψυχογενής βουλιμία:τα συμπτώματα και η αντιμετώπιση της

Η ψυχογενής βουλιμία είναι μια ψυχιατρική διαταραχή με δυνητικά σοβαρές επιπτώσεις. Εμφανίζεται κυρίως στις γυναίκες (90% των περιπτώσεων) σε νεαρές ηλικίες. Υπολογίζεται ότι 2-4% των γυναικών με διατροφικές διαταραχές έχουν βουλιμία ενώ το ποσοστό ψυχογενούς ανορεξίας είναι χαμηλότερο (0,5%-2%). 

Τι συμβαίνει στη βουλιμία;

Βασικό χαρακτηριστικό της βουλιμίας είναι η κατανάλωση μεγάλης ποσότητας φαγητού σε σύντομο χρονικό διάστημα. Πρακτικά, το άτομο "καταβροχθίζει" μια υπερβολική ποσότητα φαγητού (συνήθως τροφές πλούσιες σε θερμίδες) και τη στιγμή που συμβαίνει αυτό νιώθει ότι δε μπορεί να σταματήσει, η συμπεριφορά αυτή δηλαδή είναι ανεξέλεγκτη. Αμέσως μετά το φαγητό ακολουθούν "αντισταθμιστικές" συμπεριφορές, με συναισθήματα ενοχής και τύψεων. Δηλαδή το άτομο με βουλιμία προκαλεί εμετό, κάνει χρήση καθαρτικών και γυμνάζεται έντονα προκειμένου να αποφύγει την αύξηση βάρους.

Στις περισσότερες περιπτώσεις το βάρος του ατόμου παραμένει στα ίδια επίπεδα, ούτε δηλαδή χάνει βάρος ούτε και παίρνει κιλά.

Πότε ένα άτομο χαρακτηρίζεται βουλιμικό;

Όταν κάποιος παρουσιάζει επεισόδια ανεξέλεγκτης πρόσληψης τροφής κατά μέσο όρο 1 φορά/εβδομάδα τουλάχιστον για 3 μήνες και ταυτόχρονα υπάρχει έντονη δυσαρέσκεια για την εικόνα και το βάρος σώματος τότε το άτομο πιθανότατα πάσχει απο βουλιμία. 

Αν το άτομο παρουσιάζει τέτοιες συμπεριφορές για διάστημα περισσότερο απο 8-13 φορές/εβδομάδα η κατάσταση θεωρείται σοβαρή. 

Συμπτώματα-συνέπειες

Η ψυχογενής βουλιμία μπορεί να έχει πολύ σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία κι επηρεάζει πολύ τόσο την επαγγελματική όσο και την προσωπική ζωή του ατόμου που πάσχει. 

Οι συνήθεις επιπτώσεις είναι:

• Διάβρωση του σμάλτου των δοντιών και ουλίτιδα (λόγω των επαναλαμβανόμενων εμετών)
• Ελλείψεις σε βιταμίνες, μέταλλα κι ιχνοστοιχεία-ηλεκτρολυτικές διαταραχές
• Οίδημα και υποπρωτεϊναιμία (λόγω κατάχρησης φαρμάκων)
• Διόγκωση των παρωτίδων (απο τα αυξημένα γαστρικά υγρά λόγω εμετού)
• Ουλές ή κάλους στα δάκτυλα των χεριών
• Πιθανότητα γαστρορραγίας κατά των επεισοδίων υπερφαγίας
• Φλεγμονή του οισοφάγου (λόγω των συχνών εμετών)  
• Πεπτικά έλκη και δυσκοιλιότητα

Αντιμετώπιση

O οικογενειακός γιατρός παίζει σημαντικό ρόλο επειδή πρώτος εκείνος συνήθως αναγνωρίζει το πρόβλημα. Απο κει και πέρα εμπλέκονται πολλές ιατρικές ειδικότητες, μεταξύ των οποίων κυρίαρχο ρόλο διαδραματίζει ο ψυχίατρος. 

Ο πάσχων απο ψυχογενή βουλιμία θα πρέπει οπωσδήποτε να κάνει ψυχοθεραπεία, απο εξειδικευμένο θεραπευτή.Συνήθως συνυπάρχουν ψυχιατρικές διαταραχές με τη βουλιμία (κατάθλιψη, διπολική διαταραχή, κρίσεις πανικού κ.α.).

Επιπλέον τις περισσότερες φορές θα χρειαστεί και φαρμακευτική αγωγή για να αντιμετωπιστούν οι μακροχρόνιες συνέπειες στον οργανισμό.

Στη θεραπευτική αντιμετώπιση θα πρέπει να συμμετέχει όλη η οικογένεια και να υπάρχει δέσμευση και απο τις δύο πλευρές αλλά και υπομονή. 

Σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπιση της διατροφικής αυτής διαταραχής έχει και ο διατροφολόγος, ο οποίος θα συμβουλέψει για τις κατάλληλες επιλογές τροφίμων και θα εκπαιδεύσει σε μια διατροφική συμπεριφορά ούτως ώστε να επανέλθει το άτομο σε ισορροπημένη θρεπτική κατάσταση.

Για να είναι επιτυχημένη η θεραπεία οφείλει να είναι εξατομικευμένη και να λαμβάνει υπ όψιν τις ιδιαιτερότητες του κάθε ασθενή ξεχωριστά.

Αθανασία Κακλαμάνου

Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Βιβλιογραφία

Castilo M, Weiselberg E. Bulimia Nervosa/Purging Eating. Curr Probl Pediatr Adolesc Health Care2017;47(4):85-94

Harrington BC., Jimerson M., et al. Initial Evaluation, Diagnosis, and Treatment of Anorexia Nervosa and Bulimia Nervosa. Am Fam Physician 2015;91(1):46-52

Westmoreland P., et al. Medical complications of Anorexia Nervosa and Bulimia. Am J Med 2016;129(1):30-7

www.anasa.com.gr

  

Συνέχεια...

Η δίαιτα στην ελκώδη κολίτιδα

Η ελκώδης κολίτιδα είναι μια από τις λεγόμενες "φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου". Η άλλη νόσος που σχετίζεται με τη φλεγμονή στο έντερο είναι η νόσος Crohn, που έχει αρκετά κοινά με την ελκώδη κολίτιδα. Η βασική τους διαφορά είναι ότι η ελκώδης κολίτιδα προσβάλλει μόνο το παχύ έντερο ενώ στη νόσο του Crohn υπάρχουν βλάβες και στο λεπτό έντερο, στο στομάχι, ακόμα και στο στόμα. 

Παρόλο που δεν υπάρχουν σαφείς διατροφικές συστάσεις για την ελκώδη κολίτιδα που να καλύπτουν όλους τους ασθενείς, οι πάσχοντες συχνά αναζητούν κι εφαρμόζουν κάποιες ειδικές δίαιτες που έχουν βρει στο διαδίκτυο κυρίως. 

Η βασική αντιμετώπιση της ελκώδους κολίτιδας γίνεται με φαρμακευτική αγωγή και η διατροφή μπορεί να παίξει ένα συμπληρωματικό ρόλο. Βασικός στόχος της δίαιτας, όπως και των φαρμάκων, είναι να συμβάλλει στην ύφεση της νόσου και να προλάβει τις περιόδους έξαρσης αλλά και την εξέλιξη της νόσου γενικότερα. 

Διαταραχές θρέψης στους ασθενείς

Μελέτες δείχνουν ότι οι ασθενείς με ελκώδη κολίτιδα εμφανίζουν υποθρεψία σε μεγάλο βαθμό. Τα συνηθέστερα χαρακτηριστικά είναι η απώλεια βάρους, η μειωμένη μυϊκή μάζα, η οστεοπενία και οι ελλείψεις σε βιταμίνες και ιχνοστοιχεία. 

Βασικές αιτίες για την υποθρεψία είναι οι αυξημένες απώλειες θρεπτικών συστατικών (λόγω  της φλεγμονής στο έντερο, της διάρροιας και της ύπαρξης ενεργών συρριγίων), η μειωμένη πρόσληψη τροφής (λόγω ναυτίας, ελαττωμένης όρεξης και συχνών εμετών) και οι παρενέργεις των φαρμάκων (δυσαπορρόφηση θρεπτικών συστατικών). 

Συνήθεις διατροφικές πρακτικές των ασθενών 

Οι ασθενείς με ελκώδη κολίτιδα συχνά τροποποιούν τη διατροφή τους όταν η νόσος βρίσκεται σε ύφεση, αποφεύγοντας συνήθως τα λιπαρά και πικάντικα φαγητά, τα φρούτα και τα λαχανικά, το γάλα και το αλκοόλ προκειμένου να αποφύγουν μια έξαρση της νόσου. Παρόλο που αυτοί οι περιορισμοί μπορεί να είναι ωφέλιμοι σε κάποιες περιπτώσεις εν τούτοις μπορεί να αποδειχθούν και επιζήμιες σε κάποιες άλλες. 

Επιπλέον, οι πάσχοντες δείχνουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για δημοφιλείς δίαιτες και τις εφαρμόζουν χωρίς να ζητήσουν τη συμβουλή του γιατρού ή κάποιου ειδικού της διατροφής. Τέτοιες δίαιτες είναι για παράδειγμα η δίαιτα "ειδικών υδατανθράκων", η δίαιτα χωρίς λακτόζη, η "αντιφλεγμονώδης δίαιτα", η Παλαιολιθική δίαιτα κι άλλες παρόμοιες περιοριστικές δίαιτες. 

Στις δίαιτες αυτές αποκλείονται συγκεκριμένα τρόφιμα ή ολόκληρες ομάδες τροφίμων με τη λογική ότι εντείνουν τα συμπτώματα και προάγουν τη φλεγμονή οπότε εάν αφαιρεθούν απο την καθημερινή διατροφή η νόσος θα παραμείνει σε ύφεση. 

Όμως όταν αποκλείονται συγκεκριμένα τρόφιμα απο τη διατροφή τότε προκύπτουν σοβαρές ελλείψεις σε συγκεκριμένα θρεπτικά συστατικά με πολύ αρνητικές συνέπειες. Επιπλέον, στις περισσότερες περιπτώσεις μπορεί να μη χρειάζεται να αποκλειστούν απο τη διατροφή οι "ύποπτες" τροφές. Για παράδειγμα εάν ο ασθενής παρατηρήσει ότι τον ενοχλεί το γάλα δεν είναι απαραίτητο να το διακόψει αλλά μπορεί να δοκιμάσει γάλα χωρίς λακτόζη.

Διατροφικές συμβουλές

Κατά τη διάρκεια έξαρσης της νόσου κάποια τρόφιμα μπορεί να ερεθίσουν το έντερο και να επιδεινώσουν τα συμπτώματα. Καλό είναι στην περίπτωση αυτή να αποφύγετε τα τρόφιμα πλούσια σε φυτικές ίνες (δημητριακά και ψωμί ολικής άλεσης, ξηροί καρποί κ.α.), τα πολύ λιπαρά τρόφιμα, τα γαλακτοκομικά που περιέχουν λακτόζη και το αλκοόλ. Επίσης περιορίστε σημαντικά την κατανάλωση γλυκών και γενικότερα ζάχαρης αλλά και την ευρεία χρήση μπαχαρικών στο φαγητό. Επιπλέον:

• τρώτε μικρά και συχνά γεύματα
• καταναλώνετε αρκετά υγρά καθόλη τη διάρκεια της ημέρας 
• χρησιμοποιήστε απλές τεχνικές μαγειρέματος (ψήσιμο, βράσιμο, ψήσιμο στον ατμό)
• κρατήστε ένα ημερολόγιο ώστε να θυμάστε ποιό τρόφιμο ενδεχομένως σας προξένησε έντονα συμπτώματα

Είναι σημαντικό να γνωρίζετε ότι δεν υπάρχει ένα γενικό πλάνο διατροφής που να ταιριάζει σε όλους τους ασθενείς. Γι αυτό η καλύτερη πρακτική είναι να ζητήσετε τη βοήθεια ενός διατροφολόγου, ο οποίος σε συνεργασία με το θεράποντα ιατρό θα σχεδιάσει ένα εξατομικευμένο διαιτολόγιο, που θα καλύπτει τις δικές σας προσωπικές ανάγκες.

Αθανασία Κακλαμάνου

Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Βιβλιογραφία

Durchschein F. Diet therapy for inflammatory bowel diseases:The established and the new. World J Gastroenterol.2016;22(7):2179-2194

Wedrychowicz A. Advances in nutritional therapy in inflammatory bowel diseases:Review World J Gastroenterol.2016;22(3):1045-1066

Limdi JK. Dietary practices and inflammatory bowel disease. Indian Journal of Gastroenterology 2018;37(4):284-292

Curro D. Probiotics, fibre and herbal medicinal products for functional and inflammatory bowel disorders. British Journal of Pharmacology 2017;174:1426-1449

Συνέχεια...

Υπάρχει ειδική δίαιτα για τον αυτισμό;

Ο αυτισμός είναι μια διαταραχή που χαρακτηρίζεται από δυσκολίες στην  κοινωνική αλληλεπίδραση ενός παιδιού, στην επικοινωνία και στη συμπεριφορά του. Πολύ συχνά, εκτός από τη συμπεριφορική θεραπεία και την εκπαίδευση στα παιδιά με αυτισμό, οι γονείς αναζητούν και διάφορα διατροφικά στοιχεία που θα μπορούσαν να βοηθήσουν. 

Διατροφικές διαταραχές 

Μέχρι πρόσφατα ο αυτισμός θεωρούνταν ασθένεια αποκλειστικά του κεντρικού νευρικού συστήματος, και οι ειδικοί αγνοούσαν άλλες συνυπάρχουσες διαταραχές, κυρίως τη δυσλειτουργία του γαστρεντερικού και του ανοσοποιητικού συστήματος. Τα στοιχεία δείχνουν ότι σχεδόν τα μισά παιδιά που βρίσκονται στο φάσμα του αυτισμού εμφανίζουν διάρροια ή δυσκοιλιότητα. Επιπλέον, σε ποσοστό 60% υπάρχει διαταραχή σε συγκεκριμένα ένζυμα του πεπτικού με αποτέλεσμα να δυσχεραίνεται η πέψη των υδατανθράκων. 

Άλλα συμπτώματα που παρατηρούνται συχνά στον αυτισμό είναι πόνος στην κοιλιά (80% των περιπτώσεων), φούσκωμα, αέρια, αλλεργία και δυσανεξία σε κάποια τρόφιμα. Για παράδειγμα υπάρχει ατελής πέψη της διατροφικής γλουτένης και της καζεϊνης (πρωτεϊνη του αγελαδινού γάλακτος) αλλά και αυξημένη απορρόφηση πεπτιδίων που δεν έχουν πλήρως διασπαστεί από τα ένζυμα του πεπτικού και είναι πολύ πιθανό να βλάπτουν το νευρικό σύστημα. 

Επίσης ένα παιδί με αυτισμό συχνά υποφέρει από βλάβη στο βλεννογόνο του εντέρου, οπότε προκαλείται φλεγμονή και μη φυσιολογική ανάπτυξη παθολογικών βακτηρίων και επηρεάζεται έτσι η κινητικότητα του εντέρου. 

Όλες αυτές οι διαταραχές πιστεύεται ότι συνεισφέρουν στις διαταραχές συμπεριφοράς στον αυτισμό κι εντείνουν τα προβλήματα επικοινωνίας.

Ειδικές δίαιτες στον αυτισμό

Τα διατροφικά σχήματα που έχουν χρησιμοποιηθεί και μελετηθεί περισσότερο σε παιδιά με αυτισμό, είναι οι δίαιτες αποκλεισμού (περιοριστικές δίαιτες) είτε δίαιτες με συμπληρώματα.

Οι συχνότερες δίαιτες αποκλεισμού είναι δύο:η δίαιτα αποκλεισμού της γλουτένης και η δίαιτα αποκλεισμού της καζεϊνης-καμιά φορά οι δύο αυτές δίαιτες εφαρμόζονται συνδυαστικά.  Μελέτες δείχνουν ότι όταν εξαλείφεται από τη διατροφή είτε η καζεϊνη είτε η γλουτένη δεν παρατηρείται βελτίωση στα συμπτώματα στα παιδιά με αυτισμό. Ωστόσο δίαιτες τέτοιου τύπου μπορεί να φανούν χρήσιμες για κάποια παιδιά με αυτισμό που παρουσιάζουν έντονα συμπτώματα από το πεπτικό. Όμως η αποτελεσματικότητά τους σε μακροχρόνιο επίπεδο δεν έχει μελετηθεί επαρκώς ενώ μπορεί να προκαλέσουν άλλες διατροφικές ανεπάρκειες εάν εφαρμοστούν χωρίς επίβλεψη από τους ειδικούς (γιατρός σε συνεργασία με διαιτολόγο).  

Παρομοίως κι όταν δίνονται δίαιτες με συμπληρώματα ω 3 λιπαρών οξέων είτε πεπτικών ενζύμων δε φαίνεται να βοηθούν ιδιαίτερα στην ελάττωση των διαταραχών συμπεριφοράς. 

Διατροφική υποστήριξη

Η διατροφική παρέμβαση σε ένα παιδί που βρίσκεται στο φάσμα του αυτισμού είναι πολύ σημαντική και θα πρέπει να γίνεται ταυτόχρονα και συμπληρωματικά με τη φαρμακευτική και τη συμπεριφορική θεραπεία. 

Καθώς αρκετά παιδιά με αυτισμό έχουν χαμηλότερο βάρος από το φυσιολογικό και δεν προσλαμβάνουν αρκετές φυτικές ίνες, ασβέστιο, σίδηρο και βιταμίνες η διατροφή του παιδιού θα πρέπει να εμπλουτιστεί με κατάλληλα τρόφιμα για να είναι θρεπτικά επαρκής και ισορροπημένη. 

Ειδικότερα, οι διατροφολόγοι και οι γιατροί σε συνεργασία με τους γονείς θα πρέπει να βρούν την κατάλληλη διατροφή που ταιριάζει στο κάθε παιδί ξεχωριστά, έτσι ώστε να περιοριστούν οι γαστρεντερικές ενοχλήσεις και να ανακουφιστεί το παιδί από αυτά τα συμπτώματα. Είναι πολύ πιθανό όταν μειωθούν οι αντιδράσεις από το πεπτικό να παρατηρηθεί βελτίωση και στη συμπεριφορά του παιδιού.
Εάν χρειαστεί κάποια δίαιτα αποκλεισμού ή κάποιο συμπλήρωμα αυτό θα πρέπει να γίνει μετά από αξιολόγηση, μόνο για περιορισμένο χρονικό διάστημα και κάτω από τακτική παρακολούθηση. 

Αθανασία Κακλαμάνου

Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Βιβλιογραφία 

Sathe N., et al. Nutritional and Dietary Interventions for Autism Spectrum Disorder:A Systematic Review Pediatrics 2017;139(6):e20170346

Ly V., Bottelier M, et al. Elimination diets' efficacy and mechanisms in attention deficit hyperactivity disorder and autism spectrum disorder. Eur Child Adolesc Psychiatry 2017;26:1067-1079

Kawicka A. How nutritional status, diet and dietary supplements can affect autism. A review. Rocz Panstw Zakl Hig 2013;64(1):1-12

Cruchet S. Truths, Myths and Needs of Special Diets:Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder, Autism, Non-Celiac Gluten Sensitivity, and Vegetarianism. Ann Nutr Metab 2016;68(suppl 1):43-50 

Συνέχεια...

Κετογονική δίαιτα:τα οφέλη και οι μεγάλοι κίνδυνοι

Η κετογονική δίαιτα πρωτοεμφανίστηκε το 1920 ως θεραπευτική μέθοδος της επιληψίας στα παιδιά. Παρέμεινε δημοφιλής για μια 10ετία περίπου, οπότε κι άρχισαν να εμφανίζονται νέα φάρμακα για την αντιμετώπιση της νόσου. 

Τα τελευταία χρόνια η κετογονική δίαιτα επανήλθε στο προσκήνιο ως μια μέθοδος αδυνατίσματος, πολύ αποτελεσματική και με εντυπωσιακά αποτελέσματα, οπότε κι αποτελεί μια τάση της μόδας, ειδικά στην Αμερική.

Τα βασικά κι εύλογα ερωτήματα που προκύπτουν είναι: εάν όντως έχει αποτέλεσμα στην απώλεια βάρους, εάν το αποτέλεσμα διαρκεί κι άν μια τέτοια δίαιτα είναι ασφαλής...

Τι είναι η κετογονική δίαιτα;

Η συγκεκριμένη δίαιτα είναι μια δίαιτα που περιλαμβάνει μεγάλες ποσότητες λιπαρών, μέτριες ποσότητες πρωτεϊνης κι ελάχιστες ποσότητες υδατανθράκων. Η κλασική κετογονική δίαιτα περιέχει στο καθημερινό διαιτολόγιο 20-50 γραμμάρια υδατανθράκων. Αυτό μεταφράζεται σε μια αναλογία λιπαρών-πρωτεϊνης-υδατανθράκων 85-90%  8-10% και <5% αντίστοιχα. 

Πρακτικά αποκλείονται απο τη διατροφή ολόκληρες ομάδες τροφίμων (γαλακτοκομικά, δημητριακά-ζυμαρικά, όσπρια, φρούτα, λαχανικά, ποτά-αναψυκτικά και γλυκά). To άτομο μπορεί να καταναλώνει κρέατα και τυριά πλούσια σε λίπος, ψάρια-θαλασσινά, αβγά, λίπη και έλαια (βούτυρο, αλλαντικά, κρέμα γάλακτος, ελαιόλαδο), ξηρούς καρπούς.

Πώς λειτουργεί;

Μετά απο λίγες ημέρες εφαρμογής της κετογονικής δίαιτας τα αποθέματα γλυκόζης του οργανισμού (γλυκογόνο μυών και ήπατος) εξαντλούνται οπότε αναζητείται νέα πηγή παραγωγής ενέργειας. Αυτή θα προέλθει απο την καύση των λιπαρών οξέων, που οδηγεί στην παραγωγή συγκεκριμένων ουσιών απο το ήπαρ, οι οποίες ονομάζονται "κετόνες" (έτσι πήρε και το όνομά της η δίαιτα). Ο οργανισμός λοιπόν μαθαίνει να χρησιμοποιεί λίπος για την παραγωγή ενέργειας παράγοντας κετόνες, κι έτσι εισέρχεται σε μια νέα μεταβολική κατάσταση που ονομάζεται κέτωση. 

Ποιά είναι τα οφέλη;

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι μια κετογονική δίαιτα είναι πολύ αποτελεσματική στην απώλεια βάρους. Το βάρος που χάνεται αποτελείται κι απο λίπος κι απο μυική μάζα. Η απώλεια βάρους οφείλεται τόσο στη μειωμένη όρεξη και τον αυξημένο κορεσμό (λόγω υψηλής κατανάλωσης λιπαρών τροφίμων), στην αυξημένη λιπόλυση αλλά και στην αύξηση του μεταβολικού ρυθμού που προκαλείται απο την (ενεργοβόρα) διαδικασία παραγωγής ενέργειας απο τα λίπη και τις πρωτεϊνες.  

Επίσης σχετικές μελέτες δείχνουν ότι η εφαρμογή μιας τέτοιας δίαιτας για ένα περιορισμένο χρονικό διάστημα είχε ως αποτέλεσμα βελτίωση του λιπιδαιμικού προφίλ (μείωση ολικής και κακής χοληστερίνης, μείωση τριγλυκεριδιών, αύξηση καλής χοληστερίνης), καλύτερο γλυκαιμικό έλεγχο (καλύτερη ρύθμιση του ζαχάρου στο αίμα).

Τέλος θετικά αποτελέσματα φαίνεται να έχει η κετογονική δίαιτα σε ασθένειες του νευρικού συστήματος (νόσος Alzheimer, Parkinson κ.α.) αφού μετά την εφαρμογή της δίαιτας παρατηρήθηκε μείωση των συμπτωμάτων. Βέβαια, έχουν πραγματοποιηθεί πολύ λίγες μελέτες πάνω σε αυτό τον τομέα κι οπωσδήποτε χρειάζονται και νέα δεδομένα. 

Κίνδυνοι-Παρενέργειες

Οι παρενέργειες απο την εφαρμογή μιας κετογονικής δίαιτας είναι αρκετές και κάποιες απο αυτές μπορεί να γίνουν και πολύ επικίνδυνες, ιδιαίτερα όταν το άτομο που εφαρμόζει τη δίαιτα δε βρίσκεται υπό την επίβλεψη ειδικού.

Τις πρώτες ημέρες λόγω έλλειψης υδατανθράκων συνήθως εμφανίζονται:χαμηλά επίπεδα ενέργειας, "ομιχλώδης εγκέφαλος", αυξημένο αίσθημα πείνας, διαταραχές ύπνου, ναυτία, πεπτικές διαταραχές, δυσάρεστη αναπνοή και μειωμένη αθλητική επίδοση.

Εάν η δίαιτα συνεχιστεί για αρκετές εβδομάδες τότε εμφανίζονται:μειωμένη όρεξη, τάση για εμετό, δυσκοιλιότητα, αφυδάτωση, χαμηλά επίπεδα νατρίου και μαγνησίου όπως και αρκετών βιταμινών-ιχνοστοιχείων. Επιπλέον αυξάνεται πολύ η πιθανότητα εμφάνισης νεφρολιθίασης, καρδιομυοπάθειας, διαταραχών λειτουργίας του ήπατος, νευροπάθειας του οπτικού νεύρου, αθηροσκλήρωσης και μειωμένης οστικής πυκνότητας. 

Κατά τη μακροχρόνια εφαρμογή της κετογονικής δίαιτας μπορεί να αρχίσουν να καταβολίζονται (για την παραγωγή ενέργειας) δομικές πρωτεϊνες του οργανισμού (κυρίως στους μύες) με πολύ σοβαρές αρνητικές συνέπειες.

Συμπερασματικά...

Η κετογονική δίαιτα είναι μια ακραία διαιτητική πρακτική, η οποία λόγω του αποκλεισμού σημαντικών ομάδων τροφίμων δε μπορεί να θεωρηθεί μια υγιεινή διατροφή. 

Για ένα πολύ μικρό χρονικό διάστημα και πάντα υπό την επίβλεψη του ειδικού θα μπορούσε  ίσως να εφαρμοστεί, αν κριθεί ότι θα βοηθήσει. Αλλά ακόμα και σε αυτή την περίπτωση η εφαρμογή της κετογονικής δίαιτας δε θα πρέπει να ξεπερνάει τις λίγες εβδομάδες ενώ οπωσδήποτε η μετάβαση σε μια κανονική διατροφή (Μεσογειακού τύπου) θα πρέπει να είναι σταδιακή και καλά ελεγχόμενη. 

Αθανασία Κακλαμάνου

Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Βιβλιογραφία:

Paoli A. Ketogenic Diet for Obesity:Friend or Foe? Int J Environ Res Publiv Health 2014;11:2092-2107

Kosinski C., Jornayvaz FR. Effects of Ketogenic Diets on Cardiovascular Risk Factors:Evidence From Animal and Human Studies. Nutrients 2017;9:517

Wlodarek D. Role of Ketogenic Diets in Neurodegenerative Diseases (Alzheimaer's Disease and Parkinson's Disease). Nutrients 2019;11:169

Συνέχεια...