Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Παχυσαρκία. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Παχυσαρκία. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Κυριακή 5 Μαρτίου 2023

Χρονοδιατροφή: πώς επηρεάζουν το βάρος μας και την υγεία μας οι ώρες των γευμάτων;

Η χρονοδιατροφή είναι η επιστήμη εκείνη που εξετάζει τη σύνδεση μεταξύ του κιρκάδιου ρυθμού, του μεταβολισμού και της πρόσληψης τροφής. 

Υπάρχει ολοένα και αυξανόμενος όγκος δεδομένων που υποστηρίζει ότι ο κιρκάδιος ρυθμός επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό απο τα χαρακτηριστικά που μελετά η χρονοδιατροφή: την ώρα των γευμάτων, τη σταθερότητα αυτών, την κατανομή τους μέσα στην ημέρα αλλά και τις περιόδους νηστείας. Η διατάραξη του κιρκάδιου ρυθμού μέσα απο τις διατροφικές αυτές συνήθειες αυξάνει πολύ την πιθανότητα εμφάνισης παχυσαρκίας, διαβήτη κι άλλων χρόνιων παθήσεων.

Τί είναι ο κιρκάδιος ρυθμός;

Ο κιρκάδιος ρυθμός αναφέρεται σε μια οποιαδήποτε βιολογική διαδικασία που επαναλαμβάνεται στη διάρκεια ενός 24ώρου. Το εσωτερικό μας βιολογικό ρολόι, όπως αλλιώς ονομάζεται, επιτελεί διάφορες βιολογικές δραστηριότητες (εγκεφαλική λειτουργία, ρύθμιση θερμοκρασία σώματος, παραγωγή ορμονών, κυτταρική αναγέννηση κλπ). Μια απο αυτές τις δραστηριότητες είναι και ο μεταβολισμός, δηλαδή η διαδικασία πέψης-απορρόφησης-αποθήκευσης και χρησιμοποίησης της τροφής. 

Υπάρχουν αρκετά ρολόγια στον οργανισμό μας. Το κεντρικό, που βρίσκεται στον εγκέφαλο, και τα περιφερικά, που βρίσκονται στα διάφορα όργανα (ήπαρ, πάγκρεας, λιπώδης ιστός, έντερο κλπ). Το κεντρικό ρολόι υπαγορεύει την πρόσληψη τροφής, την ενεργειακή δαπάνη και τη λειτουργία των ορμονών ενώ τα περιφερικά ρολόγια καθορίζουν κυρίως το μεταβολισμό των υδατανθράκων, των πρωτεϊνών και των λιπιδίων. Και τα δυο αυτά ρολόγια συνεργάζονται μεταξύ τους για να επιτελέσουν τις σημαντικές αυτές λειτουργίες. Επίσης και τα δυο ρολόγια επηρεάζονται απο την λήψη τροφής.  

Όταν διαταράσσεται κάποιο απο τα εσωτερικά ρολόγια του οργανισμού τότε κάνουν την εμφάνισή τους οι διάφορες παθήσεις και τα νοσήματα. 

Πόσα γεύματα πρέπει να τρώμε;

Τα στοιχεία δείχνουν ότι τα λίγα γεύματα (1-2/ημέρα) αλλά και τα πολλά γεύματα (5-6/ημέρα) μπορεί να προκαλέσουν αύξηση βάρους κι άλλα προβλήματα υγείας. Αυτό που συστήνεται είναι η κατανάλωση 3-5 γευμάτων, ανάλογα τις ανάγκες του κάθε ατόμου. 

Το μόνο βέβαιο είναι ότι η παράλειψη πρωινού συνιστά πολύ μεγάλο κίνδυνο για την εμφάνιση παχυσαρκίας ενώ όποιος δεν τρώει πρωινό φαίνεται να παρουσιάζει αυξημένη πείνα, διαταραχές του ζαχάρου στο αίμα και διάφορες φλεγμονές στο σώμα. Επιπλέον, η παράλειψη πρωινού αποσυντονίζει τους κιρκάδιους ρυθμούς και προκαλεί αρνητικές μεταβολές στη μικροχλωρίδα του εντέρου. 

Ποιές ώρες είναι καλύτερα να τρώμε;

Ο κιρκάδιος ρυθμός λειτουργεί ομαλά και συντονίζεται με το φυσικό φως. Άρα οι καλύτερες ώρες για τα γεύματα είναι απο νωρίς το πρωί μέχρι αργά το απόγευμα. Θα πρέπει δηλαδή οι περισσότερες θερμίδες της ημέρας να καταναλώνονται με το φως της ημέρας. 

Ακόμα μεγαλύτερη σημασία έχει η τακτικότητα των γευμάτων, δηλαδή εάν κάποιος τρώει 3 γεύματα (πχ στις 7 το πρωί, στις 12 το μεσημέρι και στις 5 το απόγευμα), συστήνεται να συνεχίσει να καταναλώνει αυτά τα τρία γεύματα σε αυτές τις ώρες-έτσι επιτυγχάνεται η καλύτερη δυνατή ρύθμιση των βιολογικών ρολογιών. 

Αντίθετα, τα στοιχεία μελετών δείχνουν ότι τα ακανόνιστα γεύματα και η πρόσληψη τροφής αργά το βράδυ (γεγονός σύνηθες στις σύγχρονες κοινωνίες) ευθύνονται σε κάποιο βαθμό για την αύξηση του βάρους και για την εμφάνιση προβλημάτων υγείας. 

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα άτομα που εργάζονται σε βάρδιες και οι ταξιδιώτες. Εκεί συχνά παρατηρείται αποσυντονισμός των κιρκάδιων ρυθμών με αποτέλεσμα διαταραχές στο ζάχαρο του αίματος, δυσκοιλιότητα, γαστρεντερικές ενοχλήσεις, αυπνία που επηρεάζει τις ορμόνες πείνας και κορεσμού, υπέρταση, αυξημένα λιπίδια κλπ

Είναι ωφέλιμο να μένουμε νηστικοί;

Η νηστεία, η απουσία τροφής δηλαδή, μπορεί να είναι πολύ ωφέλιμη και να έχει ευεργετικά αποτελέσματα σε διάφορες παραμέτρους όπως δείχνουν οι σχετικές μελέτες. 

Όταν ένα άτομο δεν προσλαμβάνει φαγητό για αρκετές ώρες μέσα στο 24ώρο τότε μειώνονται οι δείκτες φλεγμονής, προωθείται η οξείδωση των λιπών, προάγεται η ανανέωση των κυττάρων και το καρδιαγγειακό σύστημα ωφελείται πολλαπλά, με τη ρύθμιση του ζαχάρου, τη μείωση της αρτηριακής πίεσης και των λιπιδίων. 

Οι ώρες νηστείας προτείνεται να είναι τουλάχιστον 10, πρακτικά αυτό σημαίνει να μένει ο οργανισμός χωρίς τροφή καθ΄ όλη τη διάρκεια της νύχτας, καθώς αυτή η συνήθεια συμβάλει στην ομαλή λειτουργία του βιολογικού μας ρολογιού.


Αθανασία Κακλαμάνου

Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία

Smith HA., Betts JA. Nutrient timing and metabolic regulation, symposium review J Physiol 2022;600.6 pp 1299-1312

Paoli A., Tinsley G.,et al. The Infyence of Meal Frequency and Timing on Health in Humans:The Role of Fasting Nutrients 2019;11.719,doi:10.3390

Mattson MP., Allison DB., et al. Meal frequency and timing in helath and disease PNAS 2014;111(47):16647-16653

Kessler K., Pivovarona-Ramich O. Meal Timing, Aging, and Metabolic Health. Int J Mol Sci 2019;20, 1911, doi:10.3390

St-Onge MP., et al. Meal Timing and Frequency : Implications for Cardiovascular Disease Prevention: A Scientific Statement From the American Heart Accosiation. Circulation 2017;135(9):e96-e121







Κυριακή 4 Δεκεμβρίου 2022

"Έχω λίπος στο ήπαρ, τί πρέπει να τρώω;"

Η μη αλκοολική λιπώδης διήθηση ήπατος είναι πλέον μια πολύ συχνή πάθηση-νόσος, η οποία εάν δεν αντιμετωπιστεί μπορεί να οδηγήσει σε κίρρωση ακόμα και σε καρκίνο του ήπατος. 

Είναι στενά συνδεδεμένη με την παχυσαρκία, την αντίσταση στην ινσουλίνη, το διαβήτη τύπου 2, την υπέρταση και τη δυσλιπιδαιμία. 

Όπως δείχνουν σχετικές μελέτες, το 90% των ατόμων με παχυσαρκία έχει λιπώδες ήπαρ ενώ το 50% των ατόμων με διαβήτη εμφανίζει λιπώδη διήθηση επίσης. 

Προς το παρόν, δεν υπάρχει κάποια αποτελεσματική φαρμακευτική αγωγή, γι αυτό και συστήνεται η αλλαγή του τρόπου ζωής για την αντιμετώπιση της νόσου. Η διατροφή, η άσκηση και η απώλεια βάρους είναι οι τρείς παρεμβάσεις που μπορούν να παρεμποδίσουν την πρόοδο της νόσου, ειδικά εάν αυτή διαγνωστεί σε πρώιμο στάδιο.

Απώλεια βάρους

Όλοι οι υπέρβαροι (ΔΜΣ>25) και σίγουρα όλοι οι παχύσαρκοι (ΔΜΣ>30) συστήνεται να χάσουν βάρος. Αυτό θα πρέπει να γίνει με ήπιο τρόπο καθώς η απώλεια δεν πρέπει να είναι μεγαλύτερη απο 1 κιλό/εβδομάδα. Οι πολύ αυστηρές δίαιτες (<400 θερμίδων) πρέπει να αποφεύγονται διότι θα επιδεινώσουν την ήδη υπάρχουσα φλεγμονή και θα αλλάξουν προς το χειρότερο τα συμπτώματα. 

Διατροφικές συστάσεις 

  1. Ακολουθήστε την παραδοσιακή Μεσογειακή δίαιτα, που είναι πλούσια σε αντιφλεγμονώδεις κι αντιοξειδωτικές ουσίες
  2. Περιορίστε την υπερβολική κατανάλωση φρουκτόζης, η οποία κυρίως μεταβολίζεται στο ήπαρ και μεγάλη ποσότητα αυτής προκαλεί φλεγμονή
  3. Μειώστε δραστικά τα κορεσμένα λιπαρά και προτιμήστε μονοακόρεστα και πολυακόρεστα 
  4. Αντικαταστήστε τα επεξεργασμένα τρόφιμα (γλυκίσματα και σνακ του εμπορίου) με θρεπτικά τρόφιμα πλούσια σε φυτικές ίνες
  5. Διακόψτε την πρόσληψη αλκοόλ

Μεσογειακή δίαιτα 

Οι τροφές που απαρτίζουν τη Μεσογειακή διατροφή έχει βρεθεί ότι αναστρέφουν τη λιπώδη διήθηση ακόμα και χωρίς απώλεια βάρους! 

Γι αυτό η καθημερινή διατροφή θα πρέπει να βασίζεται σε φρούτα, λαχανικά, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης, ψάρια, πουλερικά, ελαιόλαδο, ξηρούς καρπούς και ημιαποβουτυρωμένα γαλακτοκομικά.

Αντιθέτως τρόφιμα όπως το κόκκινο κρέας και τα αλλαντικά, τα πλήρη γαλακτοκομικά, το βούτυρο και η κρέμα γάλακτος, αναψυκτικά-χυμοί-ροφήματα και γλυκίσματα πλούσια σε ζάχαρη και σιρόπι αγαύης, σπορέλαια (ηλιέλαιο, αραβοσιτέλαιο), το λάδι καρύδας, το λευκό αλεύρι και γενικά όσα προϊόντα έχουν υποστεί μεγάλη επεξεργασία είναι τα πλέον βλαπτικά. 


Αθανασία Κακλαμάνου

Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, MSc


Βιβλιογραφία

Shirin Hassani Zadeh et al . Relationship between dietary patterns and non alcoholic fatty liver disease: A systematic review and meta-analysis. Journal of Gastroenterology and Hepatology 2021;36(6):1470-1478

Berna G., Romero-Gomez. The role of nutrition in non-alcoholic fatty liver disease:Pathophysiology and management  Liver International 2020;40(Suppl 1):102-108

George ES., ret al. Practical Dietary Recommendations for the Prevention and Management of Nonalcoholic Fatty Liver Disease in Adults American Society for Nutrition 2018;9:30-40

Lujan PV., et al Overview of Non-Alcoholic Fatty Liver Disease (NAFLD) and the Role of Sugary Food Consumption and Other Dietary Components in Its Development Nutrients 2021;13:1442









Κυριακή 16 Αυγούστου 2020

Διαλειμματική νηστεία:η λύση στην παχυσαρκία ή απλά μια νέα μόδα;

Η διαλειμματική νηστεία δεν είναι κάτι καινούριο καθώς εφαρμόζεται ήδη απο την αρχαιότητα απο διάφορους λαούς καθώς και σε πολλά μέρη του κόσμου, μεταξύ άλλων και για θρησκευτικούς λόγους (χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το Ραμαζάνι). Στις μέρες μας έχει έρθει στο προσκήνιο κι αποτελεί ένα πολύ δημοφιλή τρόπο διατροφής που υπόσχεται απώλεια βάρους, βελτίωση δεικτών υγείας ενώ κάποιοι υποστηρίζουν ότι συμβάλλει στην μακροζωία. Τί λέει η επιστημονική κοινότητα για όλα αυτά;

Τί είναι η διαλειμματική νηστεία

Με τον όρο αυτό εννοούμε την ηθελημένη αποχή απο την κατανάλωση τροφής και ροφημάτων για ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, που ποικίλλει ανάλογα τον τύπο της νηστείας. Τις υπόλοιπες ώρες της ημέρας το άτομο μπορεί να τρώει και να πίνει κανονικά. 

Υπάρχουν διάφοροι τύποι διαλειμματικής νηστείας, οι δημοφιλέστεροι είναι το σχήμα 16:8  και το σχήμα 5:2. Στην πρώτη περίπτωση το άτομο πρέπει να μείνει νηστικό για 16 συνεχόμενες ώρες κι επιτρέπεται να φάει τις υπόλοιπες 8 ώρες της ημέρας. Στο σχήμα 5:2 το άτομο καταναλώνει ελάχιστο φαγητό 2 ημέρες μέσα στην εβδομάδα (όχι συνεχόμενες) και τρώει κανονικά τις υπόλοιπες 5 ημέρες. 

Πλεονεκτήματα 

Στις λίγες μελέτες που έχουν γίνει φαίνεται ότι η διαλειμματική νηστεία προκαλεί απώλεια βάρους, μειώνει τα λιπίδια στο αίμα (χοληστερίνη, τριγλυκερίδια), μειώνει το ζάχαρο και βελτιώνει την ευαισθησία στην ινσουλίνη. 

Η διαλειμματική νηστεία δε φαίνεται να έχει αρνητικά αποτελέσματα στη σωματική και ψυχική υγεία, όταν ακολουθείται απο υγιείς ενήλικες (με κανονικό είτε αυξημένο σωματικό βάρος) υπό την παρακολούθηση του διαιτώμενου απο διατροφολόγο-διαιτολόγο.

Μειονεκτήματα

  1. Στη διαλειμματική νηστεία παρατηρείται ναι μεν απώλεια βάρους αλλά όχι μεγαλύτερη απο την απώλεια που επιτυγχάνεται ακολουθώντας μια κλασική δίαιτα.
  2. Σε όλους τους τύπους της νηστείας θα πρέπει οι συνολικές θερμίδες που προσλαμβάνονται να είναι συγκεκριμένες, όπως και στις κλασικές δίαιτες. Επιπλέον, το άτομο θα πρέπει να τρώει σε δομημένα γεύματα τις επιτρεπόμενες ώρες και τα γεύματα αυτά να είναι επι το πλείστον υγιεινά. Άρα στη διαλειμματική νηστεία δε μπορεί να τρώει κανείς όσο θέλει ούτε ό,τι θέλει. 
  3. Η συγκεκριμένη διατροφή είναι εντελώς ακατάλληλη για άτομα με αγχώδεις διαταραχές όσο και για εκείνους που εμφανίζουν κάποια διατροφική διαταραχή, όπως είναι η επεισοδιακή υπερφαγία (δείτε περισσότερα εδώ). 
  4. Σε κάποιες μελέτες έχει παρατηρηθεί διαταραχές στον κύκλο γυναικών με την εφαρμογή της νηστείας, οπότε οι γυναίκες με τέτοιου είδους προβλήματα δε μπορούν να ακολουθήσουν τη νηστεία χωρίς παρενέργειες.
  5. Δεν είναι γνωστά τα μακροχρόνια αποτελέσματα της διαλειμματικής νηστείας, αν δηλαδή η απώλεια βάρους διατηρείται για 6 ή και περισσότερους μήνες μετά.
  6. Δε γνωρίζουμε την επίδραση της διαλειμματικής νηστείας σε άλλες παραμέτρους, όπως είναι ο ύπνος και η άσκηση.
  7. Είναι άγνωστη η επίδραση της διαλειμματικής νηστείας σε άτομα με διάφορες ασθένειες (διαβήτης, καρδιαγγειακά νοσήματα, καρκίνος, νόσος Alzheimer κ.α.)  
Το μεγάλο πρόβλημα...

Οι μελέτες που έχουν εξετάσει τη διαλειμματική νηστεία είναι λίγες, με μικρό αριθμό ατόμων και σύντομη χρονική διάρκεια. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι δεν υπάρχουν επαρκή όσο και ισχυρά δεδομένα έτσι ώστε να προτείνουμε με ασφάλεια σε οποιοδήποτε άτομο τη διαλειμματική νηστεία, είτε για να χάσει βάρος είτε ως μια υγιεινή διατροφή. 

Δεν είναι γνωστό ακόμη ποιά άτομα θα ωφεληθούν ακολουθώντας τη διαλειμματική νηστεία ούτε και ποιός τύπος νηστείας είναι ο πιο αποτελεσματικός. 

Αναμένουμε λοιπόν νέες μελέτες στο μέλλον-έως τότε καλό είναι να μην εφαρμόζει κανείς απο μόνος του, χωρίς να συμβουλευτεί ένα ειδικό της διατροφής, ούτε τη διαλειμματική νηστεία αλλά ούτε κι άλλες πρακτικές αδυνατίσματος με αμφιλεγόμενα αποτελέσματα.



Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc 



Βιβλιογραφία

Rynders CA., Thomas EA, et al. Effectiveness of Intermittent Fasting and Time-Restricted Feeding Compared to Continuous Eneergy Restriction for Weight Loss. Nutrient 2019;11:2442

Welton S. et al. Intermittent fasting and weight loss. Systematic review.Canadian Family Physician 2020;66

Patterson RE., Sears DD. Metabolic Effects of Intermittent Fasting. Annu Rev Nutr 2017;37:371-93

Stockman MC, et al. Intermittent Fasting:Is The Weight Worth the Weight? Curr Obes Rep 2018;7(2):172-185







Κυριακή 12 Απριλίου 2020

Παιδική παχυσαρκία: ποιός ο ρόλος των γονιών;

Ένας απο τους σημαντικότερους παράγοντες για την πρόληψη της παιδικής παχυσαρκίας, αλλά και για την επιτυχή αντιμετώπισή της, είναι οι γονείς του παιδιού. 

Οι γονείς με τη στάση τους και τις αντιλήψεις τους επηρεάζουν σε καθοριστικό βαθμό τις διατροφικές συνήθειες και τη φυσική δραστηριότητα. 

Εάν οι γονείς δεν αναγνωρίσουν το υπερβολικό βάρος και την παιδική παχυσαρκία ως σοβαρό κίνδυνου για την υγεία πιθανό να το αγνοήσουν καθιστώντας δύσκολη τόσο την πρόληψη όσο και τη θεραπεία.

Δυστυχώς πολλοί γονείς θεωρούν ότι η παιδική παχυσαρκία είναι ένα κληρονομικό πρόβλημα, το οποίο προκαλείται απο κάποιο γονίδιο ή άλλο γενετικό παράγοντα. Δε συνειδητοποιούν (είτε το αποκρύπτουν) ότι οι δικές τους διατροφικές συνήθειες και το περιβάλλον που δημιουργούν γύρω απο το παιδί είναι βασικοί υπεύθυνοι για την κατάσταση αυξημένου σωματικού βάρους του παιδιού.

Τα συχνότερα λάθη των γονέων


  • Αγοράζουν και προσφέρουν στο παιδί ανθυγιεινά τρόφιμα
  • Σερβίρουν μεγάλες μερίδες στο παιδί
  • Μαγειρεύουν σπάνια στο σπίτι και μόνο ό,τι αρέσει στο παιδί 
  • Πιέζουν το παιδί να φάει, ακόμα κι όταν δεν πεινάει
  • Λείπουν αρκετές ώρες απο το σπίτι
  • Δε δημιουργούν ευχάριστο περιβάλλον την ώρα του φαγητού
  • Επιλέγουν καθιστικές δραστηριότητες αγνοώντας τη σημασία της άσκησης και της αυξημένης φυσικής δραστηριότητας γενικότερα
  • Δεν τρώνε οι ίδιοι υγιεινά, ούτε γυμνάζονται, λειτουργώντας ως αρνητικά πρότυπα

Όλα αυτά αποτελούν συνέπεια των αντιλήψεων των γονέων. Όπως δείχνουν σχετικές μελέτες, οι γονείς (ειδικότερα οι μητέρες) υποεκτιμούν το βάρος των παιδιών. Συγκεκριμένα, θεωρούν ότι το παιδί τους έχει φυσιολογικό βάρος ενώ στην πραγματικότητα εκείνο είναι υπέρβαρο είτε παχύσαρκο. 
Επίσης πολλές φορές βλέπουμε γονείς να πιστεύουν ότι ένα παιδί με επιπλέον βάρος είναι πιο υγιές, οπότε αγνοούν τις συμβουλές του παιδίατρου ή/και του διατροφολόγου και ακολουθούν δικές τους θεωρίες, παρακινούμενες συχνά κι απο το οικογενειακό περιβάλλον (γιαγιάδες, θείες κλπ). 

Τι μπορείτε να κάνετε

Διασφαλείστε ότι στο καθημερινό τραπέζι θα υπάρχει ποικιλία τροφίμων απ όλες τις ομάδες. Ενθαρρύνετε την επιλογή υγιεινών φαγητών και σνάκ. 
Μην πιέζετε το παιδί να φάει, δώστε του χρόνο κι αφήστε το να επιλέξει εκείνο την ώρα που θα γευματίσει και την ποσότητα του φαγητού.
Οργανώστε περισσότερα οικογενειακά γεύματα σε χαλαρή ατμόσφαιρα προσφέροντας σε όλους το ίδιο φαγητό.
Ωθήστε τα παιδιά να ασχοληθούν με κάποιο άθλημα
Να είστε συνεπείς σε αυτά που λέτε και να κρατάτε τα όρια που βάζετε
Επισκεφθείτε ένα διατροφολόγο. Είναι ο ειδικός που θα ενημερώσει, θα αξιολογήσει και θα προτείνει λύσεις προσαρμοσμένες στην δική σας οικογένεια και τις ιδιαιτερότητες κάθε παιδιού. 


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία

Lin Tzou I, Feng-Chu N. Parental influence on childhood obesity :A review. Health 2012;4(12A):1464-1470

Halliday JA., et al. The relationship between family functioning and child and adolescent overweight and obesity:a systematic review. International Journal of Obesity 2014;38:480-493

Kumar S., et al. Review of Childhood Obesity: From Epidemiology, Etiology, and Comorbidities to Clinical Assessment and Treatment. Mayo Clin Proc 2017;92(2):251-265

childhood-obesity.gr 



Πέμπτη 24 Οκτωβρίου 2019

Η ψυχολογία του παχύσαρκου παιδιού

Με δεδομένη την αυξημένη επίπτωση της παιδικής παχυσαρκίας σε παγκόσμιο επίπεδο και τις αρνητικές επιπτώσεις στο σώμα των παιδιών ειδικό ενδιαφέρον έχουν και οι ψυχολογικές συνέπειες. Τα στοιχεία μελετών επιβεβαιώνουν τη στενή σχέση μεταξύ παιδικής παχυσαρκίας και ψυχιατρικών διαταραχών. 

Είναι άμεση ανάγκη να αντιμετωπιστούν άμεσα αυτά τα προβλήματα καθώς ενώ οι συνέπειες στο σώμα μπορεί να αντιμετωπιστούν επιτυχώς, εντούτοις οι επιπτώσεις οι ψυχολογικές συνοδεύουν το παιδί για πολλά χρόνια και το ακολουθούν και στην ενήλικη ζωή. 

Πώς νιώθει λοιπόν ένα παχύσαρκο παιδί; Τί συναισθήματα βιώνει;

Κατάθλιψη

Το παιδί που έχει επιπλέον κιλά στο σώμα του παρουσιάζει έντονα συμπτώματα κατάθλιψης με κακή διάθεση και χαμηλή αυτοεκτίμηση. Αντιστρόφως, χαρακτηριστικά της κατάθλιψης όπως η αυξημένη όρεξη και η υπερφαγία ταυτόχρονα με την αδράνεια (συνέπεια ελλιπούς δραστηριότητας) αυξάνουν τις πιθανότητες αύξησης βάρους κι εμφάνισης παχυσαρκίας στο παιδί και στον έφηβο. Τα συμπτώματα αυτά εμφανίζονται πιο έντονα όσο αυξάνεται ο βαθμός της παχυσαρκίας του παιδιού.

Ανησυχία και χαμηλή αυτοπεποίθηση

Τα παχύσαρκα παιδιά έχουν έντονη δυσαρέσκεια για την εικόνα σώματος κι αυτή η δυσαρέσκεια αυξάνεται όσο μεγαλώνει το παιδί ενώ είναι συχνότερη στα κορίτσια σε σχέση με τα αγόρια. Ως αποτέλεσμα της αρνητικής εικόνας που έχει για το σώμα του, το παιδί έχει χαμηλή αυτοπεποίθηση, δεν παίρνει πρωτοβουλίες και νιώθει ότι δεν αξίζει να προσπαθήσει για κάτι. Γενικότερα αισθάνεται μειονεκτικά έναντι των συνομηλίκων του με φυσιολογικό βάρος. Έτσι, δεν εκτίθεται συχνά και νιώθει μεγαλύτερη ασφάλεια όταν είναι μόνο του-γι αυτό και πολλά παιδάκια με επιπλέον κιλά απομονώνονται  παίρνοντας αποστάσεις από τους υπόλοιπους, είτε βρίσκονται στο σχολείο είτε σε διάφορες κοινωνικές εκδηλώσεις. 

Κοινωνικό στίγμα

Ακόμα και σήμερα, με την τόση ενημέρωση, το παιδί με επιπλέον κιλά θεωρείται ότι έχει προβλήματα νοητικά, ότι είναι τεμπέλικο και δε γυμνάζεται, ότι τρώει υπερβολικά και ανθυγιεινά κ.α., οπότε γίνεται αντικείμενο έντονης κριτικής. Τα πειράγματα και η επιθετική συμπεριφορά (ο λεγόμενος σχολικός εκφοβισμός-bullying) συναντώνται σε καθημερινή βάση. Μελέτες δείχνουν ότι τα παιδιά ηλικίας 6-13 ετών είναι 4 εώς και 8 φορές πιο πιθανό να βιώνουν σχολικό εκφοβισμό, σε σχέση με παιδιά φυσιολογικού βάρους. 
Φυσικά, τα αρνητικά σχόλια για το βάρος του παιδιού απο το οικογενειακό και το συγγενικό περιβάλλον επιδεινώνουν το πρόβλημα. Αποτέλεσμα είναι το παιδί να παρουσιάζει χαμηλή επίδοση στα μαθήματα, να μη συμμετέχει ενεργά σε κοινωνικές εκδηλώσεις, να παρουσιάζει απροθυμία για παιχνίδι-αθλητικές δραστηριότητες και να εντείνονται τελικά τα συμπτώματα κατάθλιψης. 

Διατροφικές διαταραχές

Η αυξημένη δυσαρέσκεια για το σώμα οδηγεί πολλές φορές το παιδί να καταφεύγει σε ακραίες διατροφικές συμπεριφορές. Σύμφωνα με σχετικές έρευνες παχύσαρκα κορίτσια  σε ποσοστό 25% έχει βρεθεί να χρησιμοποιούν συμπεριφορές ελέγχου του βάρους σχετικές με ανορεξία, βουλιμία κ.α διατροφικές διαταραχές (πρόκληση εμετού, χρήση χαπιών, πλήρης νηστεία, έντονη άσκηση κ.α.). Η πιθανότητα εμφάνισης διατροφικών διαταραχών είναι μεγαλύτερη στα κορίτσια κι αυξάνεται δραματικά στην περίοδο της εφηβείας. 



Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, Msc


Βιβλιογραφία

Rankin J., Matthews L., et al. Psychological consequences of childhood obesity:psychiatric comorbidity and prevention. Adolescent Health, Medicine and Therapeutics 2016;7:125-146

Kalarchian M., Marcus M. Psychiatric comorbidity of childhood obesity. International Review of Phychiatry 2012;24(3):241-246

Sagar R., Gupta T. Psychological Aspects of Obesity in Children and Adolescents. Indian J Pediatr 2018;85(7):554-559








Τετάρτη 18 Σεπτεμβρίου 2019

Μεταβολικό σύνδρομο:ποιά η κατάλληλη διατροφή;

To μεταβολικό σύνδρομο είναι μια παθολογική κατάσταση όπου συνυπάρχουν δύο ή περισσότερες διαφορετικές παθήσεις. Αυτές οι παθήσεις είναι: η παχυσαρκία (ειδικά η κοιλιακού τύπου), η υπεργλυκαιμία (αυξημένο ζάχαρο στο αίμα), η δυσλιπιδαιμία (υψηλά τριγλυκερίδια ταυτόχρονα με χαμηλή HDL χοληστερόλη στο αίμα) και η υπέρταση. 

Τα τελευταία χρόνια η επίπτωση του μεταβολικού συνδρόμου έχει αυξηθεί δραματικά, τόσο που να θεωρείται απο κάποιους ειδικούς ως η επιδημία της σύγχρονης εποχής. Η συχνότητα εμφάνισης του συνδρόμου αυξάνεται συνεχώς στις αναπτυσσόμενες χώρες και σε άτομα χαμηλότερου οικονομικού επιπέδου, καπνιστές, αλλά και σε άτομα με καθιστική ζωή και ανθυγιεινές διατροφικές συνήθειες. 

Αρκετά διατροφικά πρότυπα έχουν μελετηθεί όσον αφορά στην αντιμετώπιση του μεταβολικού συνδρόμου. Οι βασικότερες διαιτητικές παρεμβάσεις μαζί με τα αποτελέσματα τους παρουσιάζονται συνοπτικά. 

Υποθερμιδικές δίαιτες

Σε αυτές τις δίαιτες ο ασθενής λαμβάνει ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα όπου οι θερμίδες που περιέχονται είναι λιγότερες απο αυτές που χρειάζονται, ώστε να προκληθεί απώλεια βάρους. Είναι απο τις πιο αποτελεσματικές μεθόδους καθώς η απώλεια βάρους έχει ως συνέπεια καλύτερη ρύθμιση του ζαχάρου, μείωση του λίπους, ελάττωση της πίεσης του αίματος και μείωση των δεικτών φλεγμονής στο αίμα (βασικό χαρακτηριστικό γνώρισμα του συνδρόμου).

Δίαιτες πλούσιες σε ω 3 λιπαρά

Αρκετές διαφορετικές μελέτες έχουν δείξει ότι οι δίαιτες που περιλαμβάνουν υψηλές ποσότητες των απαραίτητων λιπαρών οξέων ω 3 είναι δυνατόν να μειώσουν τα τριγλυκερίδια και τους δείκτες φλεγμονής. Όμως η αποτελεσματικότητά τους απέναντι στη θεραπευτική αντιμετώπιση του μεταβολικού συνδρόμου συνολικά δε φαίνεται να είναι τόσο ισχυρή. 

Δίαιτες χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη

Μια δίαιτα υψηλού γλυκαιμικού δείκτη (πλούσια δηλαδή σε τρόφιμα που ανεβάζουν απότομα το ζάχαρο στο αίμα) έχει φανεί ότι οδηγεί σε σε αντίσταση στην ινσουλίνη και διαβήτη, υπερτριγλυκεριδαιμία, παχυσαρκία και καρδιαγγειακά νοσήματα. Οπότε αποκλείοντας αυτές τις τροφές απο την καθημερινή διατροφή έχουμε μείωση όλως των ανωτέρω. Τροφές υψηλού γλυκαιμικού δείκτη είναι κυρίως τα έτοιμα τυποποιημένα τρόφιμα και σνακ (αναψυκτικά, μπισκότα, κρουασάν κι άλλα γλυκίσματα πλούσια σε ζάχαρη). 

Διατροφή με μικρά συχνά γεύματα

Το να διασπάσει κανείς την ποσότητα του φαγητού μέσα στην ημέρα σε μικρότερα γεύματα είναι μια πρακτική που βοηθά στην απώλεια βάρους, στην απώλεια λίπους και στη μείωση του κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα. Όμως εάν δεν υπάρχει και ποιοτική σύσταση σε αυτά τα γεύματα τότε το αποτέλεσμα δεν είναι το επιθυμητό. 

Μεσογειακή δίαιτα

Η συνεισφορά της διατροφής Μεσογειακού τύπου στην πρόληψη των χρόνιων νισημάτων είναι καλά τεκμηριωμένη. Όσο πιο κοντά βρίσκονται οι διατροφικές συνήθειες στη Μεσογειακή δίαιτα τόσο περισσότερες πιθανότητες έχει κάποιος να αντιμετωπίσει επιτυχώς το μεταβολικό σύνδρομο. Κι αυτό γιατί η Μεσογειακή δίαιτα βελτιώνει το λιπιδαιμικό προφίλ, συμβάλλει ουσιαστικά στην απώλεια βάρους (λόγω των φυτικών ινών), ελαττώνει την πίεση και μειώνει σημαντικά τους δείκτες φλεγμονής, γεγονός που αποδίδεται κυρίως στην υψηλή ποσότητα αντιοξειδωτικών που περιέχει. 

Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία

Iglesia, Loria-Kohen V., et al. Dietary Strategies Implicated in the Prevention and Treatment of Metabolic Syndrome. Int J Mol Sci 2016;17;1877

Rochlani Y., Pothineni NV., et al. Metabolic syndrome:pathophysiology, management, and modulation by natural compounds. Ther Adv Cardiovasc Dis 2017;11(8):215-225

Daniele ND., Noce A., et al. Impact of Mediterranean diet on metabolic syndrome, cancer and longevity. Oncotarget 2017;8(5):8947-8979 





Τρίτη 28 Μαΐου 2019

Εικόνα σώματος και παχυσαρκία

Παράλληλα με την αυτοεκτίμηση και την αίσθηση της ευεξίας, η εικόνα του σώματος είναι ένα ακόμα χαρακτηριστικό που θεωρείται ότι επηρεάζεται αρνητικά απο την παχυσαρκία. 
Πολλά είναι τα υπέρβαρα ή τα παχύσαρκα άτομα που αναπτύσσουν μια αρνητική εικόνα για το σώμα τους, αν και αυτό το φαινόμενο δεν εμφανίζεται σε όλους τους παχύσαρκους.
Αυτή η δυσαρέσκεια για την εικόνα σώματος μπορεί να προκαλέσει ψυχικές αλλά και διατροφικές διαταραχές και μπορεί να επηρεάσει την προσπάθεια για απώλεια βάρους.

Τι εννοούμε όταν λέμε "εικόνα σώματος";
Η εικόνα του σώματος είναι μια έννοια σύνθετη και αναφέρεται στις αντιλήψεις και στις στάσεις του ατόμου που αφορούν στην εμφάνισή του. Η εικόνα του σώματος περιλαμβάνει συναισθήματα, σκέψεις και συμπεριφορές. 
Είναι προφανές ότι η εικόνα του σώματος μπορεί να είναι θετική είτε αρνητική για κάποιον, να είναι δηλαδή είτε ευχαριστημένος είτε δυσαρεστημένος με το σώμα του. Οπότε η έννοια αυτή είναι υποκειμενική καθώς περιγράφει τη θετική ή αρνητική άποψη του ατόμου για το σώμα του.

Παχυσαρκία και εικόνα σώματος
Η δυσαρέσκεια για την εικόνα σώματος είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη στα υπέρβαρα και τα παχύσαρκα άτομα. Μελέτες δείχνουν ότι όσο μεγαλύτερο είναι το βάρος σώματος τόσο αυξάνεται η αρνητική αντίληψη για το σώμα. 
Ωστόσο, υπάρχουν δυο ομάδες ατόμων στις οποίες η αρνητική εικόνα σώματος είναι περισσότερο εμφανής και συχνότερη: 1) σε εκείνους με διαταραχή επεισοδιακής υπερφαγίας (μεγάλη κατανάλωση φαγητού σε σύντομο χρονικό διάστημα) και 2) στα άτομα που έχουν υποβληθεί σε χειρουργείο παχυσαρκίας (το λεγόμενο "μανίκι"). 

Παρόλα ταύτα δεν έχουν όλοι οι παχύσαρκοι αρνητική εικόνα σώματος. Τα στοιχεία δείχνουν ότι εκείνοι που αναζητούν λύση στο πρόβλημα των κιλών είναι πιο ευάλωτοι σε μια δυσαρέσκεια σε σχέση με εκείνους που δεν ψάχνουν για θεραπεία, οπότε και νιώθουν καλά με το σώμα τους. 

Όσον αφορά στα δύο φύλα, οι γυναίκες αναφέρουν μεγαλύτερη δυσαρέσκεια για την εικόνα σώματος σε σχέση με τους άνδρες, παρόλο που γενικότερα έχουν μικρότερο σωματικό βάρος. 

Και στα δύο φύλα, η αρνητική εικόνα σώματος συνδέεται με χαμηλή αυτοεκτίμηση, κατάθλιψη και διατροφικές διαταραχές. Επίσης μπορεί να οδηγήσει σε χρήση φαρμάκων, όπως είναι τα αναβολικά στεροειδή και η αυξητική ορμόνη.

Γιατί συμβαίνει αυτό;
Η ύπαρξη στερεοτύπων και το στίγμα που συνοδεύει τα άτομα με επιπλέον κιλά είναι οι δύο βασικές αιτίες για τις οποίες αναπτύσσεται αρνητική εικόνα σώματος. 

Ακόμα και σήμερα, στην εποχή της πολύπλευρης ενημέρωσης, θεωρείται απο πολλούς ότι τα παχύσαρκα άτομα έχουν ψυχολογικά ή νοητικά προβλήματα, οπότε και τους συμπεριφέρονται ανάλογα. 
Οι αντιδράσεις αυτές συνήθως επεκτείνονται σε πολλούς τομείς : στο σχολείο, στη δουλειά, στο οικογενειακό και φιλικό περιβάλλον, ακόμα και σε μέρη κοινωνικής συναναστροφής. Τα άτομα με επιπλέον κιλά βιώνουν αρνητική κριτική, "πειράγματα" και υποτιμητικά σχόλια  απο  συμμαθητές, συναδέλφους, γονείς, αδέλφια, αγνώστους (ακόμα κι απο γιατρούς...), επίμονα κι έντονα βλέμματα κι άλλες παρόμοιες αντιδράσεις. Μια άλλη πολύ σημαντική κατάσταση που οδηγεί σε έντονη δυσαρέσκεια είναι η έντονη πίεση απο τους γονείς προς τα παιδιά προκειμένου να χάσουν βάρος. 


Απώλεια βάρους και εικόνα σώματος
Συνήθως τα παχύσαρκα άτομα ξεκινούν να συμμετέχουν σε ένα πρόγραμμα απώλειας βάρους με στόχο τη βελτίωση της εμφάνισής τους κι όχι τόσο για να ελαττώσουν τα προβλήματα υγείας που προκύπτουν απο τα επιπλέον κιλά. 

Πραγματικά, έχει παρατηρηθεί μεγάλη αλλαγή στην εικόνα σώματος μετά απο απώλεια κάποιων κιλών σε όλα τα υπέρβαρα άτομα. Εάν αυτή η προσπάθεια συνδυαστεί με τεχνικές συμπεριφορικής θεραπείας της παχυσαρκίας τότε το αποτέλεσμα είναι ακόμα καλύτερο. 
Οι τεχνικές βελτίωσης της αυτοεκτίμησης είναι απαραίτητες σε ένα πρόγραμμα αδυνατίσματος, αφού έστω και λίγα κιλά να επανέλθουν το άτομο αποκτά ξανά μια δυσαρέσκεια για την εμφάνισή του. 

Προφανώς, όσο αλλάζει προς το καλύτερο η εικόνα σώματος τόσο το άτομο συμμετέχει πιο πρόθυμα σε ένα πρόγραμμα άσκησης και συμμορφώνεται περισσότερο στο προτεινόμενο πρόγραμμα διατροφής. 

Οπότε σε γενικές γραμμές, ο έλεγχος βάρους ταυτόχρονα με συνεδρίες αυτοενίσχυσης-αυτοβελτίωσης θεωρείται ένας πολύ καλός τρόπος αντιμετώπισης της αρνητικής εικόνας σώματος.


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία:

Weinberger NA, et al. Body Dissatisfaction in Individulas with Obesity Compared to Normal-Weight Individuals:A Systematic Review and Meta-Analysis. Obes Facts 2016;9:424-441

Fairburn CG., Brownell KD. Eating Disorders and Obesity: A Comprehensive Handbook.2002 The Guilford Press

Chao HL. Body Image Change in Obese and Overweight Persons Enrolled in Weight Loss Intervention Programs. A Systematic Revies and Meta-Analysis. PLos One.2015:10(5):e0124036






Πέμπτη 23 Μαΐου 2019

Αυξημένο σωματικό βάρος και πίεση αίματος:μια στενή σχέση...

H παχυσαρκία έχει αναγνωρισθεί σήμερα ως ένας απο τους βασικούς παράγοντες αύξησης της αρτηριακής πίεσης. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι εάν το υπερβολικό βάρος σώματος μπορεί κάπως να ελεγχθεί και να αντιμετωπιστεί τότε η υπέρταση θα μειωθεί κατά 48%.

Πώς το αυξημένο βάρος αυξάνει την πίεση;

1) Τα πολλά επιπλέον κιλά σημαίνουν κι αυξημένο όγκο σώματος άρα η αντίσταση στη ροή του αίματος στα αγγεία είναι μεγαλύτερη κι έτσι εμφανίζεται υπέρταση. 

2) Όσα περισσότερα κιλά έχει κάποιος τόσο περισσότερο αίμα χρειάζεται για να μεταφερθούν στα κύτταρα του σώματός του τα θρεπτικά συστατικά, οπότε αυξάνεται η πίεση του αίματος για να ανταπεξέλθει ο οργανισμός στις αυξημένες αυτές ανάγκες. 

3) Η κοιλιακού τύπου παχυσαρκία (η συσσώρευση δηλαδή λίπους γύρω απο την κοιλιά) προκαλεί στένωση των αγγείων και τα κάνει δύσκαμπτα. Έτσι το αίμα δυσκολεύεται να προωθηθεί προς το υπόλοιπο σώμα και η πίεση αυξάνεται περαιτέρω.

4) Ο λιπώδης ιστός, ο οποίος προφανώς είναι αυξημένος στην παχυσαρκία, παράγει κάποιες ορμόνες κι άλλες ουσίες (λεπτίνη, παράγοντας νέκρωσης όγκου, ιντερλευκίνες...) οι οποίες πιστεύεται ότι προκαλούν αύξηση της πίεσης του αίματος μέσω διαφόρων μηχανισμών. 

Απώλεια βάρους και υπέρταση 

Πολλές μελέτες έχουν δείξει μείωση της πίεσης του αίματος όταν συμβαίνει απώλεια βάρους. Για παράδειγμα σε μια μελέτη παρατηρήθηκε μείωση της πίεσης απο 1,4-2,5 mmHg για κάθε κιλό που έχαναν οι συμμετέχοντες. Σε μια άλλη μελέτη η μακροχρόνια απώλεια βάρους (απο 5 εώς 10 κιλά) σε χρονικό διάστημα 5 χρόνων μείωσε την πιθανότητα εμφάνισης υπέρτασης κατά 15% ενώ η μεγαλύτερη απώλεια βάρους (>10 κιλών) μείωσε την πιθανότητα εμφάνισης υπέρτασης κατά 26%.

Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι ακόμα και μια μέτρια απώλεια βάρους (της τάξης του 5-10% του αρχικού) έχει πολύ ωφέλιμα αποτελέσματα αφού μειώνει αισθητά την πίεση. 

Συνεπώς θα πρέπει τα άτομα που έχουν περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν υπέρταση θα πρέπει να διατηρούν ένα φυσιολογικό βάρος είτε να ενθαρρύνονται να χάσουν έστω και λίγα κιλά, προκειμένου να δουν ελάττωση στην πίεση στο αίμα τους.


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία:

Samadian F., et al. Lifestyle Modifications to Prevent and Control Hypertension. IJKD2016;10:237-63

Carey RM., et al. Prevention, Detection, Evaluation, and Management of High Blood Pressure in Adults:Synopsis of the 2017 American College of Cardiology/American Heart Association Hypertension Guideline. Ann Inter Med doi:10.7326/M17-3203




Τετάρτη 19 Δεκεμβρίου 2018

Παιδική παχυσαρκία:ποιοί οι στόχοι της θεραπείας;

Είναι πλέον ξεκάθαρο ότι η παχυσαρκία στα παιδιά αποτελεί ένα απο τα σημαντικότερα προβλήματα δημόσιας υγείας, παγκοσμίως. Στην Ελλάδα τα στοιχεία είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά και χρειάζεται πλέον παρέμβαση απο όλους τους αρμόδιους φορείς προκειμένου να αντιμετωπιστεί η κατάσταση. Ειδικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια έχουν οι γονείς, η συμμετοχή των οποίων κρίνεται όχι μόνο απαραίτητη αλλά και καθοριστική για την επιτυχία της θεραπευτικής παρέμβασης. 

Αφού εκτιμηθεί ο βαθμός παχυσαρκίας του παιδιού, αναλυθούν τα αίτια και ληφθεί ένα πλήρες ιστορικό (ιατρικό και διατροφικό) τότε θα πρέπει να σχεδιασθεί η θεραπευτική παρέμβαση, η οποία περιλαμβάνει 2 βασικούς στόχους: την αλλαγή των διαιτητικών συνηθειών και την υποστήριξη της ομαλής ανάπτυξης. 

Οι στόχοι της απώλειας βάρους καθορίζονται απο το βαθμό της παχυσαρκίας και την ύπαρξη παθήσεων που σχετίζονται με τα επιπλέον κιλά. Έτσι, για ένα παιδί με ήπιου βαθμού παχυσαρκία συστήνεται η σταθεροποίηση του βάρους, ούτως ώστε το παιδί καθώς αναπτύσσεται να αποκτήσει ένα φυσιολογικό βάρος για το ύψος του.  

Στην περίπτωση που το παιδί εμφανίζει σοβαρού βαθμού παχυσαρκία με επιπλοκές τότε συστήνεται απώλεια βάρους, της τάξης του 1 κιλού/μήνα για παιδιά 2-11 ετών και 2-3 κιλών/μήνα για παιδιά που βρίσκονται στη εφηβεία. 

Στις συνεδρίες που θα πρέπει να πραγματοποιούνται με την παρουσία γονέων σε τακτά χρονικά διαστήματα (κάθε 15 ημέρες συνήθως) χρησιμοποιούνται τεχνικές συμπεριφορικής θεραπείας (δείτε λεπτομέρειες εδώ) με στόχο τη μείωση των θερμίδων που προσλαμβάνει το παιδί καθημερινά, τη μείωση του χρόνου που το παιδί περνάει καθιστό μπροστά στην τηλεόραση και την αύξηση της φυσικής δραστηριότητας. Για παράδειγμα προτείνεται η μείωση των σνακ που περιέχουν πολλά λιπαρά και ζάχαρη κι ενθαρρύνεται η συμμετοχή του παιδιού σε κάποιο άθλημα. 

Έπειτα απο 3 μήνες παρέμβασης γίνεται αξιολόγηση του προγράμματος και εάν κριθεί αναγκαίο η θεραπεία μπορεί να αλλάξει μορφή ή/και οι συναντήσεις να γίνονται πλέον σε πιο αραιά χρονικά διαστήματα. 


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Πηγή : Kumar S., Kelly A.S. Review of Childhood Obesity : From Epidemiology, Etiology, and Comorbidities to Clinical Assessment and Treatment. Mayo Clin Proc 2017;92:(2):251-265


Πέμπτη 25 Οκτωβρίου 2018

Το άγχος παχαίνει;

Το χρόνιο στρες και οι συνέπειές του είναι πλέον εμφανή με τρόπο αδιαμφισβήτητο κι αντανακλά διαταραχές κυρίως του νευρικού συστήματος και ειδικότερα του εγκεφάλου. Το χρόνιο κι επίμονο στρες επηρεάζει πλέον κάθε συστατικό του σώματος μέσω των ορμονών, καθώς υποδοχείς ορμονών υπάρχουν σε κάθε κύτταρο του σώματος. 

Ολοένα και περισσότερες ενδείξεις έχουν οι επιστήμονες για το ότι το άγχος αποτελεί μια βασική αιτία για την εμφάνιση χρόνιων και σοβαρών ασθενειών, όπως είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα, διάφορες εκφυλιστικές παθήσεις του νευρικού συτήματος αλλά και ο καρκίνος. Επιπλέον, το χρόνιο στρες επηρεάζει τη σύσταση του σώματος, μέσω διαφόρων μηχανισμών, οπότε μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση βάρους και να γίνει έτσι ένας έμμεσος παράγοντας κινδύνου για την υγεία. Είναι λοιπόν δεδομένο ότι το στρες παχαίνει...Το ερώτημα είναι πώς, με ποιό τρόπο;

Τι συμβαίνει όταν αγχωνόμαστε

Κατά τη διάρκεια του στρες ο εγκέφαλος αναζητά περισσότερη ενέργεια οπότε ξεκινά μια 
πολύπλοκη διαδιακασία που αφορά τη ρύθμιση της όρεξης, την πρόσληψη τροφής και το ενεργειακό ισοζύγιο (αν θα υπάρξει περίσσεια ή έλλειμμα θερμίδων). Ειδικά κάτω απο συνθήκες χρόνιου στρες, όπου μεταβάλλεται ο κιρκάδιος ρυθμός, διαταράσσεται η φυσιολογική λειτουργία του εγκεφάλου και μέσω ορμονών το άτομο οδηγείται σε αύξηση βάρους και τελικά στην παχυσαρκία.

Πώς το άγχος μας παχαίνει

Είναι γνωστό, μέσα απο την καθημερινή μας εμπειρία αλλά κι απο σχετικές μελέτες, ότι οι άνθρωποι τείνουν να τρώνε περισσότερο όταν είναι αγχωμένοι. Αντίθετα όταν ελέγχουν καλύτερα τα συναισθήματά τους ρυθμίζουν πιο εύκολα και την ποσότητα του φαγητού. Σε καταστάσεις έντονα στρεσογόνες αυξάνεται η παραγωγή κορτιζόλης που έχει ως συνέπειες:απώλεια μυϊκής μάζας, εναπόθεση λίπους, αυξημένο ζάχαρο στο αίμα, αντίσταση στην ινσουλίνη. 

Τότε οι περισσότεροι καταφεύγουν σε τρόφιμα πλούσια σε ζάχαρη και λιπαρά, τα οποία προσφέρουν μια εύκολη λύση στο πρόβλημα. Έχει βρεθεί ότι τα τρόφιμα αυτά έχουν στον εγκέφαλο την ίδια (ή παρόμοια) δράση με αυτή των οπιούχων ουσιών γι αυτό και αναζητούνται έντονα σε καταστάσεις στρες. Τελικά τα ανθυγιεινά αυτά τρόφιμα προσφέρουν μια προσωρινή ευχαρίστηση κι ανακούφιση απο τα δυσάρεστα συναισθήματα. Η επαναλαμβανόμεη αυτή συμπεριφορά οδηγεί, προφανώς, σε αύξηση του βάρους και συγκεκριμένα του λίπους στο σώμα.

Εκτός όμως απο την κακή ποιότητα φαγητού κατά τη διάρκεια αγχωτικών καταστάσεων έχει παρατηρηθεί και αυξημένη ποσότητα τροφής. Κι αυτό σχετίζεται σε πολλές περιπτώσεις με την αυστηρή δίαιτα που ακολουθεί κάποιος, λόγω και του άγχους που τον κυριεύει. Δηλαδή τα άτομα που θέτουν αυστηρούς κανόνες στη διατροφή τους είναι πολύ πιο εύκολο να χάσουν τον έλεγχο στο φαγητό όταν αγχωθούν. Συχνά τα άτομα αυτά δεν έχουν την αίσθηση της πείνας και του κορεσμού κι επειδή περιορίζουν σημαντικά το φαγητό τους, εξαντλούνται γρήγορα τα αποθέματα ενέργειας και τελικά οδηγούνται στην ανεξέλεκτη πρόσληψη τροφής, την υπερφαγία.

Οι σχετικές μελέτες έχουν δείξει ότι αυτή η συμπεριφορά απέναντι στο φαγητό σχετίζεται τόσο με το ενσυνείδητο (αντιληπτό) όσο και το ασυνείδητο άγχος.

Σε αυτή τη δύσκολη κατάσταση έρχεται να προστεθεί και η υπερπροσφορά ανθυγιεινών τροφίμων, των λεγόμενων και "comfort food". Τα τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη και λιπαρά βρίσκονται παντού γύρω μας κι είναι δύσκολο κανείς ν' αντισταθεί καθώς εκτός απο πολύ νόστιμα είναι και σχετικά φθηνά. 

Τι μπορείτε να κάνετε 

  1. Οργανώστε τα γεύματά σας σε καθημερινή ή/και εβδομαδιαία βάση
  2. Αποφύγετε τις συνεχείς δίαιτες και τον αυστηρό περιορισμό της ποσότητας φαγητού που καταναλώνετε. Να έχετε ποικιλιά αλλά και μέτρο στη διατροφή σας
  3. Προσπαθήστε να τρώτε σπιτικό φαγητό τις περισσότερες ημέρες της εβδομάδας
  4. Ασχοληθείτε με δραστηριότητες που σας ευχαριστούν και σας χαλαρώνουν
  5. Ζητήστε τη βοήθεια ενός ειδικού, μαζί θα τα καταφέρετε πολύ πιο εύκολα!



Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία:

Stefanaki CH., Pervanidou P., et al. Chronic stress and body composition disorders:implications for health and disease. Hormones 2018;17:33-43

Ippoliti F., et al. Work-related Stress, over-nutrition and cognitive disability.Clin Ter 2017;168(1):e42-47

Groesz L., et al. What is eating you? Stress and the Drive to Eat. Appetite 2012;58(2):717-721


Saito S., Kimura Y., Tashima S., et al. Psychological factors that promote behavior modification by obese patients. Bio Psycho Social Med 2009;3:9-16