Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα υποθρεψία. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα υποθρεψία. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Τετάρτη 26 Ιουνίου 2019

Η δίαιτα στην ελκώδη κολίτιδα

Η ελκώδης κολίτιδα είναι μια από τις λεγόμενες "φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου". Η άλλη νόσος που σχετίζεται με τη φλεγμονή στο έντερο είναι η νόσος Crohn, που έχει αρκετά κοινά με την ελκώδη κολίτιδα. Η βασική τους διαφορά είναι ότι η ελκώδης κολίτιδα προσβάλλει μόνο το παχύ έντερο ενώ στη νόσο του Crohn υπάρχουν βλάβες και στο λεπτό έντερο, στο στομάχι, ακόμα και στο στόμα. 

Παρόλο που δεν υπάρχουν σαφείς διατροφικές συστάσεις για την ελκώδη κολίτιδα που να καλύπτουν όλους τους ασθενείς, οι πάσχοντες συχνά αναζητούν κι εφαρμόζουν κάποιες ειδικές δίαιτες που έχουν βρει στο διαδίκτυο κυρίως. 
Η βασική αντιμετώπιση της ελκώδους κολίτιδας γίνεται με φαρμακευτική αγωγή και η διατροφή μπορεί να παίξει ένα συμπληρωματικό ρόλο. Βασικός στόχος της δίαιτας, όπως και των φαρμάκων, είναι να συμβάλλει στην ύφεση της νόσου και να προλάβει τις περιόδους έξαρσης αλλά και την εξέλιξη της νόσου γενικότερα. 

Διαταραχές θρέψης στους ασθενείς

Μελέτες δείχνουν ότι οι ασθενείς με ελκώδη κολίτιδα εμφανίζουν υποθρεψία σε μεγάλο βαθμό. Τα συνηθέστερα χαρακτηριστικά είναι η απώλεια βάρους, η μειωμένη μυϊκή μάζα, η οστεοπενία και οι ελλείψεις σε βιταμίνες και ιχνοστοιχεία. 

Βασικές αιτίες για την υποθρεψία είναι οι αυξημένες απώλειες θρεπτικών συστατικών (λόγω  της φλεγμονής στο έντερο, της διάρροιας και της ύπαρξης ενεργών συρριγίων), η μειωμένη πρόσληψη τροφής (λόγω ναυτίας, ελαττωμένης όρεξης και συχνών εμετών) και οι παρενέργεις των φαρμάκων (δυσαπορρόφηση θρεπτικών συστατικών). 

Συνήθεις διατροφικές πρακτικές των ασθενών 

Οι ασθενείς με ελκώδη κολίτιδα συχνά τροποποιούν τη διατροφή τους όταν η νόσος βρίσκεται σε ύφεση, αποφεύγοντας συνήθως τα λιπαρά και πικάντικα φαγητά, τα φρούτα και τα λαχανικά, το γάλα και το αλκοόλ προκειμένου να αποφύγουν μια έξαρση της νόσου. Παρόλο που αυτοί οι περιορισμοί μπορεί να είναι ωφέλιμοι σε κάποιες περιπτώσεις εν τούτοις μπορεί να αποδειχθούν και επιζήμιες σε κάποιες άλλες. 

Επιπλέον, οι πάσχοντες δείχνουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για δημοφιλείς δίαιτες και τις εφαρμόζουν χωρίς να ζητήσουν τη συμβουλή του γιατρού ή κάποιου ειδικού της διατροφής. Τέτοιες δίαιτες είναι για παράδειγμα η δίαιτα "ειδικών υδατανθράκων", η δίαιτα χωρίς λακτόζη, η "αντιφλεγμονώδης δίαιτα", η Παλαιολιθική δίαιτα κι άλλες παρόμοιες περιοριστικές δίαιτες. 
Στις δίαιτες αυτές αποκλείονται συγκεκριμένα τρόφιμα ή ολόκληρες ομάδες τροφίμων με τη λογική ότι εντείνουν τα συμπτώματα και προάγουν τη φλεγμονή οπότε εάν αφαιρεθούν απο την καθημερινή διατροφή η νόσος θα παραμείνει σε ύφεση. 
Όμως όταν αποκλείονται συγκεκριμένα τρόφιμα απο τη διατροφή τότε προκύπτουν σοβαρές ελλείψεις σε συγκεκριμένα θρεπτικά συστατικά με πολύ αρνητικές συνέπειες. Επιπλέον, στις περισσότερες περιπτώσεις μπορεί να μη χρειάζεται να αποκλειστούν απο τη διατροφή οι "ύποπτες" τροφές. Για παράδειγμα εάν ο ασθενής παρατηρήσει ότι τον ενοχλεί το γάλα δεν είναι απαραίτητο να το διακόψει αλλά μπορεί να δοκιμάσει γάλα χωρίς λακτόζη.

Διατροφικές συμβουλές

Κατά τη διάρκεια έξαρσης της νόσου κάποια τρόφιμα μπορεί να ερεθίσουν το έντερο και να επιδεινώσουν τα συμπτώματα. Καλό είναι στην περίπτωση αυτή να αποφύγετε τα τρόφιμα πλούσια σε φυτικές ίνες (δημητριακά και ψωμί ολικής άλεσης, ξηροί καρποί κ.α.), τα πολύ λιπαρά τρόφιμα, τα γαλακτοκομικά που περιέχουν λακτόζη και το αλκοόλ. Επίσης περιορίστε σημαντικά την κατανάλωση γλυκών και γενικότερα ζάχαρης αλλά και την ευρεία χρήση μπαχαρικών στο φαγητό. Επιπλέον:

  • τρώτε μικρά και συχνά γεύματα
  • καταναλώνετε αρκετά υγρά καθόλη τη διάρκεια της ημέρας 
  • χρησιμοποιήστε απλές τεχνικές μαγειρέματος (ψήσιμο, βράσιμο, ψήσιμο στον ατμό)
  • κρατήστε ένα ημερολόγιο ώστε να θυμάστε ποιό τρόφιμο ενδεχομένως σας προξένησε έντονα συμπτώματα
Είναι σημαντικό να γνωρίζετε ότι δεν υπάρχει ένα γενικό πλάνο διατροφής που να ταιριάζει σε όλους τους ασθενείς. Γι αυτό η καλύτερη πρακτική είναι να ζητήσετε τη βοήθεια ενός διατροφολόγου, ο οποίος σε συνεργασία με το θεράποντα ιατρό θα σχεδιάσει ένα εξατομικευμένο διαιτολόγιο, που θα καλύπτει τις δικές σας προσωπικές ανάγκες.



Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία

Durchschein F. Diet therapy for inflammatory bowel diseases:The established and the new. World J Gastroenterol.2016;22(7):2179-2194

Wedrychowicz A. Advances in nutritional therapy in inflammatory bowel diseases:Review World J Gastroenterol.2016;22(3):1045-1066

Limdi JK. Dietary practices and inflammatory bowel disease. Indian Journal of Gastroenterology 2018;37(4):284-292

Curro D. Probiotics, fibre and herbal medicinal products for functional and inflammatory bowel disorders. British Journal of Pharmacology 2017;174:1426-1449











Σάββατο 10 Φεβρουαρίου 2018

Πώς συνδέεται η διατροφή με τη νόσο Crohn ;

Τι είναι η νόσος Crohn ;

Η νόσος Crohn είναι μια φλεγμονώδης νόσος του εντέρου η οποία προκαλεί αλλοιώσεις στο βλεννογόνο και έχει ως αποτέλεσμα σοβαρές επιπλοκές. Δεν είναι απολύτως γνωστά τα αίτια που προκαλούν την εμφάνιση της νόσου-πιθανολογείται ότι είναι το αποτέλεσμα αλληλεπίδρασης περιβαλλοντικών, ανοσολογικών και βακτηριακών παραγόντων.
Τα συμπτώματα αφορούν κυρίως στο πεπτικό σύστημα και τα σημαντικότερα είναι : πόνος στην κοιλιά, διάρροια, εμετός, απώλεια βάρους ενώ μπορεί ο ασθενής να αισθάνεται αδυναμία και κόπωση.
Ο ασθενής βιώνει τη νόσο με περιόδους έξαρσης και ύφεσης.

Πώς επηρεάζει η νόσος τη θρεπτική κατάσταση του ασθενή ;  


Οι ασθενείς με νόσο Crohn εμφανίζουν υποθρεψία σε ποσοστό που κυμαίνεται απο 20 εώς και 85%. Αυτή οφείλεται κυρίως σε μειωμένη πρόσληψη τροφής λόγω ανορεξίας, σε δυσαπορρόφηση θρεπτικών συστατικών (αφού υπάρχει φλεγμονή στο έντερο), στον υπερκαταβολισμό που αυξάνει πολύ την απαιτούμενη ενέργεια και στις παρενέργειες της φαρμακευτικής αγωγής. 

Μια κύρια επίπτωση της ασθένειας στη θρεπτική κατάσταση αφορά στην έλλειψη που παρατηρείται σε μικροθρεπτικά στοιχεία, όπως μέταλλα, βιταμίνες και ιχνοστοιχεία με σημαντικότερη και πιο συνήθης την έλλειψη σιδήρου (αναιμία). Επίσης στο 20% περίπου των ασθενών παρατηρείται έλλεψη βιταμίνης Β12 αλλά και φυλικού οξέος.

Με δεδομένη τη δυσαπορρόφηση βιταμινών, κυρίως λιποδιαλυτών όπως η βιταμίνη D, οι ασθενείς εμφανίζουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης οστεοπόρωσης.

Διατροφική υποστήριξη ασθενών με νόσο Crohn

Η φαρμακευτική αγωγή παραμένει μέχρι και σήμερα ως η βασική θεραπευτική μέθοδος αντιμετώπισης για τους ασθενείς με νόσο Crohn. Και αυτό επειδή δεν υπάρχουν κατάλληλες μελέτες, επαρκώς σχεδιασμένες και με μεγάλο αριθμό ατόμων ώστε να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα για την αποτελεσματικότητα άλλων παρεμβάσεων. Ωστόσο η διατροφή διαδραματίζει ένα σημαντικό βοηθητικό ρόλο και στοχεύει κυρίως στην επιτυχή αντιμετώπιση των συμπτωμάτων. 

Σε ασθενείς που βρίσκονται σε ύφεση και δεν έχουν σοβαρά συμπτώματα η δίαιτα δεν περιλαμβάνει σημαντικούς περιορισμούς. Παρόλα αυτά θα πρέπει οι ασθενείς να λαμβάνουν τρόφιμα υψηλής θρεπτικής αξίας ώστε να καλύπτουν όλες τις απαιτήσεις του οργανισμού για να αποφευχθεί η υποθρεψία. 

Όταν έχει ήδη εμφανιστεί υποθρεψία κι έχουν διαπιστωθεί ελλείψεις σε θρεπτικά συστατικά η δίαιτα θα πρέπει να ενισχυθεί απο συμπληρώματα διατροφής, τα οποία είναι συνήθως καλά ανεκτά απο τους περισσότερους ασθενείς. 

Η εντερική σίτιση (τροφή μέσω ρινογαστρικού καθετήρα) μπορεί να είναι μια εναλλακτική επιλογή για όσους ασθενείς αδυνατούν να καλύψουν τις ανάγκες λαμβάνοντας τροφή μόνο απο το στόμα. Η εντερική σίτιση μπορεί να υποστηρίξει τον ασθενή και κατά τη διάρκεια νοσηλείας του (λόγω επιπλοκών ή/και κάποιου χειρουργείου), και συμβάλλει στην ταχύτερη επαναφορά του σε κατάσταση ύφεσης. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί επίσης για να διατηρηθεί η ύφεση της νόσου για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα ενώ σε επιλεγμένους ασθενείς συμβάλλει στην επούλωση του εντερικού βλεννογόνου, όπως δείχουν σχετικές μελέτες. 

Η παρεντερική σίτιση απο την άλλη (σίτιση μέσω φλεβικού καθετήρα, με την τροφή να εισέρχεται απ ευθείας στην κυκλοφορία του αίματος) είναι μια επιλογή που συστήνεται ως τελική λύση σε κάποιους ασθενείς οι οποίοι δεν έχουν λειτουργικό γαστρεντερικό σωλήνα. Η παρεντερική διατροφή στοχεύει σε αυτή την περίπτωση στο να "ξεκουράσει" το έντερο, να διορθώσει τις διατροφικές ελλείψεις και να απομακρύνει απο το πεπτικό σύστημα τρόφιμα που ενδεχομένως διεγείρουν κι ερεθίζουν τον εντερικό βλεννογόνο.  

Σε κάθε περίπτωση η θεραπευτική αντιμετώπιση όπως και η διατροφική υποστήριξη οφείλουν να είναι εξατομικευμένες καθώς τα συμπτώματα διαφέρουν σημαντικά απο ασθενή σε ασθενή. 




Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία
 
Smith P.A.. Nutritional therapy for active Crohn's disease. World J Gastroenterology 2008;14(27):4420-4423

Donnellan C.F., Yann L. H., Lal S. Nutritional management of Crohn's disease. Ther Adv Gastroenterol 2013;6(3):231-242

Durchschein F., Petritsch W., Hammer H.F. Diet therapy for inflammatory bowel diseases:The established and the new. World J Gastroenterology 2016;22(7):2179-2194



















Πέμπτη 23 Νοεμβρίου 2017

Διατροφή στους ασθενείς με HIV-AIDS

Οι ασθενείς που έχουν προσβληθεί απο τον ιό HIV κι εκείνοι που έχουν αναπτύξει την ασθένεια AIDS μετά την ιατρική εξέλιξη που σημειώθηκε στον τομέα αυτό έχουν πάψει πια να είναι μελλοθάνατοι και θεωρούνται ως χρόνια πάσχοντες. Αυτό οφείλεται στην εφαρμογή της τριπλής αντιρετροϊκής αγωγής, η οποία όταν εφαρμόζεται στους ασθενείς με HIV-AIDS που πληρούν τα κριτήρια, διατηρεί τη νόσο σε σταθερά επίπεδα και παρεμποδίζει την εξέλιξή της.
Παρόλα ταύτα ακόμα και στους ασθενείς που λαμβάνουν την εγκεκριμένη θεραπεία παρουσιάζονται επιπλοκές που σχετίζονται και με τη διατροφή και οι οποίες χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής και προσεκτικής παρακολούθησης για να αντιμετωπιστούν το δυνατό αποτελεσματικότερα.


Αλληλεπιδράσεις ασθένειας-διατροφής

  • Οι ασθενείς με HIV-AIDS εμφανίζουν απώλεια βάρους, ήδη με την έναρξη της νόσου. Η ακούσια απώλεια βάρους οφείλεται σε πολλούς παράγοντες κι έχει ευρεία αιτιολογία. Κάποιοι λόγοι για τους οποίους ένας ασθενής μπορεί να χάνει απότομα κιλά είναι η ανεπαρκής πρόσληψη τροφής λόγω ανορεξίας, η δυσαπορρόφηση θρεπτικών συστατικών, οι αλλαγές που παρατηρούνται στο μεταβολισμό, οι μη ελεγχόμενες λοιμώξεις που εμφανίζονται. Αυτές μπορεί να οφείλονται είτε στην ασθένεια αυτή καθεαυτή είτε στη φαρμακευτική αγωγή, το σίγουρο είναι ότι η σημαντική απώλεια βάρους συνδέεται με γρήγορη πρόοδο της νόσου και αυξημένη θνησιμότητα.
  • Συχνά παρουσιάζεται στους ασθενείς με HIV-AIDS υποθρεψία η οποία οφείλεται στην ανορεξία, στην δυσκολία στην κατάποση, στη διάρροια, πολύ κοινά συμπτώματα στους συγκεκριμένους ασθενείς. Η κακή θρέψη των ασθενών με HIV-AIDS επιδεινώνει περαιτέρω τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος κι αυξάνει το κίνδυνο εμφάνισης "ευκαιριακών" λοιμώξεων (λοιμώξεις που αναπτύσσονται λόγω εξασθενημένου οργανισμού).
  • Μια σημαντική επίπτωση της απώλειας σωματικού βάρους και της υποθρεψίας είναι η απώλεια της μυικής μάζας. Μια σημαντική απώλεια μυικής μάζας, κάτω απο ένα συγκεκριμένο επίπεδο είνα ασύμβατη με τη ζωή. 
  • Η αντιρετροική αγωγή έχει δυστυχώς και αρκετές παρενέργειες, όπως η ανακατανομή του λίπους, η μειωμένη οστική πυκνότητα, η υψηλή χοληστερίνη και η εμφάνιση διαβήτη.
  • Δεν είναι σπάνιες οι ελλείψεις σε μικροθρεπτικά συστατικά (βιταμίνες, μέταλλα και ιχνοστοιχεία) που σχετίζονται με την επιτάχυνση εξέλιξης της νόσου, αυξημένη πιθανότητα μετάδοσης της νόσου απο τη μητέρα στο παιδί μέσω τοκετού και αυξημένη θνησιμότητα  

Διατροφικές συστάσεις

  1. Οι απαιτήσεις σε ενέργεια είναι αυξημένες κατά 10% στους ασυμπτωματικούς ασθενείς, ενώ σε ασθενείς με συμπτώματα οι απαιτήσεις μεγαλώνουν κατα 20-30% ή ακόμα και 50-100% σε παιδιά που βιώνουν απώλεια βάρους. Η ενέργεια αυτή θα πρέπει να προέρχεται απο μια ισορροπημένη δίαιτα, που θα περιλαμβάνει τρόφιμα υψηλής θρεπτικής αξίας απο όλες τις ομάδες των τροφίμων. 
  2. Οι απαιτήσεις σε πρωτείνες και λιπαρά δε διαφέρουν σημαντικά στους ασθενείς με
    HIV-AIDS. Συστήνεται να λαμβάνονται πρωτείνες υψηλής βιολογικής αξίας (ζωικής προέλευσης και χαμηλές σε λιπαρά όπως κοτόπουλο, ψάρι, άπαχο κρέας) και να αποφεύγονται τα κορεσμένα λιπαρά, ιδιαίτερα εάν υπάρχει δυσλιπιδαιμία.
  3. Οι απαιτήσεις σε βιταμίνες, μέταλλα και ιχνοστοιχεία μπορούν να καλυφθούν μέσα απο μια δίαιτα με ποικιλία τροφίμων. Αν παρουσιαστούν ελλείψεις μπορεί να ληφθεί κάποιο διατροφικό συμπλήρωμα.
  4. Ο ασθενείς με HIV-AIDS θα πρέπει να δίνουν ιδιαίτερη βαρύτητα στην υγιεινή των τροφίμων και να τηρούν με αυστηρότητα τους κανόνες ασφαλείας που αφορούν την προετοιμασία και το μαγείρεμα τωω φαγητών. Γι αυτό το λόγο συστήνεται μεταξύ άλλων να αποφεύγουν τα μη τυποποιημένα προϊόντα και να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί όταν γευματίζουν εκτός σπιτιού, καθώς ο κίνδυνος τροφικής δηλητηρίασης είναι αυξημένος σε αυτούς τους ασθενείς.
Η αντιμετώπιση της νόσου απαιτεί ένα συνδυασμό ιατρικής περίθαλψης, διατροφικής αξιολόγησης, εκπαίδευση και συμβουλευτική αλλά και τακτική παρακολούθηση των ασθενών για αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της θεραπείας.
Η ταυτόχρονη θεραπεία των παρενεργειών της αντιρετροϊκής αγωγής και των διατροφικών ελλείψεων κρίνεται αναγκαία καθώς μια ισορροπημένη διατροφή στους ασθενείς με HIV-AIDS αυξάνει την αποτελεσματικότητα της φαρμακευτικής αγωγής βελτιώνοντας περαιτέρω την ποιότητα ζωής των ασθενών.
 

Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία

Pee S., Semba RD. Role of nutritin in HIV infection:Review of evidence for more effective programming in resource-limited settings.Food and Nutrition Bulletin.2010 vol. 31, 4 (supplement)

Leyes P., Martinez E., et al. Use of diet, nutritional supplements and exercise in HIV-infected patients receiving combination antiretroviral therapies:a systematic review. Antiviral Therapy 2008;13:149-159

Mangili A., Murman D.H., et al. Nutrition and HIV Infection: Review of Weight Loss and Wasting in the Era of Highly Active Antiretroviral Therapy from the Nutrition for Healthy Living Cohort. Clinical Infectious Diseases 2006;42:836-42