Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα καφές. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα καφές. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Κυριακή 27 Φεβρουαρίου 2022

Η διατροφή στη νόσο Πάρκινσον

Η νόσος του Parkinson είναι μια πολύ συχνή νευροεκφυλιστική νόσος που επηρεάζει 10 με 18 άτομα ανά 100.000. Η ασθένεια είναι πιο διαδεδομένη στους άντρες παρά στις γυναίκες. Τα βασικά της συμπτώματα είναι οι αργές κινήσεις, ο τρόμος (τρέμουλο), η μυϊκή δυσκαμψία και η δυσκολία στο βάδισμα. 

Μέχρι σήμερα τα αίτια της νόσου παραμένουν άγνωστα, ωστόσο εκτιμάται ότι αφορούν σε ένα συνδυασμό γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων, όπως είναι και η διατροφή. Με δεδομένο ότι δεν υπάρχει θεραπεία και τα φάρμακα στοχεύουν στη βελτίωση των συμπτωμάτων, η έρευνα στοχεύει μεταξύ άλλων, και στα στοιχεία εκείνα της διατροφής που επηρεάζουν (θετικά ή αρνητικά) τόσο την εμφάνιση όσο και την εξέλιξη της νόσου.

Σχέση διατροφής και νόσου Parkinson

Ολοένα και περισσότερες μελέτες δείχνουν ότι η νόσος επηρεάζεται σε σημαντικό βαθμό απο στοιχεία της διατροφής. Οι τρόποι με τους οποίους παρεμβαίνει η διατροφή στην ασθένεια είναι βασικά τρείς. Πρώτον, η ποιότητα της διατροφής επηρεάζει τη μικροχλωρίδα του εντέρου, απο το οποίο εισέρχονται τα θρεπτικά συστατικά στον οργανισμό. Τροποποιώντας τη διατροφή με στόχο την αλλαγή της σύστασης της εντερικής χλωρίδας μπορεί να επιτευχθεί βελτίωση της λειτουργίας του ανοσοποιητικού συστήματος. Δεύτερον, μέσω της διατροφής μπορεί να ρυθμιστεί η χρόνια φλεγμονώδης αντίδραση που σχετίζεται άμεσα με τη γήρανση των κυττάρων, βασικό χαρακτηριστικό της νόσου Parkinson. Τρίτον, μέσω της διαιτητικής παρέμβασης μπορούν να ελεγχθούν συμπτώματα της νόσου που έχουν άμεση σχέση με το πεπτικό (πχ δυσκοιλιότητα) ενώ ταυτόχρονα η διατροφή μπορεί να λειτουργήσει συνεργιστικά και με τα φάρμακα, αυξάνοντας τη δράση τους. 

Διατροφή Δυτικού τύπου και νόσος  Parkinson

Η διατροφή Δυτικού τύπου εκτιμάται ότι είναι ο βασικός παράγοντας κινδύνου για την εμφάνιση νευροεκφυλιστικών νόσων, όπως είναι και η νόσος Parkinson. Βασικά χαρακτηριστικά της διατροφής αυτής είναι η υψηλή πρόσληψη θερμίδων, τροφίμων πλούσιων σε κορεσμένα και ω 6 λιπαρά, η υπερβολική κατανάλωση επεξεργασμένων τροφίμων πλούσιων σε ζάχαρη και η υψηλή πρόσληψη αλατιού. Μελέτες δείχνουν ότι τρόφιμα όπως το μοσχάρι, το τυρί πλούσιο σε λίπος, τα τηγανιτά φαγητά, οι κονσέρβες, τα ζαχαρούχα ροφήματα και το παγωτό όταν καταναλώνονται συχνά και σε μεγάλες ποσότητες  οδηγούν σε γρήγορη πρόοδο της νόσου και ταχεία επιδείνωση των συμπτωμάτων. 

Βιταμίνες-σίδηρος-ουρικό οξύ 

Αρκετές έρευνες έχουν διερευνήσει τη σχέση μεταξύ της πρόσληψης βιταμινών, ειδικά των αντιοξειδωτικών βιταμινών Α και Ε, και της πιθανότητας εμφάνισης της νόσου. Δεν έχει βρεθεί κάποιο στοιχείο που να δείχνει ότι η πρόσληψη αυτών των βιταμινών μέσω συμπληρωμάτων μειώνει την πιθανότητα εμφάνισης της νόσου. 

Αντιθέτως, ο σίδηρος φαίνεται να σχετίζεται με την ασθένεια. Ειδικότερα, υπάρχουν ενδείξεις ότι η αυξημένη πρόσληψη μη αιμικού σιδήρου (σιδήρου δηλαδή που βρίσκεται σε φυτικά τρόφιμα) αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης της νόσου. 

Όσον αφορά στο ουρικό οξύ, οι μελέτες καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι τα υψηλά επίπεδα ουρικού οξέος μειώνουν τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου Parkinson. Είναι ενδιαφέρον το εύρημα ότι τα υψηλά επίπεδα ουρικού οξέος φαίνεται να καθυστερούν την εξέλιξη της νόσου-οπότε αναμένονται νέες μελέτες που να διερευνήσουν την επίδραση της φαρμακευτικής αύξησης του ουρικού οξέος στην πορεία της ασθένειας. 

Γάλα-καφές-τσάι

Όλες οι μελέτες συστηματικά δείχνουν ότι η αυξημένη κατανάλωση γάλακτος και γαλακτοκομικών αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου. Συγκεκριμένα μια μεταανάλυση έδειξε ότι ο κίνδυνος εμφάνισης Parkinson αυξάνει κατά 17% για κάθε 200γρ γάλα ανά ημέρα και 13% για κάθε 10γρ τυρί. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι αυτή η συσχέτιση δεν οφείλεται ούτε στο ασβέστιο ούτε στη βιταμίνη D ούτε και στα λιπίδια των γαλακτοκομικών αλλά πιθανότατα στην έκθεση του γάλακτος σε νευροτοξικά φυτοφάρμακα. Επίσης τα γαλακτοκομικά έχουν μικρή περιεκτικότητα σε ουρικό οξύ, οπότε ενδεχομένως να είναι κι αυτός ο λόγος για τον οποίο επηρεάζουν θετικά την πιθανότητα νόσησης. 

Αντιθέτως με το γάλα, ροφήματα που περιέχουν καφεϊνη, όπως είναι ο καφές και το τσάι, φαίνεται να δρούν ιδιαίτερα ευεργετικά μειώνοντας την πιθανότητα εμφάνισης της νόσου. Η προστατευτική αυτή δράση αποδίδεται στις επιμέρους ενώσεις που περιέχουν τόσο ο καφές όσο και το τσάι (αντιοξειδωτικά, ανόργανες ουσίες και πτητικές ενώσεις). 

Μεσογειακή Δίαιτα

Το πρότυπο της Μεσογειακής Δίαιτας είναι απο τα πιο καλά μελετημένα. Έχουν δημοσιευθεί πάρα πολλές μελέτες που επιβεβαιώνουν τη θετική της επίδραση σε πολλές ασθένειες, και το ίδιο ισχύει και για τη νόσο Parkinson. Στη μελέτη HELIAD που διεξάγεται στην Ελλάδα και διερευνά παράγοντες που σχετίζονται με την άνοια στην τρίτη ηλικία, βρέθηκε ότι όσο πιο πολύ ακολουθεί κανείς τη Μεσογειακή Δίαιτα τόσο λιγότερες πιθανότητες έχει να εμφανίσει τη νόσο Parkinson. Μάλιστα συγκριτικά με εκείνους που δεν είναι "προσκολλημένοι" στη Μεσογειακή Διατροφή, όσοι ακολουθούν το πρότυπο αυτό παρουσιάζουν έως και 21% λιγότερες πιθανότητες να νοσήσουν. Τα αποτελέσματα είναι καλύτερα για όσους ακολουθούν τη συγκεκριμένη δίαιτα σε νεαρή και μέση ηλικία. 

Βασικά χαρακτηριστικά της Μεσογειακής Δίαιτας είναι οι τροφές πλούσιες σε αντιοξειδωτικά, όπως για παράδειγμα τα φρούτα, τα λαχανικά, οι σπόροι, το τσάι και ο καφές, το ελαιόλαδο, τα όσπρια. Βασική διαφορά της διατροφής Μεσογειακού τύπου σε σχέση με τη Δυτικού τύπου διατροφή είναι οι φυτικές ίνες. Η κατανάλωση φυτικών ινών σε κάποιον που ακολουθεί τη Μεσογειακή Διατροφή είναι κατά μέσο όρο 25-30γρ/ημέρα ενώ στη Δυτική τύπου διατροφή η κατανάλωση δεν ξεπερνά τα 10γρ/ημέρα. Αυτό και μόνο το στοιχείο μπορεί να εξηγήσει την προστατευτική δράση της διατροφής της Μεσογείου, καθώς οι ασθενείς με Parkinson εμφανίζουν διαταραγμένο εντερικό μικροβίωμα. Η Μεσογειακή Δίαιτα μπορεί να αλλάξει σε μεγάλο βαθμό τη σύσταση της εντερικής μικροχλωρίδας προς όφελος την υγείας (απομακρύνοντας βλαπτικά βακτήρια και διατηρώντας τα ωφέλιμα). 


Αθανασία Κακλαμάνου

Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία

Boulos C., Yaghi N., et al. Nutritional Risk Factors, Microbiota and Parkinson's Disease: Whati is rhe Current Evidence? Nutrients, 2019;11

Alcalay RB, Gu Y., et al. The Association between Mediterranean Diet Adherence and Parkinson's Disease. Mov Disord 2012;27(6):771-774

Yin W., Lof M., et al. Mediterranean Dietary Pattern ta Middle Age and Risk of Parkinson's Disease: A Swedish Cohort Study. Mov Disord 2021;36(1)

Metcalfe-Roach , Yu A., et al. MIND and Mediterranean Diets Associated with Later Onset of Parkinson's Disease, Movement Disorders 2021;36(4)

kalampokini S., Becker A., et al. Nonpharmacological Modulation of Chronic Inflammation in Parkinson's Disease : Role of Diet Interventions. Hindawi Parkinson's Disease. 2019:ID7535472

Lange K., et al. Diet and medical foods in Parkinson's Disease. Food Science and Human Wellness. 2019;8:83-95

Jackson A., Forsyth CB, et al. Diet in Parkinson's Disease: Critical Role fot the Microbiome. Frontiers in Neurology, 2019;10:1245








Κυριακή 13 Σεπτεμβρίου 2020

Διατροφή για φοιτητές

Η διατροφή στα χρόνια της φοιτητικής ζωής αποτελεί μια πρόκληση που μόνο εύκολη δε μπορεί να χαρακτηριστεί για έναν φοιτητή-αυτό το γνωρίζω απο πρώτο χέρι καθώς υπήρξα κι εγώ φοιτήτρια μακριά απο το σπίτι μου για αρκετά χρόνια. 

Το πιο συνηθισμένο πρόβλημα των φοιτητών που επηρεάζει άμεσα τη διατροφή τους είναι η έλλειψη χρόνου. Επιπλέον, έχουν πολύ άγχος κατά περιόδους αφού βρίσκονται μακριά συνήθως απο τις οικογένειές τους κι αναλαμβάνουν πλέον αρκετές ευθύνες. 
Κι όμως! Με κάποια σχετική οργάνωση θα καταφέρεις κι εσύ, που βρέθηκες σε μια διαφορετική πόλη ως πρωτοετής φοιτητής, να έχεις μια υγιεινή διατροφή αν το θέλεις. Και τότε θα διαπιστώσεις ότι τρώγοντας υγιεινά αφενός θα νιώθεις καλύτερα κι αφετέρου θα έχεις καλύτερη επίδοση στα μαθήματα αλλά θα βελτιώσεις και τις αθλητικές σου επιδόσεις (αν τυχαίνει κι ασκείσαι).  

Πραγματικά, δεν είναι και τόσο δύσκολο όπως ίσως νομίζεις!

  1. Ξεκίνα με ένα καλό πρωινό. Όταν λέω καλό δεν εννοώ τυρόπιτα και σοκολατούχο γάλα! Είναι πολύ απλό να φτιάξεις στο σπίτι ένα τοστ (γλυκό ή αλμυρό) και να το πάρεις μαζί σου. Επίσης ένα ποτήρι γάλα είναι πάντα απαραίτητο και θα σε κρατήσει μακριά απο πείνα και διάθεση για τσιμπολογήματα αργότερα μέσα στην ημέρα. Εάν το βρίσκεις δύσκολο να ξυπνήσεις νωρίτερα για να ετοιμάσεις πρωινό πάρε απο το δρόμο ένα κουλούρι σουσαμένιο κι ένα φρεσκοστιμμένο χυμό φρούτων ή γάλα.
  2. Μην παραλείπεις γεύματα. Μην αφήνεις το στομάχι σου άδειο περισσότερο απο 4 ώρες. Οργάνωσε το πρόγραμμά σου έτσι ώστε να τρώς 3 γεύματα (πρωινό, γεύμα και δείπνο) αλλά και 2-3 σνακ/μικρογεύματα μέσα στην ημέρα, είτε βρίσκεσαι σπίτι είτε έξω. 
  3. Οργάνωσε την κουζίνα σου. Ακριβώς όπως το υπόλοιπο σπίτι έχει τα απαραίτητα (ντουλάπα, γραφείο, τηλεόραση, ψυγείο κλπ) έτσι και η κουζίνα σου καλό είναι να περιλαμβάνει κάποια βασικά για να κάνεις τη ζωή σου ευκολότερη με το φαγητό. Έτσι, φρόντισε να έχεις ένα φουρνάκι με 2 εστίες, ένα αντικολλητικό τηγάνι, μια δυο κατσαρόλες, ένα ταψί, ένα μπλέντερ ή επεξεργαστή τροφίμων που κόβει και πολτοποιεί. Μια τοστιέρα φαίνεται να είναι επίσης απαραίτητη, όπως και σπάτουλες και κουτάλες για χρήση μέσα στα μαγειρικά σκεύη.
  4. Πήγαινε για ψώνια! Κι αφού έχεις οργανώσει την κουζίνα σου τώρα χρειάζεσαι τρόφιμα! Καθιέρωσε μια ημέρα μέσα στην εβδομάδα που θα πηγαίνεις super market ή σε μανάβη-μπακάλη και θα προμηθεύεσαι φρούτα, λαχανικά, γαλακτοκομικά, αβγά και υγιεινά σνακ που μπορείς να έχεις στο ντουλάπι για ώρα ανάγκης (ξηροί καρποί, μέλι, παξιμάδια, κριτσίνια κλπ). Επίσης μια δυο κονσέρβες με ψάρι, ντοματοχυμοί, ζυμαρικά, όσπρια και δημητριακά (πχ νιφάδες βρώμης) είναι τρόφιμα που δε χαλάνε και μπορούν να αποτελέσουν μια γρήγορη λύση για απλά γεύματα.
  5. Delivery? Όχι ευχαριστώ... Η εύκολη λύση όταν δεν έχεις χρόνο. Αν κάτσεις και το καλοσκεφτείς μέχρι να φτάσει το έτοιμο φαγητό απο το fast food εσύ θα έχεις φτιάξει μια ομελέτα ή θα έχεις ετοιμάσει ένα σάντουιτς ή θα έχεις κόψει μια σαλάτα. Κι ενώ το burger, το club sandwich, η γίγας πίτσα με απ όλα θα σε γεμίσουν με πολλές θερμίδες και κακά λιπαρά απειλώντας την υγεία κι επιβαρύνοντας τον οργανισμό σου, το γρήγορο γεύμα που θα έχεις επιμεληθεί εσύ θα είναι σε πολλά επίπεδα καλύτερο. Άσε που θα κάνεις κι οικονομία!
  6. Προσοχή στον καφέ. H φοιτητική ζωή έχει γίνει συνώνυμο με τη μεγάλη κατανάλωση καφέ, ειδικά στην εξεταστική περίοδο. Ένας ή δυο καφέδες μέσα στην ημέρα δεν αποτελούν πρόβλημα, εφόσον είναι κλασικοί καφέδες κι όχι τα ροφήματα-υπερπαραγωγή με σιρόπι, σαντιγύ, σοκολάτα κλπ. Η επιπλέον ποσότητα καφεϊνης όχι μόνο δε θα σε βοηθήσει αλλά θα σου δημιουργήσει νευρικότητα, ανησυχία, αυπνία και θα σου μειώσει την όρεξη για θρεπτικό φαγητό.
  7. Μην το παρακάνεις με το αλκοόλ.  Όταν θα βγούμε λογικό είναι να πιούμε ένα ποτό, όλοι το έχουμε κάνει ως φοιτητές. Όμως μην ξεχνάς ότι το αλκοόλ έχει πολλές θερμίδες, οπότε πίνοντας συχνά και μεγάλες ποσότητες αφενός θα αυξήσεις το βάρος σου αφετέρου διατρέχεις υψηλό κίνδυνο να αφυδατωθείς ή/και να έχεις σοβαρές στομαχικές ενοχλήσεις. Γι αυτό μην πίνεις ποτέ νηστικός και ενδιάμεσα φρόντισε να εναλλάσεις το ποτό με νερό.
  8. Ενυδάτωσου! Η έλλειψη νερού μπορεί να έχει ήπιες έως και σοβαρές επιπτώσεις στον οργανισμό σου. Έχε πάντοτε μαζί σου ένα θερμός με δροσερό νερό κι έχε το νού σου να πίνεις νερό καθ όλη τη διάρκεια της ημέρας κι όχι μόνο όταν βρίσκεσαι σπίτι,
  9. Όχι στις ακραίες δίαιτες. Μη μπαίνεις στον πειρασμό να ακολουθήσεις μια μαγική δίαιτα ή μια διατροφή που αποκλείει ολόκληρες ομάδες τροφίμων, επειδή απλά το προτείνει κάποιος διάσημος ή ο οποιοσδήποτε δεν έχει κατάρτιση, πτυχίο κι άδεια άσκησης επαγγέλματος στη διατροφή. Εάν νομίζεις ότι πρέπει να χάσεις κιλά ή έχεις απορία για κάποια δίαιτα ή ειδική διατροφή απευθύνσου σε έναν πιστοποιημένο διατροφολόγο-διαιτολόγο.
  10. Άσκηση κι επαρκής ύπνος. Μπορείς άνετα να παραμείνεις δραστήριος και ως φοιτητής. Περπάτησε, κάνε ποδήλατο, ξεκίνα μια νέα αθλητική δραστηριότητα. Αλλά μην παραλείπεις να ξεκουράζεσαι και να κοιμάσαι τουλάχιστον 7 ώρες την ημέρα, έτσι ώστε η ενεργητικότητα και η διάθεσή σου να βρίσκονται πάντα ψηλά. 


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc




Κυριακή 21 Ιουνίου 2020

Τα αντιοξειδωτικά στη διατροφή μας:γιατί είναι τόσο απαραίτητα;

Τι είναι τα αντιοξειδωτικά;

Είναι κάποιες ουσίες που προστίθενται στα τρόφιμα είτε υπάρχουν φυσικά σε αυτά και (όπως δηλώνει η ονομασία τους) παρεμποδίζουν την οξείδωση. 

Γιατί είναι πολύτιμα;

Στον οργανισμό μας σχηματίζονται κάποια συστατικά (οι ελεύθερες ρίζες) ως αποτέλεσμα της αντίδρασης συγκεκριμένων ουσιών με το οξυγόνο. Όταν οι ελεύθερες ρίζες που παράγονται είναι περισσότερες απο αυτές που μπορεί να καταπολεμήσει ο οργανισμός, τότε προκαλείται το λεγόμενο οξειδωτικό στρες. Το οξειδωτικό στρες είναι υπεύθυνο, σύμφωνα με πολλές μελέτες, για τη γήρανση αλλά και για πλήθος ασθενειών, όπως είναι ο καρκίνος, ο διαβήτης, η αρθρίτιδα, διάφορα νευρολογικά αλλά κι αυτοάνοσα νοσήματα.

Οπότε η πρόσληψη αντιοξειδωτικών μέσω της διατροφής, μας προστατεύει σε μεγάλο βαθμό απο την οξείδωση και μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης εκφυλιστικών νοσημάτων. 

Εκτός απο τον οργανισμό μας, οξείδωση συμβαίνει και στα τρόφιμα, γεγονός που μειώνει το χρόνο συντήρησης τους, οπότε παρατηρείται γρήγορα αλλοίωση. Έτσι, αντιοξειδωτικές ουσίες προστίθενται συχνά σε διάφορα τρόφιμα με στόχο να παρεμποδίσουν αυτή την ανεπιθύμητη αντίδραση και να παρατείνουν το χρόνο ζωής τους. 

Φυσικά ή συνθετικά αντιοξειδωτικά;

Τα αντιοξειδωτικά που υπάρχουν στα φυτά στη φυσική τους μορφή χωρίζονται σε τρείς κυρίως κατηγορίες: τις φαινολικές ενώσεις, τις βιταμίνες και τα καροτενοειδή. Οι φαινολικές ενώσεις περιλαμβάνουν τις πολυφαινόλες, τις τανίνες και τα φλαβονοειδή. Παράλληλα με την αντιοξειδωτική τους δράση οι φαινολικές ενώσεις έχουν αντιμικροβιακές όσο και αντιμυκητιακές ιδιότητες. Απο την άλλη, οι πιο γνωστές αντιοξειδωτικές βιταμίνες είναι η C και η βιταμίνη E. Τέλος, τα καροτενοειδή εκτός απο αντιοξειδωτικές ιδιότητες χρησιμοποιούνται για να δώσουν και χρώμα στα τρόφιμα.  

Υπάρχουν και συνθετικά αντιοξειδωτικά, τα οποία έχουν ουσιαστικά το ρόλο του συντηρητικού οπότε οι καταναλωτές στέκονται πολλές φορές με δισταγμό απέναντί τους. Ωστόσο όλα τα συστατικά που προστίθενται στα τρόφιμα υπόκεινται κάτω απο αυστηρούς ελέγχους για να διαπιστωθεί ότι τηρούνται οι κανόνες που έχουν τεθεί. Όταν λοιπόν χρησιμοποιούνται στα τρόφιμα στις συνιστώμενες συγκεντρώσεις θεωρούνται γενικά ασφαλή για κατανάλωση και δε θέτουν σε κίνδυνο την υγεία.

Πού υπάρχουν τα περισσότερα αντιοξειδωτικά;

Πηγές φαινολικών ενώσεων: Ελαιόλαδο, άγρια χόρτα, ρόδι, μπρόκολο, σταφύλι και σταφίδες, τσάι, καφές, κόκκινο κρασί, κακάο

Τρόφιμα πλούσια σε βιταμίνες C και E: εσπεριδοειδή, πιπεριές, πατάτες, ντομάτα, φυτικά έλαια (ελαιόλαδο, ηλιέλαιο κ.α.), ξηροί καρποί, σπόροι, όσπρια

Πλούσιες πηγές καροτενοειδών: αβγό, κόκκινα και πορτοκαλί φρούτα και λαχανικά (καρότο, κολοκύθα, γλυκοπατάτα, πιπεριές, καλαμπόκι κ.α.)


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία

Lourenco SC, et al. Antioxidants of Natural Plant Origins:From Sources to Food Industry Applications. Molecules 2019;24:4132

Franco R., et al. Antioxidants versus Food Antioxidant Additives and Food Preservatives. Antioxidants 2019;8:542

Aune D., et al. Dietary intake and blood concentrations of antioxidants and the risk of cardiovascular disease, total cancer, and all-cause mortality:a systematic review and dose-response meta-analysis of prospective studies. Am J Clin Nutr 2018;108:1069-1091

Carlsen MH., et al. The total antioxidant content of more than 3100 food, beverages, spices, herbs and supplements used worldwide. Nutrition Journal 2010;9:3



    


Σάββατο 13 Απριλίου 2019

Τελικά ο καφές κάνει καλό ή κακό;

Ένα μεγάλο ποσοστό των ανθρώπων παγκοσμίως ξεκινά (και συνεχίζει) την ημέρα του μ ένα φλιτζάνι καφέ. Ο καφές παίζει σημαντικό ρόλο στις κοινωνίες μας εδώ και τουλάχιστον μια χιλιετία.Ο μέσος όρος κατανάλωσης καφέ είναι 5.1 κιλά/χρόνο τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Αμερική. 

Παρόλο που ο καφές είναι τόσο δημοφιλής ένα μεγάλο μέρος ακόμα κι όσων τον καταναλώνουν θεωρεί ότι δεν μας προσφέρει τίποτα πέρα απο τη γευστική ικανοποίηση. Αυτό οφείλεται κυρίως στην υψηλή περιεκτικότητα του καφέ σε καφεϊνη, μια διεγερτική ουσία. Έτσι το συγκεκριμένο ρόφημα έχει κατηγορηθεί κατά καιρούς για διάφορα προβλήματα τα οποία προκαλεί. Τα σύγχρονα δεδομένα υποστηρίζουν πάντως μια διαφορετική πραγματικότητα.

Σύσταση καφέ

O καφές είναι ένα μίγμα απο 1000 περίπου βιοενεργές ουσίες! Το πιο γνωστό αλλά και δραστικό συστατικό του καφέ είναι η καφεϊνη, όμως στους κόκκους καφέ περιέχεται και σημαντική ποσότητα αντιοξειδωτικών. Επιπλέον στον καφέ, ανάλογα την ποικιλία την επεξεργασία και την αποθήκευσή του υπάρχουν ποσότητες υδατανθράκων, πρωτεϊνών, φυτικών ινών, βιταμινών και κάποιων μετάλλων. 

Καφές και υγεία

Οι επιδράσεις του καφέ στην υγεία έχουν μελετηθεί εκτενώς κι υπάρχουν πάρα πολλές μελέτες, κυρίως επιδημιολογικές (μελέτες παρατήρησης). 
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι ο καφές έχει πολλές κι ευεργετικές επιδράσεις στην υγεία. 
Πιο συγκεκριμένα, η κατανάλωση καφέ σχετίζεται με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης διαφόρων μορφών καρκίνου (καρκίνος προστάτη, ενδομητρίου, μελάνωμα, δέρματος γενικότερα, ήπατος κ.α.). Επίσης όσοι καταναλώνουν τακτικά καφέ εμφανίζουν μικρότερο κίνδυνο θνησιμότητας απο οποιαδήποτε αιτία. 
Επιπλέον ο καφές προστατεύει απο παθήσεις του ήπατος και των νεφρών
Ο καφές έχει ωφέλιμες επιδράσεις και στο καρδιαγγειακό σύστημα, καθώς έχει συσχετισθεί με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2, μεταβολικού συνδρόμου και εγκεφαλικού επεισοδίου. Μια σημαντική επισήμανση είναι ότι καφές έχει πολλές θετικές επιδράσεις στην εγκεφαλική λειτουργία. Έχει φανεί απο σχετικές μελέτες ότι αυξάνει την εγρήγορση και τη συγκέντρωση, βελτιώνει τη διάθεση κι απομακρύνει τα συμπτώματα κατάθλιψης. 
Τέλος, κάποιες μελέτες δείχνουν ότι ενδεχομένως ο καφές να έχει θετική δράση σε εκφυλιστικές ασθένειες του νευρικού συστήματος, όπως είναι η νόσος Parkinson και η νόσος Alzheimer.

Ποιά ποσότητα είναι ιδανική

H ποσότητα εκείνη που έχει τα περισσότερα οφέλη χωρίς παρενέργειες είναι μια πρόσληψη καφεϊνης της τάξης των 300-400mg/ημέρα. Αυτό μεταφράζεται σε 2-3 περίπου φλιτζάνια καφέ ημερησίως, ανάλογα το είδος του καφέ και την περιεκτικότητά του σε καφεϊνη. 

Υπάρχουν παρενέργειες απο την κατανάλωση καφέ

Η υπερβολική πρόσληψη καφεϊνης (>400mg/ημέρα) συνδέεται με άγχος, υπερένταση, νευρικότητα, αϋπνία και πονοκέφαλο. Παρόμοια συμπτώματα εμφανίζουν κι όσοι διακόπτουν τον καφέ για κάποιο διάστημα, όμως τα συμπτώματα αυτά είναι ήπια και παροδικά. 

Η καφεϊνη προκαλεί δέσμευση κάποιας ποσότητας ασβεστίου στο έντερο, οπότε σε άτομα με οστεοπενία θα πρέπει να δίνεται προσοχή σε αυτή την αλληλεπίδραση.

Θα πρέπει να τονισθεί επίσης ότι ορισμένα άτομα είναι πιο ευαίσθητα στην καφεϊνη κι επηρεάζονται ευκολότερα και πιο άμεσα απο την κατανάλωση καφέ. Υπάρχουν ενδείξεις ότι αυτή η διαφορετική αντίδραση στον καφέ μπορεί να έχει γενετική βάση.


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Βιβλιογραφία

Bae JH., et al. Coffee and health. Integr Med Res 2014;3:189-191

Nieber K. The impact of Coffee on Health. Planta Med 2017;83:1256-1263

Poole R., et al. Coffee consumption and health:umbrella review of meta-analyses of multiple health outcomes. BMJ 2017;359:j5024

Freedman ND., et al. Association of Coffee Drinking with Total and Cause-Specific Mortality.N Engl J Med 2012;366(20):1891-1904

Yenisetti SC, et al. Beneficial Role of Coffee and Caffeine in Neurodegenerative Diseases: A Minireview. AIMS Public Health 2016;3(2):407-422 







Παρασκευή 7 Σεπτεμβρίου 2018

Καφεϊνη και άσκηση

Η καφεΐνη είναι μια απο τις ουσίες με αποδεδειγμένη εργογόνο δράση κι έχει μελετηθεί εκτενώς τις τελευταίες δεκαετίες. Μάλιστα λόγω αυτής της ιδιότητας βρίσκονταν για αρκετά χρόνια στη λίστα με τις απαγορευμένες ουσίες της WADA (παγκόσμιος οργανισμός για την καταπολέμηση του ντόπινγκ) αφού ποσότητες >12mg καφείνης στα ούρα θεωρούνταν ως "ντοπάρισμα". Πώς όμως δρα η καφεΐνη κι αυξάνει την αθλητική απόδοση; Έχει την ίδια δράση σε όλα τα αγωνίσματα; Και ποιά είναι η ποσότητα που πρέπει να καταναλώσει ένας αθλητής για να δει αποτελέσματα; 

Δράσεις της καφεΐνης

Σύμφωνα με σχετικές μελέτες η καφεΐνη ενισχύει την αθλητική απόδοση μέσω 5 μηχανισμών:

  1. Αυξάνει τη λιπόλυση (μέσω ενός ενζύμου)-οδηγεί δηλαδή σε αυξημένη οξείδωση λιπαρών οξέων, διατηρώντας έτσι σταθερά τα αποθέματα γλυκογόνου
  2. Μειώνει την αγγειοδιαστολή κι έτσι ελαττώνεται η αιματική ροή στον εγκέφαλο και στον καρδιακό μυ
  3. Ενισχύει την αποκατάσταση των αποθηκών γλυκογόνου μετά την άσκηση. Η κατανάλωση καφεΐνης μετά την άσκηση (ταυτόχρονα με υδατάνθρακες) αυξάνει το ρυθμό επανασύνθεσης γλυκογόνου σε καλά προπονημένους αθλητές.
  4. Συμβάλλει στην απελευθέρωση του ασβεστίου που βρίσκεται μέσα στα κύτταρα, κι έτσι μπορεί να αυξήσει τη μυϊκή δύναμη
  5. Μειώνει την κόπωση ενώ παράλληλα αυξάνει τη συγκέντρωση και την εγρήγορση
Οπότε βλέπουμε ότι η καφεΐνη δρα τόσο στο κεντρικό νευρικό σύστημα όσο και στους μύες.

Ποιοί αθλητές οφελούνται

Τα θετικά αποτελέσματα της καφεΐνης στην άσκηση έχουν παρατηρηθεί τόσο σε αερόβια όσο και σε αναερόβια αγωνίσματα. 

Οι αναφορές σχετικά με την ενίσχυση της αθλητικής απόδοσης μετά την κατανάλωση καφεϊνης σε αερόβια αθλήματα που διαρκούν πάνω απο 2 ώρες είναι τόσες πολλές και πλήρως τεκμηριωμένες ώστε δεν υπάρχει πια αμφιβολία γι αυτή τη δράση της ουσίας, τουλάχιστον μέχρι σήμερα...

Ωστόσο πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι η καφεΐνη εκτός απο τους αθλητές αντοχής βοηθά και τους αθλητές που ασχολούνται με αγωνίσματα δύναμης. Επίσης έχει φανεί ότι η κατανάλωση καφεΐνης βελτιώνει την απόδοση σε αγωνίσματα που απαιτούν άλματα (όπως είναι το μπάσκετ και το βόλει). Για να επιβεβαιωθούν όμως πλήρως τα θετικά αυτά αποτελέσματα χρειάζονται περαιτέρω μελέτες σε αυτά τα αθλήματα.

Ποιά είναι η συνιστώμενη ποσότητα

Η καφεΐνη έχει θετικά αποτελέσματα ακόμα και σε χαμηλότερες δόσεις απο αυτές που προτείνονταν παλαιότερα. Μια μέτρια ποσότητα της τάξης των 3-5mg/Kg σωματικού βάρους, δηλαδή 200mg καφεΐνης κατά μέσο όρο είναι αρκετή για να παρατηρήσει ένας αθλητής βελτίωση στην αθλητική του απόδοση. Ωστόσο οι προπονημένοι αθλητές ανταποκρίνονται καλύτερα στην κατανάλωση καφεΐνης.

Η ποσότητα της καφεΐνης που περιέχεται σε ένα φλιτζάνι καφέ ποικίλλει ανάλογα το είδος του καφέ. Για παράδειγμα ένας στιγμιαίος καφές περιέχει περίπου 80-100mg καφεΐνης, o καφές φίλτρου περίπου 100-120mg, ένας εσπρέσο περίπου 60mg ενώ ένας ελληνικός περίπου 40mg.  Το τσάι περιέχει λιγότερη καφεΐνη (περίπου 50mg ανά φλιτζάνι) ενώ σημαντικές ποσότητες περιέχονται και σε αθλητικά ποτά αλλά και στα γνωστά gel που χρησιμοποιούν οι αθλητές αντοχής.

Προσοχή: Μεγάλες ποσότητες καφεΐνης (πάνω απο 4-5 φλιτζάνια καφέ την ημέρα) μπορεί να οδηγήσουν σε εκνευρισμό, τρέμουλο και ταχυκαρδία. 


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Βιβλιογραφία:

Grgic J., Trexler E.T., et al. Effects of caffeine intake on muscle strength and power:a systematic review and meta-analysis. Journal of the International Society of Sports Nutrition.2018;15:11

Pesta DH., Angadi SS., et al. The effects of caffeine, nicotine, ethanol and tetrahydrocannabinol on exercise performance. Nutrition and Metabolism 2013;10:71

Spriet LL. Exercise and Sports Performance with Low Doses of Caffeine.Sports Med.2014;44(Suppl 2):S175-S184



 
 

Δευτέρα 26 Μαρτίου 2018

Ανάκληση καφέ γνωστής εταιρείας



Μέσω του συστήματος Έγκαιρης Προειδοποίησης για τα Τρόφιμα και τις Ζωοτροφές ο ΕΦΕΤ ενημερώθηκε για τη διακίνηση καφέ του οποίου κάποιες συσκευασίες είναι ελαττωματικές. 

Πρόκειται για καφέ της γνωστής Ιταλικής εταιρείας Illycaffe S.p.A.. Σε ορισμένες συσκευασίες των 250 gr λείπει η βαλβίδα εκτόνωσης πίεσης απο το κάτω μέρος της συσκευασίας. 

Δείτε λεπτομέρειες στο σχετικό δελτίο τύπου εδώ