Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Ψυχολογία. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Ψυχολογία. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Κυριακή 10 Οκτωβρίου 2021

Ορθορεξία: όταν η υγιεινή διατροφή γίνεται εμμονή...

Η ορθορεξία ανήκει στις διατροφικές διαταραχές, όπως και η ψυχογενής ανορεξία, η βουλιμία και η συναισθηματική υπερφαγία. Σχετικά πρόσφατα αναγνωρίστηκε ως διαταραχή, μόλις το 1997, ενώ τα διαγνωστικά κριτήρια προσδιορίστηκαν λίγα χρόνια αργότερα, το 2004. 

Το όνομά της προέρχεται απο τη σύνθεση των ελληνικών λέξεων "ορθός" και  "όρεξη" και περιγράφει ουσιαστικά τα άτομα που έχουν μια έντονη προσήλωση σε μια υγιεινή διατροφή, η οποία τους προκαλεί προβλήματα υγείας.

Χαρακτηριστικά της διαταραχής

Η ορθορεξία δε θα πρέπει να συγχέεται με την υγιεινή διατροφή, ως επιλογή για την προαγωγή και πρόληψη προβλημάτων υγείας. Υπάρχουν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά γνωρίσματα, απο τα οποία ένας ειδικός μπορεί να υποψιαστεί και να διακρίνει εάν κάποιος εμφανίζει ορθορεξία. 

Ειδικότερα, το άτομο που πάσχει απο ορθορεξία:

  • ξοδεύει πολύ χρόνο για τη διατροφή του
  • προγραμματίζει πολλές ημέρες πριν τα γεύματα του 
  • κατηγοριοποιεί τα τρόφιμα σε "υγιεινά-κατάλληλα" (συνήθως είναι τρόφιμα και φαγητά χωρίς ζάχαρη & λιπαρά, βιολογικά τρόφιμα κλπ) και  "ανθυγιεινά-επικίνδυνα" (βιομηχανοποιημένα τρόφιμα κυρίως)
  • καταναλώνει μόνο σπιτικό φαγητό και σχεδόν ποτέ δεν τρώει σε εστιατόριο, επειδή αμφισβητεί έντονα την ποιότητα των γευμάτων
  • δεν απολαμβάνει το φαγητό καθώς αγωνιά υπέρμετρα για το αν αυτό είναι υγιεινό
  • αν κι όταν τύχει να ξεφύγει απο τη συνήθη διατροφή του νιώθει μεγάλες ενοχές και τύψεις
Επιπλέον, τα άτομα που εμφανίζουν τη διαταραχή κρίνουν αυστηρά όσους δε συμμορφώνονται με τη δική τους αντίληψη για το φαγητό, πιστεύουν ότι συγκεκριμένα τρόφιμα μπορούν να θεραπεύσουν νοσήματα ενώ η αυτοεκτίμησή τους επηρεάζεται σχεδόν αποκλειστικά απο το αν τρέφονται υγιεινά ή όχι.  

Συνέπειες της ορθορεξίας

Το άτομο που πάσχει απο ορθορεξία κινδυνεύει να εμφανίσει διατροφικές ελλείψεις και υποσιτισμό-όσο περισσότερα τρόφιμα αποκλείει απο τη διατροφή του (επειδή τα θεωρεί ανθυγιεινά) τόσο ο κίνδυνος αυτός μεγαλώνει. 

Επίσης η ορθορεξία μπορεί να προκαλέσει ενδοκρινολογικές διαταραχές (οστεοπόρωση, διαταραχές του κύκλου στις γυναίκες, ηλεκτρολυτικές ανισορροπίες κα). Τέλος, η διαταραχή μπορεί να αποτελέσει το πρώτο βήμα για την εμφάνιση ψυχογενούς ανορεξίας. 

Προφανώς η ορθορεξία έχει ήπιες έως και σοβαρές ψυχολογικές επιπτώσεις, ενώ δυνητικά μπορεί να ευθύνεται για την κοινωνική απομόνωση αλλά και για συμπτώματα κατάθλιψης. 

Διαχείριση της ορθορεξίας

Η ορθορεξία είναι προτιμότερο να προλαμβάνεται παρά να θεραπεύεται. Θα πρέπει ο ειδικός της ψυχικής υγείας και ο διατροφολόγος να εξηγούν στο άτομο που βρίσκεται σε αυξημένο κίνδυνο για εμφάνιση της διαταραχής ότι η υγεία δεν εξαρτάται αποκλειστικά απο μια αυστηρά επιλεγμένη υγιεινή διατροφή. Επίσης, ότι δεν είναι απαραίτητο να καταναλώνει κανείς αποκλειστικά και μόνο συγκεκριμένα τρόφιμα για να είναι υγιής. Σκοπός είναι π πάσχων να πειστεί ούτως ώστε η διατροφή του να περιλαμβάνει ποικιλία τροφίμων κα φαγητών. 

Επιπλέον, η έγκυρη ενημέρωση σχετικά με την εφαρμογή ακατάλληλων προγραμμάτων διατροφής, την κατανάλωση επικίνδυνων για την υγεία σκευασμάτων που προωθούνται απο εμπόρους που δεν έχουν καμία επιστημονική κατάρτιση θα πρέπει να αποτελέσει μέριμνα και της πολιτείας. 

Όταν η διαταραχή έχει εμφανιστεί τότε θα χρειαστεί ψυχοθεραπευτική παρέμβαση σε συνεργασία με τη διατροφική εκπαίδευση ώστε το άτομο να αποκτήσει υγιή σχέση με το φαγητό. 


Αθανασία Κακλαμάνου

Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία

Kalra S., et al. Orthorexia nervosa. Recent Advances in Endocrinology 2020;70 (7)

Scarff JR. Orthorexia Nervosa:An Obsession With Health Eating. Fed Pract 2017;34(6):36-39

Strahler J., et al. Orthorexia nervosa: A behavioral complex or o psychological condition? Journal of Behavioral Addictions 2018;7(4):1143-1156  


 


Πέμπτη 24 Οκτωβρίου 2019

Η ψυχολογία του παχύσαρκου παιδιού

Με δεδομένη την αυξημένη επίπτωση της παιδικής παχυσαρκίας σε παγκόσμιο επίπεδο και τις αρνητικές επιπτώσεις στο σώμα των παιδιών ειδικό ενδιαφέρον έχουν και οι ψυχολογικές συνέπειες. Τα στοιχεία μελετών επιβεβαιώνουν τη στενή σχέση μεταξύ παιδικής παχυσαρκίας και ψυχιατρικών διαταραχών. 

Είναι άμεση ανάγκη να αντιμετωπιστούν άμεσα αυτά τα προβλήματα καθώς ενώ οι συνέπειες στο σώμα μπορεί να αντιμετωπιστούν επιτυχώς, εντούτοις οι επιπτώσεις οι ψυχολογικές συνοδεύουν το παιδί για πολλά χρόνια και το ακολουθούν και στην ενήλικη ζωή. 

Πώς νιώθει λοιπόν ένα παχύσαρκο παιδί; Τί συναισθήματα βιώνει;

Κατάθλιψη

Το παιδί που έχει επιπλέον κιλά στο σώμα του παρουσιάζει έντονα συμπτώματα κατάθλιψης με κακή διάθεση και χαμηλή αυτοεκτίμηση. Αντιστρόφως, χαρακτηριστικά της κατάθλιψης όπως η αυξημένη όρεξη και η υπερφαγία ταυτόχρονα με την αδράνεια (συνέπεια ελλιπούς δραστηριότητας) αυξάνουν τις πιθανότητες αύξησης βάρους κι εμφάνισης παχυσαρκίας στο παιδί και στον έφηβο. Τα συμπτώματα αυτά εμφανίζονται πιο έντονα όσο αυξάνεται ο βαθμός της παχυσαρκίας του παιδιού.

Ανησυχία και χαμηλή αυτοπεποίθηση

Τα παχύσαρκα παιδιά έχουν έντονη δυσαρέσκεια για την εικόνα σώματος κι αυτή η δυσαρέσκεια αυξάνεται όσο μεγαλώνει το παιδί ενώ είναι συχνότερη στα κορίτσια σε σχέση με τα αγόρια. Ως αποτέλεσμα της αρνητικής εικόνας που έχει για το σώμα του, το παιδί έχει χαμηλή αυτοπεποίθηση, δεν παίρνει πρωτοβουλίες και νιώθει ότι δεν αξίζει να προσπαθήσει για κάτι. Γενικότερα αισθάνεται μειονεκτικά έναντι των συνομηλίκων του με φυσιολογικό βάρος. Έτσι, δεν εκτίθεται συχνά και νιώθει μεγαλύτερη ασφάλεια όταν είναι μόνο του-γι αυτό και πολλά παιδάκια με επιπλέον κιλά απομονώνονται  παίρνοντας αποστάσεις από τους υπόλοιπους, είτε βρίσκονται στο σχολείο είτε σε διάφορες κοινωνικές εκδηλώσεις. 

Κοινωνικό στίγμα

Ακόμα και σήμερα, με την τόση ενημέρωση, το παιδί με επιπλέον κιλά θεωρείται ότι έχει προβλήματα νοητικά, ότι είναι τεμπέλικο και δε γυμνάζεται, ότι τρώει υπερβολικά και ανθυγιεινά κ.α., οπότε γίνεται αντικείμενο έντονης κριτικής. Τα πειράγματα και η επιθετική συμπεριφορά (ο λεγόμενος σχολικός εκφοβισμός-bullying) συναντώνται σε καθημερινή βάση. Μελέτες δείχνουν ότι τα παιδιά ηλικίας 6-13 ετών είναι 4 εώς και 8 φορές πιο πιθανό να βιώνουν σχολικό εκφοβισμό, σε σχέση με παιδιά φυσιολογικού βάρους. 
Φυσικά, τα αρνητικά σχόλια για το βάρος του παιδιού απο το οικογενειακό και το συγγενικό περιβάλλον επιδεινώνουν το πρόβλημα. Αποτέλεσμα είναι το παιδί να παρουσιάζει χαμηλή επίδοση στα μαθήματα, να μη συμμετέχει ενεργά σε κοινωνικές εκδηλώσεις, να παρουσιάζει απροθυμία για παιχνίδι-αθλητικές δραστηριότητες και να εντείνονται τελικά τα συμπτώματα κατάθλιψης. 

Διατροφικές διαταραχές

Η αυξημένη δυσαρέσκεια για το σώμα οδηγεί πολλές φορές το παιδί να καταφεύγει σε ακραίες διατροφικές συμπεριφορές. Σύμφωνα με σχετικές έρευνες παχύσαρκα κορίτσια  σε ποσοστό 25% έχει βρεθεί να χρησιμοποιούν συμπεριφορές ελέγχου του βάρους σχετικές με ανορεξία, βουλιμία κ.α διατροφικές διαταραχές (πρόκληση εμετού, χρήση χαπιών, πλήρης νηστεία, έντονη άσκηση κ.α.). Η πιθανότητα εμφάνισης διατροφικών διαταραχών είναι μεγαλύτερη στα κορίτσια κι αυξάνεται δραματικά στην περίοδο της εφηβείας. 



Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, Msc


Βιβλιογραφία

Rankin J., Matthews L., et al. Psychological consequences of childhood obesity:psychiatric comorbidity and prevention. Adolescent Health, Medicine and Therapeutics 2016;7:125-146

Kalarchian M., Marcus M. Psychiatric comorbidity of childhood obesity. International Review of Phychiatry 2012;24(3):241-246

Sagar R., Gupta T. Psychological Aspects of Obesity in Children and Adolescents. Indian J Pediatr 2018;85(7):554-559








Τρίτη 24 Σεπτεμβρίου 2019

Αυτή είναι η διατροφή που μας φτιάχνει τη διάθεση!

Έχετε ποτέ αναρωτηθεί ποιές διατροφικές συνήθειες αλλά και ποιά συγκεκριμένα τρόφιμα μπορούν να μας βοηθήσουν να νιώσουμε καλύτερα και με περισσότερη ενέργεια; Γιατί ενώ ξέρουμε ότι όταν νιώθουμε άσχημα (συχνά) αναζητούμε κάποιο γλυκό, ωστόσο όταν το φάμε λίγο μετά ξανανιώθουμε κακοδιάθετοι. Ποιές είναι λοιπόν εκείνες οι τροφές που θα μας κρατήσουν ευδιάθετους όλη την ημέρα;

Οι επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι εκτός απο συγκεκριμένα φαγητά υπάρχουν και ορισμένες διατροφικές συνήθειες γενικότερα που επηρεάζουν θετικά τη διάθεσή μας. 

Τρώτε τακτικά γεύματα

Όταν το ζάχαρο στο αίμα πέφτει τότε αισθανόμαστε κουρασμένοι, ευερέθιστοι και κακοδιάθετοι. Τρώγοντας 3-4 μικρότερα γεύματα μέσα στην ημέρα αντί για 1-2 μεγάλα κι επιλέγοντας τρόφιμα που απελευθερώνουν σταδιακά το ζάχαρο στο αίμα, θα σας κρατήσουν περισσότερη ώρα ενεργούς και με καλή διάθεση. 
Προτιμήστε σύνθετους υδατάνθρακες όπως είναι τα ζυμαρικά, το ψωμί και το ρύζι ολικής άλεσης, η βρώμη.
Αποφύγετε τρόφιμα που ανεβάζουν και κατεβάζουν το ζάχαρο απότομα (γλυκά, μπισκότα και τσίπς, αναψυκτικά, αλκοόλ). 

Μείνετε ενυδατωμένοι

Η έλλειψη νερού μπορεί να κάνει δύσκολη τη συγκέντρωση και την καθαρή σκέψη. Επίσης αυξάνει την πιθανότητα για εμφάνιση δυσκοιλιότητας-άλλος ένας λόγος για κακή διάθεση. Το νερό είναι η καλύτερη επιλογή, ωστόσο μπορείτε να καταναλώνετε κι άλλα υγρά όπως είναι το γάλα, το τσάι, ο καφές, τα smoothie (με προσοχή όσον αφορά την περιεκτικότητά τους σε  καφεϊνη και ζάχαρη). Μεγάλες ποσότητες νερού περιέχουν επίσης τα φρούτα και τα λαχανικά. 

Προσέξτε την υγεία του εντέρου σας

Η διάθεσή μας επηρεάζεται απο την κατάσταση του εντέρου μας, κι όταν αυτό υπολειτουργεί ή υπερλειτουργεί αυτό αντανακλάται έντονα στην ψυχολογία μας. Για ένα υγιές πεπτικό σύστημα καταναλώστε αρκετές φυτικές ίνες, υγρά και ασκηθείτε τακτικά. 
Προτιμήστε τροφές όπως είναι τα φρούτα, τα λαχανικά, τα όσπρια, το γιαούρτι και άλλες τροφές που περιέχουν προβιοτικά (όπως π.χ. το ψωμί με προζύμι). 

Καταναλώστε πρωτεϊνη τακτικά

Τρώγοντας πρωτεϊνη σε κάθε γεύμα παρέχετε στον εγκέφαλο την αναγκαία ποσότητα σε ντοπαμίνη και νορεπινεφρίνη, ουσίες που βελτιώνουν τη διάθεση και μας εφοδιάζουν με ενέργεια για αρκετή ώρα μετά το φαγητό.  
Προτιμήστε άπαχη πρωτεϊνη. Θα τη βρείτε στο κοτόπουλο, στο ψάρι, στα όσπρια, στα αβγά.
Αποφύγετε τρόφιμα πλούσια σε πρωτείνη και κορεσμένα λιπαρά (κόκκινο κρέας, τυριά πλούσια σε λίπος, αλλαντικά). 

Επιλέξτε τα σωστά λιπαρά

Για την ομαλή λειτουργία του εγκεφάλου, εκτός απο πρωτεϊνη, είναι αναγκαία και τα απαραίτητα λιπαρά οξέα, τα λεγόμενα ω 3 λιπαρά. Άρα αντί να αποφεύγουμε όλα τα λιπαρά μπορούμε να επιλέξουμε τα "καλά" λιπαρά που συμβάλλουν τόσο στη σωματική όσο και στην ψυχολογική μας υγεία. 
Προτιμήστε μονοακόρεστα και πολυακόρεστα λιπαρά που θα βρείτε στα ψάρια, στους ξηρούς καρπούς, στο ελαιόλαδο και στο αβοκάντο. 
Αποφύγετε τα κορεσμένα και τα trans λιπαρά (έτοιμα τυποποιημένα γλυκίσματα και σνάκ, τηγανιτά τρόφιμα, πλήρη γαλακτοκομικά, αλλαντικά πλούσια σε λίπος κ.α.)


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc













Πέμπτη 1 Αυγούστου 2019

Επεισοδιακή υπερφαγία : τι είναι και πώς αντιμετωπίζεται;

Η επεισοδιακή υπερφαγία (ή αδηφαγική υπερφαγία) σχετικά πρόσφατα αναγνωρίστηκε ως ξεχωριστή και διακριτή διατροφική διαταραχή-αφού έχει διαφορετικά διαγνωστικά κριτήρια σε σχέση με τις άλλες διαταραχές πρόσληψης τροφής (π.χ. βουλιμία). Είναι η πιο συνηθισμένη διατροφική διαταραχή κι επηρεάζει τόσο την ποιότητα ζωής όσο και την ψυχολογία του ατόμου που πάσχει. Εμφανίζεται συχνότερα σε γυναίκες και σε νεαρούς ενήλικες, αλλά μπορεί να εμφανιστεί και στην εφηβεία.

Πώς θα την αναγνωρίσετε...

Η αδηφαγική υπερφαγία χαρακτηρίζεται απο συχνά κι επαναλαμβανόμενα επεισόδια ανεξέλεγκτης και παρορμητικής υπερφαγίας κάτω από ψυχολογική πίεση. Τα επεισόδια αυτά συμβαίνουν τουλάχιστον 1-2 φορές/εβδομάδα για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των 3 μηνών και διαρκούν λιγότερο από 2 ώρες κάθε φορά. 

Στην επεισοδιακή υπερφαγία:
  • το άτομο δε μπορεί να σταματήσει να τρώει, ούτε και να ελέγξει το τί τρώει
  • καταναλώνει μεγάλες ποσότητες τροφής πολύ γρήγορα
  • συνεχίζει να τρώει ακόμα κι όταν δεν πεινάει ή κι όταν νιώθει χορτάτος
  • κρύβει φαγητό ή το αποθηκεύει, για να το φάει αργότερα (συνήθως μόνο του)
  • το άτομο τρώει συνεχώς κατά τη διάρκεια της ημέρας, χωρίς συγκεκριμένο πρόγραμμα γευμάτων
Συναισθηματικά το άτομο που πάσχει απο τη διαταραχή...
  1. Έχει άγχος και νιώθει ότι θα ανακουφιστεί μόνο τρώγοντας
  2. Αισθάνεται ντροπή για το γεγονός ότι έφαγε τόσο πολύ
  3. Παρόλο που τρώει μεγάλες ποσότητες δε νιώθει ποτέ ικανοποιημένο
  4. Αισθάνεται αηδία ή/και ενοχές μετά το επεισόδιο υπερφαγίας
  5. Νιώθει απελπισμένος που δε μπορεί να ελέγξει το βάρος του 
Η βασική διαφορά με τη βουλιμία είναι ότι στην επεισοδιακή υπερφαγία δεν έχουμε αντισταθμιστική συμπεριφορά για να αποφευχθούν οι συνέπειες του υπερβολικού φαγητού (δηλαδή το άτομο δεν κάνει εμετό, ούτε χρήση καθαρτικών μετά την υπερφαγία)

Αίτια-Συνέπειες 

Σε μεγάλο βαθμό τα ακριβή αίτια που οδηγούν στη διαταραχή είναι άγνωστα. Εκτιμάται ότι ένας συνδυασμός παραγόντων είναι υπαίτιοι για να οδηγηθεί κάποιος στην υπερφαγία. 
Έτσι, κάποιος μπορεί να οδηγηθεί στην υπερφαγία επειδή το κοινωνικό περιβάλλον προωθεί το αδύνατο σώμα ως επιτυχημένο και γενικά ως πρότυπο. Επιπλέον, όσοι γονείς χρησιμοποιούν το φαγητό ως ανταμοιβή ή ως τιμωρία, είναι δυνατό να οδηγήσουν τα παιδιά τους σε τέτοιες καταστάσεις αργότερα στη ζωή τους. Όσα παιδιά έχουν υποστεί βία (σε οποιαδήποτε μορφή) είναι επίσης ευάλωτα να αναπτύξουν υπερφαγία. 

Ένας απο τους βασικότερους παράγοντες που ευθύνονται για την εμφάνιση της διαταραχής είναι η κατάθλιψη, η οποία σχεδόν πάντα συνυπάρχει με την επεισοδιακή υπερφαγία. Ευάλωτοι είναι επίσης όσοι δε μπορούν να εκφράσουν εύκολα τα συναισθήματα τους, όσοι νιώθουν μοναξιά, εκείνοι που έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση κι όσοι αισθάνονται δυσαρέσκεια με την εικόνα σώματος τους. 

Η επεισοδιακή υπερφαγία οδηγεί σε ένα πλήθος προβλημάτων (συναισθηματικά, κοινωνικά, σωματικά). Το άτομο με τη διαταραχή μπορεί να υποφέρει απο άγχος κι έντονο στρες, αυπνία, αρνητικές σκέψεις.
Επιπλέον, η υπερφαγία (που συνυπάρχει σχεδόν πάντα με υπέρβαρο ή παχυσαρκία) αυξάνει τις πιθανότητες εμφάνισης διαβήτη, υπέρτασης ή/και καρδιαγγειακών νοσημάτων.

Πώς αντιμετωπίζεται 

Η επεισοδιακή υπερφαγία δεν είναι εύκολο να αντιμετωπιστεί όμως τελικά μπορεί να θεραπευθεί, εάν το άτομο που πάσχει ζητήσει βοήθεια και έχει την υποστήριξη των γύρω του. 

Η θεραπεία στοχεύει στο να μειωθούν τα επεισόδια υπερφαγίας, να διατηρηθεί ένα σταθερό βάρος και να ισορροπήσει η διάθεση του ατόμου. Αυτό επιτυγχάνεται με είτε με συμπεριφορική θεραπεία, είτε με τεχνικές ψυχοθεραπείας είτε με φάρμακα-τα καλύτερα αποτελέσματα έρχονται όταν συνδυάζονται οι τρείς μέθοδοι. 

Τελικά το άτομο μαθαίνει να έχει μια υγιή σχέση με το φαγητό, αποκτά καλύτερες διατροφικές συνήθειες και (το κυριότερο) μαθαίνει να διαχειρίζεται μα υγιή τρόπο τα συναισθήματά του. 



Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία

Amianto F., et al. Binge-eating disorder diagnosis and treatment:a recap in front of DSM-5. BMC Psychiatry 2015;15:70

Kimberly A., Binge-eating disorder in adults:A Suystemativ Review and Meta-analysiis, Ann Inter Med 2016;165(6):409-420

www. anasa.com.gr














Τρίτη 2 Ιουλίου 2019

Ψυχογενής βουλιμία:τα συμπτώματα και η αντιμετώπιση της

Η ψυχογενής βουλιμία είναι μια ψυχιατρική διαταραχή με δυνητικά σοβαρές επιπτώσεις. Εμφανίζεται κυρίως στις γυναίκες (90% των περιπτώσεων) σε νεαρές ηλικίες. Υπολογίζεται ότι 2-4% των γυναικών με διατροφικές διαταραχές έχουν βουλιμία ενώ το ποσοστό ψυχογενούς ανορεξίας είναι χαμηλότερο (0,5%-2%). 

Τι συμβαίνει στη βουλιμία;

Βασικό χαρακτηριστικό της βουλιμίας είναι η κατανάλωση μεγάλης ποσότητας φαγητού σε σύντομο χρονικό διάστημα. Πρακτικά, το άτομο "καταβροχθίζει" μια υπερβολική ποσότητα φαγητού (συνήθως τροφές πλούσιες σε θερμίδες) και τη στιγμή που συμβαίνει αυτό νιώθει ότι δε μπορεί να σταματήσει, η συμπεριφορά αυτή δηλαδή είναι ανεξέλεγκτη. Αμέσως μετά το φαγητό ακολουθούν "αντισταθμιστικές" συμπεριφορές, με συναισθήματα ενοχής και τύψεων. Δηλαδή το άτομο με βουλιμία προκαλεί εμετό, κάνει χρήση καθαρτικών και γυμνάζεται έντονα προκειμένου να αποφύγει την αύξηση βάρους.

Στις περισσότερες περιπτώσεις το βάρος του ατόμου παραμένει στα ίδια επίπεδα, ούτε δηλαδή χάνει βάρος ούτε και παίρνει κιλά.

Πότε ένα άτομο χαρακτηρίζεται βουλιμικό;

Όταν κάποιος παρουσιάζει επεισόδια ανεξέλεγκτης πρόσληψης τροφής κατά μέσο όρο 1 φορά/εβδομάδα τουλάχιστον για 3 μήνες και ταυτόχρονα υπάρχει έντονη δυσαρέσκεια για την εικόνα και το βάρος σώματος τότε το άτομο πιθανότατα πάσχει απο βουλιμία. 

Αν το άτομο παρουσιάζει τέτοιες συμπεριφορές για διάστημα περισσότερο απο 8-13 φορές/εβδομάδα η κατάσταση θεωρείται σοβαρή. 

Συμπτώματα-συνέπειες

Η ψυχογενής βουλιμία μπορεί να έχει πολύ σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία κι επηρεάζει πολύ τόσο την επαγγελματική όσο και την προσωπική ζωή του ατόμου που πάσχει. 

Οι συνήθεις επιπτώσεις είναι:
  • Διάβρωση του σμάλτου των δοντιών και ουλίτιδα (λόγω των επαναλαμβανόμενων εμετών)
  • Ελλείψεις σε βιταμίνες, μέταλλα κι ιχνοστοιχεία-ηλεκτρολυτικές διαταραχές
  • Οίδημα και υποπρωτεϊναιμία (λόγω κατάχρησης φαρμάκων)
  • Διόγκωση των παρωτίδων (απο τα αυξημένα γαστρικά υγρά λόγω εμετού)
  • Ουλές ή κάλους στα δάκτυλα των χεριών
  • Πιθανότητα γαστρορραγίας κατά των επεισοδίων υπερφαγίας
  • Φλεγμονή του οισοφάγου (λόγω των συχνών εμετών)  
  • Πεπτικά έλκη και δυσκοιλιότητα
Αντιμετώπιση

O οικογενειακός γιατρός παίζει σημαντικό ρόλο επειδή πρώτος εκείνος συνήθως αναγνωρίζει το πρόβλημα. Απο κει και πέρα εμπλέκονται πολλές ιατρικές ειδικότητες, μεταξύ των οποίων κυρίαρχο ρόλο διαδραματίζει ο ψυχίατρος. 

Ο πάσχων απο ψυχογενή βουλιμία θα πρέπει οπωσδήποτε να κάνει ψυχοθεραπεία, απο εξειδικευμένο θεραπευτή.Συνήθως συνυπάρχουν ψυχιατρικές διαταραχές με τη βουλιμία (κατάθλιψη, διπολική διαταραχή, κρίσεις πανικού κ.α.).

Επιπλέον τις περισσότερες φορές θα χρειαστεί και φαρμακευτική αγωγή για να αντιμετωπιστούν οι μακροχρόνιες συνέπειες στον οργανισμό.

Στη θεραπευτική αντιμετώπιση θα πρέπει να συμμετέχει όλη η οικογένεια και να υπάρχει δέσμευση και απο τις δύο πλευρές αλλά και υπομονή. 

Σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπιση της διατροφικής αυτής διαταραχής έχει και ο διατροφολόγος, ο οποίος θα συμβουλέψει για τις κατάλληλες επιλογές τροφίμων και θα εκπαιδεύσει σε μια διατροφική συμπεριφορά ούτως ώστε να επανέλθει το άτομο σε ισορροπημένη θρεπτική κατάσταση.

Για να είναι επιτυχημένη η θεραπεία οφείλει να είναι εξατομικευμένη και να λαμβάνει υπ όψιν τις ιδιαιτερότητες του κάθε ασθενή ξεχωριστά.



Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία

Castilo M, Weiselberg E. Bulimia Nervosa/Purging Eating. Curr Probl Pediatr Adolesc Health Care2017;47(4):85-94


Harrington BC., Jimerson M., et al. Initial Evaluation, Diagnosis, and Treatment of Anorexia Nervosa and Bulimia Nervosa. Am Fam Physician 2015;91(1):46-52

Westmoreland P., et al. Medical complications of Anorexia Nervosa and Bulimia. Am J Med 2016;129(1):30-7

www.anasa.com.gr

  






Τρίτη 28 Μαΐου 2019

Εικόνα σώματος και παχυσαρκία

Παράλληλα με την αυτοεκτίμηση και την αίσθηση της ευεξίας, η εικόνα του σώματος είναι ένα ακόμα χαρακτηριστικό που θεωρείται ότι επηρεάζεται αρνητικά απο την παχυσαρκία. 
Πολλά είναι τα υπέρβαρα ή τα παχύσαρκα άτομα που αναπτύσσουν μια αρνητική εικόνα για το σώμα τους, αν και αυτό το φαινόμενο δεν εμφανίζεται σε όλους τους παχύσαρκους.
Αυτή η δυσαρέσκεια για την εικόνα σώματος μπορεί να προκαλέσει ψυχικές αλλά και διατροφικές διαταραχές και μπορεί να επηρεάσει την προσπάθεια για απώλεια βάρους.

Τι εννοούμε όταν λέμε "εικόνα σώματος";
Η εικόνα του σώματος είναι μια έννοια σύνθετη και αναφέρεται στις αντιλήψεις και στις στάσεις του ατόμου που αφορούν στην εμφάνισή του. Η εικόνα του σώματος περιλαμβάνει συναισθήματα, σκέψεις και συμπεριφορές. 
Είναι προφανές ότι η εικόνα του σώματος μπορεί να είναι θετική είτε αρνητική για κάποιον, να είναι δηλαδή είτε ευχαριστημένος είτε δυσαρεστημένος με το σώμα του. Οπότε η έννοια αυτή είναι υποκειμενική καθώς περιγράφει τη θετική ή αρνητική άποψη του ατόμου για το σώμα του.

Παχυσαρκία και εικόνα σώματος
Η δυσαρέσκεια για την εικόνα σώματος είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη στα υπέρβαρα και τα παχύσαρκα άτομα. Μελέτες δείχνουν ότι όσο μεγαλύτερο είναι το βάρος σώματος τόσο αυξάνεται η αρνητική αντίληψη για το σώμα. 
Ωστόσο, υπάρχουν δυο ομάδες ατόμων στις οποίες η αρνητική εικόνα σώματος είναι περισσότερο εμφανής και συχνότερη: 1) σε εκείνους με διαταραχή επεισοδιακής υπερφαγίας (μεγάλη κατανάλωση φαγητού σε σύντομο χρονικό διάστημα) και 2) στα άτομα που έχουν υποβληθεί σε χειρουργείο παχυσαρκίας (το λεγόμενο "μανίκι"). 

Παρόλα ταύτα δεν έχουν όλοι οι παχύσαρκοι αρνητική εικόνα σώματος. Τα στοιχεία δείχνουν ότι εκείνοι που αναζητούν λύση στο πρόβλημα των κιλών είναι πιο ευάλωτοι σε μια δυσαρέσκεια σε σχέση με εκείνους που δεν ψάχνουν για θεραπεία, οπότε και νιώθουν καλά με το σώμα τους. 

Όσον αφορά στα δύο φύλα, οι γυναίκες αναφέρουν μεγαλύτερη δυσαρέσκεια για την εικόνα σώματος σε σχέση με τους άνδρες, παρόλο που γενικότερα έχουν μικρότερο σωματικό βάρος. 

Και στα δύο φύλα, η αρνητική εικόνα σώματος συνδέεται με χαμηλή αυτοεκτίμηση, κατάθλιψη και διατροφικές διαταραχές. Επίσης μπορεί να οδηγήσει σε χρήση φαρμάκων, όπως είναι τα αναβολικά στεροειδή και η αυξητική ορμόνη.

Γιατί συμβαίνει αυτό;
Η ύπαρξη στερεοτύπων και το στίγμα που συνοδεύει τα άτομα με επιπλέον κιλά είναι οι δύο βασικές αιτίες για τις οποίες αναπτύσσεται αρνητική εικόνα σώματος. 

Ακόμα και σήμερα, στην εποχή της πολύπλευρης ενημέρωσης, θεωρείται απο πολλούς ότι τα παχύσαρκα άτομα έχουν ψυχολογικά ή νοητικά προβλήματα, οπότε και τους συμπεριφέρονται ανάλογα. 
Οι αντιδράσεις αυτές συνήθως επεκτείνονται σε πολλούς τομείς : στο σχολείο, στη δουλειά, στο οικογενειακό και φιλικό περιβάλλον, ακόμα και σε μέρη κοινωνικής συναναστροφής. Τα άτομα με επιπλέον κιλά βιώνουν αρνητική κριτική, "πειράγματα" και υποτιμητικά σχόλια  απο  συμμαθητές, συναδέλφους, γονείς, αδέλφια, αγνώστους (ακόμα κι απο γιατρούς...), επίμονα κι έντονα βλέμματα κι άλλες παρόμοιες αντιδράσεις. Μια άλλη πολύ σημαντική κατάσταση που οδηγεί σε έντονη δυσαρέσκεια είναι η έντονη πίεση απο τους γονείς προς τα παιδιά προκειμένου να χάσουν βάρος. 


Απώλεια βάρους και εικόνα σώματος
Συνήθως τα παχύσαρκα άτομα ξεκινούν να συμμετέχουν σε ένα πρόγραμμα απώλειας βάρους με στόχο τη βελτίωση της εμφάνισής τους κι όχι τόσο για να ελαττώσουν τα προβλήματα υγείας που προκύπτουν απο τα επιπλέον κιλά. 

Πραγματικά, έχει παρατηρηθεί μεγάλη αλλαγή στην εικόνα σώματος μετά απο απώλεια κάποιων κιλών σε όλα τα υπέρβαρα άτομα. Εάν αυτή η προσπάθεια συνδυαστεί με τεχνικές συμπεριφορικής θεραπείας της παχυσαρκίας τότε το αποτέλεσμα είναι ακόμα καλύτερο. 
Οι τεχνικές βελτίωσης της αυτοεκτίμησης είναι απαραίτητες σε ένα πρόγραμμα αδυνατίσματος, αφού έστω και λίγα κιλά να επανέλθουν το άτομο αποκτά ξανά μια δυσαρέσκεια για την εμφάνισή του. 

Προφανώς, όσο αλλάζει προς το καλύτερο η εικόνα σώματος τόσο το άτομο συμμετέχει πιο πρόθυμα σε ένα πρόγραμμα άσκησης και συμμορφώνεται περισσότερο στο προτεινόμενο πρόγραμμα διατροφής. 

Οπότε σε γενικές γραμμές, ο έλεγχος βάρους ταυτόχρονα με συνεδρίες αυτοενίσχυσης-αυτοβελτίωσης θεωρείται ένας πολύ καλός τρόπος αντιμετώπισης της αρνητικής εικόνας σώματος.


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία:

Weinberger NA, et al. Body Dissatisfaction in Individulas with Obesity Compared to Normal-Weight Individuals:A Systematic Review and Meta-Analysis. Obes Facts 2016;9:424-441

Fairburn CG., Brownell KD. Eating Disorders and Obesity: A Comprehensive Handbook.2002 The Guilford Press

Chao HL. Body Image Change in Obese and Overweight Persons Enrolled in Weight Loss Intervention Programs. A Systematic Revies and Meta-Analysis. PLos One.2015:10(5):e0124036






Παρασκευή 22 Φεβρουαρίου 2019

Πώς σχετίζεται η διατροφή με την κατάθλιψη;

Η σχέση μεταξύ της διατροφής και της κατάθλιψης έχει προκαλέσει το ενδιαφέρον πολλών ερευνητών τα τελευταία χρόνια. Ο βασικός λόγος είναι το γεγονός ότι η κατάθλιψη και οι παρενέργειές της εμφανίζονται όλο και συχνότερα στη σύγχρονη εποχή. Επιπλέον, οι περισσότεροι άνθρωποι που παρουσιάζουν συμπτώματα θλίψης δεν ανταποκρίνονται επαρκώς στη φαρμακευτική αγωγή, οπότε αναζητούνται άλλοι τρόποι αντιμετώπισης.

Παρόλο που δεν έχει αποδειχθεί ότι μια συγκεκριμένη διατροφή ευθύνεται αποκλειστικά για την εμφάνιση της κατάθλιψης, υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις ότι κάποια στοιχεία της δίαιτας παίζουν σημαντικό ρόλο στα συμπτώματα.  

Κατάθλιψη και χρόνιες παθήσεις

Υπάρχουν αρκετές ενδείξεις, που προκύπτουν μέσα απο σχετικές μελέτες κι αναφέρουν ότι η κατάθλιψη έχει κοινούς μηχανισμούς δράσης με την παχυσαρκία, το μεταβολικό σύνδρομο και τα καρδιαγγειακά νοσήματα. 

Για παράδειγμα, η μη ικανοποιητική ρύθμιση του ζαχάρου στο αίμα για πολλά χρόνια συνδέεται με την κατάθλιψη. Οι διαβητικοί ασθενείς παρουσιάζουν συχνότερα συμπτώματα κατάθλιψης κι αυτά τα συμπτώματα επηρεάζουν το ζάχαρο στο αίμα, οπότε η σχέση αυτή είναι αμφίδρομη.

Έχει βρεθεί επίσης ότι τα η παχυσαρκία, τα αυξημένα λιπίδια και η υπέρταση απαντώνται συχνότερα σε όσους παρουσιάζουν έντονα σημάδια κατάθλιψης. Επιπλέον, όσο περισσότερα κι εντονότερα είναι τα συμπτώματα της κατάθλιψης τόσο αυξημένο φαίνεται να είναι το σωματικό βάρος στα άτομα που εμφανίζουν τη διαταραχή.

Διατροφή και κατάθλιψη

Η κατάθλιψη συνδέεται άμεσα με την ποιότητα της διατροφής. Έχει παρατηρηθεί ότι όσο πιο σοβαρή είναι η κατάθλιψη τόσο χειρότερη ποιοτικά είναι η διατροφή του ατόμου που πάσχει.

Διάφορες επιδημιολογικές μελέτες δείχνουν ότι μια διατροφή Δυτικού τύπου συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης κατάθλιψης. Δηλαδή όσοι καταναλώνουν κατά βάση επεξεργασμένα τρόφιμα, αναψυκτικά, τηγανιτά φαγητά, αλλαντικά και τρόφιμα πλούσια σε ζάχαρη και λιπαρά (όπως είναι τα γλυκά και τα έτοιμα σνακ του εμπορίου) φαίνεται ότι διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να εμφανίσουν κατάθλιψη. 

Αντίθετα μια διατροφή βασισμένη στη Μεσογειακή δίαιτα (ψάρι, όσπρια, πουλερικά, γαλακτοκομικά, φρούτα-λαχανικά, ξηροί καρποί κι ελαιόλαδο) αλλά και μια διατροφή Ιαπωνικού τύπου (φρούτα-λαχανικά, προϊόντα σόγιας, πράσινο τσάι κ.α.) φαίνεται να δρα προστατευτικά έναντι της εμφάνισης κατάθλιψης. 

Κάποιες μελέτες δείχνουν ότι η επαρκής πρόσληψη ασβεστίου, μαγνησίου, σιδήρου και ψευδαργύρου συνδέεται με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης συμπτωμάτων κατάθλιψης.

Ωστόσο, επειδή δεν υπάρχουν οι μελέτες εκείνες που θα δώσουν μια πιο έγκυρη απάντηση στο θέμα, δε μπορούμε να πούμε ότι ένα μόνο τρόφιμο ευθύνεται αποκλειστικά για την εμφάνιση της κατάθλιψης. Αναμένονται στο μέλλον κλινικές έρευνες (παρεμβάσεις συγκεκριμένες με σκοπό τη θεραπευτική αντιμετώπιση της κατάθλιψης με διατροφικά μέσα) για να καταλήξουμε σε πιο σίγουρα συμπεράσματα. 


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Βιβλιογραφία 

Quirk SE., Willimas LJ., et al. The association between diet quality, dietary patterns and depression in adults:a systematic review. BMC Psychiatry 2013;13:175

Sarris J., O'Neil A., et al. Lifestyle medicine for depression. BMC Psychiatry 2014;14:107

Sanchez-Villegas A., Martinez-Gonzalez MA. Diet, a new target to prevent depression? BMC Medicine.2013;11:3

Lang UE., et al. Nutritional Aspects of Depression.Cell Physiol Biochem 2015;37:1029-1043







Πέμπτη 25 Οκτωβρίου 2018

Το άγχος παχαίνει;

Το χρόνιο στρες και οι συνέπειές του είναι πλέον εμφανή με τρόπο αδιαμφισβήτητο κι αντανακλά διαταραχές κυρίως του νευρικού συστήματος και ειδικότερα του εγκεφάλου. Το χρόνιο κι επίμονο στρες επηρεάζει πλέον κάθε συστατικό του σώματος μέσω των ορμονών, καθώς υποδοχείς ορμονών υπάρχουν σε κάθε κύτταρο του σώματος. 

Ολοένα και περισσότερες ενδείξεις έχουν οι επιστήμονες για το ότι το άγχος αποτελεί μια βασική αιτία για την εμφάνιση χρόνιων και σοβαρών ασθενειών, όπως είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα, διάφορες εκφυλιστικές παθήσεις του νευρικού συτήματος αλλά και ο καρκίνος. Επιπλέον, το χρόνιο στρες επηρεάζει τη σύσταση του σώματος, μέσω διαφόρων μηχανισμών, οπότε μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση βάρους και να γίνει έτσι ένας έμμεσος παράγοντας κινδύνου για την υγεία. Είναι λοιπόν δεδομένο ότι το στρες παχαίνει...Το ερώτημα είναι πώς, με ποιό τρόπο;

Τι συμβαίνει όταν αγχωνόμαστε

Κατά τη διάρκεια του στρες ο εγκέφαλος αναζητά περισσότερη ενέργεια οπότε ξεκινά μια 
πολύπλοκη διαδιακασία που αφορά τη ρύθμιση της όρεξης, την πρόσληψη τροφής και το ενεργειακό ισοζύγιο (αν θα υπάρξει περίσσεια ή έλλειμμα θερμίδων). Ειδικά κάτω απο συνθήκες χρόνιου στρες, όπου μεταβάλλεται ο κιρκάδιος ρυθμός, διαταράσσεται η φυσιολογική λειτουργία του εγκεφάλου και μέσω ορμονών το άτομο οδηγείται σε αύξηση βάρους και τελικά στην παχυσαρκία.

Πώς το άγχος μας παχαίνει

Είναι γνωστό, μέσα απο την καθημερινή μας εμπειρία αλλά κι απο σχετικές μελέτες, ότι οι άνθρωποι τείνουν να τρώνε περισσότερο όταν είναι αγχωμένοι. Αντίθετα όταν ελέγχουν καλύτερα τα συναισθήματά τους ρυθμίζουν πιο εύκολα και την ποσότητα του φαγητού. Σε καταστάσεις έντονα στρεσογόνες αυξάνεται η παραγωγή κορτιζόλης που έχει ως συνέπειες:απώλεια μυϊκής μάζας, εναπόθεση λίπους, αυξημένο ζάχαρο στο αίμα, αντίσταση στην ινσουλίνη. 

Τότε οι περισσότεροι καταφεύγουν σε τρόφιμα πλούσια σε ζάχαρη και λιπαρά, τα οποία προσφέρουν μια εύκολη λύση στο πρόβλημα. Έχει βρεθεί ότι τα τρόφιμα αυτά έχουν στον εγκέφαλο την ίδια (ή παρόμοια) δράση με αυτή των οπιούχων ουσιών γι αυτό και αναζητούνται έντονα σε καταστάσεις στρες. Τελικά τα ανθυγιεινά αυτά τρόφιμα προσφέρουν μια προσωρινή ευχαρίστηση κι ανακούφιση απο τα δυσάρεστα συναισθήματα. Η επαναλαμβανόμεη αυτή συμπεριφορά οδηγεί, προφανώς, σε αύξηση του βάρους και συγκεκριμένα του λίπους στο σώμα.

Εκτός όμως απο την κακή ποιότητα φαγητού κατά τη διάρκεια αγχωτικών καταστάσεων έχει παρατηρηθεί και αυξημένη ποσότητα τροφής. Κι αυτό σχετίζεται σε πολλές περιπτώσεις με την αυστηρή δίαιτα που ακολουθεί κάποιος, λόγω και του άγχους που τον κυριεύει. Δηλαδή τα άτομα που θέτουν αυστηρούς κανόνες στη διατροφή τους είναι πολύ πιο εύκολο να χάσουν τον έλεγχο στο φαγητό όταν αγχωθούν. Συχνά τα άτομα αυτά δεν έχουν την αίσθηση της πείνας και του κορεσμού κι επειδή περιορίζουν σημαντικά το φαγητό τους, εξαντλούνται γρήγορα τα αποθέματα ενέργειας και τελικά οδηγούνται στην ανεξέλεκτη πρόσληψη τροφής, την υπερφαγία.

Οι σχετικές μελέτες έχουν δείξει ότι αυτή η συμπεριφορά απέναντι στο φαγητό σχετίζεται τόσο με το ενσυνείδητο (αντιληπτό) όσο και το ασυνείδητο άγχος.

Σε αυτή τη δύσκολη κατάσταση έρχεται να προστεθεί και η υπερπροσφορά ανθυγιεινών τροφίμων, των λεγόμενων και "comfort food". Τα τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη και λιπαρά βρίσκονται παντού γύρω μας κι είναι δύσκολο κανείς ν' αντισταθεί καθώς εκτός απο πολύ νόστιμα είναι και σχετικά φθηνά. 

Τι μπορείτε να κάνετε 

  1. Οργανώστε τα γεύματά σας σε καθημερινή ή/και εβδομαδιαία βάση
  2. Αποφύγετε τις συνεχείς δίαιτες και τον αυστηρό περιορισμό της ποσότητας φαγητού που καταναλώνετε. Να έχετε ποικιλιά αλλά και μέτρο στη διατροφή σας
  3. Προσπαθήστε να τρώτε σπιτικό φαγητό τις περισσότερες ημέρες της εβδομάδας
  4. Ασχοληθείτε με δραστηριότητες που σας ευχαριστούν και σας χαλαρώνουν
  5. Ζητήστε τη βοήθεια ενός ειδικού, μαζί θα τα καταφέρετε πολύ πιο εύκολα!



Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία:

Stefanaki CH., Pervanidou P., et al. Chronic stress and body composition disorders:implications for health and disease. Hormones 2018;17:33-43

Ippoliti F., et al. Work-related Stress, over-nutrition and cognitive disability.Clin Ter 2017;168(1):e42-47

Groesz L., et al. What is eating you? Stress and the Drive to Eat. Appetite 2012;58(2):717-721


Saito S., Kimura Y., Tashima S., et al. Psychological factors that promote behavior modification by obese patients. Bio Psycho Social Med 2009;3:9-16