Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα λίπος σώματος. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα λίπος σώματος. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Κυριακή 24 Απριλίου 2022

Η απώλεια βάρους στον αθλητή

Οι αθλητές πολλές φορές μπαίνουν σε μια διαδικασία απώλειας βάρους με στόχο να επιτύχουν καλύτερη απόδοση, βελτιώνοντας τη δύναμη και την ταχύτητά τους. Μελέτες δείχνουν ότι η μείωση του σωματικού λίπους (όταν αυτό δεν είναι εντός φυσιολογικών ορίων) μπορεί να έχει θετικό αποτέλεσμα στην αθλητική απόδοση. Επιπλέον αρκετοί αθλητές επιθυμούν αν χάσουν βάρος για λόγους αισθητικής, όταν το άθλημα τους σχετίζεται με την εμφάνιση. 

Το πρόβλημα παρουσιάζεται όταν ένας αθλητής χρησιμοποιεί ακατάλληλες μεθόδους ώστε να μειώσει το βάρος και το σωματικό του λίπος. Έτσι, αρκετοί είναι εκείνοι που κάνουν αυστηρές δίαιτες, μένουν νηστικοί για ημέρες, κάνουν εξαντλητική προπόνηση ή προσπαθούν να αποβάλλουν υγρά προκαλώντας αφυδάτωση μέσω ανορθόδοξων μεθόδων. Όλες αυτές οι μέθοδοι είναι αφενός επικίνδυνοι για την υγεία, όσο και για την αθλητική απόδοση καθώς οδηγούν σε δραματική μείωση της μυϊκής μάζας, αδυναμία, αφυδάτωση και σε κάποιες περιπτώσεις μείωση της οστικής μάζας.

Επιτυγχάνοντας το κατάλληλο σωματικό βάρος

Ανάλογα με το άθλημα, κάθε αθλητής αγωνίζεται σε συγκεκριμένα κιλά ενώ τον υπόλοιπο χρόνο που δεν έχει αγωνιστικές υποχρεώσεις το βάρος που διατηρεί είναι μεγαλύτερο. Γι αυτό πολύ συχνά όταν πλησιάζει η αγωνιστική περίοδος ξεκινάει η απώλεια κι όταν τελειώσουν οι αγώνες τα χαμένα κιλά επανέρχονται. 

Ο στόχος λοιπόν πρέπει να είναι να βρεθεί ένα σωματικό βάρος που να μπορεί να διατηρηθεί όλο το χρόνο και ταυτόχρονα αυτό το βάρος να είναι κοντά στο αγωνιστικό βάρος, έτσι ώστε να μη χρειάζεται ο αθλητής να κάνει συνεχώς δίαιτα πριν τον αγώνα, επηρεάζοντας έτσι αρνητικά την απόδοσή του. 

Απο την άλλη, δε συστήνεται ο αθλητής να διατηρεί ένα χαμηλό βάρος (όσο και το αγωνιστικό) όλο το χρόνο καθώς αυτό μπορεί να φέρει αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία του.  

Βασικές αρχές μείωσης βάρους για έναν αθλητή

  1. Αποφύγετε τις αυστηρές υποθερμιδικές δίαιτες. Προκειμένου να χάσετε βάρος θα πρέπει οι θερμίδες να μειωθούν με αργό ρυθμό, έτσι ώστε να επιτύχετε μια απώλεια της τάξης του 0,5-1 κιλό/εβδομάδα. Μεγαλύτερη απώλεια οδηγεί σε μείωση της μυϊκής μάζας ενώ οι δίαιτες πολύ χαμηλών θερμίδων δεν καλύπτουν τις ανάγκες σας σε θρεπτικά συστατικά απαραίτητα για την προπόνηση και την αποκατάσταση.
  2. Δώστε προσοχή στην πρωτεϊνη. Οι πρωτεϊνικές ανάγκες είναι αυξημένες σε μια δίαιτα απώλειας βάρους. Επίσης σημαντικό ρόλο παίζει η ποιότητα της πρωτεϊνης. Οι συστάσεις για την πρωτεϊνική πρόσληψη κυμαίνονται απο 1,6 έως και 2,4 γραμμάρια/κιλό σωματικού βάρους. Η πρωτεϊνη αυτή συστήνεται να είναι υψηλής βιολογικής αξίας ώστε να υποστηριχθεί η πρωτεϊνοσύνθεση στην αποκατάσταση και να διατηρηθεί σταθερή η μυϊκη μάζα.
  3. Τρώτε πρωτεϊνη καθόλη τη διάρκεια της ημέρας. Η συνολική ποσότητα της πρωτεϊνης που θα καταναλώνει ένας αθλητής θα πρέπει να μοιράζεται σε όλα τα γεύματα της ημέρας, κι όχι μόνο στο γεύμα και στο δείπνο. Έτσι, είναι σημαντικό να υπάρχει πρωτεϊνη και στο πρωινό αλλά και στα ενδιάμεσα σνακ, ειδικά μετά την προπόνηση. Το σώμα δε μπορεί να απορροφήσει μεγάλες ποσότητες πρωτεϊνης σε ένα μόνο γεύμα, οπότε συστήνεται να καταναλώνετε 20-30γραμμάρια πρωτεϊνης σε μικρότερα γεύματα, κάθε 3-4 ώρες περίπου.  
  4. Υιοθετήστε μια διατροφή χαμηλής ενεργειακής πυκνότητας. Μια τέτοια διατροφή περιλαμβάνει τροφές σχετικά χαμηλές σε θερμίδες, πλούσιες σε φυτικές ίνες και νερό. Φρούτα και λαχανικά, ημιαποβουτυρωμένα γαλακτοκομικά, δημητριακά ολικής άλεσης, όσπρια, ψάρια και άπαχο κρέας είναι ιδανικές επιλογές. Μια τέτοιου είδους διατροφή προσφέρει κορεσμό σε κάθε γεύμα κι αποτρέπει τον αθλητή απο το να καταναλώσει σνακ πλούσια σε ζάχαρη και λιπαρά καθώς κι ενεργειακά ποτά πλούσια σε θερμίδες.
  5. Φροντίστε για μια καλή αποκατάσταση . Τρώγοντας τα κατάλληλα τρόφιμα μετά την προπόνηση ή τον αγώνα βοηθάτε τον οργανισμό σας να διατηρήσει ένα σταθερό επίπεδο ενέργειας κι απόδοσης, ειδικά όταν οι ώρες μέχρι την επόμενη προπόνηση είναι λίγες. Συστήνεται ένα γεύμα πλούσιο σε υδατάνθρακες σε συνδυασμό με μέτρια ποσότητα πρωτεϊνης αμέσως μετά την προπόνηση. 
  6. Κάντε ασκήσεις αντιστάσεων. Οι ασκήσεις με αντιστάσεις είναι απαραίτητες σε ένα πρόγραμμα απώλειας βάρους, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι το μεγαλύτερο μέρος των κιλών που θα χαθούν θα είναι λίπος κι όχι μύες. Άρα ταυτόχρονα με την πρόσληψη πρωτεϊνης θα πρέπει να μιλήσετε με τον προπονητή σας ώστε να προσθέσετε στο πρόγραμμα σας και τέτοιου είδους άσκηση.
  7. Αυξήστε σταδιακά τις θερμίδες μετά. Αφού έχετε φτάσει στο στόχο σας, μετά (στη συντήρηση δηλαδή) δε συστήνεται η ανεξέλεγκτη πρόσληψη θερμίδων. Κατά τη διάρκεια της απώλειας βάρους έχουν γίνει προσαρμογές και στο μεταβολισμό αλλά και στις ορμόνες σας, οπότε η αύξηση των θερμίδων θα πρέπει να είναι σταδιακή ώστε να μη διαταραχθούν αυτές οι ισορροπίες και να αποφευχθεί η άμεση επαναπρόσληψη του χαμένου βάρους. 

Αθανασία Κακλαμάνου

Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, MSc 


Βιβλιογραφία

Manore M. Weight Management for Athletes and Active Individuals : A Brief Review. Sports Med 2015;45(Suppl 1):S83-S92

Hector AJ., Phillips SM. Protein Recommendations for Weight Loss in Elite Athletes: A Focus on Body Composition and Performance. International Journal of Sports Nutrition and Exercise Metabolsim 2018;28:170-177

Trexler ET., et al. Metabolic Adaptation to weight loss:implications for the athlete. Journal of The International Society of Sports Nutrition. 2014;11:7

Turocy PS., et al. National Athletic Ttainer's Accosiation Position Statement: Safe Weight Loss and Maintenance Practices in Sports and Exercise. Journal of Athletic Training 2011;46(3):322-336  






Πέμπτη 25 Οκτωβρίου 2018

Το άγχος παχαίνει;

Το χρόνιο στρες και οι συνέπειές του είναι πλέον εμφανή με τρόπο αδιαμφισβήτητο κι αντανακλά διαταραχές κυρίως του νευρικού συστήματος και ειδικότερα του εγκεφάλου. Το χρόνιο κι επίμονο στρες επηρεάζει πλέον κάθε συστατικό του σώματος μέσω των ορμονών, καθώς υποδοχείς ορμονών υπάρχουν σε κάθε κύτταρο του σώματος. 

Ολοένα και περισσότερες ενδείξεις έχουν οι επιστήμονες για το ότι το άγχος αποτελεί μια βασική αιτία για την εμφάνιση χρόνιων και σοβαρών ασθενειών, όπως είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα, διάφορες εκφυλιστικές παθήσεις του νευρικού συτήματος αλλά και ο καρκίνος. Επιπλέον, το χρόνιο στρες επηρεάζει τη σύσταση του σώματος, μέσω διαφόρων μηχανισμών, οπότε μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση βάρους και να γίνει έτσι ένας έμμεσος παράγοντας κινδύνου για την υγεία. Είναι λοιπόν δεδομένο ότι το στρες παχαίνει...Το ερώτημα είναι πώς, με ποιό τρόπο;

Τι συμβαίνει όταν αγχωνόμαστε

Κατά τη διάρκεια του στρες ο εγκέφαλος αναζητά περισσότερη ενέργεια οπότε ξεκινά μια 
πολύπλοκη διαδιακασία που αφορά τη ρύθμιση της όρεξης, την πρόσληψη τροφής και το ενεργειακό ισοζύγιο (αν θα υπάρξει περίσσεια ή έλλειμμα θερμίδων). Ειδικά κάτω απο συνθήκες χρόνιου στρες, όπου μεταβάλλεται ο κιρκάδιος ρυθμός, διαταράσσεται η φυσιολογική λειτουργία του εγκεφάλου και μέσω ορμονών το άτομο οδηγείται σε αύξηση βάρους και τελικά στην παχυσαρκία.

Πώς το άγχος μας παχαίνει

Είναι γνωστό, μέσα απο την καθημερινή μας εμπειρία αλλά κι απο σχετικές μελέτες, ότι οι άνθρωποι τείνουν να τρώνε περισσότερο όταν είναι αγχωμένοι. Αντίθετα όταν ελέγχουν καλύτερα τα συναισθήματά τους ρυθμίζουν πιο εύκολα και την ποσότητα του φαγητού. Σε καταστάσεις έντονα στρεσογόνες αυξάνεται η παραγωγή κορτιζόλης που έχει ως συνέπειες:απώλεια μυϊκής μάζας, εναπόθεση λίπους, αυξημένο ζάχαρο στο αίμα, αντίσταση στην ινσουλίνη. 

Τότε οι περισσότεροι καταφεύγουν σε τρόφιμα πλούσια σε ζάχαρη και λιπαρά, τα οποία προσφέρουν μια εύκολη λύση στο πρόβλημα. Έχει βρεθεί ότι τα τρόφιμα αυτά έχουν στον εγκέφαλο την ίδια (ή παρόμοια) δράση με αυτή των οπιούχων ουσιών γι αυτό και αναζητούνται έντονα σε καταστάσεις στρες. Τελικά τα ανθυγιεινά αυτά τρόφιμα προσφέρουν μια προσωρινή ευχαρίστηση κι ανακούφιση απο τα δυσάρεστα συναισθήματα. Η επαναλαμβανόμεη αυτή συμπεριφορά οδηγεί, προφανώς, σε αύξηση του βάρους και συγκεκριμένα του λίπους στο σώμα.

Εκτός όμως απο την κακή ποιότητα φαγητού κατά τη διάρκεια αγχωτικών καταστάσεων έχει παρατηρηθεί και αυξημένη ποσότητα τροφής. Κι αυτό σχετίζεται σε πολλές περιπτώσεις με την αυστηρή δίαιτα που ακολουθεί κάποιος, λόγω και του άγχους που τον κυριεύει. Δηλαδή τα άτομα που θέτουν αυστηρούς κανόνες στη διατροφή τους είναι πολύ πιο εύκολο να χάσουν τον έλεγχο στο φαγητό όταν αγχωθούν. Συχνά τα άτομα αυτά δεν έχουν την αίσθηση της πείνας και του κορεσμού κι επειδή περιορίζουν σημαντικά το φαγητό τους, εξαντλούνται γρήγορα τα αποθέματα ενέργειας και τελικά οδηγούνται στην ανεξέλεκτη πρόσληψη τροφής, την υπερφαγία.

Οι σχετικές μελέτες έχουν δείξει ότι αυτή η συμπεριφορά απέναντι στο φαγητό σχετίζεται τόσο με το ενσυνείδητο (αντιληπτό) όσο και το ασυνείδητο άγχος.

Σε αυτή τη δύσκολη κατάσταση έρχεται να προστεθεί και η υπερπροσφορά ανθυγιεινών τροφίμων, των λεγόμενων και "comfort food". Τα τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη και λιπαρά βρίσκονται παντού γύρω μας κι είναι δύσκολο κανείς ν' αντισταθεί καθώς εκτός απο πολύ νόστιμα είναι και σχετικά φθηνά. 

Τι μπορείτε να κάνετε 

  1. Οργανώστε τα γεύματά σας σε καθημερινή ή/και εβδομαδιαία βάση
  2. Αποφύγετε τις συνεχείς δίαιτες και τον αυστηρό περιορισμό της ποσότητας φαγητού που καταναλώνετε. Να έχετε ποικιλιά αλλά και μέτρο στη διατροφή σας
  3. Προσπαθήστε να τρώτε σπιτικό φαγητό τις περισσότερες ημέρες της εβδομάδας
  4. Ασχοληθείτε με δραστηριότητες που σας ευχαριστούν και σας χαλαρώνουν
  5. Ζητήστε τη βοήθεια ενός ειδικού, μαζί θα τα καταφέρετε πολύ πιο εύκολα!



Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία:

Stefanaki CH., Pervanidou P., et al. Chronic stress and body composition disorders:implications for health and disease. Hormones 2018;17:33-43

Ippoliti F., et al. Work-related Stress, over-nutrition and cognitive disability.Clin Ter 2017;168(1):e42-47

Groesz L., et al. What is eating you? Stress and the Drive to Eat. Appetite 2012;58(2):717-721


Saito S., Kimura Y., Tashima S., et al. Psychological factors that promote behavior modification by obese patients. Bio Psycho Social Med 2009;3:9-16












Δευτέρα 15 Οκτωβρίου 2018

Λιπομέτρηση:τι είναι, πως γίνεται, πότε είναι απαραίτητη

Τι είναι η λιπομέτρηση ;

Η λιπομέτρηση είναι μια εξέταση που πραγματοποιείται με σκοπό να μετρηθεί και να αξιολογηθεί το λίπος που υπάρχει στο σώμα. Ταυτόχρονα με τη μέτρηση του λίπους η συγκεκριμένη εξέταση μπορεί να μας δείξει και κάποιες άλλες σημαντικές παραμέτρους, όπως είναι η μυϊκή και η οστική μάζα, το ποσοστό νερού στο σώμα μας, οι καύσεις του οργανισμού μας κ.α.

Για ποιό λόγο γίνεται ;

Επειδή το αυξημένο λίπος στο σώμα μας, ακόμα κι όταν φαινομενικά βρισκόμαστε στα φυσιολογικά κιλα, είναι παράγοντας κινδύνου για την εμφάνιση πολλών ασθενειών και δημιουργεί προβλήματα υγείας, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε αν βρισκόμαστε μέσα στα φυσιολογικά όρια. 
Γι αυτό η λιπομέτρηση είναι μια διαδικασία απαραίτητη για όσους έχουν επιπλέον κιλά. Στην περίπτωση που ακολουθήσει κάποιος ένα πρόγραμμα απώλειας βάρους η λιπομέτρηση επαναλαμβάνεται τακτικά για να διαπιστωθεί εάν το βάρος που χάνεται είναι λίπος ή όχι. Ακριβώς για τον ίδιο λόγο χρειάζεται να κάνει λιπομέτρηση ένας αθλητής που θέλει να αυξήσει τη μυϊκή του μάζα. Επιπλέον, επειδή η σύσταση του σώματος είναι ιδιαίτερα σημαντική στον αθλητισμό (αφού σχετίζεται άμεσα με την αθλητική απόδοση) κάθε ασκούμενος οφείλει να γνωρίζει το ποσοστό λίπους και μυϊκής μάζας στο σώμα του. 

Πώς γίνεται ;

Υπάρχουν αρκετοί τρόποι με τους οποίους μπορεί να υπολογιστεί το λίπος σώματος, στην πράξη όμως χρησιμοποιούνται κυρίως τρεις:

  1. Δερματοπτυχομέτρηση: Για τον προσδιορισμό του λίπους με αυτή τη μέθοδο χρησιμοποιείται ένα ειδικό όργανο, το δερματοπτυχόμετρο, ένα εργαλείο που μοιάζει με τσιμπίδα. Με αυτό μετράται το πάχος των πτυχών του δέρματος σε συγκεκριμένα σημεία και κατόπιν με τη βοήθεια εξισώσεων αναφοράς υπολογίζεται το συνολικό λίπος σώματος. Η μέθοδος απαιτεί εξειδίκευση κι εμπειρία απο τον επιστήμονα που διεξάγει τη μέτρηση κι έχει το μειονέκτημα ότι υπολογίζει μόνο το λίπος (όχι μυϊκή-οστική μάζα, νερό σώματος, καύσεις κλπ). Επίσης δεν είναι κατάλληλη μέθοδος για άτομα με μεγάλο βαθμό παχυσαρκίας.
  2. Βιοηλεκτική εμπέδηση : Είναι μια απλή, εύκολη και γρήγορη διαδικασία κατά την οποία το άτομο είτε ξαπλώνει σε ενα κρεβάτι και συνδέεται με ηλεκτρόδια στο χέρι και στο πόδι είτε στέκεται όρθιο πατώντας πάνω σε λιπομετρητή με ηλεκτρόδια κρατώντας στο χέρι του τμήμα της συσκευής με αντίστοιχα ηλεκτρόδια. Με αυτό τον τρόπο δημιουργείται ένα κύκλωμα του μετρητή με το σώμα μέσα απο το οποίο διέρχεται ηλεκτρικό ρεύμα μικρής ισχύος. Επειδή το ρεύμα έχει διαφορετική αντίσταση στο νερό και στο λίπος του σώματος με τη βοήθεια εξισώσεων στο εσωτερικό του λιπομετρητή (που λαμβάνουν υπ' όψιν την αντίσταση) είναι δυνατό να εκτιμηθεί το ποσοστό λίπους, η μϋική μάζα, το ποσοστό νερού, οι καύσεις κ.α.
  3. D.E.X.A. (Dual Energy X ray Absorptiometry). Είναι κι αυτή μια απλή κι εύκολη διαδικασία. Η μέθοδος της Διπλής Ενέργειας Φωτονιακής Απορροφησιομέτρησης σχεδιάστηκε αρχικά για να υπολογίζει την οστική μάζα, αυτός είναι και ο κύριος λόγος για τον οποίο χρησιμοποιείται σήμερα στην πράξη. Το άτομο ξαπλώνει σε ένα μηχάνημα για 10-20 λεπτά και γίνεται ολόσωμη ανάλυση μυϊκής και οστικής μάζας και φυσικά σωματικού λίπους. Τα πλεονεκτήματα αυτής της μεθόδου είναι η μεγάλη ακρίβεια στις μετρήσεις (θεωρείται η μέθοδος αναφοράς) αλλά και η τμηματική ανάλυση, δηλαδή υπάρχουν στοιχεία για κάθε τμήμα του σώματος ξεχωριστά. Το βασικό μειονέκτημα είναι το υψηλό κόστος καθώς το μηχάνημα στοιχίζει αρκετά, οπότε είναι διαθέσιμο μόνο σε ειδικά διαγνωστικά κέντρα, σε νοσοκομεία και σε ερευνητικά ιδρύματα.

Τι να προσέξετε

Επειδή οι μετρήσεις επηρεάζονται πολύ απο την κατάσταση υδάτωσης του σώματος θα πρέπει να αποφεύγονται δραστηριότητες που επιδρούν στο νερό σώματος. Έτσι, για να είναι αξιόπιστα τα αποτελέσματα της λιπομέτρησης θα πρέπει 3 ώρες πριν τη μέτρηση να είστε νηστικοί, να έχετε αποφύγει τον καφέ, το αλκοόλ και την έντονη άσκηση. Επίσης όταν οι γυναίκες βρίσκονται στην έμμηνο ρύση ή σε εγκυμοσύνη δε μπορεί να πραγματοποιηθεί η μέτρηση. 

Επιπλέον, για λόγους ασφάλειας, όσοι έχουν κάποιο μεταλλικό αντικείμενο ενσωματωμένο  (π.χ. βηματοδότη) θα πρέπει να αποφεύγουν τη μέτρηση.  


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Αναφορές :   

Duren DL., et al. Body Composition Methods:Comparisons and Interpretation. J Diabetes Sci Technol 2008;2(6):1139-1146

Wells JK., Fewtrell MS. Measuring body composition. Arch Dis Child 2006;91(7):612-617

 
 


Παρασκευή 1 Ιουνίου 2018

Ποιό είναι το ιδανικό βάρος ;

Αυτή η ερώτηση είναι η πρώτη που δεχόμαστε συνήθως εμείς οι διαιτολόγοι  απο άτομα που μας επισκέπτονται κι είναι έτοιμα να ξεκινήσουν ένα πρόγραμμα διατροφής. Είναι ένα ερώτημα πάντως που η απάντησή του δεν είναι εύκολη. Και αυτό επειδή το ιδανικό σωματικό βάρος επηρεάζεται απο πολλούς και διαφορετικούς παράγοντες. Επίσης για να δωθεί μια απάντηση είναι απαραίτητο να γίνουν κάποιες μετρήσεις (βάρος, ύψος, λιπομέτρηση κ.α.) και να ληφθεί ένα λεπτομερές ιστορικό απο το διαιτολόγο.

Πάντως ένα είναι σίγουρο : το ιδανικό σωματικό βάρος είναι διαφορετικό για τον καθένα-θα έλεγα μοναδικό-όπως ακριβώς και το δακτυλικό του αποτύπωμα! 

Γι αυτό μην μπαίνετε στη διαδικασία να συγκρίνετε το βάρος σας με κάποιον φίλο, συγγενή, γνωστό σας ή κάποιο διάσημο πρόσωπο. Και φυσικά δεν ισχύουν εκτιμήσεις του τύπου "πρέπει να ζυγίζω 10 κιλά κάτω απο το ύψος μου" ! Πόσο μάλλον να υπολογίζουμε το βάρος μας "με το μάτι", ανάλογα με την εικόνα μας στον καθρέφτη...

Απο τι εξαρτάται το βάρος μας ;

  • Απο το φύλο (μεγαλύτερο βάρος συνήθως έχουν οι άντρες σε σχέση με τις γυναίκες)
  • Απο το ύψος (όσο ψηλότερος είναι κάποιος τόσο μεγαλύτερο βάρος θα έχει)
  • Απο την ηλικία (όσο αυξάνεται η ηλικία μειώνεται το ιδανικό βάρος σώματος)
  • Τα επίπεδα φυσικής δραστηριότητας (οι σωματικά δραστήριοι άνθρωποι μπορούν να διατηρούν περισσότερα κιλά στο σώμα τους)
  • Τη σύσταση του σώματος (άτομα με περισσότερους μύες έχουν συνήθως μεγαλύτερο σωματικό βάρος)
  • Το μέγεθος του σκελετού (άτομα μικρόσωμα, με μικρό σκελετό πρέπει να έχουν και λιγότερα κιλά)
  • Το σωματότυπο και την κατανομή λίπους 
Αφού ληφθούν υπ' όψιν όλα τα παραπάνω καταλήγουμε στο κατάλληλο σωματικό βάρος για τον καθένα (κι εδώ εγκαταλείπω τον όρο "ιδανικό") το οποίο θα πρέπει να συγκεντρώνει ταυτόχρονα 3 χαρακτηριστικά :
  1. Να μη δημιουργεί προβλήματα υγείας 
  2. Να είναι τέτοιο ώστε το άτομο να αισθάνεται καλά με αυτό
  3. Να μπορεί να διατηρηθεί σταθερό για μεγάλο χρονικό διάστημα
Τελικά το κατάλληλο βάρος δεν είναι τόσο απλό να υπολογιστεί απο τον καθένα  χωρίς την επιστημονική γνώμη του διαιτολόγου. Γι αυτό θα συνιστούσα να μην περνάτε αρκετό χρόνο πάνω απο τη ζυγαριά αλλά ούτε και μπροστά στον καθρέφτη κάνοντας υπολογισμούς και αυθαίρετες εκτιμήσεις. Ίσως τελικά δε θα έπρεπε να σας απασχολεί τόσο το σωματικό σας βάρος (που είναι στην ουσία ένα νούμερο στη ζυγαριά) όσο το να νιώθετε άνετα με το σώμα σας σε όποιο βάρος και αν βρίσκεστε...


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc




Παρασκευή 5 Ιανουαρίου 2018

Σωματικό λίπος και αθλητική απόδοση

H αθλητική απόδοση εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό απο την ικανότητα του αθλητή να διατηρεί ένα σταθερό επίπεδο δύναμης και αντοχής. Και οι δυο αυτοί παράγοντες σχετίζονται με τη σύσταση σώματος, το ποσοστό λίπους και μυικής μάζας δηλαδή. Επιπλέον, σε κάποια αθλήματα έχει σημασία και η εμφάνιση του αθλητή οπότε δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στο να επιτευχθεί το ιδανικό σωματικό λίπος. Επίσης, το να έχει ένας αθλητής ένα φυσιολογικό ποσοστό λίπους στο σώμα του έχει να κάνει και με ζητήματα ασφάλειας. 

Έτσι, το ποσοστό σωματικού λίπους φαίνεται να απασχολεί σοβαρά αρκετές φορές τόσο τους αθλητές όσο και τους προπονητές.


Επηρεάζει το λίπος σώματος την απόδοση

Στα αθλήματα που απαιτούν δύναμη (πάλη, άρση βαρών, κωπηλασία) έχει σημασία η μυική μάζα να είναι το δυνατόν μεγαλύτερη οπότε αντίστοιχα το σωματικό λίπος θα πρέπει να βρίσκεται σε χαμηλά επίπεδα προκειμένου να επιτευχθούν καλύτερες επιδόσεις.
Σε αερόβια αγωνίσματα αντοχής (ποδηλασία, τρέξιμο) είναι σημαντικό ο αθλητής να έχει χαμηλό σωματικό λίπος επειδή έτσι επιτυγχάνει μικρότερη αντίσταση στον αέρα οπότε αναπτύσσει μεγαλύτερη ταχύτητα και επιπλέον απαιτείται χαμηλότερο ενεργειακό κόστος κίνησης (μετακινείται ευκολότερα καταναλώνοντας λιγότερη ενέργεια).
Οι αθλητές σε αγωνίσματα όπως η ενόργανη γυμναστική, οι καταδύσεις, το πατινάζ, οι άλτες κ.α. χρειάζεται να έχουν χαμηλά επίπεδα σωματικού λίπους καθώς έτσι έχουν μικρότερη αντίσταση αέρα, μεγαλύτερη ταχύτητα κι ευλυγισία (μπορούν να κινούν το σώμα τους σε μικρότερο χώρο) αλλά και καλύτερη εξωτερική εμφάνιση.
Τέλος, ένας αθλητής που έχει επιπλέον σωματικό λίπος μπορεί να είναι πιο επιρρεπής σε ατυχήματα όταν καλείται να εκτελέσει δύσκολες ασκήσεις σε σχέση με έναν αθλητή που βρίσκεται σε φυσιολογικό βάρος κι έχει το επιθυμητό λίπος στο σώμα του.

Ποιό είναι το ιδανικό ποσοστό λίπους για έναν αθλητή

Δεν αναγνωρίζεται ένα γενικό, ενιαίο ποσοστό λίπους για όλους τους αθλητές ούτε για όλα τα αθλήματα που θα πρέπει να τηρείται αυστηρά και απαρέγκλιτα. 
Για κάθε άθλημα υπάρχει ένα εύρος σωματικού λίπους και άλιπης μάζας που έχει βρεθεί ότι βελτιστοποιεί την αθλητική απόδοση ενώ για κάθε αθλητή σε ένα συγκεκριμένο άθλημα υπάρχει επίσης ένα αντίστοιχο επιθυμητό εύρος που του ταιριάζει.
Σε γενικές γραμμές οι άντρες αθλητές θα πρέπει να έχουν ποσοστά σωματικού λίπους που να κυμαίνονται μεταξύ 7-15% ενώ οι γυναίκες μεταξύ 14-20%. 
Οι αθλητές δε θα πρέπει να επιδιώκουν ένα ποσοστό λίπους που δεν είναι κατάλληλο για εκείνους και οπωσδήποτε όχι ποσοστό λίπους μικρότερο του ενδεικτικού για την ηλικία και το άθλημά τους.

Επίτευξη επιθυμητού λίπους

Ακατάλληλες πρακτικές

Στην προσπάθειά τους οι αθλητές να επιτύχουν το επιθυμητό λίπος σώματος καταφεύγουν συχνά σε λανθασμένες και επικίνδυνες πρακτικές. Έτσι λαμβάνουν καθαρτικά ή διουρητικά χάπια, ακολουθούν εξαντλητικά προγράμματα άσκησης ή πολύ αυστηρές δίαιτες. Όλα αυτά έχουν ως αποτέλεσμα την αφυδάτωση, την εξάντληση των αποθηκών γλυκογόνου και την ελάττωση της μυικής μάζας με αρνητικές φυσικά συνέπειες τόσο στην απόδοση όσο και στην υγεία γενικότερα.
Εξάλλου είναι μεγάλο λάθος να επιδιώκεται η μείωση του σωματικού λίπους κατά την αγωνιστική περίοδο. 

Προτεινόμενες λύσεις

Ο υπολογισμός του σωματικού λίπους (λιπομέτρηση) κρίνεται απαραίτητος για κάθε αθλητή. Εάν χρειαστεί να μειωθεί για να φτάσει στα επιθυμητά όρια αυτό θα πρέπει να γίνει σταδιακά ακολουθώντας ένα κατάλληλο πρόγραμμα διατροφής και άσκησης. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι για την επίτευξη του στόχου μείωσης σωματικού λίπους χρειάζεται να δημιουργηθεί ένα ενεργειακό έλλειμμα με ταυτόχρονη αύξηση στην πρωτεινική πρόσληψη σε συνδυασμό με ασκήσεις αντίστασης. 
Σε κάθε περίπτωση είναι αναγκαίος ο τακτικός έλεγχος της σύστασης σώματος, μέσω λιπομέτρησης, για να διασφαλιστεί ότι το σωματικό λίπος αλλά και η μυική μάζα βρίσκονται εντός των φυσιολογικών ορίων.


Πηγή 

Dunford Marie.Fundamentals of Sport and Exercise Nutrition. Human Kinetics 2010