Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα κύηση. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα κύηση. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Παρασκευή 6 Σεπτεμβρίου 2019

Η διατροφή της μητέρας που θηλάζει

Ο αποκλειστικός θηλασμός κατά τη διάρκεια των πρώτων 6 μηνών της ζωής του βρέφους είναι γνωστό ότι προσφέρει πολλά και σημαντικά οφέλη στο παιδί. Το μητρικό γάλα θα πρέπει να είναι επίσης μια βασική πηγή ενέργειας και θρεπτικών συστατικών απο τον 6ο μέχρι και τον 24ο μήνα ζωής του παιδιού. 

Η διατροφή της μητέρας που θηλάζει είναι ιδιαίτερα σημαντική καθώς μαζί με την ανάπαυση και τους συχνούς θηλασμούς είναι οι 3 βασικοί παράγοντες απο τους οποίους εξαρτάται η επιτυχία του θηλασμού. Εάν η μητέρα δεν τρέφεται σωστά κατά τη διάρκεια του θηλασμού μπορεί να επηρεαστεί η ποιότητα και η ποσότητα του γάλακτος κι επομένως η ομαλή ανάπτυξη του βρέφους. 

Ποιές οι διατροφικές ανάγκες της θηλάζουσας;

Ενέργεια: H μητέρα που θηλάζει έχει αυξημένες ενεργειακές ανάγκες. Συγκεκριμένα, χρειάζεται 500 θερμίδες επιπλέον την ημέρα. Η απαιτούμενη ενέργεια θα προέλθει (εκτός της διατροφής) απο την αποθήκευση λίπους κατά τη διάρκεια της κύησης (2-5 κιλά συνήθως). Εάν η μητέρα κάνει αυστηρή δίαιτα για να χάσει γρήγορα βάρος αυτό θα επηρεάσει την παραγωγή μητρικού γάλακτος.

Πρωτεϊνη: Η συνιστώμενη πρόσληψη πρωτεϊνης κατά τη διάρκεια του θηλασμού είναι 25 γραμμάρια επιπλέον την ημέρα. Ο θηλασμός θεωρείται επιτυχής όταν το μωρό παίρνει το βάρος που χρειάζεται κι αναπτύσσεται φυσιολογικά. 

Βιταμίνες-Μέταλλα: Και οι υδατοδιαλυτές αλλά και οι λιποδιαλυτές βιταμίνες περνούν στο μητρικό γάλα κι αν η μητέρα έχει έλλειψη σε αυτές τότε και το γάλα θα είναι ανεπαρκές στα συγκεκριμένα στοιχεία. Από την άλλη, η περιεκτικότητα του μητρικού γάλακτος σε ασβέστιο, μαγνήσιο και φώσφορο είναι ανεξάρτητη απο τη δίαιτα της μητέρας.  

Η θηλάζουσα μητέρα βρίσκεται σε αυξημένο κίνδυνο διατροφικών ελλείψεων εάν: 1) είναι μικρότερη απο 18 ετών, 2) κάνει αυστηρή δίαιτα, 3) καπνίζει, 4) πήρε λίγα κιλά κατά την εγκυμοσύνη, 5) είναι χορτοφάγος, 6) πάσχει απο κάποιο νόσημα ή γενικά έχει πολύ μικρό σωματικό βάρος.  

Υπάρχουν "απαγορευμένες" τροφές;

Σε αρκετές περιπτώσεις οι θηλάζουσες μητέρες επηρεάζονται από αντιλήψεις κι απο διάφορα ήθη που διαδίδονται απο γενιά σε γενιά οπότε αλλάζουν τη διατροφή τους βγάζοντας κάποια συγκεκριμένα φαγητά. 
Για παράδειγμα, λένε ότι η μητέρα που θηλάζει πρέπει να αποφεύγει τα πικάντικα τρόφιμα επειδή προκαλούν κολικούς, αέρια, διάρροια κι εξανθήματα στο βρέφος. Η αλήθεια είναι ότι αυτά τα φαγητά μπορεί να αλλάζουν τη γεύση του μητρικού γάλακτος αλλά κατά τ άλλα δεν επηρεάζει την υγεία των βρεφών ούτε τη συμπεριφορά τους. 

Επιπλέον, τα τρόφιμα που προκαλούν φούσκωμα ή αέρια στη μητέρα (λάχανο, κουνουπίδι, μπρόκολο κ.α.) δεν επηρεάζουν το έντερο του βρέφους αφού οι φυτικές ίνες δεν περνούν στο μητρικό γάλα. Παρομοίως και τα όξινα τρόφιμα (ντομάτα, εσπεριδοειδή και φρούτα όπως ο ανανάς) δεν επηρεάζουν το γάλα αφού δεν αλλάζουν το ph του πλάσματος. 

Άρα δε χρειάζεται η μητέρα κατά τη διάρκεια του θηλασμού να περιορίσει τις επιλογές της αλλά πρέπει να καταναλώνει τα πάντα με μέτρο. Τρώγοντας απο όλα τα τρόφιμα το βρέφος έρχεται σε επαφή με περισσότερες γεύσεις κι είναι πολύ πιο εύκολο μετά, στην παιδική ηλικία, να μάθει να τρώει όλα τα φαγητά αφού θα του είναι οικείες οι γεύσεις.


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Βιβλιογραφία

Kominiarek MA., et al. Nutrition Recommendations in Pregnancy and Lactation. Med Clin North Am 2016;100(6):1199-1215

Jeong G., Won Park S., et al. Maternal food restrictions during breastfeeding. Korean J Pediatr 2017;60(3):70-76

Koletzko B., Godfrey KM., et al. Nutrition During Pregnancy, Lactation and Early Childhood and its Implications for Maternal and Long-Term Child Health:The Early Nutrition Project Recommendations Ann Nutr Metab 2019;74:93-10 











Πέμπτη 2 Αυγούστου 2018

Πώς επηρεάζει η διατροφή τη γονιμότητα;

Η γονιμότητα είναι η ικανότητα αναπαραγωγής και η δημιουργία απογόνων απο ένα ζευγάρι. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια αύξηση των περιστατικών υπογονιμότητας, αδυναμίας δηλαδή σύλληψης μετά απο 1 χρόνο τακτικών προσπαθειών για επίτευξη κύησης. 

Υπάρχουν ενδείξεις ότι ο σύγχρονος τρόπος ζωής και η υϊοθέτηση συγκεκριμένων συμπεριφορών επηρεάζει σημαντικά τη γονιμότητα. Εκτιμάται ότι το ποσοστό της υπογονιμότητας στις ανεπτυγμένες βιομηχανικά χώρες αγγίζει το 15-20%.

Αρκετές μελέτες έχουν διεξαχθεί με σκοπό να εξετάσουν ποιοί παράγοντες επηρεάζουν αρνητικά την γονιμότητα. Για κάποιους παράγοντες τα στοιχεία είναι αρκετά και καταληκτικά (για παράδειγμα το κάπνισμα και το στρες είναι σίγουρο ότι μειώνουν σημαντικά την πιθανότητα σύλληψης) ενώ για κάποιους άλλους παράγοντες (διατροφή, άσκηση) δεν υπάρχουν τόσο ξεκάθαρα αποτελέσματα.

Ας δούμε λίγο πιο αναλυτικά τους διατροφικούς παράγοντες που έχουν ερευνηθεί. 

  1. Σωματικό βάρος. Οι περισσότερες μελέτες δείχνουν ότι μια γυναίκα με βάρος μικρότερο ή σημαντικά μεγαλύτερο απο το φυσιολογικό έχει πολύ λιγότερες πιθανότητες να κυοφορήσει σε σχέση με μια γυναίκα που έχει φυσιολογικό βάρος. Αυτό έχει να κάνει κυρίως με ορμονικές ανισορροπίες και δυσλειτουργία των ωοθηκών
  2. ΚαφεΪνη. Εδώ τα πράγματα δεν είναι τόσο ξεκάθαρα. Κάποιες μελέτες δείχνουν ότι η μεγάλη κατανάλωση καφεϊνης καθυστερεί το χρόνο επίτευξης κύησης ενώ κάποιες άλλες μελέτες δε δείχνουν καμία επίδραση στη γονιμότητα. Η Αμερικανική Εταιρεία για την Αναπαραγωγική Ιατρική συστήνει μέτρια πρόσληψη καφεϊνης (1-2 φλιτζάνια καφέ/ημέρα) τόσο πριν τη σύλληψη όσο και κατά τη διάρκεια της κύησης
  3. Βιταμίνες και ιχνοστοιχεία. Οι ελλείψεις σε κάποια απαραίτητα θρεπτικά συστατικά, όπως είναι οι βιταμίνες Ε και D, το φολικό οξύ, η βιταμίνη Β12 και ο σίδηρος έχει βρεθεί ότι επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό αρνητικά τη γονιμότητα. Όταν οι ανάγκες σε αυτά τα συστατικά καλύπτονται απο μια ισορροπημένη διατροφή οι πιθανότητες σύλληψης αυξάνονται σημαντικά. Δε συστήνεται πάντως η λήψη συμπληρωμάτων πολυβιταμινών καθώς δεν έχει φανεί ότι προσφέρουν κάποιο όφελος
  4. Διατροφικό πρότυπο. Μια διατροφή Δυτικού τύπου, πλούσια σε κρέας, κορεσμένα λιπαρά, ζάχαρη και επεξεργασμένα τρόφιμα σχετίζεται με μειωμένη αναπαραγωγική ικανότητα. Αντίθετα, μια διατροφή Μεσογειακού τύπου, πλούσια σε φρούτα, λαχανικά, όσπρια, "καλά λιπαρά" (ψάρια, ελαιόλαδο, ξηροί καρποί) φαίνεται ότι αυξάνει τις πιθανότητες σύλληψης
  5. Αλκοόλ. Σχετικές μελέτες δείχνουν ότι γυναίκες που κατανάλωναν μεγάλες ποσότητες αλκοόλ (πάνω απο 10 ποτά/εβδομάδα) εμφάνιζαν μεγάλα ποσοστά υπογονιμότητας. Πάντως μια μέτρια κατανάλωση αλκοόλ δε φαίνεται να επηρεάζει αρνητικά τη γονιμότητα αν και η ακριβής ποσότητα αλκοόλ που μπορεί να καταναλώνει κάποιος που επιθυμεί να τεκνοποιήσει δεν είναι ξεκάθαρη. 
Κατά συνέπεια, επειδή η διατροφή είναι ένας απο τους τροποποιήσιμους παράγοντες που επηρεάζουν τη γονιμότητα συστήνεται η βελτίωση των διατροφικών συνηθειών. Πρώτος στόχος θα πρέπει να είναι η επίτευξη ενός φυσιολογικού βάρους και η διόρθωση τυχόν διατροφικών ελλείψεων. Σε κάθε περίπτωση η υιοθέτηση υγιεινών συνηθειών διατροφής θα συμβάλλει τόσο στην αύξηση της γονιμότητας όσο και στην επιτυχή έκβαση της εγκυμοσύνης.

Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία :

Nazni P. Association of western diet & lifestyle with decreased fertility. Indian J Med Res 2014;140(Suppl 1):S78-S81

Collins GG., Rossi BV. The impact of lifestyle modifications, diet, and  vitamin supplementation on natural fertility. Fertility Research and Practice 2015;1:11

Shaum KM., Polotsky AJ. Nutrition And Reproduction : Is There Evidence To Support A "Fertility Diet" To Improve Mitochondrial Function? Maturitas 2013;74(4):309-312




Τετάρτη 11 Απριλίου 2018

Διατροφή στην εγκυμοσύνη : βασικές αρχές

Η διατροφή κατά τη διάρκεια της κύησης, μια ιδιαίτερη περίοδος στη ζωή κάθε γυναίκας, θα πρέπει να εγγυάται τη σωστή ανάπτυξη του εμβρύου, να διατηρεί και να προάγει την υγεία της μητέρας και να προωθεί τη γαλουχία. Όταν η γυναίκα δεν τρέφεται σωστά στην εγκυμοσύνη, αυξάνεται ο κίνδυνος επιπλοκών, τόσο για την ίδια όσο και το έμβρυο κι ακόμη είναι πολύ πιθανό να υπάρξουν αρνητικές συνέπειες στην μετέπειτα ζωή και των δύο.

Γι αυτό το λόγο οι διατροφικές συμβουλές και οι τυχόν παρεμβάσεις πρέπει να ξεκινούν απο την προγεννητική περίοδο (όταν η γυναίκα προετοιμάζεται να κυοφορήσει) και να συνεχίζονται καθόλη τη διάρκεια της κύησης.

Αύξηση βάρους κατά την κύηση

Το πόσα κιλά πρέπει να πάρει η έγκυος μέσα στους 9 μήνες εξαρτάται απο το βάρος που είχε πριν ξεκινήσει η εγκυμοσύνη. Το μεγαλύτερο κίνδυνο για επιπλοκές διατρέχουν όσες γυναίκες είχαν μικρότερο βάρος απο το φυσιολογικό είτε μεγαλύτερο, ήταν δηλαδή υπέρβαρες ή παχύσαρκες.

Έτσι, εάν μια γυναίκα ξεκίνησε την εγκυμοσύνη με χαμηλό βάρος συστήνεται να πάρει 13-18 κιλά, ενώ μια γυναίκα υπέρβαρη 7-12 κιλά. Στην περίπτωση που η γυναίκα ήταν παχύσαρκη πριν την κύηση δεν πρέπει να αυξήσει το βάρος της πάνω απο 9 κιλά. Όμως εάν το βάρος της εγκύου κυμαίνονταν στα φυσιολογικά όρια πριν την κύηση, τότε συστήνεται να πάρει 12-16 κιλά.

Τονίζεται ότι σημασία έχει όχι τόσο η αύξηση βάρους της γυναίκας αλλά η σωστή ανάπτυξη του εμβρύου, και αυτή είναι που θα πρέπει να παρακολουθείται τακτικά, διότι μπορεί για παράδειγμα η έγκυος να αυξάνει το βάρος της αλλά η ανάπτυξη του εμβρύου να μην είναι ομαλή.

Οδηγίες για το σχεδιασμό γευμάτων

  1. Σημαντικό ρόλο παίζει η συχνότητα των γευμάτων. Προγραμματίστε τρία κύρια γεύματα και 2-3 ενδιάμεσα σνακ την ημέρα
  2. Καταναλώνετε κατά βάση πρωτεϊνες ζωικής προέλευσης με χαμηλά λιπαρά (άπαχο μοσχάρι, κοτόπουλο, ψάρι, αβγά). Αυτή η επιλογή θα βοηθήσει στο να λάβετε τον απαραίτητο σίδηρο που χρειάζεστε χωρίς να σας "φορτώσει" με πολλές θερμίδες
  3. Αυξήστε την κατανάλωση τροφίμων πλούσιων σε φυτικές ίνες (ψωμί και δημητριακά ολικής άλεσης, σαλάτες και φρούτα), προς αποφυγή της δυσκοιλιότητας
  4. Επιλέξτε γαλακτοκομικά με χαμηλά λιπαρά. Συστήνεται να λαμβάνεται καθημερινά 2 ποτήρια γάλα ή 1 ποτήρι γάλα & 1 κεσεδάκι γιαούρτι (ή λίγο τυρί). Αποφύγετε το τυρί φέτα και προτιμήστε τα σκληρά κίτρινα τυριά
  5. Συμπεριλάβετε στο καθημερινό σας διαιτολόγιο 2-3 φρούτα απαραίτητα και 1 ποτήρι φυσικό χυμό. Ένα τουλάχιστον φρούτο θα πρέπει να είναι εσπεριδοειδές (πορτοκάλι, μανταρίνι..) για να λαμβάνετε την απαιτούμενη βιταμίνη C
  6. Περιορίστε στο ελάχιστο τη ζάχαρη, ειδικά αυτή που προέρχεται απο έτοιμα γλυκίσματα και επεξεργασμένα σνακ του εμπορίου (μπισκότα, κρουασάν κ.α.)
Ειδικές συμβουλές-Προφυλάξεις

  • Αποφύγετε τροφές με μεγάλη περιεκτικότητα σε βιταμίνη Α, όπως είναι τα καρότα, η γλυκοπατάτα, η κολοκύθα, το συκώτι
  • Αποκλείστε τρόφιμα με υψηλό μικροβιακό φορτίο που είναι πιθανό να προκαλέσουν μολύνσεις, όπως είναι τα απαστερίωτα μαλακά τυριά, το ωμό αβγό, τα μη καλά μαγειρεμένα κρέατα (ειδικά το κοτόπουλο), κάποια λαχανικά ύποπτα για μεγάλη περιεκτικότητα σε φυτοφάρμακα
  • Χρησιμοποίηστε μόνο ιωδιούχο αλάτι
  • Για να αποφύγετε την έκθεση σε υδράργυρο, αποφύγετε την κατανάλωση μεγάλων ψαριών, που είναι πιθανό να περιέχουν αυτό το τοξικό μέταλλο σε μεγάλη ποσότητα (όπως είναι ο ξιφίας, ο τόνος, το σκουμπρί κ.α.)
  • Περιορίστε την πρόσληψη καφείνης-αρκεστείτε σε 2 φλιτζάνια καφέ ή τσάι το πολύ ανά ημέρα
  • Αποφύγετε εντελώς την κατανάλωση αλκοόλ, ακόμα και αν είναι μικρή ποσότητα

Πηγή : Plecas D., Plesinac S., Vucinic O.K. Nutrition in Pregnancy : Basic Principles and Recommendations. Srp Arh Celok Lek 2014;142(1-2):125-130

Τετάρτη 8 Νοεμβρίου 2017

Διαβήτης κύησης : τι να προσέξετε

Ως διαβήτης κύησης ορίζεται η αυξημένη γλυκόζη αίματος που διαγιγνώσκεται κατά την περίοδο της εγκυμοσύνης. Εμφανίζεται σε ποσοστό που κυμαίνεται απο 1% εώς και 20% ενώ η επίπτωσή του αυξάνεται συνεχώς σε παγκόσμιο επίπεδο, παράλληλα με την αύξηση της παχυσαρκίας και του διαβήτη τύπου II.
Οι γυναίκες που εμφανίζουν διαβήτη κατά τη διάρκειαα της κύησης έχουν αυξημένες πιθανότητες επιπλοκών και εμφάνισης παθήσεων, και το ίδιο ισχύει και για το έμβρυο. Σε αυτές συμπεριλαμβάνονται η εμφάνιση υπέρτασης, ο πρόωρος τοκετός, αυξημένες πιθανότητες καισαρικής τομής, μεγάλο βάρος γέννησης εμβρύου και νεογνική υπογλυκαιμία. Οι μακροχρόνιες επιπτώσεις περιλαμβάνουν διαβήτη και καρδιαγγειακές παθήσεις στις μητέρες, παχυσαρκία και διαβήτη στα παιδιά. 

Τι να προσέξετε : 

O ακρογωνιαίος λίθος στη διαχείριση του διαβήτη κύησης είναι ο γλυκαιμικός έλεγχος, η διατήρηση δηλαδή του ζαχάρου του αίματος στα επιθυμητά επίπεδα. Η αρχική θεραπεία περιλαμβάνει παρεμβάσεις στον τρόπο ζωής, κυρίως διατροφή και άσκηση. Οι γυναίκες θα πρέπει να ελέγχουν συχνά τα επίπεδα γλυκόζης στο σπίτι για να εξασφαλίσουν ότι επιτυγχάνονται οι στόχοι. Εάν οι γλυκαιμικοί στόχοι δεν επιτευχθούν, θα πρέπει να ξεκινήσει φαρμακευτική θεραπεία. 

  1. Σωματικό βάρος : Η συνιστώμενη αύξηση βάρους κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης εξαρτάται απο τα βάρος της γυναίκας πριν την έναρξη της κύησης. Μια γυναίκα με χαμηλό ή φυσιολογικό βάρος πριν την εγκυμοσύνη μπορεί να πάρει εώς και 15 κιλά στην εγκυμοσύνη, αλλά μια γυναίκα που ξεκινάει την εγκυμοσύνη υπέρβαρη ή παχύσαρκη δε συνιστάται να αυξήσει τα κιλά της επιπλέον των 8-9 κιλών. Η μεγάλη αύξηση των κιλών κατά τη διάρκεια της κύησης αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο επιπλοκών. 
  2. Υδατάνθρακες : Παρόλο που οι σύγχρονες μελέτες δεν έχουν καταλήξει στην ακριβή ποσότητα των υδατανθράκων που θα πρέπει να καταναλώνει μια έγκυος με διαβήτη, όλες συμφωνούν ότι η επιλογή τροφίμων χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη είναι η καλύτερη επιλογή. Μια δίαιτα βασισμένη σε τρόφιμα με χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη ρυθμίζει τα επίπεδα ζαχάρου, αποτρέπει την ανάγκη για χρήση ινσουλίνης, παρεμποδίζει την υπερβολική πρόσληψη λίπους απο το έμβρυο και μειώνει τις πιθανότητες εμφάνισης επιπλοκών. 
  3. Σχεδιασμός γευμάτων : Όλα τα γεύματα θα πρέπει να περιλαμβάνουν πρωτεϊνες, υδατάνθρακες και λιπαρά και να κατανέμονται σε 3 κυρίως γεύματα και 2-3 ενδιάμεσα σνακ μέσα στην ημέρα. Τρόφιμα με χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη, εκείνα δηλαδή που δεν αυξάνουν απότομα το ζάχαρο στο αίμα, όπως είναι τα δημητριακά ολικής άλεσης, το μαύρο ψωμί και τα ζυμαρικά ολικής άλεσης, οι σαλάτες και τα όσπρια συνιστάται να συνδυάζονται με τροφές χαμηλές σε κορεσμένα και trans λιπαρά. 
  4. Άσκηση : H άσκηση στις γυναίκες με διαβήτη κύησης έχει φανεί ότι βελτιώνει το γλυκαιμικό έλεγχο. Εάν δεν υπάρχουν ιατρικές ή άλλες αντενδείξεις, 30 λεπτά περπάτημα καθημερινά θα συμβάλλει σημαντικά στην επίτευξη των στόχων που έχουν τεθεί.
 
 
Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία :

Hernandez T.L., Anderson M.A., et al. Strategies in the Nutritional Management of Gestational Diabetes. Clin Obstet Gynecol 2013;56(4):803-815

Viana V.L., Gross J.L., Azevedo M.J. Dietary Interventios in Patients With Gestational Diabetes Mellitus:A Systematic Review and Meta-analysis of Randomized Clincal Trials on Maternal and Newborn Outcomes. Diabetes Care 2014;37:3345-3355

Alfadhli E. Gestational diabetes mellitus. Saudi Med J 2015;Vol. 36(4):399-406