Παιδική παχυσαρκία: ποιός ο ρόλος των γονιών;

Ένας απο τους σημαντικότερους παράγοντες για την πρόληψη της παιδικής παχυσαρκίας, αλλά και για την επιτυχή αντιμετώπισή της, είναι οι γονείς του παιδιού. 

Οι γονείς με τη στάση τους και τις αντιλήψεις τους επηρεάζουν σε καθοριστικό βαθμό τις διατροφικές συνήθειες και τη φυσική δραστηριότητα. 

Εάν οι γονείς δεν αναγνωρίσουν το υπερβολικό βάρος και την παιδική παχυσαρκία ως σοβαρό κίνδυνου για την υγεία πιθανό να το αγνοήσουν καθιστώντας δύσκολη τόσο την πρόληψη όσο και τη θεραπεία.

Δυστυχώς πολλοί γονείς θεωρούν ότι η παιδική παχυσαρκία είναι ένα κληρονομικό πρόβλημα, το οποίο προκαλείται απο κάποιο γονίδιο ή άλλο γενετικό παράγοντα. Δε συνειδητοποιούν (είτε το αποκρύπτουν) ότι οι δικές τους διατροφικές συνήθειες και το περιβάλλον που δημιουργούν γύρω απο το παιδί είναι βασικοί υπεύθυνοι για την κατάσταση αυξημένου σωματικού βάρους του παιδιού.

Τα συχνότερα λάθη των γονέων

• Αγοράζουν και προσφέρουν στο παιδί ανθυγιεινά τρόφιμα
• Σερβίρουν μεγάλες μερίδες στο παιδί
• Μαγειρεύουν σπάνια στο σπίτι και μόνο ό,τι αρέσει στο παιδί 
• Πιέζουν το παιδί να φάει, ακόμα κι όταν δεν πεινάει
• Λείπουν αρκετές ώρες απο το σπίτι
• Δε δημιουργούν ευχάριστο περιβάλλον την ώρα του φαγητού
• Επιλέγουν καθιστικές δραστηριότητες αγνοώντας τη σημασία της άσκησης και της αυξημένης φυσικής δραστηριότητας γενικότερα
• Δεν τρώνε οι ίδιοι υγιεινά, ούτε γυμνάζονται, λειτουργώντας ως αρνητικά πρότυπα

Όλα αυτά αποτελούν συνέπεια των αντιλήψεων των γονέων. Όπως δείχνουν σχετικές μελέτες, οι γονείς (ειδικότερα οι μητέρες) υποεκτιμούν το βάρος των παιδιών. Συγκεκριμένα, θεωρούν ότι το παιδί τους έχει φυσιολογικό βάρος ενώ στην πραγματικότητα εκείνο είναι υπέρβαρο είτε παχύσαρκο. 

Επίσης πολλές φορές βλέπουμε γονείς να πιστεύουν ότι ένα παιδί με επιπλέον βάρος είναι πιο υγιές, οπότε αγνοούν τις συμβουλές του παιδίατρου ή/και του διατροφολόγου και ακολουθούν δικές τους θεωρίες, παρακινούμενες συχνά κι απο το οικογενειακό περιβάλλον (γιαγιάδες, θείες κλπ). 

Τι μπορείτε να κάνετε

Διασφαλείστε ότι στο καθημερινό τραπέζι θα υπάρχει ποικιλία τροφίμων απ όλες τις ομάδες. Ενθαρρύνετε την επιλογή υγιεινών φαγητών και σνάκ. 

Μην πιέζετε το παιδί να φάει, δώστε του χρόνο κι αφήστε το να επιλέξει εκείνο την ώρα που θα γευματίσει και την ποσότητα του φαγητού.

Οργανώστε περισσότερα οικογενειακά γεύματα σε χαλαρή ατμόσφαιρα προσφέροντας σε όλους το ίδιο φαγητό.

Ωθήστε τα παιδιά να ασχοληθούν με κάποιο άθλημα

Να είστε συνεπείς σε αυτά που λέτε και να κρατάτε τα όρια που βάζετε

Επισκεφθείτε ένα διατροφολόγο. Είναι ο ειδικός που θα ενημερώσει, θα αξιολογήσει και θα προτείνει λύσεις προσαρμοσμένες στην δική σας οικογένεια και τις ιδιαιτερότητες κάθε παιδιού. 

Αθανασία Κακλαμάνου

Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Βιβλιογραφία

Lin Tzou I, Feng-Chu N. Parental influence on childhood obesity :A review. Health 2012;4(12A):1464-1470

Halliday JA., et al. The relationship between family functioning and child and adolescent overweight and obesity:a systematic review. International Journal of Obesity 2014;38:480-493

Kumar S., et al. Review of Childhood Obesity: From Epidemiology, Etiology, and Comorbidities to Clinical Assessment and Treatment. Mayo Clin Proc 2017;92(2):251-265

childhood-obesity.gr 

Συνέχεια...

Το παιδί δεν παίρνει βάρος..Τι να κάνετε

Το βασικό πρόβλημα σχετικά με το βάρος ενός παιδιού εντοπίζεται στην αυξημένη εμφάνιση της παχυσαρκίας. Όμως υπάρχει και το αντίθετο φαινόμενο, που δεν είναι και τόσο σπάνιο στις μέρες μας. Το παιδί να μην παίρνει βάρος, να μην αναπτύσσεται δηλαδή όπως θα αναμένονταν. 

Πολλές μπορεί να είναι οι αιτίες γι αυτό, όμως πότε θα πρέπει να ανησυχήσει ένας γονιός και τί θα πρέπει να κάνει προκειμένου να αναστρέψει την κατάσταση;

Γιατί το παιδί δεν παίρνει βάρος;

Δυο είναι οι βασικοί λόγοι: είτε το παιδί δεν λαμβάνει αρκετή ενέργεια (θερμίδες) είτε ξοδεύει περισσότερη ενέργεια απο αυτή που προσλαμβάνει. Υπάρχουν αρκετές αιτίες και για τους 2 αυτούς βασικούς λόγους.

Μειωμένη πρόσληψη ενέργειας: Ένα παιδί μπορεί να μην καλύπτει τις θερμιδικές του ανάγκες επειδή δεν έχει όρεξη, ή επειδή τρώει μόνο συγκεκριμένα φαγητά (τα οποία δεν το καλύπτουν), ή επειδή κάνει συχνά εμετό, ή επειδή έχει κάποια ασθένεια. Μπορεί επίσης να μη σιτίζεται σωστά απο τα άτομα που φροντίζουν το παιδί ή να αντιμετωπίζει κάποιο πρόβλημα ψυχολογικής φύσης και να αποφεύγει το φαγητό. 

Αυξημένη κατανάλωση ενέργειας: Συνήθως συμβαίνει λόγω κάποιας πάθησης ή ασθένειας, οπότε και εμφανίζεται αυξημένη απώλεια θρεπτικών συστατικών ή μη σωστή απορρόφηση αυτών. Επίσης μπορεί το παιδί να είναι υπερκινητικό ή να καταναλώνει πολλές θερμίδες λόγω ενασχόλησης με κάποιο άθλημα.

Πότε να ανησυχήσετε...

Όταν η καμπύλη ανάπτυξης του παιδιού δεν ανεβαίνει αλλά παραμένει επίπεδη για αρκετούς μήνες τότε θα πρέπει να ανησυχήσετε. Υπάρχει πιθανότητα να υπολείπεται ένα παιδί μόνο στο βάρος ή και στο ύψος οπότε θα πρέπει να διερευνηθεί απο το γιατρό η ύπαρξη κάποιας ασθένειας.

Πρακτικά, όταν βλέπετε ότι το παιδί συνεχίζει και φοράει τα ίδια ρούχα για αρκετό καιρό ή όταν βλέπετε να διαγράφονται τα πλευρά του στο σώμα του (παρατηρήστε το όταν είναι γυμνό) τότε πιθανότατα το παιδί δεν αναπτύσσεται όπως θα έπρεπε-απευθυνθείτε άμεσα στον παιδίατρο σας.

Τί να κάνετε για να το αντιμετωπίσετε

• Προσφέρετε ποικιλία τροφίμων και γευμάτων. Έτσι, και θα προσλάβει το παιδί περισσότερα θρεπτικά συστατικά και θα του κινήσετε το ενδιαφέρον για το φαγητό, ώστε να φάει περισσότερο.
• Σερβίρετε μικρότερες μερίδες. Το στομαχάκι του παιδιού πολλές φορές δεν ανέχεται μεγάλη ποσότητα φαγητού. Μοιράστε τα γεύματα μέσα στην ημέρα ώστε να τρώει περισσότερες φορές.
• Μην προσφέρετε υγρά μαζί με τα γεύματα γιατί τα παιδιά φουσκώνουν εύκολα και δε θα φάνε όσο φαγητό πρέπει, Ενδιάμεσα στα γεύματα δώστε του ροφήματα πλούσια σε θερμίδες, όπως π.χ. γάλα πλήρες σε λιπαρά σα smoothie μαζί με φρούτα.
• Επιλέξτε τρόφιμα πλούσια σε θερμίδες (κρέας, λιπαρά ψάρια, λιπαρά τυριά). Συνοδέψτε το φαγητό με αρκετά υγιεινά λιπαρά, όπως π.χ. το ελαιόλαδο
• Μην πιέζετε το παιδί να φάει γιατί τότε θα έχετε το αντίθετο αποτέλεσμα. Μπορεί πραγματικά εκείνη την ώρα να μην έχει την επιθυμητή όρεξη, προσπαθήστε αργότερα.  

Αθανασία Κακλαμάνου

Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Συνέχεια...

Η ψυχολογία του παχύσαρκου παιδιού

Με δεδομένη την αυξημένη επίπτωση της παιδικής παχυσαρκίας σε παγκόσμιο επίπεδο και τις αρνητικές επιπτώσεις στο σώμα των παιδιών ειδικό ενδιαφέρον έχουν και οι ψυχολογικές συνέπειες. Τα στοιχεία μελετών επιβεβαιώνουν τη στενή σχέση μεταξύ παιδικής παχυσαρκίας και ψυχιατρικών διαταραχών. 

Είναι άμεση ανάγκη να αντιμετωπιστούν άμεσα αυτά τα προβλήματα καθώς ενώ οι συνέπειες στο σώμα μπορεί να αντιμετωπιστούν επιτυχώς, εντούτοις οι επιπτώσεις οι ψυχολογικές συνοδεύουν το παιδί για πολλά χρόνια και το ακολουθούν και στην ενήλικη ζωή. 

Πώς νιώθει λοιπόν ένα παχύσαρκο παιδί; Τί συναισθήματα βιώνει;

Κατάθλιψη

Το παιδί που έχει επιπλέον κιλά στο σώμα του παρουσιάζει έντονα συμπτώματα κατάθλιψης με κακή διάθεση και χαμηλή αυτοεκτίμηση. Αντιστρόφως, χαρακτηριστικά της κατάθλιψης όπως η αυξημένη όρεξη και η υπερφαγία ταυτόχρονα με την αδράνεια (συνέπεια ελλιπούς δραστηριότητας) αυξάνουν τις πιθανότητες αύξησης βάρους κι εμφάνισης παχυσαρκίας στο παιδί και στον έφηβο. Τα συμπτώματα αυτά εμφανίζονται πιο έντονα όσο αυξάνεται ο βαθμός της παχυσαρκίας του παιδιού.

Ανησυχία και χαμηλή αυτοπεποίθηση

Τα παχύσαρκα παιδιά έχουν έντονη δυσαρέσκεια για την εικόνα σώματος κι αυτή η δυσαρέσκεια αυξάνεται όσο μεγαλώνει το παιδί ενώ είναι συχνότερη στα κορίτσια σε σχέση με τα αγόρια. Ως αποτέλεσμα της αρνητικής εικόνας που έχει για το σώμα του, το παιδί έχει χαμηλή αυτοπεποίθηση, δεν παίρνει πρωτοβουλίες και νιώθει ότι δεν αξίζει να προσπαθήσει για κάτι. Γενικότερα αισθάνεται μειονεκτικά έναντι των συνομηλίκων του με φυσιολογικό βάρος. Έτσι, δεν εκτίθεται συχνά και νιώθει μεγαλύτερη ασφάλεια όταν είναι μόνο του-γι αυτό και πολλά παιδάκια με επιπλέον κιλά απομονώνονται  παίρνοντας αποστάσεις από τους υπόλοιπους, είτε βρίσκονται στο σχολείο είτε σε διάφορες κοινωνικές εκδηλώσεις. 

Κοινωνικό στίγμα

Ακόμα και σήμερα, με την τόση ενημέρωση, το παιδί με επιπλέον κιλά θεωρείται ότι έχει προβλήματα νοητικά, ότι είναι τεμπέλικο και δε γυμνάζεται, ότι τρώει υπερβολικά και ανθυγιεινά κ.α., οπότε γίνεται αντικείμενο έντονης κριτικής. Τα πειράγματα και η επιθετική συμπεριφορά (ο λεγόμενος σχολικός εκφοβισμός-bullying) συναντώνται σε καθημερινή βάση. Μελέτες δείχνουν ότι τα παιδιά ηλικίας 6-13 ετών είναι 4 εώς και 8 φορές πιο πιθανό να βιώνουν σχολικό εκφοβισμό, σε σχέση με παιδιά φυσιολογικού βάρους. 
Φυσικά, τα αρνητικά σχόλια για το βάρος του παιδιού απο το οικογενειακό και το συγγενικό περιβάλλον επιδεινώνουν το πρόβλημα. Αποτέλεσμα είναι το παιδί να παρουσιάζει χαμηλή επίδοση στα μαθήματα, να μη συμμετέχει ενεργά σε κοινωνικές εκδηλώσεις, να παρουσιάζει απροθυμία για παιχνίδι-αθλητικές δραστηριότητες και να εντείνονται τελικά τα συμπτώματα κατάθλιψης. 

Διατροφικές διαταραχές

Η αυξημένη δυσαρέσκεια για το σώμα οδηγεί πολλές φορές το παιδί να καταφεύγει σε ακραίες διατροφικές συμπεριφορές. Σύμφωνα με σχετικές έρευνες παχύσαρκα κορίτσια  σε ποσοστό 25% έχει βρεθεί να χρησιμοποιούν συμπεριφορές ελέγχου του βάρους σχετικές με ανορεξία, βουλιμία κ.α διατροφικές διαταραχές (πρόκληση εμετού, χρήση χαπιών, πλήρης νηστεία, έντονη άσκηση κ.α.). Η πιθανότητα εμφάνισης διατροφικών διαταραχών είναι μεγαλύτερη στα κορίτσια κι αυξάνεται δραματικά στην περίοδο της εφηβείας. 

Αθανασία Κακλαμάνου

Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, Msc

Βιβλιογραφία

Rankin J., Matthews L., et al. Psychological consequences of childhood obesity:psychiatric comorbidity and prevention. Adolescent Health, Medicine and Therapeutics 2016;7:125-146

Kalarchian M., Marcus M. Psychiatric comorbidity of childhood obesity. International Review of Phychiatry 2012;24(3):241-246

Sagar R., Gupta T. Psychological Aspects of Obesity in Children and Adolescents. Indian J Pediatr 2018;85(7):554-559

Συνέχεια...

Έλλειψη βιταμίνης D στα παιδιά

Τελευταία γίνεται πολύ συζήτηση για αυτή τη σημαντική βιταμίνη και το ρόλο της στην πρόληψη διάφορων χρόνιων ασθενειών, όπως είναι τα καρδιαγγειακά, ο διαβήτης και η υπέρταση αλλά και διαφόρων μορφών καρκίνου. 

Τα στοιχεία δείχνουν ότι είναι μεγάλος ο αριθμός των παιδιών και των εφήβων που παρουσιάζουν ανεπάρκεια είτε έλλειψη βιταμίνης D, οπότε αναζητούνται τρόποι για να μπορέσει να αυξηθεί η πρόσληψη. 

Γιατί είναι σημαντική; 

Η βιταμίνη D είναι απολύτως απαραίτητη για την ομαλή υγεία των οστών. Προάγει την απορρόφηση του ασβεστίου και του φωσφόρου και βοηθά στην απόθεση αυτών των στοιχείων στα οστά και στα δόντια. Ενισχύει επίσης το ανοσοποιητικό σύστημα και συμβάλλει στην καλή ανάπτυξη των κυττάρων.

Πού βρίσκεται;

Λίγα τρόφιμα περιέχουν επαρκείς ποσότητες της βιταμίνης και συνήθως τα παιδιά δεν καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες απο αυτά. Παραδείγματα τροφίμων πλούσιων σε βιταμίνη D είναι:λιπαρά ψάρια (π.χ. τόνος), κρόκος απο το αβγό, συκώτι, μαργαρίνη και κάποια τρόφιμα εμπλουτισμένα (π.χ. βρεφικό γάλα και δημητριακά πρωινού). 

Ούτως ή άλλως η ποσότητα που λαμβάνεται μέσω των τροφών είναι πολύ μικρή κι ο βασικός τρόπος πρόσληψης της βιταμίνης είναι η σύνθεσή της με την έκθεση του δέρματος για λίγα λεπτά στον ήλιο.

Ποιά παιδιά κινδυνεύουν περισσότερο;

• Παιδιά με σκουρόχρωμη επιδερμίδα. 
• Παιδιά των οποίων το δέρμα δεν εκτίθεται αρκετή ώρα στον ήλιο
• Μωρά που έχουν γεννηθεί πρόωρα
• Τα παιδιά που θηλάζουν κι επιπλέον έχουν κι ένα απο τα ανωτέρω χαρακτηριστικά
• Όσα παιδιά έχουν παθήσεις ή νοσήματα που εμποδίζουν την απορρόφηση της βιταμίνης (ασθένειες ήπατος και νεφρών, κυστική ίνωση, κοιλιοκάκη, νόσο Crohn κ.α.)

Ποιά είναι τα συμπτώματα της έλλειψης;

• Πόνοι στα οστά και στους μύες
• Ραχίτιδα και οστεομαλακία (μαλακά κι εύκαμπτα οστά)
• Χαμηλό ασβέστιο στο αίμα που μπορεί να οδηγήσει σε μυικές κράμπες και σπασμούς, ιδιαίτερα σε πολύ μικρά παιδιά
• Επιβράδυνση στην ανάπτυξη
• Μη ομαλή ανάπτυξη (π.χ. καθυστέρηση στο περπάτημα)

Αντιμετώπιση

Η συνήθης αντιμετώπιση, ειδικά όταν τα επίπεδα της βιταμίνης είναι πολύ χαμηλά, είναι η λήψη συμπληρωμάτων. Στο εμπόριο κυκλοφορούν πολλοί και διαφορετικοί τύποι της βιταμίνης-κάποια απο τα σκευάσματα είναι πολύ ισχυρά. Γι αυτό είναι αναγκαίο να λάβει το παιδί συμπλήρωμα μόνο μετά απο ιατρική εξέταση και πάντα με τη σύσταση γιατρού.

Επειδή η θεραπεία είναι μακροχρόνια, απο τη στιγμή που τα επίπεδα της βιταμίνης φτάσουν στις επιθυμητές τιμές, θα πρέπει να δοθεί προσοχή ώστε να παραμείνουν σε αυτό το επίπεδο. Γι αυτό χρειάζεται τακτική ιατρική παρακολούθηση.

Τα παιδιά με έλλειψη σε βιταμίνη D πρέπει να λαμβάνουν επαρκείς ποσότητες ασβεστίου απο τη δίαιτα. Οπότε η κατανάλωση 2 τουλάχιστον μερίδων γαλακτοκομικών προϊόντων  (γάλα, γιαούρτι, τυρί) είναι απαραίτητη, ανάλογα και την ηλικία του παιδιού.

Αθανασία Κακλαμάνου

Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Βιβλιογραφία

Michie C. et al. Managing vitamin D deficiency in children. London Journal of Primary Care 2010;3:31-6

Yeon Lee J., et al. A Review on Vitamin D Deficiency Treatment in Pediatric Patients. J Pediatr Pharmacol Ther 2013;18(4):277-291 

Συνέχεια...

Δίαιτες στην εφηβεία: ποιοί κίνδυνοι προκύπτουν;

Το έντονο ενδιαφέρον για το βάρος και την εικόνα σώματος είναι δύο χαρακτηριστικά γνωρίσματα της εφηβείας. Ο έφηβος δίνει ιδιαίτερη έμφαση στο πρότυπο του αδύνατου σώματος που προβάλλεται κυρίως μέσα από την τηλεόραση και το διαδίκτυο και το εξισώνει με την επιτυχία, την υγεία και την ομορφιά. Έτσι, καταφεύγει συχνά σε δίαιτες προκειμένου να αποκτήσει αυτό το αδύνατο σώμα που κυριαρχεί ως πρότυπο. Ένας έφηβος υποβάλλει τον ευατό του σε δίαιτα ακόμα κι όταν δεν υπάρχει ουσιαστική ανάγκη (βρίσκεται δηλαδή σ ένα φυσιολογικό σωματικό βάρος για την ηλικία του).   

Στις περισσότερες περιπτώσεις οι δίαιτες που ακολουθούν οι έφηβοι είναι το αποτέλεσμα κάποιων αναξιόπιστων και αμφίβολων πληροφοριών που προέρχονται μέσα απο τα κοινωνικά δίκτυα, οι οποίες περισσότερο αφορούν διάφορες τάσεις παρά στηρίζονται σε επιστημονικά δεδομένα. Και τότε ξεκινούν τα προβλήματα...

Παράγοντες κινδύνου

Οι μελέτες δείχνουν ότι συνήθως κάνουν δίαιτες οι έφηβοι που:

• Έχουν χαμηλή αυτοπεποίθηση
• Είναι δυσαρεστημένοι με την εικόνα σώματός τους
• Παρουσιάζουν συμπτώματα κατάθλιψης
• Δεν έχουν ένα υγιές πρότυπο στην οικογένεια ή στο κοινωνικό περιβάλλον
• Οι γονείς τους σχολιάζουν αρνητικά το βάρος τους ή/και κάνουν και οι ίδιοι συχνά δίαιτες
• Υπόκεινται σε σχολικό εκφοβισμό για τα κιλά τους (bullying)
• Ασχολούνται με αθλήματα όπου το βάρος παίζει σημαντικό ρόλο 
• Έχουν ανθυγιεινές συνήθειες γενικότερα (κάπνισμα, χρήση ουσιών κ.α.)

Συνέπειες-κίνδυνοι 

Συχνά οι έφηβοι χρησιμοποιούν ακατάλληλες ή επικίνδυνες πρακτικές προκειμένου να χάσουν εύκολα και γρήγορα τα επιπλέον κιλά. Για παράδειγμα τρώνε μόνο φρούτα και σαλάτες για πολλές ημέρες, τρώνε πολύ μικρές ποσότητες από ένα ή δυο τρόφιμα, κάνουν εξαντλητική γυμναστική, και δυστυχώς καταφεύγουν σε χάπια ή προκαλούν εμετό. 

Οι συνέπειες είναι τόσο σωματικές όσο και ψυχολογικές-συναισθηματικές.

Σωματικά υπάρχει αυξημένος κίνδυνος να εμφανιστεί καθυστέρηση στην ανάπτυξη, διατροφικές ελλείψεις (κυρίως σε σίδηρο κι ασβέστιο). διαταραχές του κύκλου στα κορίτσια, δευτεροπαθής αμηνόρροια (διακοπή του κύκλου), οστεοπενία. Οι παρενέργειες απο τα φάρμακα που τυχόν χρησιμοποιούνται είναι αντίστοιχες των ουσιών που περιέχονται στα φάρμακα αυτά. Τέλος, όσοι έφηβοι κάνουν συχνά δίαιτες καταλήγουν να είναι υπέρβαροι είτε παχύσαρκοι όταν ενηλικιωθούν. 

Όσον αφορά στην ψυχολογία, οι δίαιτες μπορεί να χειροτερέψουν τα συναισθήματα απόρριψης και να εντείνουν τη χαμηλή αυτοεκτίμηση των εφήβων. Επίσης οι δίαιτες στην εφηβεία είναι συχνά ο προπομπός μιας διατροφικής διαταραχής (ανορεξία, βουλιμία κ.α.). Τελικά ένας έφηβος που υποβάλλει τον ευατό του σε μια συνεχή προσπάθεια για αδυνάτισμα είναι πιο δυστυχισμένος από ότι πριν. 

Αθανασία Κακλαμάνου

Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Πηγή: Canadian Paediatric Society, Position Statement. Dieting in Adolescence.Paediatr Child Health.2004;Vol 9, No 7  

Συνέχεια...

Υπάρχει ειδική δίαιτα για τον αυτισμό;

Ο αυτισμός είναι μια διαταραχή που χαρακτηρίζεται από δυσκολίες στην  κοινωνική αλληλεπίδραση ενός παιδιού, στην επικοινωνία και στη συμπεριφορά του. Πολύ συχνά, εκτός από τη συμπεριφορική θεραπεία και την εκπαίδευση στα παιδιά με αυτισμό, οι γονείς αναζητούν και διάφορα διατροφικά στοιχεία που θα μπορούσαν να βοηθήσουν. 

Διατροφικές διαταραχές 

Μέχρι πρόσφατα ο αυτισμός θεωρούνταν ασθένεια αποκλειστικά του κεντρικού νευρικού συστήματος, και οι ειδικοί αγνοούσαν άλλες συνυπάρχουσες διαταραχές, κυρίως τη δυσλειτουργία του γαστρεντερικού και του ανοσοποιητικού συστήματος. Τα στοιχεία δείχνουν ότι σχεδόν τα μισά παιδιά που βρίσκονται στο φάσμα του αυτισμού εμφανίζουν διάρροια ή δυσκοιλιότητα. Επιπλέον, σε ποσοστό 60% υπάρχει διαταραχή σε συγκεκριμένα ένζυμα του πεπτικού με αποτέλεσμα να δυσχεραίνεται η πέψη των υδατανθράκων. 

Άλλα συμπτώματα που παρατηρούνται συχνά στον αυτισμό είναι πόνος στην κοιλιά (80% των περιπτώσεων), φούσκωμα, αέρια, αλλεργία και δυσανεξία σε κάποια τρόφιμα. Για παράδειγμα υπάρχει ατελής πέψη της διατροφικής γλουτένης και της καζεϊνης (πρωτεϊνη του αγελαδινού γάλακτος) αλλά και αυξημένη απορρόφηση πεπτιδίων που δεν έχουν πλήρως διασπαστεί από τα ένζυμα του πεπτικού και είναι πολύ πιθανό να βλάπτουν το νευρικό σύστημα. 

Επίσης ένα παιδί με αυτισμό συχνά υποφέρει από βλάβη στο βλεννογόνο του εντέρου, οπότε προκαλείται φλεγμονή και μη φυσιολογική ανάπτυξη παθολογικών βακτηρίων και επηρεάζεται έτσι η κινητικότητα του εντέρου. 

Όλες αυτές οι διαταραχές πιστεύεται ότι συνεισφέρουν στις διαταραχές συμπεριφοράς στον αυτισμό κι εντείνουν τα προβλήματα επικοινωνίας.

Ειδικές δίαιτες στον αυτισμό

Τα διατροφικά σχήματα που έχουν χρησιμοποιηθεί και μελετηθεί περισσότερο σε παιδιά με αυτισμό, είναι οι δίαιτες αποκλεισμού (περιοριστικές δίαιτες) είτε δίαιτες με συμπληρώματα.

Οι συχνότερες δίαιτες αποκλεισμού είναι δύο:η δίαιτα αποκλεισμού της γλουτένης και η δίαιτα αποκλεισμού της καζεϊνης-καμιά φορά οι δύο αυτές δίαιτες εφαρμόζονται συνδυαστικά.  Μελέτες δείχνουν ότι όταν εξαλείφεται από τη διατροφή είτε η καζεϊνη είτε η γλουτένη δεν παρατηρείται βελτίωση στα συμπτώματα στα παιδιά με αυτισμό. Ωστόσο δίαιτες τέτοιου τύπου μπορεί να φανούν χρήσιμες για κάποια παιδιά με αυτισμό που παρουσιάζουν έντονα συμπτώματα από το πεπτικό. Όμως η αποτελεσματικότητά τους σε μακροχρόνιο επίπεδο δεν έχει μελετηθεί επαρκώς ενώ μπορεί να προκαλέσουν άλλες διατροφικές ανεπάρκειες εάν εφαρμοστούν χωρίς επίβλεψη από τους ειδικούς (γιατρός σε συνεργασία με διαιτολόγο).  

Παρομοίως κι όταν δίνονται δίαιτες με συμπληρώματα ω 3 λιπαρών οξέων είτε πεπτικών ενζύμων δε φαίνεται να βοηθούν ιδιαίτερα στην ελάττωση των διαταραχών συμπεριφοράς. 

Διατροφική υποστήριξη

Η διατροφική παρέμβαση σε ένα παιδί που βρίσκεται στο φάσμα του αυτισμού είναι πολύ σημαντική και θα πρέπει να γίνεται ταυτόχρονα και συμπληρωματικά με τη φαρμακευτική και τη συμπεριφορική θεραπεία. 

Καθώς αρκετά παιδιά με αυτισμό έχουν χαμηλότερο βάρος από το φυσιολογικό και δεν προσλαμβάνουν αρκετές φυτικές ίνες, ασβέστιο, σίδηρο και βιταμίνες η διατροφή του παιδιού θα πρέπει να εμπλουτιστεί με κατάλληλα τρόφιμα για να είναι θρεπτικά επαρκής και ισορροπημένη. 

Ειδικότερα, οι διατροφολόγοι και οι γιατροί σε συνεργασία με τους γονείς θα πρέπει να βρούν την κατάλληλη διατροφή που ταιριάζει στο κάθε παιδί ξεχωριστά, έτσι ώστε να περιοριστούν οι γαστρεντερικές ενοχλήσεις και να ανακουφιστεί το παιδί από αυτά τα συμπτώματα. Είναι πολύ πιθανό όταν μειωθούν οι αντιδράσεις από το πεπτικό να παρατηρηθεί βελτίωση και στη συμπεριφορά του παιδιού.
Εάν χρειαστεί κάποια δίαιτα αποκλεισμού ή κάποιο συμπλήρωμα αυτό θα πρέπει να γίνει μετά από αξιολόγηση, μόνο για περιορισμένο χρονικό διάστημα και κάτω από τακτική παρακολούθηση. 

Αθανασία Κακλαμάνου

Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Βιβλιογραφία 

Sathe N., et al. Nutritional and Dietary Interventions for Autism Spectrum Disorder:A Systematic Review Pediatrics 2017;139(6):e20170346

Ly V., Bottelier M, et al. Elimination diets' efficacy and mechanisms in attention deficit hyperactivity disorder and autism spectrum disorder. Eur Child Adolesc Psychiatry 2017;26:1067-1079

Kawicka A. How nutritional status, diet and dietary supplements can affect autism. A review. Rocz Panstw Zakl Hig 2013;64(1):1-12

Cruchet S. Truths, Myths and Needs of Special Diets:Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder, Autism, Non-Celiac Gluten Sensitivity, and Vegetarianism. Ann Nutr Metab 2016;68(suppl 1):43-50 

Συνέχεια...

Τι να κάνετε όταν το παιδί έχει δυσκοιλιότητα

Η δυσκοιλιότητα είναι ένα απο τα δέκα συχνότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα παιδιά. Αποτελεί το βασικό λόγο επίσκεψης στον παιδίατρο για το 25% των μικρών παιδιών και των γονέων τους. 

Σε γενικές γραμμές η δυσκοιλιότητα χαρακτηρίζεται από όχι τακτικές επισκέψεις στην τουαλέτα, από μεγάλα σε μέγεθος κόπρανα κι από πόνο ή δυσκολία στην αφόδευση. Μπορεί να υπάρχουν όμως κι άλλα εμφανή χαρακτηριστικά στα παιδιά όπως είναι ο πόνος και το πρήξιμο στην κοιλιά, η ανορεξία, εμετός ή πυρετός. 

Η θεραπευτική αντιμετώπιση περιλαμβάνει τακτική ιατρική παρακολούθηση, διατροφικές οδηγίες, αλλαγή στον τρόπο ζωής κι εκπαίδευση για τον τρόπο χρήσης της τουαλέτας. 

Επίσης, η διαχείριση της δυσκοιλιότητας διαφέρει μεταξύ των βρεφών και των παιδιών μεγαλύτερης ηλικίας. 

Συμβουλές για τη διατροφική αντιμετώπιση

Στα βρέφη απο 3-12 μηνών συστήνεται να προσφέρονται χυμοί φρούτων διαλυμένοι σε νερό. Τα φρούτα που βοηθούν στην αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας είναι το αχλάδι, το σταφύλι, το δαμάσκηνο και το μήλο με τη φλούδα. 

Το μέλι και τα φυτικά σιρόπια θα πρέπει να αποφεύγονται. 

Κάποια βρέφη μπορεί να ωφεληθούν κι από την αλλαγή του γάλακτος (αποφυγή του αγελαδινού). 

Στα μεγαλύτερα παιδιά συστήνεται η αύξηση των φυτικών ινών μέσω μαγειρεμένων και καθαρισμένων φρούτων, λαχανικών και δημητριακών. Επίσης η αυξημένη λήψη υγρών βοηθά πολύ. Εκτός από το νερό και οι χυμοί φρούτων πλούσιων σε φυτικές ίνες είναι πολύ χρήσιμοι.

Η αντιμετώπιση στα παιδιά μεγαλύτερης ηλικίας διαφέρει σημαντικά επειδή χρειάζεται περισσότερος χρόνος και συνδυασμός σκευασμάτων και στοιχείων της δίαιτας, ανάλογα τη σοβαρότητα της κατάστασης και της ανταπόκρισης του παιδιού. 

Πρόληψη υποτροπών

Από τη στιγμή που θα αντιμετωπιστεί επιτυχώς η δυσκοιλιότητα στο παιδί θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή ούτως ώστε να μην εμφανιστεί ξανά σε σύντομο διάστημα. 

Μια διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες με ταυτόχρονη επαρκή πρόσληψη υγρών είναι πολύ σημαντική για τη φυσιολογική λειτουργία του εντέρου. Η ποσότητα των φυτικών ινών που συστήνεται να λαμβάνουν τα παιδιά είναι 0,5 γραμμάρια ανά κιλό βάρους σε καθημερινή βάση. Τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες είναι τα φρούτα, τα λαχανικά, οι ξηροί καρποί, τα όσπρια και τα δημητριακά ολικής άλεσης. 

Αθανασία Κακλαμάνου

Διατορφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Βιβλιογραφία

Xinias I., Mavroudi A., Constipation in Childhood. An update on evaluation and management. Hippokratia 2015;19(1):11-19

Bae SH. Diets for Constipation. Pediatr Gastroenterol Hepatol Nutr 2014;4:203-208

Συνέχεια...

Παιδική παχυσαρκία:ποιοί οι στόχοι της θεραπείας;

Είναι πλέον ξεκάθαρο ότι η παχυσαρκία στα παιδιά αποτελεί ένα απο τα σημαντικότερα προβλήματα δημόσιας υγείας, παγκοσμίως. Στην Ελλάδα τα στοιχεία είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά και χρειάζεται πλέον παρέμβαση απο όλους τους αρμόδιους φορείς προκειμένου να αντιμετωπιστεί η κατάσταση. Ειδικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια έχουν οι γονείς, η συμμετοχή των οποίων κρίνεται όχι μόνο απαραίτητη αλλά και καθοριστική για την επιτυχία της θεραπευτικής παρέμβασης. 

Αφού εκτιμηθεί ο βαθμός παχυσαρκίας του παιδιού, αναλυθούν τα αίτια και ληφθεί ένα πλήρες ιστορικό (ιατρικό και διατροφικό) τότε θα πρέπει να σχεδιασθεί η θεραπευτική παρέμβαση, η οποία περιλαμβάνει 2 βασικούς στόχους: την αλλαγή των διαιτητικών συνηθειών και την υποστήριξη της ομαλής ανάπτυξης. 

Οι στόχοι της απώλειας βάρους καθορίζονται απο το βαθμό της παχυσαρκίας και την ύπαρξη παθήσεων που σχετίζονται με τα επιπλέον κιλά. Έτσι, για ένα παιδί με ήπιου βαθμού παχυσαρκία συστήνεται η σταθεροποίηση του βάρους, ούτως ώστε το παιδί καθώς αναπτύσσεται να αποκτήσει ένα φυσιολογικό βάρος για το ύψος του.  

Στην περίπτωση που το παιδί εμφανίζει σοβαρού βαθμού παχυσαρκία με επιπλοκές τότε συστήνεται απώλεια βάρους, της τάξης του 1 κιλού/μήνα για παιδιά 2-11 ετών και 2-3 κιλών/μήνα για παιδιά που βρίσκονται στη εφηβεία. 

Στις συνεδρίες που θα πρέπει να πραγματοποιούνται με την παρουσία γονέων σε τακτά χρονικά διαστήματα (κάθε 15 ημέρες συνήθως) χρησιμοποιούνται τεχνικές συμπεριφορικής θεραπείας (δείτε λεπτομέρειες εδώ) με στόχο τη μείωση των θερμίδων που προσλαμβάνει το παιδί καθημερινά, τη μείωση του χρόνου που το παιδί περνάει καθιστό μπροστά στην τηλεόραση και την αύξηση της φυσικής δραστηριότητας. Για παράδειγμα προτείνεται η μείωση των σνακ που περιέχουν πολλά λιπαρά και ζάχαρη κι ενθαρρύνεται η συμμετοχή του παιδιού σε κάποιο άθλημα. 

Έπειτα απο 3 μήνες παρέμβασης γίνεται αξιολόγηση του προγράμματος και εάν κριθεί αναγκαίο η θεραπεία μπορεί να αλλάξει μορφή ή/και οι συναντήσεις να γίνονται πλέον σε πιο αραιά χρονικά διαστήματα. 

Αθανασία Κακλαμάνου

Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Πηγή : Kumar S., Kelly A.S. Review of Childhood Obesity : From Epidemiology, Etiology, and Comorbidities to Clinical Assessment and Treatment. Mayo Clin Proc 2017;92:(2):251-265

Συνέχεια...

Συμβουλές διατροφής για παιδικές ιώσεις

Οι παιδικές ιώσεις κάνουν συχνά την εμφάνισή τους τους χειμερινούς μήνες και ταλαιπωρούν τα παιδάκια αλλά ταυτόχρονα ανησυχούν και τους γονείς. Υπολογίζεται ότι τα παιδιά προσχολικής ηλικίας θα κρυολογήσουν κατά μέσο όρο 5 φορές μέσα σε ένα έτος...

Το κοινό κρυολόγημα (ή λοίμωξη της ανωτέρου αναπνευστικής οδού όπως αλλιώς λέγεται) προκαλείται συνήθως απο κάποιον ιό και  μεταδίδεται ραγδαία μέσα απο το φτέρνισμα, το βήχα και το φύσημα της μύτης. 

Η αντιμετώπιση είναι συμπτωματική, επειδή τα αντιβιοτικά δε συστήνονται και δεν είναι αποτελεσματικά στις ιώσεις. Για να περιοριστούν και να εξαλειφθούν τα συμπτώματα που προκαλεί ένα κρυολόγημα (βήχας, ρινόρροια, πονόλαιμος, ρινική συμφόρηση, πονοκέφαλος, μυαλγίες, πυρετός) εκτός απο τους κανόνες υγιεινής σημαντικό ρόλο παίζει και η διατροφή. Υπάρχουν κάποια διατροφικά στοιχεία που βοηθούν στο να επανέλθει το παιδάκι γρηγορότερα αλλά και κάποια άλλα που θα πρέπει να αποφεύγονται.

Πρόληψη ιώσεων

Προκειμένου να μειωθούν οι πιθανότητες να κολλήσει το παιδάκι κάποια ίωση θα πρέπει να ισχυροποιηθεί το ανοσοποιητικό του σύστημα. Διατροφικά στοιχεία τα οποία βοηθούν σημαντικά προς αυτή την κατεύθυνση είναι η βιταμίνη C, ο σίδηρος, ο ψευδάργυρος αλλά και τα αντιοξειδωτικά. 

Τροφές πλούσιες σε αυτά τα στοιχεία είναι το κρέας και το αβγό, τα φρέσκα φρούτα και τα λαχανικά, οι ξηροί καρποί και το ψάρι, το ελαιόλαδο και οι σπόροι. Χρησιμοποιήστε στα γεύματα του παιδιού μυρωδικά και βότανα (σκόρδο, ρίγανη, θυμάρι, μαϊντανό κ.α.) αλλά και μκρή ποσότητα μπαχαρικών. Με αυτό τον τρόπο θωρακίζεται το αμυντικό σύστημα του παιδιού, και ακόμα κι αν κρυώσει τα συμπτώματα θα είναι πιο ήπια και μκρότερης διάρκειας.

Αντιμετώπιση 

Τι να κάνετε:

1. Ενυδάτωση: Είναι το Α και το Ω της αντιμετώπισης των ιώσεων. Κρατώντας το παιδί ενυδατωμένο αποβάλλονται ευκολότερα οι ιοί αλλά και οι βλεννώδεις εκκρίσεις της μύτης και του αναπνευστικού σωλήνα. Εκτός απο το νερό, μπορείτε να δώσετε στο παιδί φρεσκοστιμμένους χυμούς, ρόφημα κακάο και γάλα (αν δεν κάνει εμετό). Τα υγρά καλό είναι να βρίσκονται σε θερμοκρασία περιβάλλοντος ή να είναι χλιαρά, όχι πάντως παγωμένα ούτε και καυτά.
2. Ελαφριά γεύματα: Τα παιδάκια δεν ανέχονται ούτε μεγάλες ποσότητες φαγητού αλλά ούτε και πλούσια σε γεύση τρόφιμα όταν είναι άρρωστα. Δώστε τους λίγο άπαχο κρέας μαζί με λαχανικά απλά μαγειρεμένα, χωρίς πολλά μπαχαρικά ούτε και λιπαρά. Η καλύτερη λύση παραμένει και σήμερα η κοτόσουπα, καθώς περιέχει όλα εκείνα τα συστατικά που συμβάλλουν στην ανακούφιση των συμπτωμάτων-οι γιαγιάδες λοιπόν κάτι ήξεραν...Κοι οι υπόλοιπες σούπες βοηθούν επίσης, ιδιαίτερα αν συνοδεύονται με χυμό λεμόνι που ενισχύει την αντιοξειδωτική τους δράση. Αντί για 1-2 γεύματα ημερησίως δώστε στο παιδί 3-4 μικρότερα και μην το πιέζετε αν δε θέλει να φάει πολύ, ίσως στο επόμενο γεύμα έχει περισσότερη όρεξη.
3. Μέλι: Είναι ένα ακόμα "γιατροσόφι" που μας έρχεται απο παλιά και κάνει θαύματα, σε πολλές περπτώσεις. Μια μόνο κουταλιά μέλι είναι ικανή να ανακουφίσει το παιδί απο τον ενοχλητικό βήχα, καθώς έχει αποχρεμπτικές και αντιμικροβιακές ιδιότητες. Το μέλι είναι σχετικά ασφαλές και φθηνό τρόφιμο που μπορούν να καταναλώσουν άφοβα τα παιδιά Όμως προσοχή! δε δίνουμε ποτέ μέλι σε παιδιά μικρότερα του ενός έτους...

Τι να μην κάνετε...

1. Όχι γλυκά, λιπαρά και πικάντικα...Προκειμένου να μη μείνει νηστικό το παιδί μην το "φορτώνετε" με σνακ πλούσια σε ζάχαρη και λιπαρά, δε βοηθούν καθόλου στην ανακούφιση των συμπτωμάτων της ίωσης. Επιπλέον, φαγητά όπως η πίτσα, τα burger και οι τηγανιτές πατάτες είναι τα πλέον ακατάλληλα για ένα κρυωμένο παιδάκι...
2. Όχι ξηρά φρούτα και ξηροί καρποί. Ναι μέν αυτά τα 2 τρόφιμα είναι κατάλληλα γα την πρόληψη αλλά εντελώς ακατάλληλα όταν το παιδί έχει ήδη αρρωστήσει, καθώς δύσκολα θα μασήσει αυτά τα τρόφιμα κι ακόμα δυσκολότερα θα τα καταπιεί, ειδικά αν έχει βήχα.
3. Όχι ροφήματα βοτάνων. Τα διάφορα εναλλακτικά ροφήματα απο βότανα και φυτά (εχινάκεια, τζίντζερ, γλυκύριζα, γλυκάνισος κλπ) που προβάλλονται ως θαυματουργά δεν έχει αποδειχθεί ότι είναι τόσο αποτελεσματικά στα παιδιά αλλά κυρίως δεν έχει μελετηθεί επαρκώς η ασφάλειά τους , ειδικά σε μικρά παιδιά (κάτω των 2 ετών).

Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Βιβλιογραφία

Fashner J. Treatment of the Common Cold in Children and Adults. Am Fam Physician 2012;86(2):153-159

Goldman RD. Treating cough and cold:Guidance for caregiversof children and youth. Paediatr Child Health 2011.vol 16 No 9

Allan MG. Prevention and treatment of the common cold:making sense of the evidence. CMAJ 2014186(3)

Συνέχεια...

Υπέρταση στα παιδιά:αίτια, επιπτώσεις, θεραπεία

Παρόλο που η υπέρταση στα παιδιά έχει αναγνωρισθεί ως μία σημαντική πάθηση εδώ και 4 περίπου δεκαετίες, στις μέρες μας δυστυχώς δε διαγιγνώσκεται εγκαίρως επειδή, ίσως, υποεκτιμάται.

Η έγκαιρη διάγνωση είναι πολύ σημαντική επειδή η παιδική υπέρταση σχετίζεται με αρκετές παθήσεις. Κάποιες απο τις επιπλοκές είναι αναστρέψιμες οπότε θα πρέπει να αντιμετωπιστούν πριν   προκαλέσουν μόνιμες βλάβες. 

Ποιά είναι τα αίτια;

Η υπέρταση στα παιδιά διακρίνεται σε δυο κατηγορίες, στην πρωτοπαθή και στη δευτεροπαθή υπέρταση. Στην πρωτοπαθή πάθηση τα αίτια δεν είναι απόλυτα εξακριβωμένα κι έχουν να κάνουν με κληρονομικότητα ή με τον τρόπο ζωής. Η δευτεροπαθής υπέρταση εμφανίζεται ως το αποτέλεσμα άλλων υποκείμενων παθήσεων, όπως είναι παθήσεις των νεφρών, παθήσεις του αναπνευστικού συστήματος κ.α. Δευτεροπαθής υπέρταση μπορεί να προκύψει και μετά απο τη λήψη κάποιων φαρμάκων.

Ποιές οι επιπτώσεις;

Είναι ξεκάθαρο ότι η υπέρταση στα παιδιά οδηγεί σε αυξημένη πίεση στην ενήλικο ζωή κι έχει αρνητικές επιδράσεις στη καρδιά και στα αγγεία. Επίσης έχει ως αποτέλεσμα:

1. Υπερτροφία της αριστερής κοιλίας (δηλαδή πάχυνση του τοιχώματος της αρ. κοιλίας της καρδιάς) που σχετίζεται με καρδιαγγειακά νοσήματα
2. Πρόωρη αθηροσκλήρωση. Εμφανίζεται συχνά στα παιδιά με υπέρταση στένωση των καρωτίδων, εναπόθεση δηλαδή διαφόρων συστατικών στο εσωτερικό τοίχωμα των αρτηριών που βρίσκονται σε κάθε πλευρά του λαιμού
3. Μικρο αλβουμινουρία, δηλαδή μικρή συγκέντρωση αλβουμίνης στα ούρα. Αυτός είναι ένας δείκτης επιδείνωσης της νεφρικής λειτουργίας και προβλέπει την ανάπτυξη/εμφάνιση καρδιαγγειακών επεισοδίων 

Ποιά παιδιά βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο;

Αυξημένη πίεση αίματος έχουν περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν:

• Παιδιά υπέρβαρα ή παχύσαρκα
• Όσα παιδιά έχουν αυξημένο σπλαχνικό λίπος (συσσώρευση λίπους γύρω απο την περιοχή της κοιλιάς)
• Παδιά που καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες αλατιού
• Τα αγόρια σε σχέση με τα κορίτσια
• Παιδιά μεγαλύτερης ηλικίας (προεφηβεία και εφηβεία)

Πως αντιμετωπίζεται η υπέρταση στα παιδιά;

Το πρώτο βήμα στην αντιμετώπιση της υπέρτασης στην παιδική ηλικία είναι η αλλαγή στον τρόπο ζωής. Συστήνεται διατροφική παρέμβαση για την υϊοθέτηση υγιεινών διατροφικών συνηθειών αλλά και άσκηση σε καθημερινή βάση. Επίσης σημαντικό είναι να βρίσκεται το παιδί σε ένα φυσιολογικό βάρος, οπότε (αν χρειαστεί) συστήνεται και απώλεια βάρους.

Εάν αυτή η παρέμβαση δεν αποδώσει τότε ενδεχομένως το παιδί να χρειαστεί να λάβει και φάρμακα, ταυτόχρονα με δίαιτα και άσκηση. 

Αθανασία Κακλαμάνου 

Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Πηγή: Goutham  R. Diagnosis, Epidemiology and Management of Hypertension in Children. Pediatrics 2016;138(2):e20153616

Συνέχεια...

Μεταβολικό σύνδρομο στα παιδιά:τι είναι & πως αντιμετωπίζεται

Το μεταβολικό σύνδρομο είναι μια κατάσταση που χαρακτηρίζει κυρίως ενήλικες όμως με την αυξημένη επίπτωση της παιδικής παχυσαρκίας τα τελευταία χρόνια εμφανίζεται ολοένα και συχνότερα στα παιδιά και στους εφήβους.

Η αυξημένη αυτή εμφάνιση του μεταβολικού συνδρόμου σε μικρές ηλικίες ανησυχεί ιδιαίτερα τους επιστήμονες καθώς παιδιά κι έφηβοι που εμφανίζουν το σύνδρομο έχουν αυξημένες πιθανότητες να εμφανίσουν το σύνδρομο και στην ενήλικο ζωή ενώ αυξάνεται σημαντικά ο κίνδυνος εμφάνισης διαβήτη και καρδιαγγειακών νοσημάτων.

Τι είναι το μεταβολικό σύνδρομο 

Παρόλο που δεν υπάρχει μέχρι σήμερα συγκεκριμένες οδηγίες για τα διαγνωστικά κριτήρια του συνδρόμου στα παιδιά (όσον αφορά τις τιμές των δεικτών), ωστόσο όλοι οι διεθνείς οργανισμοί συμφωνούν ότι το μεταβολικό σύνδρομο χαρακτηρίζεται απο τις εξής δυσλειτουργίες :

1. Κεντρικού τύπου παχυσαρκία (συσσώρεση λίπους γύρω απο την κοιλιά)
2. Υπέρταση
3. Αυξημένα τριγλυκερίδια αίματος
4. Χαμηλή HDL χοληστερίνη (η λεγόμενη και "καλή" χοληστερίνη)
5. Αυξημένα επίπεδα ζαχάρου στο αίμα

Ένα παιδί θεωρείται ότι έχει μεταβολικό σύνδρομο όταν εμφανίζει 3 τουλάχιστον απο τα παραπάνω χαρακτηριστικά. 

Ποιά είναι τα αίτια

Εκτιμάται ότι η αλληλεπίδραση μεταξύ της παχυσαρκίας, της αντίστασης στην ινσουλίνη και της φλεγμονής κατέχει ρόλο "κλειδί" στην εμφάνιση του μεταβολικού συνδρόμου

Πώς εκδηλώνεται

Εκτός απο τα χαρακτηριστικά που προαναφέρθηκαν (σπλαχνικό λίπος, δυσλιπιδαιμία κλπ) τα παιδιά που εμφανίζουν το σύνδρομο μπορεί να έχουν :

• Λιπώδη διήθηση ήπατος (αυξημένο λίπος στο συκώτι) που μπορεί να οδηγήσει σε ηπατική νόσο
• Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών
• Αυξημένους δείκτες φλεγμονής

Πρόληψη και θεραπεία

Βασικός στόχος στην πρόληψη αλλά και στη θεραπεία του μεταβολικού συνδρόμου είναι η αντιμετώπιση της παχυσαρκίας. 

Σε γενικές γραμμές προτείνονται οι εξής παρεμβάσεις :

1. Απώλεια σωματικού βάρους μέσω της διατροφής
2. Αύξηση φυσικής δραστηριότητας
3. Αλλαγές στον τρόπο ζωής με την υιοθέτηση πιο υγιεινών συνηθειών
4. Διαχείριση των συνοδών παθήσεων
5. Φάρμακα και χειρουργική αντιμετώπιση ίσως χρειαστούν σε σοβαρές καταστάσεις

Πριν ξεκινήσει η παρέμβαση είναι πολύ σημαντικό να αξιολογηθεί η ετοιμότητα για αλλαγή. Εάν το παιδί δεν προετοιμαστεί κατάλληλα και δεν υπάρχει υποστήριξη απο την οικογένεια το θεραπευτικό πρόγραμμα πιθανότατα δε θα είναι επιτυχημένο. Γι αυτό κρίνεται απαραίτητη η παρακολούθηση απο ομάδα ειδικών (γιατρός, διατροφολόγος, ψυχολόγος). 

Πηγή :

Al-Hamad D., Raman V. Metabolic syndome in children and adolescents. Transl Pediatr 2017;6(4):397-407

Συνέχεια...