Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Καρδιαγγειακά. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Καρδιαγγειακά. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Κυριακή 5 Μαρτίου 2023

Χρονοδιατροφή: πώς επηρεάζουν το βάρος μας και την υγεία μας οι ώρες των γευμάτων;

Η χρονοδιατροφή είναι η επιστήμη εκείνη που εξετάζει τη σύνδεση μεταξύ του κιρκάδιου ρυθμού, του μεταβολισμού και της πρόσληψης τροφής. 

Υπάρχει ολοένα και αυξανόμενος όγκος δεδομένων που υποστηρίζει ότι ο κιρκάδιος ρυθμός επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό απο τα χαρακτηριστικά που μελετά η χρονοδιατροφή: την ώρα των γευμάτων, τη σταθερότητα αυτών, την κατανομή τους μέσα στην ημέρα αλλά και τις περιόδους νηστείας. Η διατάραξη του κιρκάδιου ρυθμού μέσα απο τις διατροφικές αυτές συνήθειες αυξάνει πολύ την πιθανότητα εμφάνισης παχυσαρκίας, διαβήτη κι άλλων χρόνιων παθήσεων.

Τί είναι ο κιρκάδιος ρυθμός;

Ο κιρκάδιος ρυθμός αναφέρεται σε μια οποιαδήποτε βιολογική διαδικασία που επαναλαμβάνεται στη διάρκεια ενός 24ώρου. Το εσωτερικό μας βιολογικό ρολόι, όπως αλλιώς ονομάζεται, επιτελεί διάφορες βιολογικές δραστηριότητες (εγκεφαλική λειτουργία, ρύθμιση θερμοκρασία σώματος, παραγωγή ορμονών, κυτταρική αναγέννηση κλπ). Μια απο αυτές τις δραστηριότητες είναι και ο μεταβολισμός, δηλαδή η διαδικασία πέψης-απορρόφησης-αποθήκευσης και χρησιμοποίησης της τροφής. 

Υπάρχουν αρκετά ρολόγια στον οργανισμό μας. Το κεντρικό, που βρίσκεται στον εγκέφαλο, και τα περιφερικά, που βρίσκονται στα διάφορα όργανα (ήπαρ, πάγκρεας, λιπώδης ιστός, έντερο κλπ). Το κεντρικό ρολόι υπαγορεύει την πρόσληψη τροφής, την ενεργειακή δαπάνη και τη λειτουργία των ορμονών ενώ τα περιφερικά ρολόγια καθορίζουν κυρίως το μεταβολισμό των υδατανθράκων, των πρωτεϊνών και των λιπιδίων. Και τα δυο αυτά ρολόγια συνεργάζονται μεταξύ τους για να επιτελέσουν τις σημαντικές αυτές λειτουργίες. Επίσης και τα δυο ρολόγια επηρεάζονται απο την λήψη τροφής.  

Όταν διαταράσσεται κάποιο απο τα εσωτερικά ρολόγια του οργανισμού τότε κάνουν την εμφάνισή τους οι διάφορες παθήσεις και τα νοσήματα. 

Πόσα γεύματα πρέπει να τρώμε;

Τα στοιχεία δείχνουν ότι τα λίγα γεύματα (1-2/ημέρα) αλλά και τα πολλά γεύματα (5-6/ημέρα) μπορεί να προκαλέσουν αύξηση βάρους κι άλλα προβλήματα υγείας. Αυτό που συστήνεται είναι η κατανάλωση 3-5 γευμάτων, ανάλογα τις ανάγκες του κάθε ατόμου. 

Το μόνο βέβαιο είναι ότι η παράλειψη πρωινού συνιστά πολύ μεγάλο κίνδυνο για την εμφάνιση παχυσαρκίας ενώ όποιος δεν τρώει πρωινό φαίνεται να παρουσιάζει αυξημένη πείνα, διαταραχές του ζαχάρου στο αίμα και διάφορες φλεγμονές στο σώμα. Επιπλέον, η παράλειψη πρωινού αποσυντονίζει τους κιρκάδιους ρυθμούς και προκαλεί αρνητικές μεταβολές στη μικροχλωρίδα του εντέρου. 

Ποιές ώρες είναι καλύτερα να τρώμε;

Ο κιρκάδιος ρυθμός λειτουργεί ομαλά και συντονίζεται με το φυσικό φως. Άρα οι καλύτερες ώρες για τα γεύματα είναι απο νωρίς το πρωί μέχρι αργά το απόγευμα. Θα πρέπει δηλαδή οι περισσότερες θερμίδες της ημέρας να καταναλώνονται με το φως της ημέρας. 

Ακόμα μεγαλύτερη σημασία έχει η τακτικότητα των γευμάτων, δηλαδή εάν κάποιος τρώει 3 γεύματα (πχ στις 7 το πρωί, στις 12 το μεσημέρι και στις 5 το απόγευμα), συστήνεται να συνεχίσει να καταναλώνει αυτά τα τρία γεύματα σε αυτές τις ώρες-έτσι επιτυγχάνεται η καλύτερη δυνατή ρύθμιση των βιολογικών ρολογιών. 

Αντίθετα, τα στοιχεία μελετών δείχνουν ότι τα ακανόνιστα γεύματα και η πρόσληψη τροφής αργά το βράδυ (γεγονός σύνηθες στις σύγχρονες κοινωνίες) ευθύνονται σε κάποιο βαθμό για την αύξηση του βάρους και για την εμφάνιση προβλημάτων υγείας. 

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα άτομα που εργάζονται σε βάρδιες και οι ταξιδιώτες. Εκεί συχνά παρατηρείται αποσυντονισμός των κιρκάδιων ρυθμών με αποτέλεσμα διαταραχές στο ζάχαρο του αίματος, δυσκοιλιότητα, γαστρεντερικές ενοχλήσεις, αυπνία που επηρεάζει τις ορμόνες πείνας και κορεσμού, υπέρταση, αυξημένα λιπίδια κλπ

Είναι ωφέλιμο να μένουμε νηστικοί;

Η νηστεία, η απουσία τροφής δηλαδή, μπορεί να είναι πολύ ωφέλιμη και να έχει ευεργετικά αποτελέσματα σε διάφορες παραμέτρους όπως δείχνουν οι σχετικές μελέτες. 

Όταν ένα άτομο δεν προσλαμβάνει φαγητό για αρκετές ώρες μέσα στο 24ώρο τότε μειώνονται οι δείκτες φλεγμονής, προωθείται η οξείδωση των λιπών, προάγεται η ανανέωση των κυττάρων και το καρδιαγγειακό σύστημα ωφελείται πολλαπλά, με τη ρύθμιση του ζαχάρου, τη μείωση της αρτηριακής πίεσης και των λιπιδίων. 

Οι ώρες νηστείας προτείνεται να είναι τουλάχιστον 10, πρακτικά αυτό σημαίνει να μένει ο οργανισμός χωρίς τροφή καθ΄ όλη τη διάρκεια της νύχτας, καθώς αυτή η συνήθεια συμβάλει στην ομαλή λειτουργία του βιολογικού μας ρολογιού.


Αθανασία Κακλαμάνου

Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία

Smith HA., Betts JA. Nutrient timing and metabolic regulation, symposium review J Physiol 2022;600.6 pp 1299-1312

Paoli A., Tinsley G.,et al. The Infyence of Meal Frequency and Timing on Health in Humans:The Role of Fasting Nutrients 2019;11.719,doi:10.3390

Mattson MP., Allison DB., et al. Meal frequency and timing in helath and disease PNAS 2014;111(47):16647-16653

Kessler K., Pivovarona-Ramich O. Meal Timing, Aging, and Metabolic Health. Int J Mol Sci 2019;20, 1911, doi:10.3390

St-Onge MP., et al. Meal Timing and Frequency : Implications for Cardiovascular Disease Prevention: A Scientific Statement From the American Heart Accosiation. Circulation 2017;135(9):e96-e121







Σάββατο 11 Σεπτεμβρίου 2021

Θεραπευτική άσκηση στο διαβήτη

Τα οφέλη της άσκησης έχουν αναγνωριστεί απο την εποχή του Ιπποκράτη. Στη σύγχρονη εποχή η άσκηση συστήνεται ως μια βασική πρακτική για τη διαχείριση του διαβήτη, η οποία μαζί με τη διατροφή και την αλλαγή κάποιων συνηθειών στον τρόπο ζωής (πχ τη μείωση του άγχους) αποτελούν βασικά "εργαλεία" σε όλα τα προγράμματα αντιμετώπισης του διαβήτη.

Θεραπευτική ονομάζεται η άσκηση που δυνητικά έχει το ίδιο αποτέλεσμα στον οργανισμό όσο κι ένα χάπι ή μια δόση ινσουλίνης.

Γιατί η άσκηση είναι τόσο σημαντική στο διαβήτη;

Είναι πλέον επιστημονικά τεκμηριωμένο, μέσα απο πολυάριθμες μελέτες, ότι όσοι διατηρούν μια αυξημένη φυσική δραστηριότητα στην καθημερινότητά τους μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη αλλά και όσοι έχουν ήδη διαγνωστεί με τη νόσο να βελτιώσουν την ινσουλινοαντίσταση, ελαττώνοντας το ζάχαρο στο αίμα. H τακτική σωματική άσκηση σε ασθενείς με διαβήτη μειώνει τη θνησιμότητα σε σημαντικό βαθμό. 

Ακόμα, επειδή η υψηλή γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη, που παρατηρείται στα άτομα με διαβήτη, αυξάνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακών επεισοδίων είναι ιδιαίτερα σημαντικό να ελεγχθούν οι τιμές της. Σχετικές μελέτες έχουν δείξει ότι η άσκηση μπορεί να ελαττώσει τη γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη είτε απο μόνη της είτε σε συνδυασμό με κατάλληλη διατροφή. 

Τέλος, επειδή η παρουσία διαβήτη αυξάνει 2 έως και 4 φορές τον κίνδυνο επιπλοκών σε πολλά όργανα των ασθενών (σε σχέση με άτομα που δεν έχουν διαβήτη) είναι καθοριστικής σημασίας να ελεγχθεί η νόσος ώστε να προληφθούν οι επιπλοκές. Επιπλέον, με την επιτυχή αντιμετώπιση του διαβήτη βελτιώνονται ταυτόχρονα κι άλλες ασθένειες που συνυπάρχουν με το διαβήτη (παχυσαρκία, υπέρταση, δυσλιπιδαιμία κλπ).  

Ποιά είναι η καλύτερη άσκηση;   

Αερόβια άσκηση

Οι περισσότερες μελέτες που έχουν πραγματοποιηθεί για τη σχέση του διαβήτη με την άσκηση αφορούν την αερόβια άσκηση. Σε αυτό τον τύπο άσκησης κινούνται κυρίως οι μεγάλες μυϊκές ομάδες στο σώμα (πόδια, χέρια) και περιλαμβάνονται αθλήματα-δραστηριότητες όπως είναι το περπάτημα και το τρέξιμο, η ποδηλασία και το κολύμπι. Οι πρόσφατες συστάσεις για το διαβήτη προτείνουν αερόβια άσκηση ιδανικά 30 λεπτά τουλάχιστον την ημέρα για 3 έως και 7 φορές την εβδομάδα. 

Η αερόβια άσκηση στις μελέτες έχει φανεί ότι μειώνει την υπεργλυκαιμία (αυξημένο ζάχαρο στο αίμα σε οποιαδήποτε στιγμή της ημέρας), ελαττώνει τα επίπεδα της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης, αυξάνει την ευαισθησία στην ινσουλίνη ενώ ταυτόχρονα μειώνει τα λιπίδια και την υψηλή πίεση και έχει σημαντική συμβολή στην απώλεια βάρους. 

Άσκηση με αντιστάσεις

Λιγότερα είναι τα στοιχεία σχετικά με αυτό τον τύπου της άσκησης, ωστόσο και η άσκηση με αντιστάσεις (βάρη κλπ) φαίνεται να έχει σημαντικά οφέλη για άτομα με διαβήτη. Συγκεκριμένα βελτιώνει την οστική πυκνότητα, ελαττώνει τα λιπίδια και την υπέρταση, αυξάνει την ινσνουλινοευαισθησία και διατηρεί σταθερή τη μυϊκή μάζα. Η διατήρηση της μυϊκής μάζας σε σταθερά επίπεδα είναι ιδιαίτερα σημαντική για ηλικιωμένα άτομα με διαβήτη, καθώς με την άνοδο της ηλικίας συνήθως εμφανίζεται σαρκοπενία (σημαντική αύξηση του λιπώδους ιστού με ταυτόχρονη μείωση της μυϊκής μάζας).  

Συνδυασμός ασκήσεων

Διαβητικοί ασθενείς που συμμετείχαν σε προγράμματα άσκησης αερόβιου τύπου σε συνδυασμό με ασκήσεις αντιστάσεων παρουσίασαν πολύ καλύτερα αποτελέσματα σε σχέση με όσους έλαβαν μέρος σε ασκήσεις μόνο αερόβιες ή μόνο αντιστάσεων. 

Ειδικότερα, ο συνδυασμός ασκήσεων μειώνει σε μεγαλύτερο βαθμό τη γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη, βελτιώνει τη λειτουργία του ήπατος και του παγκρέατος ενώ ταυτόχρονα μπορεί να επηρεάσει θετικά τη σύσταση σώματος (μείωση λίπους με αύξηση μυϊκής μάζας). Η θετική αυτή επίδραση στην ινσουλίνη και στο ζάχαρο του αίματος φαίνεται αμέσως μετά το τέλος της άσκησης και διαρκεί έως και 96 ώρες μετά. 

Πόση άσκηση είναι αρκετή;

Τα πρωτόκολλα θεραπευτικής άσκησης αναφέρουν ότι ένας διαβητικός θα πρέπει να κάνει αερόβια άσκηση μέτριας έντασης 3-7 ημέρες την εβδομάδα (συνολικά 150 λεπτά εβδομαδιαίως). 

Επίσης προτείνεται άσκηση αντιστάσεων 2 μη διαδοχικές ημέρες μέσα στην εβδομάδα μέτριας έως υψηλής έντασης. Τέλος, καλό είναι να συμπεριλαμβάνονται κι ασκήσεις ευλιγισίας 2-3 ημέρες την εβδομάδα.

Προφανώς, πριν κάποιος ασθενής με διαβήτη ξεκινήσει άσκηση οποιουδήποτε τύπου θα πρέπει απαραίτητα να συμβουλευτεί το θεράποντα γιατρό του. 


Αθανασία Κακλαμάνου

Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Βιβλιογραφία

Kumar AS., et al. Exercise and insulin resistance in type 2 diabetes mellitus: A systematic review and meta-analysis. Annals of Physical and Rehabilitation Medicine 2019;62:98-103 

Kirwan JP., et al. The essential role of exercise in the management of type 2 diabetes. Cleve Clin J Med 2017;84(7):S15-S21

Yanai H., Adachi H., et al. Exercise Therapy for Patients With Type 2 Diabetes :A Narrative Review J Clin Med Res 2018;10(5):365-369






Κυριακή 28 Μαρτίου 2021

Διαβήτης και άνοια: ποιά η σχέση τους;

Γνωρίζουμε εδώ και κάποιες δεκαετίες τις επιπλοκές που προκαλεί ο διαβήτης στα μάτια, στο νευρικό σύστημα, στα νεφρά και στην καρδιά. Τα τελευταία χρόνια αντικείμενο έρευνας έχει γίνει η σχέση μεταξύ διαβήτη και άνοιας, καθώς φαίνεται ότι το αυξημένο ζάχαρο στο αίμα επηρεάζει και τη λειτουργία του εγκεφάλου.  

Σχετικά πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι οι ηλικιωμένοι που έχουν διαβήτη παρουσιάζουν μεγαλύτερες πιθανότητες να εμφανίσουν άνοια, σε σχέση με ηλικιωμένους που δεν έχουν διαβήτη. Αν και τα σύγχρονα φάρμακα έχουν βελτιώσει σημαντικά τις επιπλοκές του διαβήτη που απειλούν τη ζωή του ασθενή, εντούτοις φαίνεται ότι υπάρχουν ταυτόχρονα και επιπλοκές στις λειτουργίες του εγκεφάλου, που αναπτύσσονται σταδιακά στα άτομα με διαβήτη και επιδρούν πολύ αρνητικά στην ποιότητα ζωής.

Πώς σχετίζεται ο διαβήτης με την άνοια

Τα υψηλά επίπεδα γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης σχετίζονται με χαμηλότερα σκορ σε δοκιμασίες γνωστικής λειτουργίας, όπως δείχνουν αρκετές έρευνες. Εξάλλου, μελέτες καταδεικνύουν ότι η υπεργλυκαιμία (αυξημένο ζάχαρο στο αίμα) που παραμένει χωρίς αντιμετώπιση αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες το άτομο να εμφανίσει άνοια, ακόμα κι αν δεν έχει διαγνωσθεί επίσημα με ζαχαρώδη διαβήτη. 

Μια μεγάλη μελέτη που παρακολούθησε ασθενείς για 12 χρόνια έδειξε ότι οι διαβητικοί ασθενείς παρουσίασαν μεγαλύτερη έκπτωση της γνωστικής λειτουργίας καθώς δυσκολεύονταν να επεξεργαστούν πληροφορίες κι είχαν αδύναμη μνήμη, σε σχέση με μη διαβητικούς ασθενείς. 

Επιπλέον, έχει αναφερθεί μείωση του μεγέθους του ιππόκαμπου (δομή του εγκέφαλου σχετική με τη μνήμη) σε ηλικιωμένους διαβητικούς ασθενείς, γεγονός που αποτυπώνεται σε μαγνητικές τομογραφίες. Τελικά σύμφωνα με τους ερευνητές, η παρουσία διαβήτη αυξάνει 1,5 έως και 2 φορές την πιθανότητα εμφάνισης άνοιας. 

Υπάρχουν ασθενείς που κινδυνεύουν περισσότερο; 

Φαίνεται ότι κάποιοι παράγοντες μεταξύ των διαβητικών αυξάνουν περισσότερο την πιθανότητα εμφάνισης άνοιας. Συγκεκριμένα, οι διαβητικοί που ζουν με τη νόσο παραπάνω απο 5 χρόνια έχουν 40-60% μεγαλύτερες πιθανότητες να εμφανίσουν άνοια σε σχέση με εκείνους που έχουν διαγνωσθεί σχετικά πρόσφατα με διαβήτη. Επίσης, όσο πιο αυξημένα είναι τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα τόσο πιο πιθανό είναι ο διαβητικός να εμφανίσει άνοια-αυτό πάντως δεν ισχύει για διαβητικούς άνω των 85 ετών.  

Όσοι διαβητικοί λαμβάνουν χάπια για τον έλεγχο του ζαχάρου έχουν λιγότερες πιθανότητες εμφάνισης άνοιας. Δεν ισχύει το ίδιο για εκείνους που κάνουν χρήση ινσουλίνης. Τέλος, όσα περισσότερα επεισόδια υπογλυκαιμίας κάνει ένας διαβητικός τόσο περισσότερο κινδυνεύει να εμφανίσει άνοια.

Ποιά η προτεινόμενη αντιμετώπιση;

Στους ηλικιωμένους ασθενείς με διαβήτη που έχουν ήδη εμφανίσει σημάδια άνοιας η επιθετική αντιμετώπιση δεν έχει νόημα. Γι αυτό δε συστήνεται μεγάλη απώλεια βάρους και χρήση πολλών φαρμάκων ταυτόχρονα για να ελεγχθεί καλύτερα το ζάχαρο-αυτές οι πρακτικές πιθανότερο είναι να επιδεινώσουν παρά να βελτιώσουν την κατάσταση.

Αυτό που προτείνεται είναι η διαχείριση του διαβήτη να ξεκινήσει σε νεότερη ηλικία και να γίνουν προσπάθειες ώστε να ελεγχθεί η υπεργλυκαιμία όταν ο διαβήτης έχει μόλις διαγνωσθεί, έτσι ώστε να προληφθούν οι μακροχρόνιες επιπλοκές, συμπεριλαμβανομένου και της άνοιας.


Αθανασία Κακλαμάνου

Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία

Pal K., et al. Mild cognitive impairment and progression to dementia in people with diabetes, prediabetes and metabolic syndrome:a systematic review and meta-analysis. Social Psychiatry  and Psychiatric Epidemiology 2018;53:1149-1160

Crane PK., et al. Glucose Levels and Risk of Dementia. N Eng J Med 2013;369(6):540-548

Pugazhenthi S., et al. Common Neurodegenerative Pathways in Obesity, Diabetes and Alzheimer 's Disease. Biochim Biophys Acta 2017;1863(5):1037-1045

Tumminia A., et al. Type 2 Diabetes Mellitus and Alzheimer's Disease:Role of Insulin Signalling and Therapeutic Implications. Int J Mol Sci 2018;19:3306

Biessels GJ., Despa F. Cognitive deckline and dementia in diabetes:mechanisms and clinical implications. Nat Rev Endocrinol 2018;14(10):591-604






Κυριακή 2 Φεβρουαρίου 2020

Τί σχέση έχει το μαγνήσιο με την πίεση του αίματος;

Η υπέρταση παραμένει σήμερα μια σοβαρή πάθηση και η επίπτωσή της αναμένεται να αυξηθεί τα επόμενα χρόνια. Η υψηλή πίεση στο αίμα είναι σήμερα ο βασικός λόγος επίσκεψης στο γιατρό και η πρώτη αιτία συνταγογράφησης φαρμάκων.

Παρόλα ταύτα δεν καταφέρνουν όλοι οι ασθενείς να ελέγξουν ικανοποιητικά την πίεση τους. Γι αυτό και αναζητούνται πλέον άλλοι μέθοδοι αντιμετώπισης, πέρα απο τα φάρμακα. Διάφορες σχετικές μελέτες δείχνουν ότι η αυξημένη πρόσληψη ιχνοστοιχείων, όπως το κάλιο, το μαγνήσιο και το ασβέστιο μπορούν να μειώσουν την πίεση. 

Συγκεκριμένα, επιδημιολογικές έρευνες, μελέτες παρατήρησης και κλινικές δοκιμές δείχνουν ότι μια διατροφή πλούσια σε μαγνήσιο (τουλάχιστον 500-1000mg/ημέρα) μπορεί να μειώσει την πίεση εώς και 3 μονάδες-ιδιαίτερα τη συστολική ή "μεγάλη" πίεση του αίματος. 

Φαίνεται ότι η ταυτόχρονη αύξηση της πρόσληψης μαγνησίου και καλίου σε συνδυασμό με τη μειωμένη πρόσληψη νατρίου είναι πιο αποτελεσματική στη μείωση της υπέρτασης απο το να αυξήσει απλά ο ασθενής την πρόσληψη μαγνησίου. Επιπλέον, ο συνδυασμός αυξημένης πρόσληψης μαγνησίου και καλίου είναι, σε αρκετές περιπτώσεις, το ίδιο αποτελεσματικός όσο κι ένα αντιυπερτασικό χάπι. 

Το μαγνήσιο μπορεί να μειώσει περαιτέρω την πίεση σε ασθενείς που λαμβάνουν φάρμακα για υπέρταση πρώτου βαθμού, σε ασθενείς με διαβήτη και σε έγκυες γυναίκες που εμφανίζουν υπέρταση και λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή. 

Είναι προτιμότερο να λαμβάνεται μαγνήσιο μέσα απο τις τροφές αφού τα συμπληρώματα δε φαίνεται να έχουν την ίδια αποτελεσματική δράση. 
Τρόφιμα πλούσια σε μαγνήσιο είναι oi ξηροί καρποί, οι σπόροι (κυρίως το σουσάμι), το κακάο, τα όσπρια.

Προσοχή: To μαγνήσιο θα πρέπει να αποφεύγεται ή να χρησιμοποιείται με προσοχή σε άτομα με προβλήματα στα νεφρά και σε ασθενείς με νευρομυϊκές διαταραχές. 


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία:

Houston M. The Role of Magnesium in Hypertension and Cardiovascular Disease. J Clin Hypertens 2011;13:843-847

Samadian F., et al.Lifestyle Modifications to Prevent and Control Hypertension IJKD 2016;10:237-63

Houston M, et al. Potassium, Magnesiun, and Calcium: Their Role in Both the Cause and Treatment of Hypertension. J Clin Hypertension 2008;10(7) Suppl 2 


Κυριακή 17 Νοεμβρίου 2019

Υδατάνθρακες και διαβήτης:όσα πρέπει να γνωρίζετε

Οι υδατάνθρακες είναι η βασική πηγή ενέργειας για τα κύτταρά μας και μας προμηθεύουν με πολύτιμα θρεπτικά συστατικά. Ειδικά για τα άτομα με διαβήτη οι συστάσεις λένε ότι θα πρέπει να αποτελούν τη βάση της διατροφής τους. 
Όμως, πολλοί πάσχοντες συχνά αποφεύγουν συγκεκριμένα τρόφιμα ή διστάζουν να βάλουν κάποια άλλα φαγητά πλούσια σε υδατάνθρακες στη διατροφή τους. 
Τι ισχύει τελικά; Πόσους υδατάνθρακες πρέπει να καταναλώνει κάποιος που πάσχει απο διαβήτη και τί άλλο πρέπει να προσέξει;

Οι υδατάνθρακες ανεβάζουν το ζάχαρο;

Όλοι ανεξαιρέτως οι υδατάνθρακες που βρίσκονται στα τρόφιμα και στα ποτά ανεβάζουν το ζάχαρο, επειδή όλοι διασπώνται στον οργανισμό σε γλυκόζη (το ζάχαρο του αίματος). Ωστόσο, ο τύπος του υδατάνθρακα και η ποσότητα αυτού θα κάνει τη διαφορά, αφού  καθορίζει την επιτυχή ή όχι διαχείριση του διαβήτη.

Τύποι υδατανθράκων

  1. Άμυλο (ή σύνθετοι υδατάνθρακες). Περιέχεται στα εξής τρόφιμα: ψωμί και δημητριακά, ζυμαρικά, πατάτες, λαχανικά και όσπρια
  2. Σάκχαρα (ή απλοί υδατάνθρακες). Χωρίζονται περαιτέρω σε φυσικά ζάχαρα (φρούτα, υδατάνθρακες γαλακτοκομικών κλπ) και προστιθέμενα (ζάχαρη, μέλι, πετιμέζι, φρουκτόζη κ.α.). Τα πρώτα περιέχονται φυσικά στα τρόφιμα ενώ τα δεύτερα βρίσκονται κυρίως σε επεξεργασμένα προϊόντα. 
  3. Φυτικές ίνες. Χωρίζονται περαιτέρω σε αδιάλυτες ίνες (αμυλούχα τρόφιμα ολικής άλεσης) και διαλυτές φυτικές ίνες (φρούτα και κάποια λαχανικά). 
Οι σύνθετοι υδατάνθρακες διασπώνται πιο αργά στο σώμα κι απελευθερώνονται σταδιακά στην κυκλοφορία του αίματος σε σχέση με τα απλά ζάχαρα, γι αυτό και θα πρέπει να αποτελούν τη βασική πηγή υδατανθράκων στη δίαιτα ενός διαβητικού. Καλό είναι, να περιορίζονται αισθητά τα τρόφιμα που είναι πλούσια σε απλά ζάχαρα επειδή ανεβάζουν πολύ περισσότερο και πιο απότομα το ζάχαρο οπότε επηρεάζουν αρνητικά τη συνολική διαχείριση της πάθησης. 

Ποιά ποσότητα είναι η κατάλληλη;

Δεν υπάρχει μια καθορισμένη ποσότητα υδατανθράκων που να συστήνεται γενικά για όλους τους πάσχοντες. Το πόσους υδατάνθρακες θα πρέπει να καταναλώνει κάποιος διαβητικός καθημερινά εξαρτάται απο την ηλικία και το φύλο του, το επίπεδο δραστηριότητας του, συνυπάρχουσες παθήσεις (απο το ιατρικό ιστορικό) αλλά και τους στόχους που έχουν τεθεί απο το θεράποντα γιατρό (π.χ. αν θα πρέπει να υπάρξει απώλεια ή διατήρηση βάρους, αν θα πρέπει απλά να βελτιωθούν τα επίπεδα ζαχάρου στο αίμα, αν θα πρέπει να βελτιωθεί η αθλητική απόδοση εφόσον ο πάσχων ασκείται κ.λ.π.). 

Διαβήτης υπό αγωγή 

Εάν λαμβάνετε φάρμακα για το διαβήτη σας (χάπια ή ινσουλίνη) θα πρέπει να είστε πιο προσεκτικοί με την κατανάλωση υδατανθράκων. 

Επισκεφθείτε έναν διατροφολόγο, ο οποίος θα σας βοηθήσει να φτιάξετε μαζί ένα πρόγραμμα διατροφής προσαρμοσμένο στις δικές σας ανάγκες, σύμφωνα και με τις οδηγίες του γιατρού σας. Παράλληλα θα σας εκπαιδεύσει για το ποιά τρόφιμα να διαλέγετε, το μέγεθος της μερίδας και το πώς θα αποφύγετε τις απότομες αυξήσεις στο ζάχαρο ή την υπογλυκαιμία. 


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Αναφορές

Evert AB., et al. Nutrition Therapy Recommendations for the Management of Adults With Diabetes, Position Statement. Diabetes Care 2013;36

diabetes.org




Τετάρτη 18 Σεπτεμβρίου 2019

Μεταβολικό σύνδρομο:ποιά η κατάλληλη διατροφή;

To μεταβολικό σύνδρομο είναι μια παθολογική κατάσταση όπου συνυπάρχουν δύο ή περισσότερες διαφορετικές παθήσεις. Αυτές οι παθήσεις είναι: η παχυσαρκία (ειδικά η κοιλιακού τύπου), η υπεργλυκαιμία (αυξημένο ζάχαρο στο αίμα), η δυσλιπιδαιμία (υψηλά τριγλυκερίδια ταυτόχρονα με χαμηλή HDL χοληστερόλη στο αίμα) και η υπέρταση. 

Τα τελευταία χρόνια η επίπτωση του μεταβολικού συνδρόμου έχει αυξηθεί δραματικά, τόσο που να θεωρείται απο κάποιους ειδικούς ως η επιδημία της σύγχρονης εποχής. Η συχνότητα εμφάνισης του συνδρόμου αυξάνεται συνεχώς στις αναπτυσσόμενες χώρες και σε άτομα χαμηλότερου οικονομικού επιπέδου, καπνιστές, αλλά και σε άτομα με καθιστική ζωή και ανθυγιεινές διατροφικές συνήθειες. 

Αρκετά διατροφικά πρότυπα έχουν μελετηθεί όσον αφορά στην αντιμετώπιση του μεταβολικού συνδρόμου. Οι βασικότερες διαιτητικές παρεμβάσεις μαζί με τα αποτελέσματα τους παρουσιάζονται συνοπτικά. 

Υποθερμιδικές δίαιτες

Σε αυτές τις δίαιτες ο ασθενής λαμβάνει ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα όπου οι θερμίδες που περιέχονται είναι λιγότερες απο αυτές που χρειάζονται, ώστε να προκληθεί απώλεια βάρους. Είναι απο τις πιο αποτελεσματικές μεθόδους καθώς η απώλεια βάρους έχει ως συνέπεια καλύτερη ρύθμιση του ζαχάρου, μείωση του λίπους, ελάττωση της πίεσης του αίματος και μείωση των δεικτών φλεγμονής στο αίμα (βασικό χαρακτηριστικό γνώρισμα του συνδρόμου).

Δίαιτες πλούσιες σε ω 3 λιπαρά

Αρκετές διαφορετικές μελέτες έχουν δείξει ότι οι δίαιτες που περιλαμβάνουν υψηλές ποσότητες των απαραίτητων λιπαρών οξέων ω 3 είναι δυνατόν να μειώσουν τα τριγλυκερίδια και τους δείκτες φλεγμονής. Όμως η αποτελεσματικότητά τους απέναντι στη θεραπευτική αντιμετώπιση του μεταβολικού συνδρόμου συνολικά δε φαίνεται να είναι τόσο ισχυρή. 

Δίαιτες χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη

Μια δίαιτα υψηλού γλυκαιμικού δείκτη (πλούσια δηλαδή σε τρόφιμα που ανεβάζουν απότομα το ζάχαρο στο αίμα) έχει φανεί ότι οδηγεί σε σε αντίσταση στην ινσουλίνη και διαβήτη, υπερτριγλυκεριδαιμία, παχυσαρκία και καρδιαγγειακά νοσήματα. Οπότε αποκλείοντας αυτές τις τροφές απο την καθημερινή διατροφή έχουμε μείωση όλως των ανωτέρω. Τροφές υψηλού γλυκαιμικού δείκτη είναι κυρίως τα έτοιμα τυποποιημένα τρόφιμα και σνακ (αναψυκτικά, μπισκότα, κρουασάν κι άλλα γλυκίσματα πλούσια σε ζάχαρη). 

Διατροφή με μικρά συχνά γεύματα

Το να διασπάσει κανείς την ποσότητα του φαγητού μέσα στην ημέρα σε μικρότερα γεύματα είναι μια πρακτική που βοηθά στην απώλεια βάρους, στην απώλεια λίπους και στη μείωση του κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα. Όμως εάν δεν υπάρχει και ποιοτική σύσταση σε αυτά τα γεύματα τότε το αποτέλεσμα δεν είναι το επιθυμητό. 

Μεσογειακή δίαιτα

Η συνεισφορά της διατροφής Μεσογειακού τύπου στην πρόληψη των χρόνιων νισημάτων είναι καλά τεκμηριωμένη. Όσο πιο κοντά βρίσκονται οι διατροφικές συνήθειες στη Μεσογειακή δίαιτα τόσο περισσότερες πιθανότητες έχει κάποιος να αντιμετωπίσει επιτυχώς το μεταβολικό σύνδρομο. Κι αυτό γιατί η Μεσογειακή δίαιτα βελτιώνει το λιπιδαιμικό προφίλ, συμβάλλει ουσιαστικά στην απώλεια βάρους (λόγω των φυτικών ινών), ελαττώνει την πίεση και μειώνει σημαντικά τους δείκτες φλεγμονής, γεγονός που αποδίδεται κυρίως στην υψηλή ποσότητα αντιοξειδωτικών που περιέχει. 

Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία

Iglesia, Loria-Kohen V., et al. Dietary Strategies Implicated in the Prevention and Treatment of Metabolic Syndrome. Int J Mol Sci 2016;17;1877

Rochlani Y., Pothineni NV., et al. Metabolic syndrome:pathophysiology, management, and modulation by natural compounds. Ther Adv Cardiovasc Dis 2017;11(8):215-225

Daniele ND., Noce A., et al. Impact of Mediterranean diet on metabolic syndrome, cancer and longevity. Oncotarget 2017;8(5):8947-8979 





Παρασκευή 26 Ιουλίου 2019

Πρόληψη του διαβήτη σε 3 μόνο βήματα...

Η έγκαιρη παρέμβαση για να αποφευχθεί η εμφάνιση του διαβήτη είτε να καθυστερήσει πολύ η εξέλιξή του έχει τεράστια σημασία για τα άτομα που βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο και για το γενικότερο πληθυσμό γενικότερα. Ο διαβήτης είναι το αποτέλεσμα γενετικών παραγόντων που αλληλεπιδρούν με παράγοντες του τρόπου ζωής. Έτσι αν παρέμβουμε σε αυτά τα χαρακτηριστικά του τρόπου ζωής μπορούμε να ελαττώσουμε σημαντικά την πιθανότητα να εμφανιστεί ο διαβήτης.

Ποιοί κινδυνεύουν περισσότερο;

  • Άτομα με οικογενειακό ιστορικό διαβήτη
  • Όσοι είναι υπέρβαροι ή παχύσαρκοι
  • Όσοι κάνουν καθιστική ζωή
  • Εκείνοι που έχουν άλλους παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακά (υπέρταση, αυξημένα λιπίδια, μεγάλη περίμετρο μέσης)
  • Τα άτομα με ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου
  • Οι γυναίκες που εμφάνισαν διαβήτη κύησης
Μέτρα πρόληψης

Η πρόληψη απευθύνεται τόσο στα άτομα με αυξημένο κίνδυνο όσο και σε εκείνους που θεωρητικά έχουν μικρότερες πιθανότητες να εμφανίσουν διαβήτη. 

Για εκείνους που παρουσιάζουν αυξημένο κίνδυνο θα πρέπει :
  1. Να μειωθεί το σωματικό βάρος. Η απώλεια θα πρέπει να είναι ήπια και να στοχεύει σε μόνιμες αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες. Ακόμα και μια μικρή απώλεια βάρους (5-10% του αρχικού) που θα διατηρηθεί μακροχρόνια μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη.
  2. Να αλλάξει η ποιότητα της διατροφής τους. Οι πιο σημαντικές αλλαγές είναι η μείωση των κορεσμένων λιπαρών, η μείωση των απλών υδατανθράκων και η αύξηση των φυτικών ινών.
  3. Η αύξηση της φυσικής δραστηριότητας είναι εξαιρετικά σημαντική για πολλούς λόγους. Αρχικά είναι απαραίτητη για να διατηρηθεί ένα υγιές βάρος, αυξάνει την ευαισθησία στην ινσουλίνη και μειώνει τα λιπίδια στο αίμα. 'Επειτα μειώνει την πίεση, αυξάνει τη μυική μάζα, βελτιώνει τη λειτουργία της καρδιάς και κατά συνέπεια ελαττώνει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη. Ο στόχος είναι 30 λεπτά άσκησης ήπιας έντασης (περπάτημα, ποδήλατο, κολύμπι, χορός) τις περισσότερες ημέρες της εβδομάδας. Είναι χαρακτηριστικό ότι το τακτικό περπάτημα μειώνει τις πιθανότητες εμφάνισης διαβήτη κατά 35-40%, όπως δείχνουν οι μελέτες.
Όσον αφορά στα άτομα που έχουν μικρότερες πιθανότητες εμφάνισης διαβήτη θα πρέπει να διατηρούν ένα φυσιολογικό βάρος και να ασκούνται τακτικά (τουλάχιστον 3 φορές.εβδομάδα απο 1 ώρα ή 30 λεπτά καθημερινά). Το ίδιο ισχύει και για παιδιά αλλά και για τους εφήβους.


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατρoφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Πηγή: Alberti KGM, et al. International Diabetes Federation :a consensus on Type  2 diabetes prevention. Diabet Med 2007;(24):451-463









Πέμπτη 23 Μαΐου 2019

Αυξημένο σωματικό βάρος και πίεση αίματος:μια στενή σχέση...

H παχυσαρκία έχει αναγνωρισθεί σήμερα ως ένας απο τους βασικούς παράγοντες αύξησης της αρτηριακής πίεσης. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι εάν το υπερβολικό βάρος σώματος μπορεί κάπως να ελεγχθεί και να αντιμετωπιστεί τότε η υπέρταση θα μειωθεί κατά 48%.

Πώς το αυξημένο βάρος αυξάνει την πίεση;

1) Τα πολλά επιπλέον κιλά σημαίνουν κι αυξημένο όγκο σώματος άρα η αντίσταση στη ροή του αίματος στα αγγεία είναι μεγαλύτερη κι έτσι εμφανίζεται υπέρταση. 

2) Όσα περισσότερα κιλά έχει κάποιος τόσο περισσότερο αίμα χρειάζεται για να μεταφερθούν στα κύτταρα του σώματός του τα θρεπτικά συστατικά, οπότε αυξάνεται η πίεση του αίματος για να ανταπεξέλθει ο οργανισμός στις αυξημένες αυτές ανάγκες. 

3) Η κοιλιακού τύπου παχυσαρκία (η συσσώρευση δηλαδή λίπους γύρω απο την κοιλιά) προκαλεί στένωση των αγγείων και τα κάνει δύσκαμπτα. Έτσι το αίμα δυσκολεύεται να προωθηθεί προς το υπόλοιπο σώμα και η πίεση αυξάνεται περαιτέρω.

4) Ο λιπώδης ιστός, ο οποίος προφανώς είναι αυξημένος στην παχυσαρκία, παράγει κάποιες ορμόνες κι άλλες ουσίες (λεπτίνη, παράγοντας νέκρωσης όγκου, ιντερλευκίνες...) οι οποίες πιστεύεται ότι προκαλούν αύξηση της πίεσης του αίματος μέσω διαφόρων μηχανισμών. 

Απώλεια βάρους και υπέρταση 

Πολλές μελέτες έχουν δείξει μείωση της πίεσης του αίματος όταν συμβαίνει απώλεια βάρους. Για παράδειγμα σε μια μελέτη παρατηρήθηκε μείωση της πίεσης απο 1,4-2,5 mmHg για κάθε κιλό που έχαναν οι συμμετέχοντες. Σε μια άλλη μελέτη η μακροχρόνια απώλεια βάρους (απο 5 εώς 10 κιλά) σε χρονικό διάστημα 5 χρόνων μείωσε την πιθανότητα εμφάνισης υπέρτασης κατά 15% ενώ η μεγαλύτερη απώλεια βάρους (>10 κιλών) μείωσε την πιθανότητα εμφάνισης υπέρτασης κατά 26%.

Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι ακόμα και μια μέτρια απώλεια βάρους (της τάξης του 5-10% του αρχικού) έχει πολύ ωφέλιμα αποτελέσματα αφού μειώνει αισθητά την πίεση. 

Συνεπώς θα πρέπει τα άτομα που έχουν περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν υπέρταση θα πρέπει να διατηρούν ένα φυσιολογικό βάρος είτε να ενθαρρύνονται να χάσουν έστω και λίγα κιλά, προκειμένου να δουν ελάττωση στην πίεση στο αίμα τους.


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία:

Samadian F., et al. Lifestyle Modifications to Prevent and Control Hypertension. IJKD2016;10:237-63

Carey RM., et al. Prevention, Detection, Evaluation, and Management of High Blood Pressure in Adults:Synopsis of the 2017 American College of Cardiology/American Heart Association Hypertension Guideline. Ann Inter Med doi:10.7326/M17-3203




Τετάρτη 23 Ιανουαρίου 2019

Ποιός ο ρόλος του ασβεστίου στην υπέρταση;

Η αντιμετώπιση της υπέρτασης δεν είναι εύκολη, όπως φαίνεται απο το φτωχό έλεγχο αυτής σε ασθενείς με την πάθηση. Μόνο ένα 35% των ατόμων με αυξημένη αρτηριακή πίεση καταφέρνουν να την ελέγξουν επαρκώς. Η μικρή ανταπόκριση στη θεραπεία είναι ακόμα πιο εμφανής σε άτομα με συνυπάρχοντα νοσήματα, συγκεκριμένα διαβήτη και χρόνια νεφρική νόσο. 

Τα τελευταία χρόνια η έρευνα για την αντιμετώπιση της υπέρτασης έχει επικεντρωθεί σε μη φαρμακολογικές θεραπείες, όπως είναι η διατροφή. Υπάρχουν ενδείξεις ότι στοιχεία της δίαιτας μπορούν να συμβάλλουν σημαντικά στον έλεγχο της πίεσης, ένα απο αυτά είναι το ασβέστιο. 

Ασβέστιο και αυξημένη αρτηριακή πίεση

Πληθυσμιακές μελέτες έχουν δείξει ότι αυξημένη πρόσληψη ασβεστίου, μέσω της διατροφής, συνδέεται με χαμηλότερη πίεση του αίματος. Αντιθέτως, όσοι έχουν υπέρταση συχνά εμφανίζουν χαμηλα επίπεδα ασβεστίου στο αίμα. 

Σε μια μεγάλη μελέτη (σε 30000 άνδρες 40-75 ετών) με φυσιολογική πίεση αίματος φάνηκε ότι οι άνδρες που κατανάλωναν λιγότερο απο 250mg ασβεστίου/ημέρα είχαν διπλάσιες πιθανότητες να εμφανίσουν υπέρταση σε σχέση με τους άνδρες που λάμβαναν 400mg ασβεστίου ημερησίως. Παρόμοια αποτελέσματα έδειξε και μια αντίστοιχη έρευνα σε ενήλικες γυναίκες.

Οι ασθενείς που έχουν υπέρταση ευαίσθητη στο αλάτι, είναι άλλη μια ομάδα ασθενών που μπορεί να ωφεληθούν σημαντικά απο την υψηλή πρόσληψη ασβεστίου. Η αυξημένη πρόσληψη ασβεστίου μέσω της δίαιτας (αλλά και η επαρκής πρόσληψη άλλων στοιχείων όπως είναι το μαγνήσιο και το κάλιο) μειώνει την αρτηριακή πίεση σε άτομα που καταναλώνουν πολύ αλάτι και σε εκείνους που έχουν οικογενειακό ιστορικό υπέρτασης.

Συμπληρώματα ασβεστίου και υπέρταση

Το ασβέστιο που λαμβάνεται μέσω των τροφών είναι πιο αποτελεσματικό στη μείωση της υπέρτασης απο ότι τα συμπληρώματα ασβεστίου. Επομένως δε συστήνεται η λήψη συμπληρωμάτων ασβεστίου με στόχο τη μείωση της πίεσης του αίματος.

Επιπλέον, δεν υπάρχει επίσημη σύσταση για λήψη συμπληρωμάτων απο άτομα με κανονική πίεση με σκοπό την πρόληψη εμφάνισης υπέρτασης (αφού σχετικές μελέτες δεν έχουν δείξει κάποιο όφελος). 

Ποιά είναι η κατάλληλη ποσότητα;

Προκειμένου να καλύψει κανείς τις ημερήσιες ανάγκες του σε ασβέστιο πρέπει να λαμβάνει 1000mg ασβεστίου αν είναι κάτω απο 50 ετών και 1200mg ασβεστίου αν είναι μεγαλύτερος των 50 ετών.  

Τα τρόφιμα με τη μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε αβέστιο είναι τα γαλακτοκομικά. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι ένα φλιτζάνι γάλα περιέχει 300mg ασβεστίου.   

Είναι προτιμότερο να καταναλώνονται γαλακτοκομικά χαμηλά σε λιπαρά, επειδή το λίπος αλληλεπιδρά με το ασβέστιο και μειώνει την απορρόφησή του απο το έντερο. 


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Πηγή: Houston MC, et al. Potassium, Magnesium, and Calcium: Their Role in Both the Cause and Treatment of Hypertnsion. J Clin Hypertens. 2008;10(7 suppl 2):2-11

 















 

Σάββατο 24 Νοεμβρίου 2018

ω 3 λιπαρά: "όπλο" εναντίον των τριγλυκεριδίων!

Τα αυξημένα τριγλυκερίδια είναι ένας απο τους ανεξάρτητους παράγοντες που αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων. Όταν η συγκέντρωσή τους στο αίμα είναι πολύ υψηλή (>500mg/dl) τότε αυξάνεται σημαντικά και ο κίνδυνος παγκρεατίτιδαw, μεταξύ άλλων.
Εκτός απο τα κλασικά φάρμακα για την αντιμετώπιση των αυξημένων τριγλυκεριδίων χρησιμοποιούνται σήμερα κι εναλλακτικές θεραπείες, όπως είναι τα συμπληρώματα ω3 λιπαρών οξέων.

ω 3 λιπαρά-μηχανισμός δράσης

Πολλές μελέτες έχουν δείξει επανειλημμένα ότι η λήψη συμπληρωμάτων ω 3 λιπαρών οξέων μειώνει τα επίπεδα των τριγλυκεριδίων στο αίμα, ακόμα και μετά απο 1 μήνα χρήσης Πώς επιτυγχάνεται όμως αυτό;
Τα συμπληρώματα ω 3 λιπαρών έχει βρεθεί ότι:
  1. Μειώνουν τη σύνθεση τριγλυκεριδίων στο ήπαρ
  2. Ελαττώνουν τη μετατροπή τριγλυκεριδίων σε VLDL (έναν άλλο τύπο λιπιδίων)
  3. Μειώνουν την απελευθέρωση τριγλυκεριδίων στο αίμα
  4. Αυξάνουν την απομάκρυνση των τριγλυκεριδίων απο τα VLDL λιπίδια 
Εκτός απο τη δράση αυτή τα ω 3 λιπαρά έχουν επιπλέον οφέλη στο κυκλοφορικό καθώς μειώνουν αρκετούς δείκτες φλεγμονής στον οργανισμό που σχετίζονται με την αθηροσκλήρυνση κι επομένως τα καρδιαγγειακά νοσήματα.

Ποιά ω 3 λιπαρά είναι κατάλληλα και σε ποιά δόση;

Δύο είναι εκείνα τα λιπαρά που έχουν αυτή τη δράση εναντίον των τριγλυκεριδίων, το εικοσαπεντανοϊκό οξύ (EPA) και το δοκοσανοεξανεϊκό οξύ (DHA). 
Τα ω 3 αυτά λιπαρά οξέα βρίσκονται στη συνήθη δίαιτα σε μικρές σχετικά ποσότητες (περίπου 130mg/ημέρα). Σε αυτές τις συγκεντρώσεις δεν έχει φανεί καμία επίδραση στα τριγλυκερίδια του αίματος. Η υπολιπιδαιμική δράση του EPA και DHA είναι εμφανής σε φαρμακολογικές δόσεις, δηλαδή όταν το άτομο προσλαμβάνει >2 γραμμάρια ω 3 την ημέρα. Γι αυτό και τα συγκεκριμένα ω 3 αποτελούν τα βασικά λιπαρά στα συμπληρώματα διατροφής που προορίζονται για τη μείωση των τριγλυκεριδίων στο αίμα. 
Αρκετές κλινικές μελέτες δείχνουν μείωση των τριγλυκεριδίων εώς και κατά 30% όταν το άτομο προσλαμβάνει EPA+DHA της τάξης των 3-4 γραμμαρίων/ημέρα. 

Είναι ασφαλή τα συμπληρώματα ω 3 ;

Σε γενικές γραμμές τα συμπληρώματα ω 3 λιπαρών οξέων είναι καλά ανεκτά κι ασφαλή. Οι πιο συχνές παρενέργειες που έχουν αναφερθεί είναι κάποιες γαστρεντερικές ενοχλήσεις (ναυτία, διάρροια) σε άτομα που λάμβαναν υψηλές δόσεις (4 γραμμάρια/ημέρα).

Δεν έχει φανεί απο κάποια μελέτη να επηρεάζεται το ήπαρ απο την πρόσληψη ω 3 λιπαρών και δεν έχουν αναφερθεί σημαντικές αλληλεπιδράσεις μεταξύ ω 3 και άλλων φαρμάκων.

Ωστόσο, δεν είναι γνωστό εάν όσοι έχουν αλλεργία στα ψάρια ή τα θαλασσινά μπορούν να λάβουν με ασφάλεια συμπληρώματα ω 3, καθώς τα συγκεκριμένα λιπαρά οξέα βρίσκονται σε μεγάλες συγκεντρώσεις σε αυτά τα τρόφιμα κι εκείνη είναι η πηγή προέλευσης τους.

Προσοχή....

Παρόλο που τα συμπληρώματα ω 3 λιπαρών είναι γενικά ασφαλή δε θα πρέπει κανείς να τα λαμβάνει χωρίς ιατρική συμβουλή. Ο σημαντικότερος λόγος είναι ότι στα σκευάσματα του εμπορίου τα ω 3 EPA και DHA περιέχονται σε συγκεντρώσεις που ποικίλλουν απο 20 εώς και 80% επί των συνολικών λικπαρών οξέων. Επιπλέον πολλά απο αυτά τα σκευάσματα προέρχονται απο πρώτες ύλες, που είναι πολύ πιθανό να είναι επιμολυσμένες με βαρέα μέταλλα...

Συμβουλευτείτε λοιπόν οπωσδήποτε το γιατρό σας για να σας πει: 1) αν χρειάζεστε ω 3 λιπαρά και σε ποιά δοσολογία και 2) ποιά σκευάσματα της αγοράς είναι τα πιο ασφαλή για εσάς.


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Βιβλιογραφία

Backes J., et al. The clinical relevance of omega-3 fatty acids in the management of hypertriglyceridemia. Lipids in Health and Disease 2016;15:118

Shearer G., et al. Fish oil-how does it reduce plasma triglycerides? Biochim Biophys Acta 2012;1821(5):843-851

Fialkow J. Omega-3 Fatty Acids Formulations in Cardiovascular Disease:Dietary Supllements are Not Substitutes for Prescription Products Am J Cardiovasc Drugs 2016;16:229-239

Bradberry JC., et al. Overview of Omega-3 Fatty Acids Therapies. P&T 2013;vol.38.No11 













 

Κυριακή 23 Σεπτεμβρίου 2018

Επιτρέπεται το αλκοόλ στο διαβήτη;

Η κατανάλωση αλκοόλ απο άτομα που έχουν διαγνωστεί με διαβήτη είναι ένα θέμα που απασχολεί και τους ίδιους τους ασθενείς αλλά και όσους έχουν αναλάβει τη φροντίδα τους. Μπορούν να πίνουν αλκοόλ τα άτομα με διαβήτη και αν ναί, πόσο;

Οι μελέτες δείχνουν ότι το αλκοόλ μπορεί να έχει κάποια οφέλη αλλά επισημαίνουν και ότι  όσοι διαβητικοί καταναλώνουν χωρίς μέτρο διάφορα ποτά θέτουν την υγεία τους σε σοβαρό κίνδυνο.

Εάν επιθυμούν οι πάσχοντες να πιούν ένα ποτό θα πρέπει να το κάνουν υπό προϋποθέσεις κι εφόσον το ζάχαρό τους είναι καλά ρυθμισμένο. Ειδικά όσοι κάνουν χρήση ινσουλίνης ή αντιδιαβητικών φαρμάκων οφείλουν να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί.

Συνέπειες απο την κατανάλωση αλκοόλ

  • Η κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να οδηγήσει σε καθυστερημένη υπογλυκαιμία (δηλαδή να πέσει απότομα το ζάχαρο στο αίμα όχι αμέσως αλλά αρκετή ώρα μετά το ποτό)  
  • Εάν ένας διαβητικός πιεί μεγάλη ποσότητα αλκοόλ τότε μπλοκάρεται η γλυκονεογένεση (η παραγωγή δηλαδή γλυκόζης απο το ήπαρ σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης όπου το ζάχαρο στο αίμα είναι χαμηλό). Εάν λοιπόν δε λειτουργήσει η γλικονεογένεση το ζάχαρο στο αίμα μπορεί να πέσει σε επίπεδα πολύ χαμηλά, απειλητικά για τη ζωή.
  • Το αλκοόλ καταλήγει στο ήπαρ όπου υφίσταται επεξεργασία. Στο ήπαρ καταλήγουν όμως και τα φάρμακα αλλά και άλλες τοξικές ουσίες για να υποστούν κι αυτές επεξεργασία και να απομακρυνθούν οι τοξίνες απο τον οργανισμό. Εάν ο διαβητικός καταναλώσει μεγάλη ποσότητα αλκοόλ μπορεί να προκληθεί βλάβη στην ομαλή λειτουργία του ήπατος.
  • Οι θερμίδες της αλκοόλης είναι αρκετές, σχεδόν διπλάσιες απο αυτές των υδατανθράκων και των πρωτεϊνών. Άρα η μεγάλη ποσότητα αλκοόλ μπορεί να αυξήσει το σωματικό βάρος και να επηρεάσει έτσι έμμεσα αρνητικά το ζάχαρο.
Παρόλα ταύτα η κατανάλωση μικρής ποσότητας κόκκινου κρασιού μπορεί να έχει και οφέλη. Σε κάποιες μελέτες έχει φανεί μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου. 

Πρακτικές συμβουλές   

  1. Ποτέ μην πίνετε κάποιο ποτό νηστικοί ή όταν το ζάχαρό σας είναι χαμηλό
  2. Εάν θελήσετε να καταναλώσετε αλκοόλ κάντε το μόνο ταυτόχρονα με το φαγητό και πάντα σε μικρή ποσότητα (1 ποτηράκι για τις γυναίκες και 1-2 ποτηράκια για τους άντρες)
  3. Μην παραλείπετε γεύματα αν έχετε σκοπό να πιείτε κάποιο ποτό. Εάν αλλάξετε το πλάνο των γευμάτων σας χρειάζεται να αλλάξετε και τη δόση των χαπιών ή της ινσουλίνης
  4. Η κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να προκαλέσει υπογλυκαιμία άμεσα είτε και μετά απο 24 ώρες. Γι αυτό μετρήστε το ζάχαρό σας πριν πιείτε, πριν κοιμηθείτε κι αν χρειαστεί και κατά τη διάρκεια της νύχτας
  5. Σιγουρευτείτε ότι το ζάχαρό σας βρίσκεται σε ασφαλή επίπεδα πριν πάτε για ύπνο
  6. Μάθετε να αναγνωρίζετε τα συμπτώματα της υπογλυκαιμίας έγκαιρα. Τα συμπτώματα αυτά είναι παρόμοια με αυτά που νιώθει κανείς όταν έχει πιεί πολύ αλκοόλ. Ενημερώστε και τους οικείους σας σχετικά με αυτά τα συμπώματα

Προσοχή: Όλα όσα προαναφέρθησαν αποτελούν γενικές πληροφορίες και στοχεύουν σε μια απλή ενημέρωση. Για περαιτέρω διευκρινήσεις αλλά και πιο συγκεκριμένες οδηγίες συμβουλευτείτε το θεράποντα γιατρό σας.



Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Αναφορές :

Evert B.A., Boucher J.L., Cypress M., et al. Nutrition Therapy Recommendations for the Management of Adults With Diabetes. Position Statement. Diabetes Care 2013, vol.36

American Diabetes Association (www.diabetes.org)