Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα μυϊκή μάζα. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα μυϊκή μάζα. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Δευτέρα 15 Οκτωβρίου 2018

Λιπομέτρηση:τι είναι, πως γίνεται, πότε είναι απαραίτητη

Τι είναι η λιπομέτρηση ;

Η λιπομέτρηση είναι μια εξέταση που πραγματοποιείται με σκοπό να μετρηθεί και να αξιολογηθεί το λίπος που υπάρχει στο σώμα. Ταυτόχρονα με τη μέτρηση του λίπους η συγκεκριμένη εξέταση μπορεί να μας δείξει και κάποιες άλλες σημαντικές παραμέτρους, όπως είναι η μυϊκή και η οστική μάζα, το ποσοστό νερού στο σώμα μας, οι καύσεις του οργανισμού μας κ.α.

Για ποιό λόγο γίνεται ;

Επειδή το αυξημένο λίπος στο σώμα μας, ακόμα κι όταν φαινομενικά βρισκόμαστε στα φυσιολογικά κιλα, είναι παράγοντας κινδύνου για την εμφάνιση πολλών ασθενειών και δημιουργεί προβλήματα υγείας, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε αν βρισκόμαστε μέσα στα φυσιολογικά όρια. 
Γι αυτό η λιπομέτρηση είναι μια διαδικασία απαραίτητη για όσους έχουν επιπλέον κιλά. Στην περίπτωση που ακολουθήσει κάποιος ένα πρόγραμμα απώλειας βάρους η λιπομέτρηση επαναλαμβάνεται τακτικά για να διαπιστωθεί εάν το βάρος που χάνεται είναι λίπος ή όχι. Ακριβώς για τον ίδιο λόγο χρειάζεται να κάνει λιπομέτρηση ένας αθλητής που θέλει να αυξήσει τη μυϊκή του μάζα. Επιπλέον, επειδή η σύσταση του σώματος είναι ιδιαίτερα σημαντική στον αθλητισμό (αφού σχετίζεται άμεσα με την αθλητική απόδοση) κάθε ασκούμενος οφείλει να γνωρίζει το ποσοστό λίπους και μυϊκής μάζας στο σώμα του. 

Πώς γίνεται ;

Υπάρχουν αρκετοί τρόποι με τους οποίους μπορεί να υπολογιστεί το λίπος σώματος, στην πράξη όμως χρησιμοποιούνται κυρίως τρεις:

  1. Δερματοπτυχομέτρηση: Για τον προσδιορισμό του λίπους με αυτή τη μέθοδο χρησιμοποιείται ένα ειδικό όργανο, το δερματοπτυχόμετρο, ένα εργαλείο που μοιάζει με τσιμπίδα. Με αυτό μετράται το πάχος των πτυχών του δέρματος σε συγκεκριμένα σημεία και κατόπιν με τη βοήθεια εξισώσεων αναφοράς υπολογίζεται το συνολικό λίπος σώματος. Η μέθοδος απαιτεί εξειδίκευση κι εμπειρία απο τον επιστήμονα που διεξάγει τη μέτρηση κι έχει το μειονέκτημα ότι υπολογίζει μόνο το λίπος (όχι μυϊκή-οστική μάζα, νερό σώματος, καύσεις κλπ). Επίσης δεν είναι κατάλληλη μέθοδος για άτομα με μεγάλο βαθμό παχυσαρκίας.
  2. Βιοηλεκτική εμπέδηση : Είναι μια απλή, εύκολη και γρήγορη διαδικασία κατά την οποία το άτομο είτε ξαπλώνει σε ενα κρεβάτι και συνδέεται με ηλεκτρόδια στο χέρι και στο πόδι είτε στέκεται όρθιο πατώντας πάνω σε λιπομετρητή με ηλεκτρόδια κρατώντας στο χέρι του τμήμα της συσκευής με αντίστοιχα ηλεκτρόδια. Με αυτό τον τρόπο δημιουργείται ένα κύκλωμα του μετρητή με το σώμα μέσα απο το οποίο διέρχεται ηλεκτρικό ρεύμα μικρής ισχύος. Επειδή το ρεύμα έχει διαφορετική αντίσταση στο νερό και στο λίπος του σώματος με τη βοήθεια εξισώσεων στο εσωτερικό του λιπομετρητή (που λαμβάνουν υπ' όψιν την αντίσταση) είναι δυνατό να εκτιμηθεί το ποσοστό λίπους, η μϋική μάζα, το ποσοστό νερού, οι καύσεις κ.α.
  3. D.E.X.A. (Dual Energy X ray Absorptiometry). Είναι κι αυτή μια απλή κι εύκολη διαδικασία. Η μέθοδος της Διπλής Ενέργειας Φωτονιακής Απορροφησιομέτρησης σχεδιάστηκε αρχικά για να υπολογίζει την οστική μάζα, αυτός είναι και ο κύριος λόγος για τον οποίο χρησιμοποιείται σήμερα στην πράξη. Το άτομο ξαπλώνει σε ένα μηχάνημα για 10-20 λεπτά και γίνεται ολόσωμη ανάλυση μυϊκής και οστικής μάζας και φυσικά σωματικού λίπους. Τα πλεονεκτήματα αυτής της μεθόδου είναι η μεγάλη ακρίβεια στις μετρήσεις (θεωρείται η μέθοδος αναφοράς) αλλά και η τμηματική ανάλυση, δηλαδή υπάρχουν στοιχεία για κάθε τμήμα του σώματος ξεχωριστά. Το βασικό μειονέκτημα είναι το υψηλό κόστος καθώς το μηχάνημα στοιχίζει αρκετά, οπότε είναι διαθέσιμο μόνο σε ειδικά διαγνωστικά κέντρα, σε νοσοκομεία και σε ερευνητικά ιδρύματα.

Τι να προσέξετε

Επειδή οι μετρήσεις επηρεάζονται πολύ απο την κατάσταση υδάτωσης του σώματος θα πρέπει να αποφεύγονται δραστηριότητες που επιδρούν στο νερό σώματος. Έτσι, για να είναι αξιόπιστα τα αποτελέσματα της λιπομέτρησης θα πρέπει 3 ώρες πριν τη μέτρηση να είστε νηστικοί, να έχετε αποφύγει τον καφέ, το αλκοόλ και την έντονη άσκηση. Επίσης όταν οι γυναίκες βρίσκονται στην έμμηνο ρύση ή σε εγκυμοσύνη δε μπορεί να πραγματοποιηθεί η μέτρηση. 

Επιπλέον, για λόγους ασφάλειας, όσοι έχουν κάποιο μεταλλικό αντικείμενο ενσωματωμένο  (π.χ. βηματοδότη) θα πρέπει να αποφεύγουν τη μέτρηση.  


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Αναφορές :   

Duren DL., et al. Body Composition Methods:Comparisons and Interpretation. J Diabetes Sci Technol 2008;2(6):1139-1146

Wells JK., Fewtrell MS. Measuring body composition. Arch Dis Child 2006;91(7):612-617

 
 


Τετάρτη 13 Ιουνίου 2018

Διαχείριση της παχυσαρκίας στους ηλικιωμένους

Στη σύγχρονη εποχή και με τη σημαντική πρόοδο της ιατρικής επιστήμης έχει αυξηθεί σημαντικά το προσδόκιμο ζωής. Όμως τα περισσότερα χρόνια που ζει πλέον ένας άνθρωπος δε συνοδεύονται πάντα και απο ποιότητα. Κύριες αιτίες είναι οι διάφορες παθήσεις που εμφανίζονται συχνά σε ηλικιωμένα άτομα κι επηρεάζουν σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό την καθημερινότητά τους.

Μεταξύ των καταστάσεων που έχουν σημαντική επίδραση στην υγεία αλλά και στην ποιότητα ζωής των ηλικιωμένων είναι η παχυσαρκία, η οποία επιδεινώνει τα ήδη υπάρχοντα προβλήματα και δημιουργεί επιπλέον νέα. Γι αυτό είναι απαραίτητο να αντιμετωπιστεί προσεκτικά και με τρόπο τέτοιο που να μην επιβαρύνεται περαιτέρω η ευάλωτη υγεία των ηλικιωμένων. 

Χαρακτηριστικά της παχυσαρκίας στην τρίτη ηλικία

  • Λόγω της παχυσαρκίας σε συνδυασμό με τη γήρανση παρατηρούνται ορμονικές αλλαγές, μακρόχρονη φλεγμονώδης αντίδραση και αλλαγές στη σύσταση του σώματος 
  • Παρατηρείται μείωση της μυϊκής μάζας, αύξηση του λίπους γύρω απο την κοιλιά αλλά και γύρω απο όργανα όπως το ήπαρ και το πάγκρεας
  • Η παχυσαρκία συνοδεύεται συχνά απο δυσλιπιδαιμία, υπέρταση και διαβήτη
  • Φυσικές συνέπειες της γήρανσης, που επιδεινώνονται με την ύπαρξη παχυσαρκίας, είναι η μειωμένη κινητικότητα, η παρουσία οστεοαρθρίτιδας, μειωμένες γνωστικές δεξιότητες, ελαττωμένη όραση, άνοια και μειωμένη λειτουργία του αναπνευστικού συστήματος
Στόχοι θεραπείας παχυσαρκίας στους ηλικιωμένους

Η απώλεια βάρους συστήνεται μόνο για ηλικιωμένους με σοβαρού βαθμού παχυσαρκία, οι οποίοι παρουσιάζουν λειτουργικά προβλήματα και ασθένειες σχετικές με την παχυσαρκία και για εκείνους που πρόκειται να ωφεληθούν απο αυτή την απώλεια βάρους.

Οι στόχοι της θεραπείας επικεντρώνονται σε 3 σημεία :
  1. Διατήρηση της μυϊκής μάζας 
  2. Βελτίωση των δεικτών νοσηρότητας
  3. Βελτίωση της ποιότητας ζωής και του αισθήματος του "ευ ζήν"
Τρόποι αντιμετώπισης

Διατροφή 

Η διατροφική διαχείριση της παχυσαρκίας στους ηλικιωμένους δεν πρέπει να είναι επιθετική αλλά να στοχεύει σε μια ήπια απώλεια βάρους, με έμφαση στην απώλεια λίπους.

Γι αυτό είναι απαραίτητο ένα πρόγραμμα με επαρκή πρόσληψη πρωτεϊνης υψηλής βιολογικής αξίας, επαρκή πρόσληψη ασβεστίου, βιταμίνης D, μετάλλων και ιχνοστοιχείων.

Άσκηση 

H άσκηση είναι απολύτως απαραίτητη σε ένα πρόγραμμα απώλειας βάρους στην τρίτη ηλικία αφού μειώνει τη φλεγμονή, διατηρεί τη μυϊκή μάζα σταθερή, αυξάνει τη λειτουργικότητα (βελτιώνοντας την ισορροπία και την ευλυγισία), ρυθμίζει το ζάχαρο και μειώνει τα λιπίδια. Τέλος, μειώνει τα συμπτώματα κατάθλιψης, που παρατηρύνται συχνά σε ηλικιωμένους, τους βγάζει απο την απομόνωση και δίνει άλλο νόημα στη ζωή τους.

Το πρόγραμμα άσκησης για ηλικιωμένα άτομα θα πρέπει να περιλαμβάνει τόσο αερόβια άσκηση (π.χ. περπάτημα, ποδήλατο, κολύμπι κ.α.) όσο και άσκηση αντίστασης (ήπια βάρη) αλλά και ασκήσεις ισορροπίας και ευλυγισίας. Η προτεινόμεη συχνότητα είναι 3 φορές/εβδομάδα.


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Πηγή : Mathus-Vliegen E.M.H.  et al. Prevalence, Pathophysiology, Health Consequences and Treatment Options of Obesity in the Elderly:A Guideline.Obes Facts 2012;5:460-483





Παρασκευή 1 Ιουνίου 2018

Ποιό είναι το ιδανικό βάρος ;

Αυτή η ερώτηση είναι η πρώτη που δεχόμαστε συνήθως εμείς οι διαιτολόγοι  απο άτομα που μας επισκέπτονται κι είναι έτοιμα να ξεκινήσουν ένα πρόγραμμα διατροφής. Είναι ένα ερώτημα πάντως που η απάντησή του δεν είναι εύκολη. Και αυτό επειδή το ιδανικό σωματικό βάρος επηρεάζεται απο πολλούς και διαφορετικούς παράγοντες. Επίσης για να δωθεί μια απάντηση είναι απαραίτητο να γίνουν κάποιες μετρήσεις (βάρος, ύψος, λιπομέτρηση κ.α.) και να ληφθεί ένα λεπτομερές ιστορικό απο το διαιτολόγο.

Πάντως ένα είναι σίγουρο : το ιδανικό σωματικό βάρος είναι διαφορετικό για τον καθένα-θα έλεγα μοναδικό-όπως ακριβώς και το δακτυλικό του αποτύπωμα! 

Γι αυτό μην μπαίνετε στη διαδικασία να συγκρίνετε το βάρος σας με κάποιον φίλο, συγγενή, γνωστό σας ή κάποιο διάσημο πρόσωπο. Και φυσικά δεν ισχύουν εκτιμήσεις του τύπου "πρέπει να ζυγίζω 10 κιλά κάτω απο το ύψος μου" ! Πόσο μάλλον να υπολογίζουμε το βάρος μας "με το μάτι", ανάλογα με την εικόνα μας στον καθρέφτη...

Απο τι εξαρτάται το βάρος μας ;

  • Απο το φύλο (μεγαλύτερο βάρος συνήθως έχουν οι άντρες σε σχέση με τις γυναίκες)
  • Απο το ύψος (όσο ψηλότερος είναι κάποιος τόσο μεγαλύτερο βάρος θα έχει)
  • Απο την ηλικία (όσο αυξάνεται η ηλικία μειώνεται το ιδανικό βάρος σώματος)
  • Τα επίπεδα φυσικής δραστηριότητας (οι σωματικά δραστήριοι άνθρωποι μπορούν να διατηρούν περισσότερα κιλά στο σώμα τους)
  • Τη σύσταση του σώματος (άτομα με περισσότερους μύες έχουν συνήθως μεγαλύτερο σωματικό βάρος)
  • Το μέγεθος του σκελετού (άτομα μικρόσωμα, με μικρό σκελετό πρέπει να έχουν και λιγότερα κιλά)
  • Το σωματότυπο και την κατανομή λίπους 
Αφού ληφθούν υπ' όψιν όλα τα παραπάνω καταλήγουμε στο κατάλληλο σωματικό βάρος για τον καθένα (κι εδώ εγκαταλείπω τον όρο "ιδανικό") το οποίο θα πρέπει να συγκεντρώνει ταυτόχρονα 3 χαρακτηριστικά :
  1. Να μη δημιουργεί προβλήματα υγείας 
  2. Να είναι τέτοιο ώστε το άτομο να αισθάνεται καλά με αυτό
  3. Να μπορεί να διατηρηθεί σταθερό για μεγάλο χρονικό διάστημα
Τελικά το κατάλληλο βάρος δεν είναι τόσο απλό να υπολογιστεί απο τον καθένα  χωρίς την επιστημονική γνώμη του διαιτολόγου. Γι αυτό θα συνιστούσα να μην περνάτε αρκετό χρόνο πάνω απο τη ζυγαριά αλλά ούτε και μπροστά στον καθρέφτη κάνοντας υπολογισμούς και αυθαίρετες εκτιμήσεις. Ίσως τελικά δε θα έπρεπε να σας απασχολεί τόσο το σωματικό σας βάρος (που είναι στην ουσία ένα νούμερο στη ζυγαριά) όσο το να νιώθετε άνετα με το σώμα σας σε όποιο βάρος και αν βρίσκεστε...


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc




Κυριακή 4 Φεβρουαρίου 2018

Οι πρωτεϊνικές ανάγκες των αθλητών

Οι περισσότεροι αθλητές έχουν την εντύπωση ότι οι πρωτεϊνες είναι το βασικό συστατικό στη διατροφή τους που θα βελτιώσει την αθλητική τους απόδοση. Ειδικά οι αθλητές δύναμης είναι τόσο πεπεισμένοι γι αυτό ώστε φτάνουν να καταναλώνουν, κυρίως μέσω συμπληρωμάτων, πολύ μεγάλες (και ουσιαστικά αχρείαστες) ποσότητες πρωτεϊνης.

Η αλήθεια είναι ότι οι πρωτεϊνες είναι απαραίτητες και στους αθλητές, όπως σε όλους τους ανθρώπους, και χρειάζονται τόσο για τα αγωνίσματα δύναμης όσο και για την άσκηση αντοχής. Όμως, οι πρωτεϊνες είναι εξίσου σημαντικές με τους υδατάνθρακες στην αθλητική διατροφή.  

Σημασία πάντως έχει εκτός απο την ποσότητα και το είδος της πρωτεϊνης αλλά και το χρονικό διάστημα που αυτή θα πρέπει να καταναλωθεί για να έχει το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα. Δείτε  την αναγκαιότητα των πρωτεϊνών και τις επίσημες συστάσεις για την ποσότητα και το είδος της απαιτούμενης πρωτεϊνης:


Γιατί είναι απαραίτητες οι πρωτεΪνες στους αθλητές ;

  • Χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ενέργειας, ειδικά στην παρατεταμένη άσκηση όταν εξαντλούνται τα αποθέματα γλυκογόνου
  • Επιδιορθώνουν τις μυϊκές βλάβες και γενικότερα τους τραυματισμούς των ιστών που προκαλεί η άσκηση
  • Ως βασικό συστατικό των μυών είναι αναγκαίες για τη διατήρηση (ή/και την αύξηση σε κάποιες περιπτώσεις) της μυϊκής μάζας
Πόση πρωτεϊνη χρειάζεται ένας αθλητής ;

Οι ανάγκες σε πρωτεϊνη είναι αυξημένες στους αθλητές σε σχέση με τα άτομα που δεν ασκούνται. Σε γενικές γραμμές μια πρόσληψη της τάξης των 1,4-2 γραμμαρίων πρωτεϊνης/κιλό σωματικού βάρους καθημερινά καλύπτει τις ανάγκες της πλειονότητας των αθλητών. Μεγαλύτερες ποσότητες είναι πιθανό να χρειαστούν αθλητές κάτω απο ειδικές συνθήκες (π.χ. κατά τη διάρκεια ενός τραυματισμού, όταν ακολουθείται υποθερμιδική δίαιτα κ.α.).
Εκτιμάται ότι η πρωτεϊνική πρόσληψη των αθλητών σήμερα ξεπερνάει σε αρκετές περιπτώσεις τα 3 γραμμάρια/κιλό σωματικού βάρους καθημερινά...

Τι είδους πρωτεϊνη πρέπει να προτιμάται ;

Οι αθλητές θα πρέπει να λαμβάνουν πρωτεϊνη που πέπτεται εύκολα και περιέχει στο μεγαλύτερο ποσοστό της τα απαραίτητα αμινοξέα. Επίσης είναι αναγκαίο η πρωτεϊνη να περιέχει ικανοποιητικές ποσότητες λευκίνης, ενός απαραίτητου αμινοξέος το οποίο δε μπορεί να συνθέσει ο οργανισμός. Καλό θα είναι να προτιμώνται τροφές πλούσιες σε πρωτεϊνη και ταυτόχρονα χαμηλές σε λιπαρά-πολύ καλές επιλογές είναι το αβγό, το ψάρι, το άπαχο κρέας και τα ημιαποβουτυρωμένα γαλακτοκομικά.

Πότε είναι καλύτερα να λαμβάνεται η πρωτεϊνη ;

Γεύματα που περιλαμβάνουν πρωτεϊνη καλό είναι να υπάρχουν στο καθημερινό διαιτολόγιο και να κατανέμονται καθόλη τη διάρκεια της ημέρας, ιδανικά κάθε 3-4 ώρες. Τελευταίες μελέτες δείχνουν τα οφέλη της κατανάλωσης πρωτεϊνης πριν τον ύπνο. 



Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Πηγή : Jager R., Kerksick C.M., Campbell B.I, et al. International Society of Sports Nutrition Position Stand : protein and exercise. Journal of the International Society of Sports Nutrition 2017;14:20



 








 

Παρασκευή 5 Ιανουαρίου 2018

Σωματικό λίπος και αθλητική απόδοση

H αθλητική απόδοση εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό απο την ικανότητα του αθλητή να διατηρεί ένα σταθερό επίπεδο δύναμης και αντοχής. Και οι δυο αυτοί παράγοντες σχετίζονται με τη σύσταση σώματος, το ποσοστό λίπους και μυικής μάζας δηλαδή. Επιπλέον, σε κάποια αθλήματα έχει σημασία και η εμφάνιση του αθλητή οπότε δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στο να επιτευχθεί το ιδανικό σωματικό λίπος. Επίσης, το να έχει ένας αθλητής ένα φυσιολογικό ποσοστό λίπους στο σώμα του έχει να κάνει και με ζητήματα ασφάλειας. 

Έτσι, το ποσοστό σωματικού λίπους φαίνεται να απασχολεί σοβαρά αρκετές φορές τόσο τους αθλητές όσο και τους προπονητές.


Επηρεάζει το λίπος σώματος την απόδοση

Στα αθλήματα που απαιτούν δύναμη (πάλη, άρση βαρών, κωπηλασία) έχει σημασία η μυική μάζα να είναι το δυνατόν μεγαλύτερη οπότε αντίστοιχα το σωματικό λίπος θα πρέπει να βρίσκεται σε χαμηλά επίπεδα προκειμένου να επιτευχθούν καλύτερες επιδόσεις.
Σε αερόβια αγωνίσματα αντοχής (ποδηλασία, τρέξιμο) είναι σημαντικό ο αθλητής να έχει χαμηλό σωματικό λίπος επειδή έτσι επιτυγχάνει μικρότερη αντίσταση στον αέρα οπότε αναπτύσσει μεγαλύτερη ταχύτητα και επιπλέον απαιτείται χαμηλότερο ενεργειακό κόστος κίνησης (μετακινείται ευκολότερα καταναλώνοντας λιγότερη ενέργεια).
Οι αθλητές σε αγωνίσματα όπως η ενόργανη γυμναστική, οι καταδύσεις, το πατινάζ, οι άλτες κ.α. χρειάζεται να έχουν χαμηλά επίπεδα σωματικού λίπους καθώς έτσι έχουν μικρότερη αντίσταση αέρα, μεγαλύτερη ταχύτητα κι ευλυγισία (μπορούν να κινούν το σώμα τους σε μικρότερο χώρο) αλλά και καλύτερη εξωτερική εμφάνιση.
Τέλος, ένας αθλητής που έχει επιπλέον σωματικό λίπος μπορεί να είναι πιο επιρρεπής σε ατυχήματα όταν καλείται να εκτελέσει δύσκολες ασκήσεις σε σχέση με έναν αθλητή που βρίσκεται σε φυσιολογικό βάρος κι έχει το επιθυμητό λίπος στο σώμα του.

Ποιό είναι το ιδανικό ποσοστό λίπους για έναν αθλητή

Δεν αναγνωρίζεται ένα γενικό, ενιαίο ποσοστό λίπους για όλους τους αθλητές ούτε για όλα τα αθλήματα που θα πρέπει να τηρείται αυστηρά και απαρέγκλιτα. 
Για κάθε άθλημα υπάρχει ένα εύρος σωματικού λίπους και άλιπης μάζας που έχει βρεθεί ότι βελτιστοποιεί την αθλητική απόδοση ενώ για κάθε αθλητή σε ένα συγκεκριμένο άθλημα υπάρχει επίσης ένα αντίστοιχο επιθυμητό εύρος που του ταιριάζει.
Σε γενικές γραμμές οι άντρες αθλητές θα πρέπει να έχουν ποσοστά σωματικού λίπους που να κυμαίνονται μεταξύ 7-15% ενώ οι γυναίκες μεταξύ 14-20%. 
Οι αθλητές δε θα πρέπει να επιδιώκουν ένα ποσοστό λίπους που δεν είναι κατάλληλο για εκείνους και οπωσδήποτε όχι ποσοστό λίπους μικρότερο του ενδεικτικού για την ηλικία και το άθλημά τους.

Επίτευξη επιθυμητού λίπους

Ακατάλληλες πρακτικές

Στην προσπάθειά τους οι αθλητές να επιτύχουν το επιθυμητό λίπος σώματος καταφεύγουν συχνά σε λανθασμένες και επικίνδυνες πρακτικές. Έτσι λαμβάνουν καθαρτικά ή διουρητικά χάπια, ακολουθούν εξαντλητικά προγράμματα άσκησης ή πολύ αυστηρές δίαιτες. Όλα αυτά έχουν ως αποτέλεσμα την αφυδάτωση, την εξάντληση των αποθηκών γλυκογόνου και την ελάττωση της μυικής μάζας με αρνητικές φυσικά συνέπειες τόσο στην απόδοση όσο και στην υγεία γενικότερα.
Εξάλλου είναι μεγάλο λάθος να επιδιώκεται η μείωση του σωματικού λίπους κατά την αγωνιστική περίοδο. 

Προτεινόμενες λύσεις

Ο υπολογισμός του σωματικού λίπους (λιπομέτρηση) κρίνεται απαραίτητος για κάθε αθλητή. Εάν χρειαστεί να μειωθεί για να φτάσει στα επιθυμητά όρια αυτό θα πρέπει να γίνει σταδιακά ακολουθώντας ένα κατάλληλο πρόγραμμα διατροφής και άσκησης. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι για την επίτευξη του στόχου μείωσης σωματικού λίπους χρειάζεται να δημιουργηθεί ένα ενεργειακό έλλειμμα με ταυτόχρονη αύξηση στην πρωτεινική πρόσληψη σε συνδυασμό με ασκήσεις αντίστασης. 
Σε κάθε περίπτωση είναι αναγκαίος ο τακτικός έλεγχος της σύστασης σώματος, μέσω λιπομέτρησης, για να διασφαλιστεί ότι το σωματικό λίπος αλλά και η μυική μάζα βρίσκονται εντός των φυσιολογικών ορίων.


Πηγή 

Dunford Marie.Fundamentals of Sport and Exercise Nutrition. Human Kinetics 2010






 

Κυριακή 24 Σεπτεμβρίου 2017

Αυξάνοντας τη μυϊκή μάζα (μέσω κατάλληλης διατροφής και άσκησης)

Η μυϊκή μάζα έχει καθοριστική σημασία για την υγεία και επηρεάζει άμεσα τη φυσική δραστηριότητα και άλλες λειτουργίες του οργανισμού όπως για παράδειγμα την ομαλή λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος και τη διατήρηση της θερμοκρασίας σε σταθερά επίπεδα.
Στους αθλητές το ποσοστό της μυϊκής μάζας σχετίζεται άμεσα με την απόδοση ή/και τη δύναμη. Με δεδομένο ότι στους μύες βρίσκονται οι μισές σχεδόν απο τις πρωτεϊνες του οργανισμού, η διατήρηση της μυϊκής μάζας αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τη σωστή λειτουργία του μυϊκού συστήματος, ιδιαίτερα κατά την άσκηση.
Επιπλέον, αρκετά άτομα (όχι απαραίτητα αθλητές) επιθυμούν την αύξηση της μυϊκής μάζας για λόγους αισθητικής ή για αύξηση της δύναμης. Για να καταφέρουν να έχουν "αυξημένο όγκο" καταφεύγουν συχνά στη λήψη συμπληρωμάτων διατροφής, κυρίως πρωτεϊνης, αλλά και σε εξαντλητικά, πολλές φορές, προγράμματα άσκησης. 
Προκειμένου να επιτευχθεί αύξηση στη μυϊκή μάζα, με τρόπο ασφαλή για την υγεία, απαιτείται κατάλληλη διατροφή και συγκεκριμένος τύπος άσκησης. Οι δύο αυτοί παράγοντες καθορίζουν και τη διατήρηση της μυϊκής μάζας στα επιθυμητά επίπεδα. 

Βασικές αρχές για την αύξηση της μυϊκής μάζας :

  1. Η μεταβολική βάση για τις αλλαγές στη μυϊκή μάζα είναι η ισορροπία μεταξύ της πρωτεϊνοσύνθεσης και της πρωτεόλυσης στο μυ. Έτσι, για να αυξηθεί η μυϊκή μάζα θα πρέπει να υπάρχει θετικό ισοζύγιο πρωτεϊνών (η σύνθεση να υπερβαίνει την αποδόμηση).
  2. Η αύξηση της μυϊκής μάζας επιτυγχάνεται με συνδυασμό διατροφής και άσκησης, ιδιαίτερα ασκήσεις αντίστασης (βάρη). Και οι δυο αυτοί παράμετροι είναι απολύτως απαραίτητοι, η άσκηση με βάρη δίνει το ερέθισμα στο μυ για πρωτεινοσύνθεση αλλά χωρίς την πρόσληση τροφής και ιδιαίτερα αμινοξέων, το ισοζύγιο πρωτεϊνών δε θα μπορέσει να γίνει θετικό.  
  3. Τόσο η πρόσληψη πρωτεϊνης πριν όσο και μετά την άσκηση αντίστασης είναι αποτελεσματική στην αύξηση μυϊκού ιστού.
  4. Για τους περισσότερους αθλητές μια ποσότητα πρωτεϊνης της τάξης των 1,4-2 γραμμαρίων ανά κιλό σωματικού βάρους ανά ημέρα είναι επαρκής. Αυτή η ποσότητα μπορεί να καλυφθεί μέσα απο τη διατροφή με δεδομένο ότι οι απαιτούμενες θερμίδες για την αύξηση μυικής μάζας είναι επίσης αυξημένες. 
  5. Επιπλέον ποσότητες πρωτεϊνης μπορεί να είναι απαραίτητες σε κάποιες συγκεκριμένες περιόδους (π.χ. κατά τη διάρκεια υποθερμιδικής δίαιτας για απώλεια λίπους). Η πρωτεϊνη θα πρέπει να καταναλώνεται καθόλη τη διάρκεια της ημέρας, ιδανικά κάθε 3-4 ώρες μια πηγή πρωτεϊνης στη δίαιτα είναι απαραίτητη. 
  6. Εκτός απο την ποσότητα πρωτεϊνης σημαντικό ρόλο παίζει και η ποιότητα αυτής. Για να προκύψει το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα θα πρέπει η προσλαμβανόμενη πρωτεϊνη να είναι εύπεπτη, να περιλαμβάνει όλα τα απαραίτητα αμινοξέα και να περιέχει επαρκή ποσότητα ενός συγκεκριμένου αμινοξέος, της λευκίνης
  7. Για την αύξηση της μυϊκής μάζας δεν αρκεί η λήψη πρωτεϊνης. Μελέτες έχουν δείξει ότι τα καλύτερα αποτελέσματα επιτυγχάνονται όταν υπάρχει ταυτόχρονη πρόσληψη υδατανθράκων και πρωτεϊνης. 
  8. Εκτός απο την ινσουλίνη και μια άλλη ορμόνη, η τεστοστερόνη, συμμετέχει στην αύξηση της μυικής μάζας καθώς προάγει την επαναχρησιμοποίηση αμινοξέων για τη σύνθεση πρωτεϊνών. 
Πρακτικές οδηγίες :

  • Για να προστεθεί 1/2 κιλό μυικού ιστού την εβδομάδα, που είναι ο ανώτερος στόχος, χρειάζεται να λαμβάνετε επιπλέον 400-500 θερμίδες την ημέρα. Αυτό το ποσό θα πρέπει να προστεθεί στις ημερήσιες θερμιδικές σας ανάγκες, συμπεριλαμβανομένου και της ενέργειας που απαιτείται για την προπόνηση.
  • Το ημερήσιο διαιτολόγιο πρέπει να είναι ισορροπημένο και θρεπτικά επαρκές. Γι αυτό το σκοπό καταναλώνετε ποικιλία τροφών απο όλες τις ομάδες των τροφίμων. Προγραμματίστε 3 βασικά γεύματα και 2-3 ενδιάμεσα σνακ για να μεγιστοποιηθεί η αφομοίωση όλων των θρεπτικών συστατικών.
  • Επιλέξτε τρόφιμα πλούσια σε πρωτεΪνη και ταυτόχρονα χαμηλά σε λιπαρά (άπαχο κρέας, ψάρι, πουλερικά, ημιαποβουτυρωμένα γαλακτοκομικά, αβγά, όσπρια). Συνδυάστε τα με τρόφιμα πλούσια σε υδατάνθρακες, κυρίως σύνθετους, όπως είναι το ψωμί, τα δημητριακά και τα λαχανικά. 
  • Μην παραλείπετε τα λιπαρά. Ένα ποσοστό λιπών είναι απαραίτητο στη διατροφή σας επειδή μεταξύ άλλων, συμβάλλει στη διατήρηση της τεστοστερόνης σε σταθερά επίπεδα. Επιλέξτε ελαιόλαδο και ξηρούς καρπούς κι αποφύγετε τα κορεσμένα και trans λιπαρά που περιέχονται κυρίως στα τηγανιτά και στα έτοιμα επεξεργασμένα τρόφιμα. 
  • Για να δείτε εάν η προσπάθεια για αύξηση μυϊκής μάζας είχε το επιθυμητό αποτέλεσμα μια λιπομέτρηση πριν και μετά το τέλος του συνολικού προγράμματος είναι απαραίτητη. 
Η αύξηση της μυικής μάζας δεν είναι μια εύκολη υπόθεση. Χρειάζεται ένα πρόγραμμα διατροφής και άσκησης απόλυτα εξατομικευμένο, με ακρίβεια στις ποσότητες των τροφίμων και συγκεκριμένους τύπους ασκήσεων. Επιπλέον απαιτείται μεγάλη προσήλωση σε αυτό το πρόγραμμα για αρκετές εβδομάδες. Δεν υπάρχουν εύκολες και γρήγορες λύσεις και μην εμπιστευτείτε οποιονδήποτε σας υποσχεθεί το αντίθετο. 
Για να έχετε σίγουρα και ασφαλή αποτελέσματα, επισκεφτείτε ένα διαιτολόγο και συμβουλευτείτε έναν ειδικό γυμναστή, προκειμένου να έχετε το δικό σας προσωπικό διατροφικό πλάνο και πρόγραμμα προπόνησης αντίστοιχα. 

 
Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία :
 Jager R., Kerksick C.M., Campbell B.A., et al. International Society of Sports Nutrition Position Stand:protein and exercise.Journal of the International Society of Sports Nutrition 2017;14:20

Churchward-Venne T.A., Burd N.A., Phillips S.M. Nutritional regulation of muscle protein synthesis with resistance exercise:strategies to enhance anabolism. Nutrition & Metabolism 2012;9:40

Tipton K.D., Ferrando A.A. Improving muscle mass:response of muscle metabolism to exercise, nutrition and anabolic agents. Essays in Biochemistry 2008 vol.44 

Reidy P.T., Rasmussen B.B. Role of Ingested Amino Acids and Protein in the Promotion of Resistance Exercise-Induced Muscle Protein Anabolism. J Nutr 2016;146:155-83

Phillips M.S. A Brief Review of Critical Processes in Exercise-Induced Muscular Hypertrophy.Sports Med 2014;44(Suppl 1):S71-S77