Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα παιδί. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα παιδί. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Κυριακή 18 Ιουλίου 2021

Το παιδί μου δεν τρώει πρωινό..τί να κάνω;

Το πρωινό γεύμα είναι ένα απο πιο σημαντικά για τα παιδιά, τόσο για την υγεία τους όσο και για τη σωστή ανάπτυξη. 

Μελέτες δείχνουν ότι η παράλειψη του πρωινού αυξάνει τις πιθανότητες το παιδί να εμφανίσει παχυσαρκία αλλά και να μην καλύψει πλήρως τις ανάγκες του σε θρεπτικά συστατικά (πρωτεϊνες, ασβέστιο, βιταμίνες κλπ).

Πολλοί γονείς αναφέρουν ότι το παιδί σπάνια τρώει πρωινό, ενώ η προσπάθειά τους να το πείσουν τις περισσότερες φορές είναι μάταιη.

Γιατί το παιδί δε θέλει να φάει το πρωί;

  • Δεν πεινάει! Αυτό μπορεί να συμβαίνει επειδή έχει φάει αργά το βράδυ αρκετό φαγητό, οπότε το πρωί έχει λογικά μειωμένη όρεξη.
  • Δεν κοιμάται καλά. Ο επαρκής ύπνος είναι απαραίτητος κι αν το παιδί έχει μείνει άυπνο τη νύχτα ούτε όρεξη θα έχει ούτε και διάθεση-το να φάει το πρωί θα είναι το τελευταίο που θα θέλει να κάνει όταν σηκωθεί απο το κρεβάτι.
  • Δεν το έχει συνηθίσει! Όταν και η υπόλοιπη οικογένεια δεν τρώει πρωινό, τότε προφανώς το παιδί δεν το θεωρεί απαραίτητο ούτε και γνωρίζει τη σημασία του.
  • Δεν προλαβαίνει. Είναι κάτι που συμβαίνει σε πολλά παιδιά που ξυπνούν τελευταία στιγμή για να ετοιμαστούν και να πάνε στο σχολείο. Οπότε στη βιασύνη τους να ντυθούν και να πάρουν μαζί τους τα απαραίτητα το φαγητό δεν είναι προτεραιότητα.
  • Δεν του αρέσει το γάλα! Όταν τα παιδιά απεχθάνονται το γάλα γενικότερα τότε δεν υπάρχει περίπτωση να το πιούν το πρωί που είναι ούτως ή άλλως πιεσμένα.
Τί μπορείτε να κάνετε

  • Σχεδιάστε τα γεύματα του παιδιού με τέτοιο τρόπο έτσι ώστε να υπάρχει ένα ελαφρύ βραδυνό, το οποίο να μην καταναλώνεται πριν τον ύπνο αλλά νωρίτερα
  • Κρατήστε ένα σταθερό ωράριο ύπνου βάζοντας τα παιδιά να κοιμηθούν την ίδια ώρα κάθε βράδυ και μην υποκύπτετε στις πιέσεις (πχ να δούν λίγο ακόμα τηλεόραση)
  • Καθιερώστε το πρωινό γεύμα ως το πρώτο πράγμα που θα κάνετε μαζί, ως οικογένεια μέσα στην ημέρα. Τρώγοντας όλοι μαζί στο τραπέζι, το παιδί θα κατανοήσει καλύτερα την αξία του πρωινού και θα του είναι πιο εύκολο να το εντάξει στην καθημερινότητά του βλέποντας τους γονείς του (που έχει ως πρότυπο) να υιοθετούν αυτή την τόσο υγιεινή συνήθεια
  • Βάλτε το ξυπνητήρι 10-15 λεπτά νωρίτερα ώστε να δώσετε χρόνο στο παιδί να ετοιμαστεί με λιγότερη πίεση και να έχει και 5-10 λεπτά για να γευτεί ένα πλήρες πρωινό
  • Δεν υπάρχει λόγος να πιέζετε το παιδί να πιεί το γάλα του, ούτε να φάει κάτι το οποίο έχει δοκιμάσει κι έχει απορρίψει επανειλημμένα. Δοκιμάστε να φτιάξετε ένα ελκυστικό σνακ ή μικρογεύμα που να τρώγεται εύκολα, γρήγορα κι ευχάριστα (για παράδειγμα σπιτική μπάρα δημητριακών, αυγοφέτες, σπιτικό κέικ ή μπισκότα με φρούτα και κομμάτια σοκολάτας)

Αθανασία Κακλαμάνου
Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, MSc









Κυριακή 28 Φεβρουαρίου 2021

Πόσες φυτικές ίνες χρειάζεται ένα παιδί;

Η παρουσία φυτικών ινών στην καθημερινή διατροφή είναι πολύ σημαντική καθώς αυτές σχετίζονται με μειωμένο κίνδυνο για πολλές ασθένειες. Κι ενώ γνωρίζουμε αρκετά για την ποσότητα που πρέπει να καταναλώνει ένας ενήλικας, λιγότερο γνωστές είναι οι συστάσεις για τα παιδιά. 
Πολλοί γονείς αναφέρουν ότι τα παιδιά δυσκολεύονται να καταναλώσουν τρόφιμα πλούσια σε φυτικές ίνες.

Τί είναι οι φυτικές ίνες 

Πρόκειται για υδατάνθρακες οι οποίοι δε διασπώνται απο το πεπτικό σύστημα οπότε φτάνουν άθικτοι σχεδόν στο παχύ έντερο. Εκεί αφού υποστούν ζύμωση απο βακτήρια του εντέρου, μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά τη φυσιολογία του, την απορρόφηση θρεπτικών συστατικών και το μεταβολισμό.

Υπάρχουν δυο τύπου φυτικών ινών, οι διαλυτές και οι αδιάλυτες. Τρόφιμα πλούσια σε ίνες είναι τα προϊόντα ολικής άλεσης, τα φρούτα, τα λαχανικά, τα όσπρια και οι ξηροί καρποί.   

Γιατί είναι τόσο σημαντικές για το παιδί

Οι φυτικές ίνες αυξάνουν τον όγκο των κοπράνων απορροφώντας νερό οπότε και διευκολύνουν το έντερο να κάνει τις απαραίτητες κινήσεις και να αποβάλλει τα κόπρανα ευκολότερα. Εκτός απο την ανακούφιση που προσφέρουν απο τη δυσκοιλιότητα, οι φυτικές ίνες συμβάλλουν στο γρηγορότερο κι ευκολότερο κορεσμό. Όταν στο φαγητό του παιδιού περιέχονται φυτικές ίνες τότε το παιδί θα χορτάσει και δε θα αναζητήσει σνακ και γλυκίσματα αμέσως μετά το φαγητό. 

Παράλληλα ο ρόλος των φυτικών ινών στην πρόληψη διάφορων ασθενειών και παθήσεων είναι ιδιαίτερα σημαντικός. Μελέτες δείχνουν ότι διατροφή υψηλής περιεκτικότητας σε φυτικές ίνες μειώνει την πιθανότητα εμφάνισης διαβήτη, παχυσαρκίας, υπέρτασης, καρδιακής προσβολής κι εγκεφαλικού επεισοδίου αλλά και παθήσεων του γαστρεντερικού. Επιπλέον, οι φυτικές ίνες συμβάλλουν στη διατήρηση ενός φυσιολογικού σωματικού βάρους και βελτιώνουν τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος των παιδιών.

Πόσες φυτικές ίνες συστήνονται για τα παιδιά;

Επειδή οι σχετικές μελέτες στα παιδιά είναι λιγοστές, δεν υπάρχει μια συγκεκριμένη σύσταση για τις φυτικές ίνες, στην οποία να συμφωνούν όλοι και να θεωρείται ως ο "χρυσός κανόνας".

Έτσι, οι συστάσεις διαφέρουν απο οργανισμό και απο χώρα σε χώρα κι εξαρτώνται σε κάθε περίπτωση απο την ηλικία του παιδιού, το φύλο και τις ενεργειακές ανάγκες κάθε παιδιού.

Η Αμερικανική Παιδιατρική Εταιρεία συστήνει τον εύκολο κανόνα: ηλικία παιδιού +5γραμμάρια. Μια δεύτερη σύσταση προτείνει 0,5γραμμάρια/Κιλό βάρους με ανώτατο όριο τα 30 γραμμάρια ινών. Μια άλλη σύσταση του οργανισμού τροφίμων και φαρμάκων (FDA) είναι τα 12 γραμμάρια ινών/1000 θερμίδες.

Απο την άλλη, οι συστάσεις της επιστημονικής επιτροπής του Ηνωμένου Βασιλείου είναι 15 γραμμάρια την ημέρα για παιδιά 2-5 ετών, 20γραμμάρια για παιδιά 5-11 ετών, 25 γραμμάρια για εφήβους 11-16 ετών και 30 γραμμάρια για εφήβους 16-18 ετών. Οι ανωτέρω συστάσεις αποτελούν το μέσο όρο και εξατομικεύονται περαιτέρω ανάλογα το φύλο αλλά και την κατάσταση υγείας του παιδιού.

  

Αθανασία Κακλαμάνου

Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία

Edwards CA., Xie C., Garcia AL. Dietary fiber and health in children and adolescents. Proceedings of the Nutrition Society 2015;74:292-302

Korczak R.,et al. Dietary fiber and digestive heath in children. Nutrition Reviews 2017;Vol.75(4):241-259

Kranz S., et al. What Do We Know About Dietary Fiber Intake In Children and Health? The Effects of Fiber Intake on Constipation, Obesity, and Diabetes in Children. Adv Nutr 2012;3:47-53

  






  

Κυριακή 12 Απριλίου 2020

Παιδική παχυσαρκία: ποιός ο ρόλος των γονιών;

Ένας απο τους σημαντικότερους παράγοντες για την πρόληψη της παιδικής παχυσαρκίας, αλλά και για την επιτυχή αντιμετώπισή της, είναι οι γονείς του παιδιού. 

Οι γονείς με τη στάση τους και τις αντιλήψεις τους επηρεάζουν σε καθοριστικό βαθμό τις διατροφικές συνήθειες και τη φυσική δραστηριότητα. 

Εάν οι γονείς δεν αναγνωρίσουν το υπερβολικό βάρος και την παιδική παχυσαρκία ως σοβαρό κίνδυνου για την υγεία πιθανό να το αγνοήσουν καθιστώντας δύσκολη τόσο την πρόληψη όσο και τη θεραπεία.

Δυστυχώς πολλοί γονείς θεωρούν ότι η παιδική παχυσαρκία είναι ένα κληρονομικό πρόβλημα, το οποίο προκαλείται απο κάποιο γονίδιο ή άλλο γενετικό παράγοντα. Δε συνειδητοποιούν (είτε το αποκρύπτουν) ότι οι δικές τους διατροφικές συνήθειες και το περιβάλλον που δημιουργούν γύρω απο το παιδί είναι βασικοί υπεύθυνοι για την κατάσταση αυξημένου σωματικού βάρους του παιδιού.

Τα συχνότερα λάθη των γονέων


  • Αγοράζουν και προσφέρουν στο παιδί ανθυγιεινά τρόφιμα
  • Σερβίρουν μεγάλες μερίδες στο παιδί
  • Μαγειρεύουν σπάνια στο σπίτι και μόνο ό,τι αρέσει στο παιδί 
  • Πιέζουν το παιδί να φάει, ακόμα κι όταν δεν πεινάει
  • Λείπουν αρκετές ώρες απο το σπίτι
  • Δε δημιουργούν ευχάριστο περιβάλλον την ώρα του φαγητού
  • Επιλέγουν καθιστικές δραστηριότητες αγνοώντας τη σημασία της άσκησης και της αυξημένης φυσικής δραστηριότητας γενικότερα
  • Δεν τρώνε οι ίδιοι υγιεινά, ούτε γυμνάζονται, λειτουργώντας ως αρνητικά πρότυπα

Όλα αυτά αποτελούν συνέπεια των αντιλήψεων των γονέων. Όπως δείχνουν σχετικές μελέτες, οι γονείς (ειδικότερα οι μητέρες) υποεκτιμούν το βάρος των παιδιών. Συγκεκριμένα, θεωρούν ότι το παιδί τους έχει φυσιολογικό βάρος ενώ στην πραγματικότητα εκείνο είναι υπέρβαρο είτε παχύσαρκο. 
Επίσης πολλές φορές βλέπουμε γονείς να πιστεύουν ότι ένα παιδί με επιπλέον βάρος είναι πιο υγιές, οπότε αγνοούν τις συμβουλές του παιδίατρου ή/και του διατροφολόγου και ακολουθούν δικές τους θεωρίες, παρακινούμενες συχνά κι απο το οικογενειακό περιβάλλον (γιαγιάδες, θείες κλπ). 

Τι μπορείτε να κάνετε

Διασφαλείστε ότι στο καθημερινό τραπέζι θα υπάρχει ποικιλία τροφίμων απ όλες τις ομάδες. Ενθαρρύνετε την επιλογή υγιεινών φαγητών και σνάκ. 
Μην πιέζετε το παιδί να φάει, δώστε του χρόνο κι αφήστε το να επιλέξει εκείνο την ώρα που θα γευματίσει και την ποσότητα του φαγητού.
Οργανώστε περισσότερα οικογενειακά γεύματα σε χαλαρή ατμόσφαιρα προσφέροντας σε όλους το ίδιο φαγητό.
Ωθήστε τα παιδιά να ασχοληθούν με κάποιο άθλημα
Να είστε συνεπείς σε αυτά που λέτε και να κρατάτε τα όρια που βάζετε
Επισκεφθείτε ένα διατροφολόγο. Είναι ο ειδικός που θα ενημερώσει, θα αξιολογήσει και θα προτείνει λύσεις προσαρμοσμένες στην δική σας οικογένεια και τις ιδιαιτερότητες κάθε παιδιού. 


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία

Lin Tzou I, Feng-Chu N. Parental influence on childhood obesity :A review. Health 2012;4(12A):1464-1470

Halliday JA., et al. The relationship between family functioning and child and adolescent overweight and obesity:a systematic review. International Journal of Obesity 2014;38:480-493

Kumar S., et al. Review of Childhood Obesity: From Epidemiology, Etiology, and Comorbidities to Clinical Assessment and Treatment. Mayo Clin Proc 2017;92(2):251-265

childhood-obesity.gr 



Κυριακή 19 Ιανουαρίου 2020

"Μαμά δε θέλω να φάω..δε μου αρέσει το φαγητό"

Δεν είναι λίγες οι φορές που τα παιδιά αρνούνται να φάνε ένα συγκεκριμένο φαγητό. Και τότε ξεκινά ένας αγώνας απο τους γονείς που δε θέλουν σε καμία περίπτωση να αφήσουν νηστικό το παιδί. Όταν το παιδί επαναλαμβάνει συχνά αυτή τη φράση τότε δημιουργούνται αρκετά προβλήματα. 

Το σημαντικό είναι να καταλάβετε εάν δε θέλει πραγματικά ή δεν του αρέσει το συγκεκριμένο φαγητό ή αν συμβαίνει κάτι άλλο (π.χ. είναι κουρασμένο, δεν έχει όρεξη, έχει πιθανόν κάποια πάθηση-ασθένεια). Εάν απορρίπτει συνεχώς όλα τα φαγητά τότε κάτι άλλο συμβαίνει και δεν έχει (πιθανότατα) σχέση με το φαγητό.

Σε κάθε περίπτωση, υπάρχουν λύσεις, αρκεί να έχετε υπομονή!

Τι να μην κάνετε 

  • ΜΗ φτιάξετε δεύτερο φαγητό. Δεν υπάρχει μεγαλύτερο λάθος απο αυτό. Εάν μαγειρεύετε μόνο αυτά που αρέσουν στο παιδί, τότε δε θα λάβει όλα όσα χρειάζεται αφού η διατροφή του θα είναι πολύ περιορισμένη. Ταυτόχρονα του δίνετε το μήνυμα ότι το απεχθές φαγητό δεν είναι τελικά και τόσο καλό-θρεπτικό
  • Μην το πιέσετε. Εάν επιμείνετε να φάει το συγκεκριμένο φαγητό τότε θα δημιουργήσετε άσχημες εικόνες-αναμνήσεις και πιθανό το παιδί να μη θέλει να καθήσει καν στο τραπέζι την επόμενη φορά, όποιο κι αν είναι το φαγητό
  • Μην το τιμωρήσετε. Το φαγητό δε θα πρέπει να είναι τιμωρία γιατί έτσι χάνει τον πραγματικό του ρόλο, που είναι να προσφέρει θρεπτικά συστατικά για την ομαλή ανάπτυξη 
Τι μπορείτε να κάνετε

  • Την επόμενη φορά προσφέρετε το ίδιο φαγητό σε διαφορετική μορφή (πχ. αν δεν έφαγε τα ρεβύθια μαγειρέψτε ρεβιθοκεφτέδες). Μπορείτε επίσης να προσφέρετε κάποιο εναλλακτικό φαγητό απο την ίδια ομάδα (π.χ. αντί μπάμιες → φασολάκια)
  • Αποσύρετε το φαγητό κι αφήστε το παιδί να ηρεμήσει. Μπορεί σε λίγη ώρα ή στο επόμενο γεύμα να έχει περισσότερη όρεξη και διάθεση για φαγητό
  • Εξηγήστε του (κάποια άλλη στιγμή) με ήρεμο τρόπο γιατί είναι απαραίτητο να τρώει απ όλα τα φαγητά κι όχι μόνο αυτά που του αρέσουν


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc



Τετάρτη 11 Δεκεμβρίου 2019

Το παιδί δεν παίρνει βάρος..Τι να κάνετε

Το βασικό πρόβλημα σχετικά με το βάρος ενός παιδιού εντοπίζεται στην αυξημένη εμφάνιση της παχυσαρκίας. Όμως υπάρχει και το αντίθετο φαινόμενο, που δεν είναι και τόσο σπάνιο στις μέρες μας. Το παιδί να μην παίρνει βάρος, να μην αναπτύσσεται δηλαδή όπως θα αναμένονταν. 

Πολλές μπορεί να είναι οι αιτίες γι αυτό, όμως πότε θα πρέπει να ανησυχήσει ένας γονιός και τί θα πρέπει να κάνει προκειμένου να αναστρέψει την κατάσταση;

Γιατί το παιδί δεν παίρνει βάρος;

Δυο είναι οι βασικοί λόγοι: είτε το παιδί δεν λαμβάνει αρκετή ενέργεια (θερμίδες) είτε ξοδεύει περισσότερη ενέργεια απο αυτή που προσλαμβάνει. Υπάρχουν αρκετές αιτίες και για τους 2 αυτούς βασικούς λόγους.

Μειωμένη πρόσληψη ενέργειας: Ένα παιδί μπορεί να μην καλύπτει τις θερμιδικές του ανάγκες επειδή δεν έχει όρεξη, ή επειδή τρώει μόνο συγκεκριμένα φαγητά (τα οποία δεν το καλύπτουν), ή επειδή κάνει συχνά εμετό, ή επειδή έχει κάποια ασθένεια. Μπορεί επίσης να μη σιτίζεται σωστά απο τα άτομα που φροντίζουν το παιδί ή να αντιμετωπίζει κάποιο πρόβλημα ψυχολογικής φύσης και να αποφεύγει το φαγητό. 

Αυξημένη κατανάλωση ενέργειας: Συνήθως συμβαίνει λόγω κάποιας πάθησης ή ασθένειας, οπότε και εμφανίζεται αυξημένη απώλεια θρεπτικών συστατικών ή μη σωστή απορρόφηση αυτών. Επίσης μπορεί το παιδί να είναι υπερκινητικό ή να καταναλώνει πολλές θερμίδες λόγω ενασχόλησης με κάποιο άθλημα.

Πότε να ανησυχήσετε...

Όταν η καμπύλη ανάπτυξης του παιδιού δεν ανεβαίνει αλλά παραμένει επίπεδη για αρκετούς μήνες τότε θα πρέπει να ανησυχήσετε. Υπάρχει πιθανότητα να υπολείπεται ένα παιδί μόνο στο βάρος ή και στο ύψος οπότε θα πρέπει να διερευνηθεί απο το γιατρό η ύπαρξη κάποιας ασθένειας.
Πρακτικά, όταν βλέπετε ότι το παιδί συνεχίζει και φοράει τα ίδια ρούχα για αρκετό καιρό ή όταν βλέπετε να διαγράφονται τα πλευρά του στο σώμα του (παρατηρήστε το όταν είναι γυμνό) τότε πιθανότατα το παιδί δεν αναπτύσσεται όπως θα έπρεπε-απευθυνθείτε άμεσα στον παιδίατρο σας.

Τί να κάνετε για να το αντιμετωπίσετε

  • Προσφέρετε ποικιλία τροφίμων και γευμάτων. Έτσι, και θα προσλάβει το παιδί περισσότερα θρεπτικά συστατικά και θα του κινήσετε το ενδιαφέρον για το φαγητό, ώστε να φάει περισσότερο.
  • Σερβίρετε μικρότερες μερίδες. Το στομαχάκι του παιδιού πολλές φορές δεν ανέχεται μεγάλη ποσότητα φαγητού. Μοιράστε τα γεύματα μέσα στην ημέρα ώστε να τρώει περισσότερες φορές.
  • Μην προσφέρετε υγρά μαζί με τα γεύματα γιατί τα παιδιά φουσκώνουν εύκολα και δε θα φάνε όσο φαγητό πρέπει, Ενδιάμεσα στα γεύματα δώστε του ροφήματα πλούσια σε θερμίδες, όπως π.χ. γάλα πλήρες σε λιπαρά σα smoothie μαζί με φρούτα.
  • Επιλέξτε τρόφιμα πλούσια σε θερμίδες (κρέας, λιπαρά ψάρια, λιπαρά τυριά). Συνοδέψτε το φαγητό με αρκετά υγιεινά λιπαρά, όπως π.χ. το ελαιόλαδο
  • Μην πιέζετε το παιδί να φάει γιατί τότε θα έχετε το αντίθετο αποτέλεσμα. Μπορεί πραγματικά εκείνη την ώρα να μην έχει την επιθυμητή όρεξη, προσπαθήστε αργότερα.  


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc



Δευτέρα 11 Νοεμβρίου 2019

Πόσο αλάτι πρέπει να τρώνε τα παιδιά;

Τα περισσότερα παιδιά σήμερα, όπως δείχνουν τα στοιχεία, καταναλώνουν περισσότερο αλάτι απο αυτό που πρέπει. Αυτό είναι δυνατόν να οδηγήσει (εκτός απο την εμφάνιση αρτηριακής πίεσης σε μικρή ηλικία) και σε άλλα προβλήματα υγείας, όπως για παράδειγμα πρόωρη αθηροσκλήρωση (εναπόθεσης πλάκας στα αγγεία) και βλάβες στη λειτουργία των νεφρών. 

Με δεδομένο ότι τα παιδιά προτιμούν τις αλμυρές τροφές σε μεγαλύτερο βαθμό απο ότι οι ενήλικες καλό είναι να δείξουμε μεγαλύτερη προσοχή στη χρήση του αλατιού και να λάβουμε, αν χρειαστεί, μέτρα για τη μείωση του στην καθημερινή διατροφή του παιδιού.

Πού βρίσκεται το περισσότερο αλάτι... 

Τη μεγαλύτερη ποσότητα πρόσθετου αλατιού τα παιδιά, όπως και οι ενήλικες, την προσλαμβάνουν απο τις έτοιμες τροφές του εμπορίου (70% έναντι 30% απο τα αλάτι που χρησιμοποιείται στο σπίτι).

Τα τρόφιμα-φαγητά με μεγάλη περιεκτικότητα σε αλάτι είναι:
  • το συσκευασμένο ψωμί και τα δημητριακά πρωινού
  • διάφορα σνακ (μπισκότα, κράκερ, κριτσίνια αλμυρά κι εννοείται τα διάφορα τσίπς)
  • οι αλατισμένοι ξηροί καρποί
  • οι έτοιμες sauce και τα διάφορα salad dressings (π.χ. μαγιονέζα, κέτσαπ κ.α.)
  • τα αλλαντικά
  • τα έτοιμα προς κατανάλωση γεύματα
Σημάδια υπερβολικής πρόσληψης αλατιού

Υπάρχουν κάποια συνήθη σημάδια που μπορούν να σας βοηθήσουν να καταλάβετε αν το παιδί σας καταναλώνει περισσότερο αλάτι απο αυτό που πρέπει 
  1. Υπερβολική δίψα, που δε δικαιολογείται απο τις καιρικές συνθήκες ή άλλες καταστάσεις (για παράδειγμα έντονη άσκηση)
  2. Έντονη προτίμηση στα αλμυρά τρόφιμα και απέχθεια-αποστροφή για εκείνα με χαμηλή περιεκτικότητα σε αλάτι
  3. Υψηλή πίεση αίματος
  4. Σκουρόχρωμα ούρα με έντονη οσμή
  5. Αύξηση βάρους χωρίς το παιδί να τρώει πολλά γλυκά ή λιπαρά
Πόσο αλάτι επιτρέπεται;

Οι μέγιστες συνιστώμενες ποσότητες αλατιού, ανάλογα την ηλικία του παιδιού είναι:
  • έως 12 μηνών: λιγότερο απο 1 γραμμάριο αλατιού την ημέρα 
  • 1-3 ετών: 2 γραμμάρια/ημέρα
  • 4-6 ετών: 3 γραμμάρια/ημέρα
  • 7-10 ετών: 5 γραμμάρια/ημέρα
  • 11 ετών κι άνω: 6 γραμμάρια αλατιού την ημέρα
5 γραμμάρια αλατιού αντιστοιχούν σε 1 κουταλάκι του γλυκού αλάτι

Πώς θα μειώσετε το αλάτι

  1. Ετοιμάστε σπιτικά φαγητά, χρησιμοποιώντας φρέσκες πρώτες ύλες (κρέας, ψάρι, πουλερικά, όσπρια και λαχανικά)
  2. Επιλέξτε τρόφιμα με μικρότερη περιεκτικότητα σε αλάτι, διαβάζοντας τη διατροφική ετικέτα (προτιμήστε λιγότερο απο 120mg νατρίου ανά 100 γραμμάρια τροφίμου)
  3. Περιορίστε στο ελάχιστο την κατανάλωση έτοιμων σνακ και γλυκισμάτων αλλά και πρόχειρων γευμάτων
  4. Μην προσθέτετε επιπλέον αλάτι στο έτοιμο φαγητό-απομακρύνετε την αλατιέρα απο το τραπέζι 
  5. Αποφύγετε τις έτοιμες σάλτσες και νοστιμίστε τα φαγητά με λεμόνι, ξύδι και βότανα

Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Αναφορές

Liem DG. Infants and Childens Salt Taste Perception and Liking:A Review, Nutrients 2017;9:1011

Quader ZS. Sodium Intake Among Persons Aged >2 Years-United States, 2013-2014. Morbidity and Mortality Weekly Report 2017;66:12

www.nhs.uk

healthy-kids.com.au







Πέμπτη 24 Οκτωβρίου 2019

Η ψυχολογία του παχύσαρκου παιδιού

Με δεδομένη την αυξημένη επίπτωση της παιδικής παχυσαρκίας σε παγκόσμιο επίπεδο και τις αρνητικές επιπτώσεις στο σώμα των παιδιών ειδικό ενδιαφέρον έχουν και οι ψυχολογικές συνέπειες. Τα στοιχεία μελετών επιβεβαιώνουν τη στενή σχέση μεταξύ παιδικής παχυσαρκίας και ψυχιατρικών διαταραχών. 

Είναι άμεση ανάγκη να αντιμετωπιστούν άμεσα αυτά τα προβλήματα καθώς ενώ οι συνέπειες στο σώμα μπορεί να αντιμετωπιστούν επιτυχώς, εντούτοις οι επιπτώσεις οι ψυχολογικές συνοδεύουν το παιδί για πολλά χρόνια και το ακολουθούν και στην ενήλικη ζωή. 

Πώς νιώθει λοιπόν ένα παχύσαρκο παιδί; Τί συναισθήματα βιώνει;

Κατάθλιψη

Το παιδί που έχει επιπλέον κιλά στο σώμα του παρουσιάζει έντονα συμπτώματα κατάθλιψης με κακή διάθεση και χαμηλή αυτοεκτίμηση. Αντιστρόφως, χαρακτηριστικά της κατάθλιψης όπως η αυξημένη όρεξη και η υπερφαγία ταυτόχρονα με την αδράνεια (συνέπεια ελλιπούς δραστηριότητας) αυξάνουν τις πιθανότητες αύξησης βάρους κι εμφάνισης παχυσαρκίας στο παιδί και στον έφηβο. Τα συμπτώματα αυτά εμφανίζονται πιο έντονα όσο αυξάνεται ο βαθμός της παχυσαρκίας του παιδιού.

Ανησυχία και χαμηλή αυτοπεποίθηση

Τα παχύσαρκα παιδιά έχουν έντονη δυσαρέσκεια για την εικόνα σώματος κι αυτή η δυσαρέσκεια αυξάνεται όσο μεγαλώνει το παιδί ενώ είναι συχνότερη στα κορίτσια σε σχέση με τα αγόρια. Ως αποτέλεσμα της αρνητικής εικόνας που έχει για το σώμα του, το παιδί έχει χαμηλή αυτοπεποίθηση, δεν παίρνει πρωτοβουλίες και νιώθει ότι δεν αξίζει να προσπαθήσει για κάτι. Γενικότερα αισθάνεται μειονεκτικά έναντι των συνομηλίκων του με φυσιολογικό βάρος. Έτσι, δεν εκτίθεται συχνά και νιώθει μεγαλύτερη ασφάλεια όταν είναι μόνο του-γι αυτό και πολλά παιδάκια με επιπλέον κιλά απομονώνονται  παίρνοντας αποστάσεις από τους υπόλοιπους, είτε βρίσκονται στο σχολείο είτε σε διάφορες κοινωνικές εκδηλώσεις. 

Κοινωνικό στίγμα

Ακόμα και σήμερα, με την τόση ενημέρωση, το παιδί με επιπλέον κιλά θεωρείται ότι έχει προβλήματα νοητικά, ότι είναι τεμπέλικο και δε γυμνάζεται, ότι τρώει υπερβολικά και ανθυγιεινά κ.α., οπότε γίνεται αντικείμενο έντονης κριτικής. Τα πειράγματα και η επιθετική συμπεριφορά (ο λεγόμενος σχολικός εκφοβισμός-bullying) συναντώνται σε καθημερινή βάση. Μελέτες δείχνουν ότι τα παιδιά ηλικίας 6-13 ετών είναι 4 εώς και 8 φορές πιο πιθανό να βιώνουν σχολικό εκφοβισμό, σε σχέση με παιδιά φυσιολογικού βάρους. 
Φυσικά, τα αρνητικά σχόλια για το βάρος του παιδιού απο το οικογενειακό και το συγγενικό περιβάλλον επιδεινώνουν το πρόβλημα. Αποτέλεσμα είναι το παιδί να παρουσιάζει χαμηλή επίδοση στα μαθήματα, να μη συμμετέχει ενεργά σε κοινωνικές εκδηλώσεις, να παρουσιάζει απροθυμία για παιχνίδι-αθλητικές δραστηριότητες και να εντείνονται τελικά τα συμπτώματα κατάθλιψης. 

Διατροφικές διαταραχές

Η αυξημένη δυσαρέσκεια για το σώμα οδηγεί πολλές φορές το παιδί να καταφεύγει σε ακραίες διατροφικές συμπεριφορές. Σύμφωνα με σχετικές έρευνες παχύσαρκα κορίτσια  σε ποσοστό 25% έχει βρεθεί να χρησιμοποιούν συμπεριφορές ελέγχου του βάρους σχετικές με ανορεξία, βουλιμία κ.α διατροφικές διαταραχές (πρόκληση εμετού, χρήση χαπιών, πλήρης νηστεία, έντονη άσκηση κ.α.). Η πιθανότητα εμφάνισης διατροφικών διαταραχών είναι μεγαλύτερη στα κορίτσια κι αυξάνεται δραματικά στην περίοδο της εφηβείας. 



Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, Msc


Βιβλιογραφία

Rankin J., Matthews L., et al. Psychological consequences of childhood obesity:psychiatric comorbidity and prevention. Adolescent Health, Medicine and Therapeutics 2016;7:125-146

Kalarchian M., Marcus M. Psychiatric comorbidity of childhood obesity. International Review of Phychiatry 2012;24(3):241-246

Sagar R., Gupta T. Psychological Aspects of Obesity in Children and Adolescents. Indian J Pediatr 2018;85(7):554-559








Σάββατο 12 Οκτωβρίου 2019

Το παιδί δεν τρώει το σπιτικο κολατσιό στο σχολείο...τι να κάνω;

Ετοιμάζετε καθημερινά ένα υγιεινό και θρεπτικό σνακ για να πάρει το παιδί στο σχολείο αλλά σχεδόν πάντα το τσαντάκι επιστρέφει πίσω με το φαγητό άθικτο ή μισοφαγωμένο; Κάποιες φορές δε θέλει καν να πάρει μαζί του κολατσιό; 
Σίγουρα υπάρχει κάποιος λόγος γι αυτό..Παρατηρώντας το φαγητό κάθε φορά αλλά και πόσο έχει φάει το παιδί (αν έχει φάει..) μπορούμε να υποψιαστούμε κάποιες αιτίες..Και βέβαια υπάρχει και ο τρόπος να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα. 

5 πιθανές αιτίες και οι λύσεις...

  1. Δεν του αρέσει το συγκεκριμένο φαγητό. Συνήθως τα παιδιά δεν προτιμούν τα πολύ στεγνά, τα άχρωμα και τα σκληρά φαγητά. Συζητήστε μαζί τους ποιό τρόφιμο δεν τους αρέσει και βρείτε εναλλακτική. Πηγαίνετε μαζί στο μανάβικο κι αφήστε το να επιλέξει εκείνο κάποια λαχανικά. Ετοιμάστε μαζί το σνακ εξηγώντας στο παιδί τη θρεπτική αξία του κάθε υλικού.
  2. Δεν είχε χρόνο να φάει. Είναι αλήθεια πώς πολλές φορές τα διαλείμματα στο σχολείο διαρκούν 10-15 λεπτά και σε αυτό το χρόνο τα παιδιά βρίσκουν την ευκαιρία να συζητήσουν ή να παίξουν, παραλείποντας το σνακ. Σε αυτή την περίπτωση προσπαθήστε να φτιάχνετε μικρογεύματα που να τρώγονται εύκολα και γρήγορα, για παράδειγμα ένα σάντουιτς ή ένα κομμάτι χορτόπιτα. Φροντίστε να είναι μικρή η ποσότητα γιατί οι μεγάλες μερίδες και χρόνο θέλουν να φαγωθούν και επιβαρύνουν το μικρό στομάχι του παιδιού. 
  3. Δεν ανοίγει το φαγητοδοχείο! Κάποια μπολάκια με πολύπλοκα καπάκια ή φερμουάρ δεν είναι πάντα πρακτικά, ειδικά για τα χεράκια των μικρότερων παιδιών. Επιλέξτε τα κατάλληλο φαγητοδοχείο που να είναι εύκολο μεν στη μεταφορά (ελαφρύ) αλλά βολικό στο άνοιγμα και κράτημα. Το καλύτερο είναι να το επιλέξετε μαζί με το παιδί, γιατί όταν του αρέσει το μπολάκι πολύ πιθανό να φαγωθεί και το περιεχόμενο του!
  4. Δεν πεινούσε-δεν είχε όρεξη. Τα παιδιά δε χρειάζονται μεγάλες μερίδες καθώς το μέγεθος του στομάχου τους είναι σημαντικά μικρότερο απο αυτό ενός ενήλικα. Εάν σας λέει ότι δεν πεινούσε, τότε πιθανότερο να ήταν μεγάλη η μερίδα που του βάλατε για κολατσιό ή να είχε φάει αρκετά στο πρωινό του γεύμα. Όπως και να χει μειώστε την ποσότητα του κολατσιού, για να το φάει πιο εύκολα και πιο ευχάριστα το παιδί. 
  5. Ήταν παγωμένο το φαγητό. Συμβαίνει συχνά τα παιδιά να μην τρώνε ένα σνακ που γενικά τους αρέσει αλλά επειδή έχει περάσει η ώρα και είναι παγωμένο να το αγνοούν. Προμηθευτείτε ένα κατάλληλο φαγητοδοχείο  που να διατηρεί σταθερή τη θερμοκρασία του φαγητού. Φροντίστε να ετοιμάζετε το κολατσιό λίγες ώρες πριν καταναλωθεί για να μην αλλοιωθούν τα χαρακτηριστικά του μέχρι να έρθει η ώρα να το φάει στο σχολείο.


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc



Πέμπτη 12 Σεπτεμβρίου 2019

Έλλειψη βιταμίνης D στα παιδιά

Τελευταία γίνεται πολύ συζήτηση για αυτή τη σημαντική βιταμίνη και το ρόλο της στην πρόληψη διάφορων χρόνιων ασθενειών, όπως είναι τα καρδιαγγειακά, ο διαβήτης και η υπέρταση αλλά και διαφόρων μορφών καρκίνου. 

Τα στοιχεία δείχνουν ότι είναι μεγάλος ο αριθμός των παιδιών και των εφήβων που παρουσιάζουν ανεπάρκεια είτε έλλειψη βιταμίνης D, οπότε αναζητούνται τρόποι για να μπορέσει να αυξηθεί η πρόσληψη. 

Γιατί είναι σημαντική; 

Η βιταμίνη D είναι απολύτως απαραίτητη για την ομαλή υγεία των οστών. Προάγει την απορρόφηση του ασβεστίου και του φωσφόρου και βοηθά στην απόθεση αυτών των στοιχείων στα οστά και στα δόντια. Ενισχύει επίσης το ανοσοποιητικό σύστημα και συμβάλλει στην καλή ανάπτυξη των κυττάρων.

Πού βρίσκεται;

Λίγα τρόφιμα περιέχουν επαρκείς ποσότητες της βιταμίνης και συνήθως τα παιδιά δεν καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες απο αυτά. Παραδείγματα τροφίμων πλούσιων σε βιταμίνη D είναι:λιπαρά ψάρια (π.χ. τόνος), κρόκος απο το αβγό, συκώτι, μαργαρίνη και κάποια τρόφιμα εμπλουτισμένα (π.χ. βρεφικό γάλα και δημητριακά πρωινού). 

Ούτως ή άλλως η ποσότητα που λαμβάνεται μέσω των τροφών είναι πολύ μικρή κι ο βασικός τρόπος πρόσληψης της βιταμίνης είναι η σύνθεσή της με την έκθεση του δέρματος για λίγα λεπτά στον ήλιο.

Ποιά παιδιά κινδυνεύουν περισσότερο;

  • Παιδιά με σκουρόχρωμη επιδερμίδα. 
  • Παιδιά των οποίων το δέρμα δεν εκτίθεται αρκετή ώρα στον ήλιο
  • Μωρά που έχουν γεννηθεί πρόωρα
  • Τα παιδιά που θηλάζουν κι επιπλέον έχουν κι ένα απο τα ανωτέρω χαρακτηριστικά
  • Όσα παιδιά έχουν παθήσεις ή νοσήματα που εμποδίζουν την απορρόφηση της βιταμίνης (ασθένειες ήπατος και νεφρών, κυστική ίνωση, κοιλιοκάκη, νόσο Crohn κ.α.)
Ποιά είναι τα συμπτώματα της έλλειψης;

  • Πόνοι στα οστά και στους μύες
  • Ραχίτιδα και οστεομαλακία (μαλακά κι εύκαμπτα οστά)
  • Χαμηλό ασβέστιο στο αίμα που μπορεί να οδηγήσει σε μυικές κράμπες και σπασμούς, ιδιαίτερα σε πολύ μικρά παιδιά
  • Επιβράδυνση στην ανάπτυξη
  • Μη ομαλή ανάπτυξη (π.χ. καθυστέρηση στο περπάτημα)
Αντιμετώπιση

Η συνήθης αντιμετώπιση, ειδικά όταν τα επίπεδα της βιταμίνης είναι πολύ χαμηλά, είναι η λήψη συμπληρωμάτων. Στο εμπόριο κυκλοφορούν πολλοί και διαφορετικοί τύποι της βιταμίνης-κάποια απο τα σκευάσματα είναι πολύ ισχυρά. Γι αυτό είναι αναγκαίο να λάβει το παιδί συμπλήρωμα μόνο μετά απο ιατρική εξέταση και πάντα με τη σύσταση γιατρού.

Επειδή η θεραπεία είναι μακροχρόνια, απο τη στιγμή που τα επίπεδα της βιταμίνης φτάσουν στις επιθυμητές τιμές, θα πρέπει να δοθεί προσοχή ώστε να παραμείνουν σε αυτό το επίπεδο. Γι αυτό χρειάζεται τακτική ιατρική παρακολούθηση.

Τα παιδιά με έλλειψη σε βιταμίνη D πρέπει να λαμβάνουν επαρκείς ποσότητες ασβεστίου απο τη δίαιτα. Οπότε η κατανάλωση 2 τουλάχιστον μερίδων γαλακτοκομικών προϊόντων  (γάλα, γιαούρτι, τυρί) είναι απαραίτητη, ανάλογα και την ηλικία του παιδιού.


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Βιβλιογραφία

Michie C. et al. Managing vitamin D deficiency in children. London Journal of Primary Care 2010;3:31-6

Yeon Lee J., et al. A Review on Vitamin D Deficiency Treatment in Pediatric Patients. J Pediatr Pharmacol Ther 2013;18(4):277-291 




Σάββατο 20 Ιουλίου 2019

Πόσο νερό χρειάζεται να πίνει ένα παιδί;

Η ενυδάτωση είναι πολύ σημαντική για τα παιδιά καθώς σε σχέση με τους ενήλικες έχουν μεγαλύτερες ανάγκες σε νερό αναλογικά με το βάρος τους. 

Τα παιδιά δε μπορούν να αναγνωρίσουν τα πρώιμα σημάδια της αφυδάτωσης κι αν δεν τους θυμίζουμε να πιούν νερό εκείνα απο μόνα τους δε θα το κάνουν εύκολα. Ειδικότερα όταν είναι απασχολημένα με το παιχνίδι ξεχνούν ευκολότερα, οπότε κινδυνεύουν περισσότερο απο τις επιπτώσεις της αφυδάτωσης. 

Σημάδια-συμπτώματα έλλειψης νερού

  • Δίψα, ανησυχία, λίγα ούρα (ενδείξεις ήπιας αφυδάτωσης)
  • Κούραση-αδυναμία, έλλειψη συγκέντρωσης, πονοκέφαλοι, δυσκοιλιότητα (μέτρια αφυδάτωση)
  • Μειωμένη πνευματική απόδοση, υπνηλία-λήθαργος, κράμπες, ελάχιστα ούρα, πολύ ξηρό δέρμα (σοβαρού βαθμού αφυδάτωση)
Πόσο νερό πρέπει να πίνει ένα παιδί

Το πόσο νερό χρειάζεται ένα παιδί για να είναι επαρκώς ενυδατωμένο εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, οι σημαντικότεροι απο τους οποίους είναι: η ηλικία, το φύλο, οι καιρικές συνθήκες και το επίπεδο δραστηριότητας (π.χ. αν αθλείται ή όχι). 

Σε γενικές γραμμές τα παιδιά ηλικίας 4-13 ετών χρειάζονται 6-8 ποτήρια υγρών την ημέρα, επιπλέον του νερού που υπάρχει στα τρόφιμα που καταναλώνουν. 

Ειδικότερα, συστήνεται τα παιδιά 4-8 ετών να πίνουν 1,1-1,3 λίτρα υγρών την ημέρα. Μεγαλύτερα παιδιά (9-13 ετών) πρέπει να πίνουν 1,3-1,5 λίτρα/ημέρα (κορίτσια) και 1,5-1,7 λίτρα/ημέρα (αγόρια). 

Παιδιά που αθλούνται έντονα ή/και εκτίθενται σε θερμό περιβάλλον πρέπει να πίνουν περισσότερο νερό κατά τη διάρκεια της ημέρας ώστε να αναπληρώνονται οι απώλειες. 

Πρακτικές συμβουλές

  1. Δίνετε στο παιδί νερό μαζί του στο σχολείο κ έχετε πάντα μαζί σας ένα μπουκαλάκι κάθε φορά που βγαίνετε εκτός σπιτιού
  2. Προσφέρετε πάντοτε νερό μαζί με τα γεύματα και τα σνακ
  3. Σερβίρετε το νερό σε χρωματιστά ποτήρια και δώστε την ευκαιρία στο παιδί να διαλέξει εκείνο το μπουκάλι που του αρέσει
  4. Προσθέστε στο νερό μια φέτα λεμόνι ή πορτοκάλι ή άλλα φρούτα για εναλλακτική γεύση-δοκιμάστε δροσερό ή πιο κρύο νερό, ανάλογα τον καιρό
  5. Δώστε το καλό παράδειγμα! 

Αθανασία Κακλαμάνου
Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, MSc


Πηγή: British Nutrition Foundation , Healthy Kids Association




Πέμπτη 20 Ιουνίου 2019

Υπάρχει ειδική δίαιτα για τον αυτισμό;

Ο αυτισμός είναι μια διαταραχή που χαρακτηρίζεται από δυσκολίες στην  κοινωνική αλληλεπίδραση ενός παιδιού, στην επικοινωνία και στη συμπεριφορά του. Πολύ συχνά, εκτός από τη συμπεριφορική θεραπεία και την εκπαίδευση στα παιδιά με αυτισμό, οι γονείς αναζητούν και διάφορα διατροφικά στοιχεία που θα μπορούσαν να βοηθήσουν. 

Διατροφικές διαταραχές 

Μέχρι πρόσφατα ο αυτισμός θεωρούνταν ασθένεια αποκλειστικά του κεντρικού νευρικού συστήματος, και οι ειδικοί αγνοούσαν άλλες συνυπάρχουσες διαταραχές, κυρίως τη δυσλειτουργία του γαστρεντερικού και του ανοσοποιητικού συστήματος. Τα στοιχεία δείχνουν ότι σχεδόν τα μισά παιδιά που βρίσκονται στο φάσμα του αυτισμού εμφανίζουν διάρροια ή δυσκοιλιότητα. Επιπλέον, σε ποσοστό 60% υπάρχει διαταραχή σε συγκεκριμένα ένζυμα του πεπτικού με αποτέλεσμα να δυσχεραίνεται η πέψη των υδατανθράκων. 

Άλλα συμπτώματα που παρατηρούνται συχνά στον αυτισμό είναι πόνος στην κοιλιά (80% των περιπτώσεων), φούσκωμα, αέρια, αλλεργία και δυσανεξία σε κάποια τρόφιμα. Για παράδειγμα υπάρχει ατελής πέψη της διατροφικής γλουτένης και της καζεϊνης (πρωτεϊνη του αγελαδινού γάλακτος) αλλά και αυξημένη απορρόφηση πεπτιδίων που δεν έχουν πλήρως διασπαστεί από τα ένζυμα του πεπτικού και είναι πολύ πιθανό να βλάπτουν το νευρικό σύστημα. 

Επίσης ένα παιδί με αυτισμό συχνά υποφέρει από βλάβη στο βλεννογόνο του εντέρου, οπότε προκαλείται φλεγμονή και μη φυσιολογική ανάπτυξη παθολογικών βακτηρίων και επηρεάζεται έτσι η κινητικότητα του εντέρου. 

Όλες αυτές οι διαταραχές πιστεύεται ότι συνεισφέρουν στις διαταραχές συμπεριφοράς στον αυτισμό κι εντείνουν τα προβλήματα επικοινωνίας.

Ειδικές δίαιτες στον αυτισμό

Τα διατροφικά σχήματα που έχουν χρησιμοποιηθεί και μελετηθεί περισσότερο σε παιδιά με αυτισμό, είναι οι δίαιτες αποκλεισμού (περιοριστικές δίαιτες) είτε δίαιτες με συμπληρώματα.

Οι συχνότερες δίαιτες αποκλεισμού είναι δύο:η δίαιτα αποκλεισμού της γλουτένης και η δίαιτα αποκλεισμού της καζεϊνης-καμιά φορά οι δύο αυτές δίαιτες εφαρμόζονται συνδυαστικά.  Μελέτες δείχνουν ότι όταν εξαλείφεται από τη διατροφή είτε η καζεϊνη είτε η γλουτένη δεν παρατηρείται βελτίωση στα συμπτώματα στα παιδιά με αυτισμό. Ωστόσο δίαιτες τέτοιου τύπου μπορεί να φανούν χρήσιμες για κάποια παιδιά με αυτισμό που παρουσιάζουν έντονα συμπτώματα από το πεπτικό. Όμως η αποτελεσματικότητά τους σε μακροχρόνιο επίπεδο δεν έχει μελετηθεί επαρκώς ενώ μπορεί να προκαλέσουν άλλες διατροφικές ανεπάρκειες εάν εφαρμοστούν χωρίς επίβλεψη από τους ειδικούς (γιατρός σε συνεργασία με διαιτολόγο).  

Παρομοίως κι όταν δίνονται δίαιτες με συμπληρώματα ω 3 λιπαρών οξέων είτε πεπτικών ενζύμων δε φαίνεται να βοηθούν ιδιαίτερα στην ελάττωση των διαταραχών συμπεριφοράς. 

Διατροφική υποστήριξη

Η διατροφική παρέμβαση σε ένα παιδί που βρίσκεται στο φάσμα του αυτισμού είναι πολύ σημαντική και θα πρέπει να γίνεται ταυτόχρονα και συμπληρωματικά με τη φαρμακευτική και τη συμπεριφορική θεραπεία. 

Καθώς αρκετά παιδιά με αυτισμό έχουν χαμηλότερο βάρος από το φυσιολογικό και δεν προσλαμβάνουν αρκετές φυτικές ίνες, ασβέστιο, σίδηρο και βιταμίνες η διατροφή του παιδιού θα πρέπει να εμπλουτιστεί με κατάλληλα τρόφιμα για να είναι θρεπτικά επαρκής και ισορροπημένη. 

Ειδικότερα, οι διατροφολόγοι και οι γιατροί σε συνεργασία με τους γονείς θα πρέπει να βρούν την κατάλληλη διατροφή που ταιριάζει στο κάθε παιδί ξεχωριστά, έτσι ώστε να περιοριστούν οι γαστρεντερικές ενοχλήσεις και να ανακουφιστεί το παιδί από αυτά τα συμπτώματα. Είναι πολύ πιθανό όταν μειωθούν οι αντιδράσεις από το πεπτικό να παρατηρηθεί βελτίωση και στη συμπεριφορά του παιδιού.
Εάν χρειαστεί κάποια δίαιτα αποκλεισμού ή κάποιο συμπλήρωμα αυτό θα πρέπει να γίνει μετά από αξιολόγηση, μόνο για περιορισμένο χρονικό διάστημα και κάτω από τακτική παρακολούθηση. 



Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία 

Sathe N., et al. Nutritional and Dietary Interventions for Autism Spectrum Disorder:A Systematic Review Pediatrics 2017;139(6):e20170346

Ly V., Bottelier M, et al. Elimination diets' efficacy and mechanisms in attention deficit hyperactivity disorder and autism spectrum disorder. Eur Child Adolesc Psychiatry 2017;26:1067-1079

Kawicka A. How nutritional status, diet and dietary supplements can affect autism. A review. Rocz Panstw Zakl Hig 2013;64(1):1-12

Cruchet S. Truths, Myths and Needs of Special Diets:Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder, Autism, Non-Celiac Gluten Sensitivity, and Vegetarianism. Ann Nutr Metab 2016;68(suppl 1):43-50 

Σάββατο 18 Μαΐου 2019

Πώς επιδρά η διατροφή στην πνευματική ανάπτυξη του παιδιού;

Μεταξύ των παραγόντων που επηρεάζουν την ανάπτυξη του εγκεφάλου ήδη απο τη γέννηση τρείς είναι εκείνοι που ξεχωρίζουν: η μείωση του τοξικού στρές και η φλεγμονή, η υποστήριξη απο το περιβάλλον του παιδιού (και η παροχή του αισθήματος ασφάλειας) και η διατροφή. Ειδικά οι πρώτες 1000 ημέρες στη ζωή ενός παιδιού (0-3 ετών) αποτελούν μια "χρυσή ευκαιρία" να επηρεαστεί θετικά η πνευματική ανάπτυξη. Με τον όρο "πνευματική ανάπτυξη" εννοούμε ένα σύνολο δεξιοτήτων στις οποίες περιλαμβάνονται η προσοχή, η μνήμη, η σκέψη, η εκμάθηση και η αντίληψη. 

Γιατί είναι τόσο σημαντική η διατροφή τα 3 πρώτα χρόνια;

Η ανάπτυξη του εγκεφάλου ναι μεν ακολουθεί ένα γενετικό πρόγραμμα (αναπτύσσεται δηλαδή βάση των γονιδίων) αλλά μπορεί να επηρεαστεί σημαντικά απο τη διατροφή. 

Στα πρώτα 3 χρόνια της ζωής ενός παιδιού η ανάπτυξη του εγκεφάλου είναι ταχύτερη σε σύγκριση με το υπόλοιπο σώμα, γι αυτό και είναι πιο ευάλωτη σε διατροφικές ελλείψεις. 

Τα παιδιά σε αυτή την ηλικία τρώνε ό,τι και οι γονείς τους, οπότε η ποιότητα της διατροφής τους εξαρτάται απο τις διατροφικές επιλογές των γονέων. Πολλές φορές οι γονείς επιλέγουν να προσφέρουν μεγάλες ποσότητες τροφίμων παραμερίζοντας την ποιότητα αυτών. Έτσι μπορεί να δημιουργηθούν ελλείψεις σε βασικά θρεπτικά συστατικά. 

Ποιά συστατικά επηρεάζουν την πνευματική ανάπτυξη;

Όλα τα θρεπτικά συστατικά είναι αναγκαία για την ομαλή εγκεφαλική λειτουργία αλλά κάποια είναι καθοριστικά για την πρώιμη ανάπτυξη του εγκεφάλου. Εάν αυτά τα συστατικά λείψουν κατά τις περιόδους που είναι κρίσιμες για την ανάπτυξη τότε δημιουργούνται χρόνιες δυσλειτουργίες. Τα συστατικά αυτά είναι : οι πρωτεϊνες, τα πολυακόρεστα λιπαρά οξέα, ο σίδηρος, ο ψευδάργυρος και το ιώδιο. 

Πώς δρούν αυτά τα συστατικά;

Οι πρωτεϊνες, ειδικά οι υψηλής βιολογικής αξίας, παίζουν σημαντικό ρόλο στο μέγεθος του εγκεφάλου. Μελέτες δείχνουν ότι η ανεπάρκεια πρωτεϊνών στα πρώτα χρόνια της ζωής έχει ως αποτέλεσμα μικρότερους σε μέγεθος εγκεφάλους, με λιγότερους νευρώνες κι απλούστερη αρχιτεκτονική κυττάρων αλλά και με μικρότερες συγκεντρώσεις νευροδιαβιβαστών. 

Τα πολυακόρεστα λιπαρά οξέα (DHA ή δοκοσαεξανοϊκό οξύ και το αραχιδονικό) είναι βασικά συστατικά των νευρικών κυττάρων κι επηρεάζουν βασικές λειτουργίες τους. Γενικά ο εγκέφαλος αποτελείται κατά 60% απο λιπαρά οξέα. Έλλειψή τους έχει ως αποτέλεσμα σημαντικές πνευματικές δυσλειτουργίες.  

Η επαρκής πρόσληψη σιδήρου, ψευδαργύρου και ιωδίου είναι καθοριστική για τη μάθηση, τη μνήμη, την προσοχή και τη διάθεση. Έλλειψη σε αυτά τα στοιχεία οδηγεί σε μειωμένη πνευματική ανάπτυξη και προβλήματα συμπεριφοράς (μειωμένη προσοχή, εμφάνιση άγχους και ευερεθιστικότητας-ανησυχίας). Οι ερευνητές πιστεύουν ότι η εξάλειψη της ανεπάρκειας στα 3 αυτά μικροθρεπτικά συστατικά (που είναι πολύ συνηθισμένη ακόμα και σε ανεπτυγμένα κράτη) θα μπορούσε να αυξήσει το IQ των παιδιών εώς και 10 μονάδες!!!



Τι μπορείτε να κάνετε...

Είναι γενική παραδοχή ότι η πρόληψη είναι προτιμότερη απο τη θεραπεία. Συνεπώς θα πρέπει να ληφθεί μέριμνα για να μην υπάρξουν ελλείψεις σε αυτά τα βασικά συστατικά. Αυτό μπορεί να γίνει με εκπαίδευση των γονέων σχετικά με τις κατάλληλες διατροφικές επιλογές. 

Σε γενικές γραμμές είναι πολύ σημαντικό :

  1. Να προωθείται ο μητρικός θηλασμός σε βρέφη εώς 6 μηνών τουλάχιστον
  2. Να διατηρείται επαρκής πρόσληψη σιδήρου και ψευδαργύρου τα πρώτα χρόνια ζωής
  3. Να ενθαρρύνονται τα παιδιά απο μικρή ηλικία να καταναλώνουν πρωινό, αφού κι αυτό συμβάλλει σε μια υγιή πνευματική ανάπτυξη
  4. Να υπάρχει διαθέσιμο σπιτικό φαγητό, καθώς είναι πιο θρεπτικό και υγιεινό απο τα έτοιμα τυποποιημένα τρόφιμα και σνακ
  5. Να δίνεται έμφαση στην κατανάλωση ψαριών, ανεπεξέργαστων δημητριακών, φρούτων και λαχανικών. Σχετικές μελέτες δείχνουν ότι τα παιδιά που καταναλώνουν ποικιλία τροφών μαγειρεμένα υγιεινά στο σπίτι έχουν υψηλότερο IQ, σε σχέση με παιδιά που τρώνε εκτός σπιτιού κι επιλέγουν φαγητό πλούσιο σε λιπαρά, ζάχαρη, συντηρητικά


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία:

Cusick SE., Georgieff MK. The Role of Nutrition in Brain Development:The Golden Opportunity of the "First 1000 Days". J Pediatr 2016;175:16-21

Nyaradi A., et al. The role of nutrition in children's neurocognitive developmetn, from pregnancy through childhood. Frontiers in Human Neuroscience. 2013;7:97

Bellisle F. Effects of diet on behaviour and cognition in children. British Journal of Nutrition 2004;92(Suppl. 2):S227-S232