Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ανορεξία. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ανορεξία. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Δευτέρα 19 Αυγούστου 2019

Δίαιτες στην εφηβεία: ποιοί κίνδυνοι προκύπτουν;

Το έντονο ενδιαφέρον για το βάρος και την εικόνα σώματος είναι δύο χαρακτηριστικά γνωρίσματα της εφηβείας. Ο έφηβος δίνει ιδιαίτερη έμφαση στο πρότυπο του αδύνατου σώματος που προβάλλεται κυρίως μέσα από την τηλεόραση και το διαδίκτυο και το εξισώνει με την επιτυχία, την υγεία και την ομορφιά. Έτσι, καταφεύγει συχνά σε δίαιτες προκειμένου να αποκτήσει αυτό το αδύνατο σώμα που κυριαρχεί ως πρότυπο. Ένας έφηβος υποβάλλει τον ευατό του σε δίαιτα ακόμα κι όταν δεν υπάρχει ουσιαστική ανάγκη (βρίσκεται δηλαδή σ ένα φυσιολογικό σωματικό βάρος για την ηλικία του).   

Στις περισσότερες περιπτώσεις οι δίαιτες που ακολουθούν οι έφηβοι είναι το αποτέλεσμα κάποιων αναξιόπιστων και αμφίβολων πληροφοριών που προέρχονται μέσα απο τα κοινωνικά δίκτυα, οι οποίες περισσότερο αφορούν διάφορες τάσεις παρά στηρίζονται σε επιστημονικά δεδομένα. Και τότε ξεκινούν τα προβλήματα...

Παράγοντες κινδύνου

Οι μελέτες δείχνουν ότι συνήθως κάνουν δίαιτες οι έφηβοι που:
  • Έχουν χαμηλή αυτοπεποίθηση
  • Είναι δυσαρεστημένοι με την εικόνα σώματός τους
  • Παρουσιάζουν συμπτώματα κατάθλιψης
  • Δεν έχουν ένα υγιές πρότυπο στην οικογένεια ή στο κοινωνικό περιβάλλον
  • Οι γονείς τους σχολιάζουν αρνητικά το βάρος τους ή/και κάνουν και οι ίδιοι συχνά δίαιτες
  • Υπόκεινται σε σχολικό εκφοβισμό για τα κιλά τους (bullying)
  • Ασχολούνται με αθλήματα όπου το βάρος παίζει σημαντικό ρόλο 
  • Έχουν ανθυγιεινές συνήθειες γενικότερα (κάπνισμα, χρήση ουσιών κ.α.)

Συνέπειες-κίνδυνοι 

Συχνά οι έφηβοι χρησιμοποιούν ακατάλληλες ή επικίνδυνες πρακτικές προκειμένου να χάσουν εύκολα και γρήγορα τα επιπλέον κιλά. Για παράδειγμα τρώνε μόνο φρούτα και σαλάτες για πολλές ημέρες, τρώνε πολύ μικρές ποσότητες από ένα ή δυο τρόφιμα, κάνουν εξαντλητική γυμναστική, και δυστυχώς καταφεύγουν σε χάπια ή προκαλούν εμετό. 

Οι συνέπειες είναι τόσο σωματικές όσο και ψυχολογικές-συναισθηματικές.

Σωματικά υπάρχει αυξημένος κίνδυνος να εμφανιστεί καθυστέρηση στην ανάπτυξη, διατροφικές ελλείψεις (κυρίως σε σίδηρο κι ασβέστιο). διαταραχές του κύκλου στα κορίτσια, δευτεροπαθής αμηνόρροια (διακοπή του κύκλου), οστεοπενία. Οι παρενέργειες απο τα φάρμακα που τυχόν χρησιμοποιούνται είναι αντίστοιχες των ουσιών που περιέχονται στα φάρμακα αυτά. Τέλος, όσοι έφηβοι κάνουν συχνά δίαιτες καταλήγουν να είναι υπέρβαροι είτε παχύσαρκοι όταν ενηλικιωθούν. 

Όσον αφορά στην ψυχολογία, οι δίαιτες μπορεί να χειροτερέψουν τα συναισθήματα απόρριψης και να εντείνουν τη χαμηλή αυτοεκτίμηση των εφήβων. Επίσης οι δίαιτες στην εφηβεία είναι συχνά ο προπομπός μιας διατροφικής διαταραχής (ανορεξία, βουλιμία κ.α.). Τελικά ένας έφηβος που υποβάλλει τον ευατό του σε μια συνεχή προσπάθεια για αδυνάτισμα είναι πιο δυστυχισμένος από ότι πριν. 


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Πηγή: Canadian Paediatric Society, Position Statement. Dieting in Adolescence.Paediatr Child Health.2004;Vol 9, No 7  
















Τετάρτη 26 Ιουνίου 2019

Η δίαιτα στην ελκώδη κολίτιδα

Η ελκώδης κολίτιδα είναι μια από τις λεγόμενες "φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου". Η άλλη νόσος που σχετίζεται με τη φλεγμονή στο έντερο είναι η νόσος Crohn, που έχει αρκετά κοινά με την ελκώδη κολίτιδα. Η βασική τους διαφορά είναι ότι η ελκώδης κολίτιδα προσβάλλει μόνο το παχύ έντερο ενώ στη νόσο του Crohn υπάρχουν βλάβες και στο λεπτό έντερο, στο στομάχι, ακόμα και στο στόμα. 

Παρόλο που δεν υπάρχουν σαφείς διατροφικές συστάσεις για την ελκώδη κολίτιδα που να καλύπτουν όλους τους ασθενείς, οι πάσχοντες συχνά αναζητούν κι εφαρμόζουν κάποιες ειδικές δίαιτες που έχουν βρει στο διαδίκτυο κυρίως. 
Η βασική αντιμετώπιση της ελκώδους κολίτιδας γίνεται με φαρμακευτική αγωγή και η διατροφή μπορεί να παίξει ένα συμπληρωματικό ρόλο. Βασικός στόχος της δίαιτας, όπως και των φαρμάκων, είναι να συμβάλλει στην ύφεση της νόσου και να προλάβει τις περιόδους έξαρσης αλλά και την εξέλιξη της νόσου γενικότερα. 

Διαταραχές θρέψης στους ασθενείς

Μελέτες δείχνουν ότι οι ασθενείς με ελκώδη κολίτιδα εμφανίζουν υποθρεψία σε μεγάλο βαθμό. Τα συνηθέστερα χαρακτηριστικά είναι η απώλεια βάρους, η μειωμένη μυϊκή μάζα, η οστεοπενία και οι ελλείψεις σε βιταμίνες και ιχνοστοιχεία. 

Βασικές αιτίες για την υποθρεψία είναι οι αυξημένες απώλειες θρεπτικών συστατικών (λόγω  της φλεγμονής στο έντερο, της διάρροιας και της ύπαρξης ενεργών συρριγίων), η μειωμένη πρόσληψη τροφής (λόγω ναυτίας, ελαττωμένης όρεξης και συχνών εμετών) και οι παρενέργεις των φαρμάκων (δυσαπορρόφηση θρεπτικών συστατικών). 

Συνήθεις διατροφικές πρακτικές των ασθενών 

Οι ασθενείς με ελκώδη κολίτιδα συχνά τροποποιούν τη διατροφή τους όταν η νόσος βρίσκεται σε ύφεση, αποφεύγοντας συνήθως τα λιπαρά και πικάντικα φαγητά, τα φρούτα και τα λαχανικά, το γάλα και το αλκοόλ προκειμένου να αποφύγουν μια έξαρση της νόσου. Παρόλο που αυτοί οι περιορισμοί μπορεί να είναι ωφέλιμοι σε κάποιες περιπτώσεις εν τούτοις μπορεί να αποδειχθούν και επιζήμιες σε κάποιες άλλες. 

Επιπλέον, οι πάσχοντες δείχνουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για δημοφιλείς δίαιτες και τις εφαρμόζουν χωρίς να ζητήσουν τη συμβουλή του γιατρού ή κάποιου ειδικού της διατροφής. Τέτοιες δίαιτες είναι για παράδειγμα η δίαιτα "ειδικών υδατανθράκων", η δίαιτα χωρίς λακτόζη, η "αντιφλεγμονώδης δίαιτα", η Παλαιολιθική δίαιτα κι άλλες παρόμοιες περιοριστικές δίαιτες. 
Στις δίαιτες αυτές αποκλείονται συγκεκριμένα τρόφιμα ή ολόκληρες ομάδες τροφίμων με τη λογική ότι εντείνουν τα συμπτώματα και προάγουν τη φλεγμονή οπότε εάν αφαιρεθούν απο την καθημερινή διατροφή η νόσος θα παραμείνει σε ύφεση. 
Όμως όταν αποκλείονται συγκεκριμένα τρόφιμα απο τη διατροφή τότε προκύπτουν σοβαρές ελλείψεις σε συγκεκριμένα θρεπτικά συστατικά με πολύ αρνητικές συνέπειες. Επιπλέον, στις περισσότερες περιπτώσεις μπορεί να μη χρειάζεται να αποκλειστούν απο τη διατροφή οι "ύποπτες" τροφές. Για παράδειγμα εάν ο ασθενής παρατηρήσει ότι τον ενοχλεί το γάλα δεν είναι απαραίτητο να το διακόψει αλλά μπορεί να δοκιμάσει γάλα χωρίς λακτόζη.

Διατροφικές συμβουλές

Κατά τη διάρκεια έξαρσης της νόσου κάποια τρόφιμα μπορεί να ερεθίσουν το έντερο και να επιδεινώσουν τα συμπτώματα. Καλό είναι στην περίπτωση αυτή να αποφύγετε τα τρόφιμα πλούσια σε φυτικές ίνες (δημητριακά και ψωμί ολικής άλεσης, ξηροί καρποί κ.α.), τα πολύ λιπαρά τρόφιμα, τα γαλακτοκομικά που περιέχουν λακτόζη και το αλκοόλ. Επίσης περιορίστε σημαντικά την κατανάλωση γλυκών και γενικότερα ζάχαρης αλλά και την ευρεία χρήση μπαχαρικών στο φαγητό. Επιπλέον:

  • τρώτε μικρά και συχνά γεύματα
  • καταναλώνετε αρκετά υγρά καθόλη τη διάρκεια της ημέρας 
  • χρησιμοποιήστε απλές τεχνικές μαγειρέματος (ψήσιμο, βράσιμο, ψήσιμο στον ατμό)
  • κρατήστε ένα ημερολόγιο ώστε να θυμάστε ποιό τρόφιμο ενδεχομένως σας προξένησε έντονα συμπτώματα
Είναι σημαντικό να γνωρίζετε ότι δεν υπάρχει ένα γενικό πλάνο διατροφής που να ταιριάζει σε όλους τους ασθενείς. Γι αυτό η καλύτερη πρακτική είναι να ζητήσετε τη βοήθεια ενός διατροφολόγου, ο οποίος σε συνεργασία με το θεράποντα ιατρό θα σχεδιάσει ένα εξατομικευμένο διαιτολόγιο, που θα καλύπτει τις δικές σας προσωπικές ανάγκες.



Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία

Durchschein F. Diet therapy for inflammatory bowel diseases:The established and the new. World J Gastroenterol.2016;22(7):2179-2194

Wedrychowicz A. Advances in nutritional therapy in inflammatory bowel diseases:Review World J Gastroenterol.2016;22(3):1045-1066

Limdi JK. Dietary practices and inflammatory bowel disease. Indian Journal of Gastroenterology 2018;37(4):284-292

Curro D. Probiotics, fibre and herbal medicinal products for functional and inflammatory bowel disorders. British Journal of Pharmacology 2017;174:1426-1449











Πέμπτη 17 Μαΐου 2018

Ψυχογενής ανορεξία : ένα μοναχικό μονοπάτι...

H ψυχογενής ανορεξία είναι μια σοβαρή διατροφική διαταραχή που έχει ως αποτέλεσμα τη μεγάλη, και τις περισσότερες φορές επικίνδυνη, απώλεια σωματικού βάρους. Έχει ψυχολογικό υπόβαθρο (γι αυτό και ο σωστός όρος είναι "ψυχογενής" και όχι "νευρική" ανορεξία όπως συνήθως αποκαλείται) και το βασικό της χαρακτηριστικό είναι η διαστρεβλωμένη αντίληψη για την εικόνα σώματος. Το άτομο με ψυχογενή ανορεξία ενώ είναι υπερβολικά αδύνατο πιστεύει ότι είναι υπέρβαρο ή ακόμα και παχύσαρκο...

Επηρεάζει συχνά τα κορίτσια στην εφηβική ηλικία αλλά μπορεί να εμφανιστεί σε γυναίκες και άντρες οποιασδήποτε ηλικίας. 

Πρέπει να τονιστεί ότι το άτομο που πάσχει απο ψυχογενή ανορεξία βιώνει έντονα το συναίσθημα της μοναξιάς. Γι αυτό το παρόν άρθρο απευθύνεται κυρίως στα άτομα που βρίσκονται κοντά στον πάσχοντα, ούτως ώστε να μπορέσουν να αντιληφθούν έγκαιρα το πρόβλημα και να δράσουν άμεσα πρσφέροντας την απαραίτητη στήριξη τους. 

Τα χαρακτηριστικά σημάδια...

Ένα άτομο που πάσχει απο ανορεξία έχει την τάση να κρύβει τις συνήθειές του, με αποτέλεσμα το πρόβλημα να μην γίνεται αμέσως αντιληπτό απο την οικογένεια και τους φίλους. 

Παρόλα αυτά κάποιες συμπεριφορές είναι ενδεικτικές, καθώς τα άτομα με ανορεξία :

  • Ασχολούνται υπερβολικά με το σωματικό τους βάρος (έχουν εμμονή με τις θερμίδες, το μέγεθος των μερίδων, ζυγίζονται πολύ συχνά, καταγράφουν ό,τι τρώνε κ.α.)
  • Κάνουν συνεχείς δίαιτες για να χάσουν κιλά, παρόλο που το βάρος τους είναι ήδη χαμηλό
  • Λένε ψέματα σχετικά με τη λήψη φαγητού ("έχω φάει ήδη"  ή "νιώθω το στομάχι μου βαρύ")
  • Αποφεύγουν να τρώνε σε κοινή θέα, μαζί με άλλα άτομα
  • Προκειμένου να μην πάρουν βάρος έχουν προβληματική συμπεριφορά (π.χ. κάνουν εμετό, παίρνουν φάρμακα, κάνουν υπερβολική γυμναστική κ.α.)
  • Διαχωρίζουν τα τρόφιμα σε "καλά" και  "κακά" και επιλέγουν να τρώνε πολύ συγκεκριμένα τρόφιμα αποκλείοντας όλα τα υπόλοιπα
  • Περνάνε αρκετή ώρα στον καθρέπτη σχολιάζοντας το βάρος τους, αναζητούν ελαττώματα και σχεδόν πάντα βρίσκουν κάτι αρνητικό στην εμφάνισή τους
  • Είναι τελειομανείς
Οι επιπτώσεις...

Με την πάροδο του χρόνου η ανορεξία έχει πλέον αρνητικές συνέπειες για τον οργανισμό, οι οποίες γίνονται πλέον ορατές και θα πρέπει να κινητοποιήσουν άμεσα το κοινωνικό περιβάλλον.

  • Κακή διάθεση κι ευερεθιστικότητα με την παραμικρή αιτία
  • Αδύναμη μνήμη και αδυναμία σωστής σκέψης
  • Αμηνόρροια, λόγω πολύ χαμηλού σωματικού λίπους και υποσιτισμού
  • Καρδιακή αρρυθμία, λόγω έλλειψης ηλεκτρολυτών και υπολειτουργίας της καρδιάς
  • Αδύναμα, εύθραστα μαλλιά και νύχια, λόγω κακής θρέψης
  • Χαμηλή πίεση αίματος, λόγω κακής θρέψης και αφυδάτωσης
  • Υπερκεράτωση (πάχυνση της επιδερμίδας), λόγω έλλειψης βιταμινών
  • Υποθερμία (χαμηλή θερμικρασία σώματος), λόγω και μειωμένου λιπώδους ιστού
  • Οστεοπόρωση
  • Αναιμία
  • Ταχεία, δραματική μείωση του σωματικού βάρους, χωρίς να υπάρχει κάποια ασθένεια
Συνειδητοποιώντας το πρόβλημα...

Το να συνειδητοποιήσει το άτομο με ανορεξία ότι έχει πρόβλημα και χρειάζεται βοήθεια είναι το πρώτο και σημαντικότερο βήμα προς τη θεραπεία αλλά ταυτόχρονα και το πιο δύσκολο.

Συνήθως τα άτομα που πάσχουν θεωρούν την ανορεξία μέρος της ταυτότητάς τους ή ακόμα και φίλη τους, σύντροφό τους. Κάποιες φορές θεωρούν ότι η ανορεξία έχει τόση ισχυρή δύναμη επάνω τους ώστε δε θα μπορέσουν ποτέ να ξεφύγουν απο αυτή. Όμως αυτό δεν ισχύει στην πραγματικότητα καθώς μπορεί η αλλαγή να είναι δύσκολη αλλά είναι εφικτή, μπορεί το άτομο να ξεφύγει απο αυτή την παθολογική κατάσταση. 

Ξεκινώντας θεραπεία...

Εφ΄όσον το άτομο παραδεχθεί τελικά ότι υπάρχει πρόβλημα αρχικά θα πρέπει να μιλήσει σε κάποιον, έπειτα να απομακρυνθεί απο ανθρώπους-τοποθεσίες και δραστηριότητες που σχετίζονται με την ανορεκτική συμπεριφορά και τελικά να αναζητήσει επαγγελματική βοήθεια.

Για να είναι αποτελεσματική η θεραπεία είναι απαραίτητο να υπάρχει υποστηρικτική ομάδα ειδικών επιστημόνων (γιατρός, διαιτολόγος, ψυχολόγος κ.α.). Επειδή το φαγητό και η εμμονική του ενασχόληση του με αυτό δεν είναι το πρόβλημα αλλά στην ουσία συμπτώματα βαθύτερων καταστάσεων που υπάρχουν και υποκρύπτονται-καταστάσεων όπως η κατάθλιψη, η μοναχικότητα, η ανασφάλεια, η πίεση προς την τελειότητα και η αίσθηση απώλειας ελέγχου- κεντρική θέση στη θεραπεία της ψυχογενούς ανορεξίας θα πρέπει να κατέχει ο ψυχοθεραπευτής.

Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Αναφορές 

International Help Guide Organization for Anorexia Nervosa (helpguide.org)

Harrington BC., Jimerson M., et al. Initial Evaluation, Diagnosis, and Treatment of Anorexia Nervosa and Bulimia Nervosa. Am Fam Physician 2015;91(1):46-52