Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα κάπνισμα. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα κάπνισμα. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Κυριακή 5 Δεκεμβρίου 2021

Αν κόψω το τσιγάρο θα παχύνω;


Η διακοπή του καπνίσματος συνοδεύεται απο πολλά οφέλη για την υγεία καθώς ο κίνδυνος για την εμφάνιση καρκίνου και καρδιαγγειακών μειώνεται αισθητά ενώ ελαττώνεται και η θνησιμότητα απο όλες τις άλλες αιτίες. 


Ωστόσο έχει παρατηρηθεί ότι η διακοπή του τσιγάρου συνοδεύεται κι απο αύξηση βάρους, κάτι που αποθαρρύνει τους καπνιστές και τους αποτρέπει απο το να διακόψουν τελικά αυτή την πολύ βλαβερή συνήθεια. 

Διακοπή καπνίσματος και αύξηση βάρους

Πολυάριθμες σχετικές μελέτες έχουν δείξει ότι οι καπνιστές που αποφασίζουν να διακόψουν το τσιγάρο θα αυξήσουν το βάρος τους σε μικρό ή μεγαλύτερο βαθμό. Συγκεκριμένα τον πρώτο χρόνο μετά τη διακοπή παρατηρείται αύξηση βάρους απο 2-3 έως και 13 κιλά. Οι πρώην καπνιστές βρίσκονται σε μεγαλύτερο κίνδυνο να αυξήσουν το βάρος τους τους πρώτους 3 μήνες. Οι μελέτες καταδεικνύουν ότι το βάρος συνεχίζει να αυξάνεται για 3 περίπου χρόνια μετά τη διακοπή του καπνίσματος, έπειτα σταθεροποιείται και μειώνεται σταδιακά οπότε στα 7-8 χρόνια αποχής επανέρχεται στα επίπεδα που ήταν πριν τη διακοπή του καπνίσματος.

Αίτια αύξησης βάρους

Μετά τη διακοπή του καπνίσματος απομακρύνονται και οι επιδράσεις της νικοτίνης στο κεντρικό νευρικό σύστημα. Οπότε τα συναισθήματα που δημιουργούσε η συνήθεια του καπνίσματος ικανοποιούνται πλέον απο την κατανάλωση μεγαλύτερης ποσότητας φαγητού. Σε αυτό συμβάλλει κι η αύξηση της όρεξης ταυτόχρονα με τη μικρή επιβράδυνση του μεταβολισμού καθώς είναι γνωστό ότι η νικοτίνη αυξάνει σε κάποιο βαθμό τις καύσεις ενώ μειώνει δραστικά την όρεξη. 

Τις πρώτες ημέρες της διακοπής του καπνίσματος το ζάχαρο στο αίμα μειώνεται ενώ ο πρώην καπνιστής έχει ζαλάδες, πονοκεφάλους κι αίσθηση αδυναμίας. Όλα αυτά τα συμπτώματα τον οδηγούν στο να προτιμήσει τροφές πλούσιες σε ζάχαρη και λιπαρά οπότε και το βάρος του θα αυξηθεί αναπόφευκτα αν συνεχίσει να καταναλώνει συνεχώς τέτοιου είδους τρόφιμα. 

Τα στοιχεία μελετών δείχνουν ότι όσο περισσότερο εθισμένος ήταν κανείς στη νικοτίνη, όσο περισσότερα δηλαδή τσιγάρα κάπνιζε, τόσο περισσότερο βάρος αναμένεται να πάρει. Μετά τη διακοπή του καπνίσματος οι πρώην καπνιστές αναφέρουν ότι η γεύση και η όσφρηση βελτιώνονται σε μεγάλο βαθμό. Επίσης υπάρχει η ανάγκη να έχουν κάτι στο χέρι τους-εξάλλου η έντονη επιθυμία να καπνίσουν τους κάνει να καταφεύγουν στην πρόσληψη μεγάλων μερίδων φαγητού και σνακ. 

Τέλος, στην αύξηση του βάρους συμβάλλει καθοριστικά η μειωμένη φυσική δραστηριότητα που χαρακτηρίζει τους πρώην καπνιστές.

Διακοπή καπνίσματος, βάρος και παθήσεις

Τα οφέλη απο τη διακοπή του καπνίσματος μπορούν εν μέρει να αντιστραφούν εάν το βάρος αυξηθεί κατά πολύ. Ειδικότερα, στοιχεία μελετών δείχνουν ότι υπάρχει αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης διαβήτη μετά τη διακοπή του καπνίσματος στην περίπτωση που ο πρώην καπνιστής μεταβεί στην κατηγορία "παχυσαρκία". Επίσης, η λειτουργία των πνευμόνων επιβαρύνεται σε μεγάλο βαθμό με την αύξηση του σωματικού βάρους. Εάν δε ληφθεί μέριμνα για άσκηση και υιοθέτηση ενός υγιούς σωματικού βάρους οι δείκτες αθηρωμάτωσης πιθανότατα θα επηρεαστούν αρνητικά, αυξάνοντας τον κίνδυνο για καρδιαγγειακά επεισόδια.

Ωστόσο σε σχέση με τους καπνιστές, οι κίνδυνοι αυτοί παραμένουν χαμηλότεροι ακόμα κι να το βάρος του ατόμου αυξηθεί. Για παράδειγμα, όταν ένας μη διαβητικός σταματήσει το κάπνισμα για πάνω απο 4 χρόνια ο κίνδυνος για καρδιαγγειακά είναι μικρότερος σε σχέση με κάποιον που ακόμα καπνίζει, ακόμα κι αν ο πρώην καπνιστής αυξήσει το βάρος του! Είναι εντυπωσιακό το εύρημα μελέτης που δείχνει ότι όσο μεγαλώνει ο χρόνος αποχής απο το κάπνισμα τόσο περισσότερο μειώνεται ο κίνδυνος καρδιαγγειακών νοσημάτων. Εάν στη διακοπή καπνίσματος προστεθεί και διατροφική παρέμβαση για να διατηρηθεί σταθερό το βάρος τότε ο κίνδυνος ελαττώνεται περαιτέρω. 

Άρα τα οφέλη της διακοπής καπνίσματος παραμένουν σημαντικά ακόμα κι αν το βάρος αυξηθεί σε μικρό βαθμό.

Πρακτικές συμβουλές για να διατηρηθεί σταθερό το βάρος

  1. Αυξήστε τη φυσική σας δραστηριότητα
  2. Προτιμήστε υποκατάστατα του τσιγάρου (όταν νιώσετε την ανάγκη να καπνίσετε) τα οποία δε θα σας επιβαρύνουν θερμιδικά
  3. Ασχοληθείτε με κάποια δραστηριότητα η οποία εκτός των άλλων θα απομακρύνει τη σκέψη σας απο το τσιγάρο
  4. Εάν δείτε ότι το βάρος σας αυξάνεται με μεγάλο ρυθμό απευθυνθείτε σε ένα διαιτολόγο-διατροφολόγο για να σας κατευθύνει κατάλληλα, ανάλογα με τις ανάγκες σας


Αθανασία Κακλαμάνου

Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, Msc


Βιβλιογραφία

Bush T., Lovejoy JC., et al. The effect of tobacco cessation on weight gain, obesity and diabetes risk. Obesity 2016;24(9):1834-1841

Komiyama M., Wada H et al. Analysis of Factors That Determine Weight Gain During Smoking Cessation Therapy. Plos One 2013;8(8):e72010

Killi AE., et al. Association between post-cessation weight gain and eaitng behaviour changes. North Clin Istanb 2020;7(2):153-160

Aubin HJ., Farley A., et al. Weigh gain in smokers after quitting cigarettes:meta-analysis. BMJ 2012;345:e4439

Aveyard P., et al. Managing smoking cessation-related weigh gain. Pol Arch Med Wewn 2012;122(10):494-498



 

Δευτέρα 1 Οκτωβρίου 2018

Κάπνισμα και άσκηση

Παρόλο που η άσκηση και ο αθλητισμός γενικότερα είναι μια υγιεινή συνήθεια ενώ το κάπνισμα αποδεδειγμένα προκαλεί πολλές και απειλητικές για τη ζωή ασθένειες, δεν είναι λίγοι εκείνοι οι αθλητές που καπνίζουν, είτε συστηματικά είτε περιστασιακά. Τα ποσοστά των καπνιστών αυξάνονται μεταξύ των elite αθλητών σε κάποιες κατηγορίες αθλημάτων. Τι επίδραση έχει το κάπνισμα στην αθλητική απόδοση, βοηθά (όπως υποστηρίζουν κάποιοι) ή το αντίθετο; Με ποιό τρόπο δρα η νικοτίνη και τι συνέπειες έχει η μακροχρόνια χρήση της;

Νικοτίνη

Η νικοτίνη είναι, μαζί με την καφεϊνη, οι πιο συνηθισμένες ψυχοτρόπες ουσίες που καταναλώνονται ευρέως σε παγκόσμιο επίπεδο. Είναι μεν το βασικό συστατικό του κοινού τσιγάρου, των πούρων και της πίπας, αλλά νικοτίνη μπορεί να προσλάβει κάποιος και χωρίς να καπνίσει (μέσω μασώμενων δισκίων, διαδερμικών αυτοκόλλητων, εισπνεόμενων σπρεϊ κ.α.). 

Απο την άλλη, το κοινό τσιγάρο περιέχει (εκτός της νικοτίνης) πλήθος επιβλαβών συστατικών και χημικών που έχουν δραματικά αρνητική επίδραση τόσο στην άσκηση αλλά και στην υγεία του αθλητή γενικότερα. 

Για ποιό λόγο καπνίζουν οι αθλητές

Οι αθλητές ξεκινούν να καπνίζουν για λόγους που αφορούν την άσκηση. Όπως πιστεύουν (ή διαδίδεται) η πρόσληψη νικοτίνης έχει εργογόνες ιδιότητες επειδή:

  1. Προλαμβάνει την ξηροστομία, με την έκκριση σάλιου που προκαλεί
  2. Ελέγχει το σωματικό βάρος, αφού προκαλεί κορεσμό και παραμερίζει το αίσθημα πείνας
  3. Βελτιώνει το χρόνο αντίδρασης και αυξάνει τη συγκέντρωση
  4. Συμβάλλει στη χαλάρωση αλλά και στην (επιθυμητή για τους αθλητές) αύξηση της διέγερσης
Πως δρά η νικοτίνη

H νικοτίνη δρα άμεσα καθώς απορροφάται ταχύτατα απο τον οργανισμό (μέσα σε δευτερόλεπτα) και μέσω της κυκλοφορίας του αίματος φθάνει εύκολα και γρήγορα (σε λιγότερο απο μια ώρα) στα όργανα στόχους. Το κύριο όργανο όπου δρα η νικοτίνη είναι ο εγκέφαλος αλλά σε μεγάλο βαθμό επηρεάζονται και το ήπαρ, τα νεφρά, ο σπλήνας και φυσικά οι πνεύμονες.

Σε γενικές γραμμές η νικοτίνη διεγείρει το κεντρικό νευρικό σύστημα, σε χαμηλές δόσεις. Όταν η προσλαμβανόμενη δόση αυξάνεται δρα με τρόπο παρόμοιο με αυτό των οπιούχων, προκαλεί δηλαδή κατευνασμό των αντιδράσεων εώς και συμπτώματα κατάθλιψης. 

Η δράση αυτή της νικοτίνης στο κεντρικό νευρικό σύστημα οδηγεί αε αύξηση της πίεσης του αίματος, αυξημένο καρδιακό ρυθμό, αγγειοσυστολή και αυξημένη ροή αίματος στα στεφανιαία αγγεία (στις δύο βασικές αρτηρίες που αιματώνουν την καρδιά).

Επιπλέον, η νικοτίνη αυξάνει τη ροή του αίματος στους μύες αλλά και τη λιπόλυση, καθώς αυξάνει την απελευθέρωση των αντίστοιχων ορμονών.

Κάπνισμα και αθλητική απόδοση

Απο τις λίγες, σχετικά, μελέτες που έχουν πραγματοποιηθεί εξάγεται το συμπέρασμα ότι η νικοτίνη δεν επηρεάζει θετικά την αθλητική απόδοση, δεν έχει δηλαδή εργογόνο αποτέλεσμα. 
Όμως και στην περίπτωση που δυνητικά έχει κάποιο αποτέλεσμα, αυτό είναι τόσο θετικό όσο και αρνητικό οπότε δεν έχει νόημα να προσλαμβάνουν οι αθλητές νικοτίνη για να βελτιώσουν την απόδοση τους.

Απο την άλλη, το κάπνισμα έχει σαφή αρνητική επίδραση στην άσκηση, όπως δείχνουν σχετικές μελέτες. Συγκεκριμένα όσοι αθλητές καπνίζουν έχουν περιορισμένη λειτουργικότητα των πνευμόνων άρα η αναπνευστική τους λειτουργία είναι προβληματική (όπως δείχνουν οι σπιρομετρήσεις), σε σχέση με αθλητές που δεν καπνίζουν. Επίσης οι καπνιστές έχουν χαμηλότερα επίπεδα μέγιστης πρόσληψης οξυγόνου (VO2 max) και κατά συνέπεια μειωμένη αερόβια ικανότητα. Το κάπνισμα επηρεάζει ιδιαίτερα τους αθλητές αντοχής. 

Μια άλλη αρνητική επίδραση του καπνίσματος στους αθλητές έχει να κάνει με την καρδιακή λειτουργία καθώς η αύξηση της αιματικής ροής και η αγγειοσυστολή που προκαλούνται απο το τσιγάρο "κουράζει" την καρδιά, αναγκάζοντάς την να λειτουργεί περισσότερο στον ίδιο χρόνο για να καλύψει και τις απαιτήσεις της άσκησης. Άρα ο αθλητής δε μπορεί να ασκηθεί στην επιθυμητή ένταση για πολύ χρόνο.

Έχει παρατηρηθεί όμως και το αντίστροφο, ότι δηλαδή η διακοπή του καπνίσματος έχει θεαματικά αποτελέσματα, καθώς οι αθλητές-πρώην καπνιστές επανακτούν τις αθλητικές τους ικανότητες, και μάλιστα σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα.

Συνέπειες απο τη μακροχρόνια χρήση 

Η νικοτίνη είναι μια ουσία έντονα εθιστική και η απουσία της, έστω κι αν ο αθλητής καπνίζει λίγο, είναι αισθητή απο τις πρώτες ώρες. Κάποιοι ειδικοί ερευνητές αναφέρουν ότι η νικοτίνη προκαλεί εθισμό παρόμοιο με αυτό της ηρωϊνης και της κοκαϊνης, όταν προσλαμβάνεται σε μακροχρόνια βάση. 

Είναι τέλος, αποδεδειγμένο πολλάκις ότι οι χρόνιοι καπνιστές έχουν προοοδευτικά μικρότερη  ικανότητα άθλησης. Ταυτόχρονα το τσιγάρο αυξάνει σε εξαιρετικά μεγάλο βαθμό τον κίνδυνο εμφάνισης πολλών ασθενειών, με βασικότερες τα καρδιαγγειακά και τον καρκίνο. Επιδεινώνει τέλος, οποιαδήποτε άλλη πάθηση τυχόν έχει ο καπνιστής, ακόμα κι αν δε σχετίζεται άμεσα με το αναπνευστικό ή το κυκλοφορικό σύστημα. 


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Βιβλιογραφία 

Mudel T. Nicotine: Sporting Friend or Foe? A Review of Athlete Use, Performance Consequences and Other Considerations. Sports Med 2017;47:2497-2506

Pesta DH., et al. The effects of caffeine, nicotine, ethanol, and tetrahydrocannabinol on exercise performance. Nutrition and Metabolism 2013;10:71

Feinberg JH., et al. Smoking Cessation and Impovement in Physical Performance Among Young Men. Military Medicine 2015;180(3):343




Πέμπτη 30 Αυγούστου 2018

Κάπνισμα και διατροφή

Το κάπνισμα είναι μια επιλογή που επηρεάζει σε εξαιρετικά μεγάλο βαθμό την υγεία αλλά και την ποιότητα ζωής τόσο αυτών που καπνίζουν όσο κι εκείνων που βρίσκονται κοντά στους καπνιστές. Παρόλο που οι ίδιοι οι καπνιστές δεν το συνειδητοποιούν ή το παραβλέπουν (ίσως επειδή οι συνέπειες δεν είναι άμεσες) το κάπνισμα είναι η αιτία για πολλές ασθένειες και επιδεινώνει τις υπόλοιπες, για τις οποίες δεν ευθύνεται άμεσα. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία γι αυτό το γεγονός, καθώς όλες ανεξαιρέτως οι επιστημονικές μελέτες το επιβεβαιώνουν εδω και πολλά πολλά χρόνια.

Κι ενώ είναι πλέον καλά τεκμηριωμένο, όσο και κοινή λογική, ότι το τσιγάρο είναι ο κύριος υπεύθυνος για την εμφάνιση πολλών καρκίνων, καρδιαγγειακών νοσημάτων αλλά και αυτοάνοσων ασθενειών δεν είναι τόσο γνωστός ο ρόλος του στη διατροφική κατάσταση του ατόμου. Οι περισσότεροι δεν γνωρίζουν ότι υπάρχει σχέση μεταξύ του τσιγάρου και της διατροφής. Κι όμως ! Το κάπνισμα επηρεάζει αρνητικά και αυτό τον τομέα. 

Σχέση καπνίσματος-διατροφής  

Όλες οι σχετικές μελέτες αποδεικνύουν ότι το κάπνισμα:

  1. Μειώνει την ικανότητα του ατόμου να αντιλαμβάνεται σωστά τις γεύσεις. Η μειωμένη παροχή οξυγόνου στον εγκέφαλο, που προκαλεί το κάπνισμα, αλλάζει τη γεύση και την οσμή των τροφίμων και μειώνει έτσι την ευχαρίστηση που νιώθει κανείς όταν γευματίζει
  2. Ελαττώνει την απορρόφηση αρκετών βιταμινών και μετάλλων
  3. Μειώνει σημαντικά τις αντιοξειδωτικές βιταμίνες C και β-καροτένιο στον οργανισμό των καπνιστών αφού καταστρέφει μεγάλο μέρος αυτών λόγω του οδειδωτικού στρες που παράγει. Αποτέλεσμα είναι οι ανάγκες σε αυτές τις βιταμίνες να είναι αυξημένες στους καπνιστές
  4. Είναι υπεύθυνο για τη μειωμένη διαθεσιμότητα του σεληνίου (ισχυρού αντιοδειδωτικού) καθώς μέρος του καταστρέφεται απο το κάδμιο, βασικό συστατικό του τσιγάρου. 
  5. Μειώνει τα επίπεδα ψευδαργύρου, καθώς έχει βρεθεί ότι ανταγωνίζεται με το κάδμιο. Όσο περισσότερο κάδμιο δηλαδή βρίσκεται στον οργανισμό, μέσω του τσιγάρου, τόσο λιγοστεύει ο ψευδάργυρος
  6. Λόγω των συστατικών που περιέχονται στο τσιγάρο, μειώνει τα επίπεδα βιταμινών του συμπλέγματος Β, υπεύθυνες κυρίως για την παραγωγή ενέργειας 
Επίδραση καπνίσματος στην υγεία (έμμεση σχέση με διατροφή)

  • Το κάπνισμα μειώνει την καλή χοληστερίνη, ενώ ταυτόχρονα αυξάνει την ολική αλλά και την κακή χοληστερίνη
  • Οι καπνιστές έχουν αυξημένα επίπεδα τριγλυκεριδίων στο αίμα
  • Το τσιγάρο αυξάνει τον κίνδυνο ινσουλινοαντίστασης, πρόδρομη κατάσταση του διαβήτη
  • Οι καπνιστές έχουν πολύ αυξημένες πιθανότητες να εμφανίσουν παχυσαρκία κεντρικού τύπου (αυξημένο λίπος στην περιοχή της κοιλιάς)
  • Το κάπνισμα αυξάνει σε σημαντικό βαθμό την πίεση του αίματος
Έχει παρατηρηθεί ότι οι καπνιστές έχουν χαμηλότερη ποιότητα διατροφής, λόγω κυρίως και των υπολοίπων ανθυγιεινών συνηθειών που ακολουθούν. Όλα αυτά μαζί αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο για την εμφάνιση νοσημάτων του καρδιαγγειακού συστήματος, που αυτή τη στιγμή αποτελούν τις πρώτες αιτίες πρόωρου θανάτου παγκοσμίως.  
Το δυσάρεστο είναι ότι οι αρνητικές συνέπειες του τσιγάρου στα λιπίδια, στην πίεση αλλά και στη διατροφική κατάσταση παραμένουν οι ίδιες ακόμα και αν οι καπνιστές υϊοθετήσουν μια πιο υγιεινή διατροφή...Η μόνη λύση για να βελτιωθεί η υγεία των καπνιστών και να αντιστραφούν οι βλαβερές επιπτώσεις είναι η οριστική διακοπή του καπνίσματος.

Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Βιβλιογραφία

Northrop-Clewes CA.,Thurnham DI. Monitoring micronutrients in cigarette smokers. Clin Chim Acta 2007;377(1-2):14-38

Alberg A. The influence of cigarette smoking on circulatinh concentrations of antioxidant micronutrients. Toxicology 2002;180(2):121-37

Preston AM. Cigarette smoking-nutritional implications. Prog Food Nutr Sci 1991;15(4):183-217

Yu E., Rimm E., et al. Diet, Lifestyle, Biomarkers, Genetic Factors, and Risk of Cardiovasculari Disease in the Nurses' Health Studies. Am J Public Health 2016;106:1616-1623

Huang JH., Li RH., et al. Lifestyle Factors and Metabolic Syndrome among Workers:The Role of Interactions between Smoking and Alcohol to Nutrition and Exercise. Int J Environ Res Public Health 2015;12:15967-15978

Slagter SN., et al. Associations between smoking, components of metabolic syndrome and lipoprotein particle size. BMC Medicine 2013;11:195