Πέμπτη 14 Δεκεμβρίου 2017

Το παιδί έχει υψηλή χοληστερίνη, τι πρέπει να τρώει ;

Η αυξημένη χοληστερίνη στα παιδιά δεν είναι σπάνια πλέον στη σύγχρονη εποχή. Ένας απο τους βασικούς παράγοντες που ευθύνεται για την εμφάνιση υπερχοληστερολαιμίας σε μικρή ηλικία είναι η ακατάλληλη διατροφή του παιδιού και της ευρύτερης οικογένειας γενικότερα, ειδικά η διατροφή με υψηλό θερμιδικό περιεχόμενο.
Για την αντιμετώπιση της δυσλιπιδαιμίας στα παιδιά είναι απαραίτητη η τροποποίηση της διατροφικής συμπεριφοράς προκειμένου να αλλάξουν οι διατροφικές συνήθειες. Αυτή η θεραπευτική προσέγγιση θα συμβάλλει σημαντικά στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης πρώιμων καρδιαγγειακών προβλημάτων. Στις θεραπευτικές-συμβουλευτικές επισκέψεις θα πρέπει να συμμετέχει τόσο το παιδί όσο και οι γονείς.

Στόχοι θεραπευτικής παρέμβασης   

  1. Αλλαγή του περιεχόμενου του μέχρι τώρα διατροφικού πλάνου
  2. Αύξηση φυσικής δραστηριότητας
  3. Μείωση των θερμίδων με στόχο την απώλεια βάρους σε παιδιά υπέρβαρα ή παχύσαρκα
  4. Ελάττωση εμφάνισης υπολοίπων παραγόντων κινδύνου (διαβήτης, υπέρταση κ.α.)
  5. Διακοπή ή αποφυγή έναρξης του καπνίσματος
Ενδεικτικές διατροφικές συστάσεις 

  • Περιορίστε τα συνολικά λιπαρά στη δίαιτα σε ποσοστό εώς και 30%, ελαττώστε τα κορεσμένα λιπαρά σε ποσοστό <10% και μειώστε την πρόσληψη χοληστερίνης απο τη δίαιτα
  • Επιλέξτε γάλα ημιαποβουτυρωμένο (2%) μετά την ηλικία των 12 μηνών εάν υπάχουν πολύ υψηλές τιμές χοληστερίνης, έτσι μειώνετε σημαντικά τα κορεσμένα λιπαρά
  • Αποφύγετε τα trans λιπαρά (περιέχονται κυρίως σε έτοιμα επεξεργασμένα τρόφιμα και σε τηγανιτές τροφές)
  • Καταργήστε τα αναψυκτικά και τους έτοιμους χυμούς καθώς περιέχουν πολλή ζάχαρη
  • Περιορίστε την πρόσληψη αλατιού 
  • Σε παιδιά άνω των 2 ετών θα πρέπει να ενθαρρύνεται η πρόσληψη τροφίμων πλoύσιων σε φυτικές ίνες
Εκτός απο τις αλλαγές στον τρόπο διατροφής είναι εξίσου σημαντικό να ενθαρρύνονται τα παιδιά στην ενασχόληση με κάποιο άθλημα ή άλλη εξωσχολική δραστηριότητα που να τα βάζει σε κίνηση. 

Για να έχει η θεραπευτική παρέμβαση μεγάλες πιθανότητες επιτυχίας θα πρέπει να γίνει σε πρώτο στάδιο εκτίμηση της παρούσας διατροφικής κατάστασης του παιδιού και της συνολικής ετοιμότητας της οικογένειας να αλλάξει συνήθειες. Ένας διατροφολόγος θα συγκεντρώσει τα απαραίτητα στοιχεία και θα δώσει τις κατάλληλες οδηγίες. Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι θα κατευθύνει το παιδί και την οικογένενεια στο να εφαρμόσουν ευκολότερα τις προτεινόμενες αλλαγές.


Πηγή : Williams LA., Wilson DP. Nutritional Management of Pediatric Dyslipidemia. 2016
                          (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK395582/)













Δευτέρα 11 Δεκεμβρίου 2017

Μπριάμ χειμερινό !

Όλοι γνωρίζετε το μπριάμ που φτιάχνεται με κολοκυθάκια, πατάτες και άλλα καλοκαιρινά λαχανικά. Σήμερα σας προτείνω να δοκιμάσετε αυτό το πρωτότυπο και διαφορετικό μπριάμ, με αντίστοιχα χειμερινά λαχανικά...Η γεύση του θα σας ξαφνιάσει ευχάριστα και θα σας κάνει να καθιερώσετε αυτό το πιάτο στην κουζίνα σας !


Υλικά (4 μερίδες)


                            2 πατάτες
                            3 καρότα
                       1 μικρό μπρόκολο
                       1 μικρό κουνουπίδι
                       1 μικρή σελινόριζα
                            2 κρεμμύδια
                       1 σκελίδα σκόρδο
                            αλάτι-πιπέρι
                    1 ποτηράκι ελαιόλαδο    



Εκτέλεση

Κόβετε τις πατάτες σε ροδέλες ή "κυδωνάτες", τη σελινόριζα σε κύβους, τα καρότα σε φέτες. Χωρίζετε το κουνουπίδι και το μπρόκολο σε φουντάκια, ψιλοκόβετε τα κρεμμύδια και το σκόρδο. Τοποθετείτε όλα τα λαχανικά σε ταψί να τα χωράει ακριβώς, αλατοπιπερώνετε και περιχύνετε με το ελαιόλαδο. Προσθέτετε 1 ποτηράκι νερό, σκεπάζετε με αλουμινόχαρτο και ψήνετε στον αέρα σε μέτριο φούρνο γα 1 ώρα, να μαλακώσουν τα λαχανικά. Ξεσκεπάζετε, αφήνετε να κρυώσει τουλάχιστον 1/2 ώρα και σερβίρετε. 


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc 

Παρασκευή 8 Δεκεμβρίου 2017

Προσοχή : μην πετάτε τις βιταμίνες !

Όλοι γνωρίζουμε τη σημασία που έχουν οι βιταμίνες για την καλή υγεία. Επίσης όλοι γνωρίζουν ότι η πλειονότητα των βιταμινών που χρειαζόμαστε βρίσκεται στα φρούτα και στα λαχανικά. Άρα καταναλώνοντας καθημερινά σαλάτες, φρούτα και χυμούς λαμβάνουμε τις απαραίτητες ποσότητες βιταμινών που έχουμε ανάγκη,σωστά ; Είναι όντως έτσι;Ή μήπως στην πράξη κάνουμε κάποια λάθη άθελά μας και χάνουμε τελικά σημαντικό μέρος των απαραίτητων βιταμινών ;
Για να το απαντήσουμε αυτό πρώτα πρέπει να δούμε κάποια χαρακτηριστικά των βιταμινών :


Γνωρίζετε ότι ... 

  1. Οι βιταμίνες διακρίνονται σε υδατοδιαλυτές και λιποδιαλυτές. Στην πρώτη περίπτωση  μεγάλο μέρος των βιταμινών αποβάλλεται απο το σώμα ενώ οι λιποδιαλυτές έχουν την ιδιότητα να αποθηκεύονται στον οργανισμό.
  2. Η περιεκτικότητα των φρούτων και των λαχανικών σε βιταμίνες εξαρτάται απο το στάδιο ωρίμανσης τους και φυσικά απο την εποχικότητα.
  3. Απο τη στιγμή που θα συλλεγούν και θα αποθηκευτούν τα φρούτα και τα λαχανικά (είτε στο ράφι είτε στο ψυγείο των καταστημάτων) αρχίζουν και χάνουν μέρος των βιταμινών τους.
  4. Οι βιταμίνες είναι θερμοευαίσθητες, δηλαδή καταστρέφονται εύκολα όταν εκτεθούν σε υψηλές θερμοκρασίες, όπως πχ συμβαίνει όταν μαγειρεύουμε ένα τρόφιμο
  5. Αρκετές βιταμίνες είναι ευαίσθητες στο φως και στον αέρα, οξειδώνονται εύκολα δηλαδή και χάνουν μέρος της δραστικότητάς τους.
Μεγιστοποιώντας την πρόσληψη βιταμινών...

  1. Καταναλώνετε σε καθημερινή βάση τη συνιστώμενη ποσότητα φρούτων και λαχανικών για να έχετε συνεχή πρόσληψη των υδατοδιαλυτών βιταμινών. Για την καλύτερη απορρόφηση των λιποδιαλυτών βιταμινών θα πρέπει κάθε γεύμα σας να περιλαμβάνει κάποια ποσότητα λίπους.
  2. Τρώτε ποικιλία φρούτων και λαχανικών, όλων των χρωμάτων. Προτιμήστε τα φρέσκα φρούτα και τα λαχανικά εποχής κι αποφύγετε τα κονσερβοποιημένα.
  3. Αγοράστε την ποσότητα που θα καταναλώσετε άμεσα και αποθηκεύστε τη στο ψυγείο για 1-2 ημέρες το πολύ. Μην πλένετε τα τρόφιμα πριν τα βάλετε στο ψυγείο.
  4. Προτιμήστε να μαγειρέψετε στον ατμό τα λαχανικά-όταν βράζετε σε νερό και ειδικά για παρατεταμένο χρονικό διάστημα απομακρύνεται μεγάλο μέρος των βιταμινών. Σκεπάστε την κατσαρόλα καθώς μαγειρεύετε για να περιορίσετε περαιτέρω την απώλεια τους.
  5. Κόψτε τα λαχανικά λίγο πριν τα καταναλώσετε και όταν καθαρίσετε φρούτα ή στίψετε ένα χυμό καταναλώστε τα αμέσως ! 
Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc 













Τρίτη 5 Δεκεμβρίου 2017

Η διατροφή στη διάρροια

Η διάρροια είναι μια διαταραχή του εντέρου όπου παρατηρείται αυξημένη ή συνεχής αποβολή κοπράνων σε ρευστή μορφή.
Διακρίνεται σε οξεία και χρόνια και η αιτιολογία ποικίλλει. Έτσι, μπορεί το έντερο να έχει επηρεαστεί απο την κατανάλωση κάποιου ακατάλληλου τροφίμου, είτε να υπάρχει στον οργανισμό κάποια ιογενής ή μικροβιακή λοίμωξη. Η λήψη φαρμάκων μπορεί επίσης να οδηγήσει σε διάρροια ενώ αυτή την ενοχλητική κατάσταση βιώνουν συχνά ασθενείς με νοσήματα του πεπτικού (νόσος Crohn, ελκώδη κολίτιδα κ.α.), ανοσοκατεσταλμένοι (ασθενείς με HIV-AIDS, μεταμοσχευμένα άτομα κ.α.), ασθενείς υπο ακτινιθεραπεία ή χημειοθεραπεία. Επίσης  διάρροια μπορεί να εμφανίσουν και άτομα που κάνουν κατάχρηση καθαρτικών ή αλκοόλ.

Η διατροφική στήριξη του ατόμου με διάρροια ποικίλλει κι εξαρτάται απο το είδος και την ένταση της διάρροιας. 
Όταν η διάρροια είναι πολύ έντονη και το άτομο δε μπορεί να ανεχτεί καμία τροφή τότε πιθανότατα θα χρειαστεί παρεντερική διατροφή (σίτιση μέσω φλεβικού καθετήρα) για κάποιο χρονικό διάστημα. 
Έπειτα, κι εφόσον βελτιωθούν τα συμπτώματα, το άτομο μπορεί σταδιακά να περάσει σε δίαιτα με χαμηλά λιπαρά, λακτόζη και φυτικές ίνες. 
Στη συνέχεια, ανάλογα και τα τρόφιμα που γίνονται ανεκτά απο το κάθε άτομο, θα πρέπει να εισάγονται σταδιακά στερεά τρόφιμα. 

Μεγάλη προσοχή πρέπει να δωθεί στην κατανάλωση υγρών επειδή η διάρροια προκαλεί αφυδάτωση. 

Οξεία φάση-συμβουλές 

  1. Δοκιμάστε να πιείτε τσάι ανά τακτά χρονικά διαστήματα και συνοδέψτε το με φρυγανιές ή λευκό ψωμί
  2. Το γεύμα σας μπορεί να είναι ρύζι βρασμένο καλά (λαπάς) ή φιδές, με την προσθήκη χυμού λεμονιού και αλατιού
  3. Μπορείτε να καταναλώσετε μικρή ποσότητα μπανάνας ή βραστού μήλου ενδιάμεσα
  4. Προσπαθήστε να καταναλώνετε τακτικά νερό για να αποφύγετε την αφυδάωση
Όταν τα συμπτώματα είναι ήπια

  • Προτιμήστε ζυμαρικά, ρύζι, λευκό ψωμί και αρτοσκευάσματα απο λευκό αλεύρι (φρυγανιές, παξιμάδια, κράκερ)-αποφύγετε δημητριακά και ψωμί ακατέργαστα, πλούσια σε φυτικές ίνες (ολικής άλεσης, σίκαλης, πολύσπορα)
  • Καταναλώνετε άπαχο κρέας (κοτόπουλο, κουνέλι, γαλοπούλα) και ψάρι, ασπράδια αβγών-αποφύγετε κρέας με πολλά λιπαρά και σκληρή υφή, κρόκους αβγών, όσπρια και άλλα τρόφιμα που προκαλούν αέρια
  • Μπορείτε να πίνετε χυμούς φρούτων και λαχανικών σουρωμένους χωρίς υπόλλειμμα, σούπες λαχανικών και ψητά/βραστά φρούτα ή κομπόστα-αποφύγετε τα ωμά λαχανικά και τα φρούτα (εκτός μπανάνας)
  • Μαγειρέψτε τα κατάλληλα τρόφιμα ψητά ή βραστά και αποφύγετε την προσθήκη λιπαρών και έντονων καρυκευμάτων, μπορείτε ωστόσο να προσθέσετε λίγο λεμόνι και φυσικά αρωματικά σε μικρή ποσότητα
  • Καταναλώνετε αρκετό νερό και ροφήματα βοτάνων (χαμομήλι, τσάι, φασκόμηλο), μπορείτε να προσθέσετε λίγο μέλι-αποφύγετε το αλκοόλ, τον καφέ και τα ανθρακούχα ροφήματα

Εάν δεν παρατηρήσετε σημαντική βελτιώση στα συμπτώματα μετά απο 2-3 ημέρες και η διάρροια επιμένει, επισκεφτείτε το γιατρό σας για να προσδιοριστεί η ακριβής αιτία και να ακολουθηθεί η κατάλληλη θεραπεία.  

Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc









Σάββατο 2 Δεκεμβρίου 2017

Κακάο : ένα πολύτιμο ρόφημα!

Το κακάο είναι απο τα πιο σημαντικά και πιο διαδεδομένα τρόφιμα με αποδεδειγμένα οφέλη στην υγεία μας. Είναι ένα προϊόν με ιστορία μεγαλύτερη των 3000 χρόνων κι έχει χρησιμοποιηθεί αρχικά για ιατρικούς σκοπούς αλλά και στη διατροφή στους πολιτισμούς των Μάγια και των Αζτέκων. Πλήθος μελετών εδώ και πολλά χρόνια έχουν επικεντρωθεί στις διάφορες ευεργετικές για την υγεία ιδιότητες του κακάο και των προϊόντων που το περιέχουν. 
Το κακάο είναι ο ξηρός και ζυμωμένος λιπαρός σπόρος του κακαόδεντρου. 

Το κακαόδεντρο επιστημονικά ονομάζεται "Theobroma cacao" και προέρχεται απο τις λέξεις "θεός" και  "βρώση" δηλαδή  σημαίνει ουσιαστικά "το φαγητό των Θεών". Υπάρχει το υγρό κακάο το οποίο είναι μια πάστα προερχόμενη απο το σπόρο του κακάο μετά απο επεξεργασία και η σκόνη κακάο που παρασκευάζεται απο το υγρό κακάο μετά απο αφαίρεση κάποιου ποσού βούτυρου κακάο. Έχει πικρή γεύση και χρησιμοποιείται κυρίως σαν αφέψημα διαλυμένο σε νερό ή προστίθεται στα διάφορα γλυκίσματα. Το κακάο αποτελεί βασική πρώτη ύλη για την παραγωγή σοκολάτας. 

Συστατικά-Θρεπτική αξία :  

Το κακάο περιέχει πρωτεϊνες, υδατάνθρακες, λιπίδια (βούτυρο κακάο, ένα μίγμα απο μονοακόρεστα και κορεσμένα λιπαρά), αξιοσημείωτο ποσό φυτικών ινών ενώ δεν περιέχει χοληστερόλη. Όσον αφορά τη θερμιδική του αξία είναι σχετικά υψηλή αφού 100γραμμάρια σκόνης κακάο αποδίδουν 300-400 θερμίδες, ανάλογα τα συστατικά που περιλαμβάνονται στο εκάστοτε προϊόν κάθε εταιρείας.
Είναι πλούσια πηγή μετάλλων όπως σίδηρος, ασβέστιο, χαλκός, κάλιο και περιέχει μεγάλη ποσότητα μαγνησίου. Όμως το συστατικό που είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την υγεία είναι οι πολυφαινόλες, με βασικό εκπρόσωπο στο κακάο τα φλαβονοειδή. 
Στο κακάο επίσης περιέχεται θεοβρωμίνη και καφεϊνη, ουσίες με παρόμοια χημική δομή και σημαντική δράση στον οργανισμό.

Ιδιότητες-οφέλη στην υγεία :

  • Καρδιαγγειακό σύστημα : Τα φλαβονοειδή που βρίσκονται στο κακάο έχει βρεθεί σε αρκετές μελέτες ότι προστατεύουν τα αγγεία καθώς ρυθμίζουν τη δραστικότητα κάποιων ενζύμων που δρουν αγγειοδιασταλτικά. Επίσης έρευνες έχουν δείξει ότι με την κατανάλωση κακάο εμποδίζεται η συγκόλληση των αιμοπεταλίων οπότε αποφεύγεται η δημιουργία θρόμβων. Άτομα που κατανάλωναν συστηματικά κακάο φάνηκε ότι είχαν μικρότερη αρτηριακή πίεση και χαμηλότερη LDL χοληστερόλη. Όλα αυτά μαζί σε συνδυασμό οδηγούν σ' ένα καρδιοπροστατευτικό αποτέλεσμα που αποδίδεται κυρίως στις αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιοτήτες των φλαβονοειδών. 
  • Νευρικό σύστημα : Τα συστατικά του κακάο αυξάνουν την αιματική ροή στον εγκέφαλο, όπως φαίνεται σε σχετικές μελέτες. Τα φλαβονοειδή  που περιέχονται στο κακάο ασκούν νευροπροστατευτική δράση αφού έχουν την ικανότητα να προστατεύουν τους νευρώνες απο νευροτοξίνες, να μειώνουν τη φλεγμονή και να προάγουν τη μνήμη, τη μάθηση και τη γνωστική λειτουργία. 
  • Ανοσοποιητικό σύστημα : Οι πολυφαινόλες έχουν τη δυνατότητα να μειώνουν την παραγωγή μορίων που προκαλούν φλεγμονώδη αντίδραση. Έτσι όταν το κακάο έχει μεγάλη περιεκτικότητα σε φαινόλες μπορεί να δράσει προστατευτικά έναντι του οξειδωτικού στρες και δυνητικά να παρέχει κάποια προστασία έναντι ασθενειών που σχετίζονται άμεσα με αυτό, όπως είναι ο καρκίνος. 
  • Διαβήτης : Η κατανάλωση κακάο φαίνεται ότι βελτιώνει την ινσουλινοαντίσταση και άρα ρυθμίζει καλύτερα τη γλυκόζη στο αίμα. Η αντιοξειδωτική ικανότητα των φαινολών μπορεί να παρεμποδίσει τις μακροχρόνιες επιπλοκές του διαβήτη, όπως είναι η νεφρική νόσος. 
  • Δέρμα : Τα συστατικά του κακάο έχουν χρησιμοποιηθεί σε διάφορες παθήσεις του δέρματος όπως είναι η ψωρίαση, η ακμή και η επούλωση πληγών, με πολύ καλά αποτελέσματα. Η κατανάλωση κακάο πλούσιου σε φλαβονοειδή μπορεί να προλάβει το ερύθημα που προκαλεί η έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία.

Με όλα αυτά τα θετικά που προσφέρει το κακάο δε δικαιολογείται η απουσία του απο τη
διατροφή μας. Άλλωστε πέρα των οφελειών στην υγεία, ένα ρόφημα με κακάο βελτιώνει τη διάθεση, τονώνει ευχάριστα τον οργανισμό και απομακρύνει τα αρνητικά συναισθήματα. 
Μπορείτε λοιπόν άνετα να εντάξετε ένα ρόφημα παρασκευασμένο απο σκόνη κακάο υψηλής περιεκτικότας (άνω του 65-70% σε κακάο) κατά προτίμηση χωρίς επιπλεόν ζάχαρη και γάλα στο διαιτολόγιό σας. Εάν το καταναλώνετε λίγες φορές μέσα στην εβδομάδα σε μια λογική ποσότητα θα λάβετε όλα τα οφέλη που προσφέρει χωρίς να επιβαρυνθείτε με περιττές θερμίδες. 


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Βιβλιογραφία :

Pucciarelli D.L. Cocoa and Heart Health : A Historical Review of the Science. Nutrients 2013;5:3854-38-70

Nehlig A. The neuroprotective effects of cocoa flavanol and its influence on cognitive performance. BJCP 2012;75(3):716-727

Perez-Cano F.J., Massot-Cladera M., et al. The effects of cocoa on the immune system. Frontiers in Pharmacology.2013;Vol 4:71

Andujar I., Recio M.C., et al. Cocoa Polyphenols and Their Potential Benefits for Human Health. Oxidative Medicine Cellular Longevity 2012 /id:906252

Scapagnini G., Davinelli S., Di Renzo L., et al. Cocoa Boactive Compounds: Significanc and Potential for the Maintenance of Skin Health. Nutrients 2014;6:3202-3213