Δευτέρα 6 Αυγούστου 2018

Υπάρχει κατάλληλη διατροφή για τη ρευματοειδή αρθρίτιδα;

Η ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μια χρόνια, συστηματική φλεγμονώδης αυτοάνοση νόσος που πλήττει περίπου το 1% του παγκόσμιου πληθυσμού. Το νόσημα προσβάλλει σχεδόν όλες τις αρθρώσεις του σώματος προκαλώντας πόνο, δυσκαμψία, οίδημα και διόγκωση. Αποτέλεσμα είναι να καταστρέφεται προοδευτικά ο χόνδρος των οστών, των συνδέσμων και των τενόντων. Ως εκ τούτου επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα ζωής των ασθενών, ανάλογα και τη βαρύτητα με την οποία εμφανίζεται στο κάθε άτομο, και οδηγεί σε κάποιες περιπτώσεις σε μόνιμες αναπηρίες. 

Η ασθένεια επηρεάζεται απο τη διατροφή ;

Οι ασθενείς που πάσχουν απο ρευματοειδή αρθρίτιδα συχνά αναζητούν εναλλακτικές θεραπείες και ρωτούν τους γιατρούς για το αν η διατροφή παίζει κάποιο ρόλο στην εξέλιξη της νόσου. Προς το παρόν, δεν υπάρχουν σαφείς και συγκεκριμένες διατροφικές οδηγίες που να οδηγούν σε ένα σίγουρο αποτέλεσμα και να επηρεάζουν καθοριστικά το νόσημα. Αυτό οφείλεται στην απουσία μεγάλων και καλά σχεδιασμένων μελετών, με τα ποιοτικά εκείνα χαρακτηριστικά που θα απορρίψουν ή θα επιβεβαιώσουν την επίδραση κάποιων θρεπτικών συστατικών στην αρθρίτιδα.

Παρόλα ταύτα υπάρχουν κάποιες ενδείξεις κι ευρήματα, που όμως χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση, απο τους ειδικούς επιστήμονες. 

Διατροφικοί παράγοντες που φαίνεται να βοηθούν

  1. Χορτοφαγικές δίαιτες (λόγω αποφυγής πιθανών αλλεργιογόνων στα ζωικά τρόφιμα)
  2. Μεσογειακή δίαιτα (λόγω τροφών πλούσιων σε ω3 λιπαρά, φυτικές ίνες και αντιοξειδωτικές ουσίες)
  3. Δίαιτα χωρίς γλουτένη (περιορισμένα επιστημονικά δεδομένα)
  4. Μακροχρόνια λήψη πολυακόρεστων λιπαρών οξέων μακράς αλύσου (ω3 λιπαρά οξέα) και αυξημένη πρόσληψη ψαριών
  5. Λήψη προβιοτικών (λόγω βελτίωσης της εντερικής μικροχλωρίδας)
Διατροφικοί παράγοντες που φαίνεται ότι επιβαρύνουν

  1. Τρόφιμα πλούσια σε κορεσμένα και trans λιπαρά (κόκκινο κρέας και αλλαντικά, τηγανιτά, πλήρη γαλακτοκομικά, έτοιμα προπαρασκευασμένα τρόφιμα)
  2. Τρόφιμα πλούσια σε ζάχαρη και αλάτι
  3. Αυξημένη πρόσληψη αλκοόλ 
  4. Χαμηλή πρόσληψη φυτικών ινών 
  5. Υψηλή πρόσληψη ω 6 λιπαρών οξέων (σπορέλαια όπως αραβοσιτέλαιο, ηλιέλαιο κλπ)
Συμπερασματικά....

Στον τομέα της διατροφής αναμένονται μελλοντικές έρευνες καλύτερα σχεδιασμένες και πιο στοχευμένες για να εξακριβωθεί ο ακριβής ρόλος συστατικών της δίαιτας στην εμφάνιση και στην εξέλιξη της ρευματοειδούς αρθρίτιδας. 
Προς το παρόν, οι πάσχοντες θα πρέπει να ενθαρρύνονται ώστε να βελτιώσουν τις διατροφικές τους συνήθειες, υϊοθετώντας ένα πρότυπο στα πλαίσια της Μεσογειακής διατροφής, που θα τους ωφελήσει ούτως ή άλλως και στη γενικότερη υγεία τους.

 Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Βιβλιογραφία : 
Badsha H. Role of Diet Influencing Rheumatoid Arthritis Disease Activity. The Open Rheumatology Journal 2018;12:19-28

Khanna S., et al. Managing Rheumatoid Arhtritis with Dietary Interventions. Frontiers in Nutrition 2017;4:52

Navarini L., et al. Polyunsaturated fatty acids:any role in rheumatoid arthritis? Lipids in health and Disease 2017;16:197
 

Πέμπτη 2 Αυγούστου 2018

Πώς επηρεάζει η διατροφή τη γονιμότητα;

Η γονιμότητα είναι η ικανότητα αναπαραγωγής και η δημιουργία απογόνων απο ένα ζευγάρι. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια αύξηση των περιστατικών υπογονιμότητας, αδυναμίας δηλαδή σύλληψης μετά απο 1 χρόνο τακτικών προσπαθειών για επίτευξη κύησης. 

Υπάρχουν ενδείξεις ότι ο σύγχρονος τρόπος ζωής και η υϊοθέτηση συγκεκριμένων συμπεριφορών επηρεάζει σημαντικά τη γονιμότητα. Εκτιμάται ότι το ποσοστό της υπογονιμότητας στις ανεπτυγμένες βιομηχανικά χώρες αγγίζει το 15-20%.

Αρκετές μελέτες έχουν διεξαχθεί με σκοπό να εξετάσουν ποιοί παράγοντες επηρεάζουν αρνητικά την γονιμότητα. Για κάποιους παράγοντες τα στοιχεία είναι αρκετά και καταληκτικά (για παράδειγμα το κάπνισμα και το στρες είναι σίγουρο ότι μειώνουν σημαντικά την πιθανότητα σύλληψης) ενώ για κάποιους άλλους παράγοντες (διατροφή, άσκηση) δεν υπάρχουν τόσο ξεκάθαρα αποτελέσματα.

Ας δούμε λίγο πιο αναλυτικά τους διατροφικούς παράγοντες που έχουν ερευνηθεί. 

  1. Σωματικό βάρος. Οι περισσότερες μελέτες δείχνουν ότι μια γυναίκα με βάρος μικρότερο ή σημαντικά μεγαλύτερο απο το φυσιολογικό έχει πολύ λιγότερες πιθανότητες να κυοφορήσει σε σχέση με μια γυναίκα που έχει φυσιολογικό βάρος. Αυτό έχει να κάνει κυρίως με ορμονικές ανισορροπίες και δυσλειτουργία των ωοθηκών
  2. ΚαφεΪνη. Εδώ τα πράγματα δεν είναι τόσο ξεκάθαρα. Κάποιες μελέτες δείχνουν ότι η μεγάλη κατανάλωση καφεϊνης καθυστερεί το χρόνο επίτευξης κύησης ενώ κάποιες άλλες μελέτες δε δείχνουν καμία επίδραση στη γονιμότητα. Η Αμερικανική Εταιρεία για την Αναπαραγωγική Ιατρική συστήνει μέτρια πρόσληψη καφεϊνης (1-2 φλιτζάνια καφέ/ημέρα) τόσο πριν τη σύλληψη όσο και κατά τη διάρκεια της κύησης
  3. Βιταμίνες και ιχνοστοιχεία. Οι ελλείψεις σε κάποια απαραίτητα θρεπτικά συστατικά, όπως είναι οι βιταμίνες Ε και D, το φολικό οξύ, η βιταμίνη Β12 και ο σίδηρος έχει βρεθεί ότι επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό αρνητικά τη γονιμότητα. Όταν οι ανάγκες σε αυτά τα συστατικά καλύπτονται απο μια ισορροπημένη διατροφή οι πιθανότητες σύλληψης αυξάνονται σημαντικά. Δε συστήνεται πάντως η λήψη συμπληρωμάτων πολυβιταμινών καθώς δεν έχει φανεί ότι προσφέρουν κάποιο όφελος
  4. Διατροφικό πρότυπο. Μια διατροφή Δυτικού τύπου, πλούσια σε κρέας, κορεσμένα λιπαρά, ζάχαρη και επεξεργασμένα τρόφιμα σχετίζεται με μειωμένη αναπαραγωγική ικανότητα. Αντίθετα, μια διατροφή Μεσογειακού τύπου, πλούσια σε φρούτα, λαχανικά, όσπρια, "καλά λιπαρά" (ψάρια, ελαιόλαδο, ξηροί καρποί) φαίνεται ότι αυξάνει τις πιθανότητες σύλληψης
  5. Αλκοόλ. Σχετικές μελέτες δείχνουν ότι γυναίκες που κατανάλωναν μεγάλες ποσότητες αλκοόλ (πάνω απο 10 ποτά/εβδομάδα) εμφάνιζαν μεγάλα ποσοστά υπογονιμότητας. Πάντως μια μέτρια κατανάλωση αλκοόλ δε φαίνεται να επηρεάζει αρνητικά τη γονιμότητα αν και η ακριβής ποσότητα αλκοόλ που μπορεί να καταναλώνει κάποιος που επιθυμεί να τεκνοποιήσει δεν είναι ξεκάθαρη. 
Κατά συνέπεια, επειδή η διατροφή είναι ένας απο τους τροποποιήσιμους παράγοντες που επηρεάζουν τη γονιμότητα συστήνεται η βελτίωση των διατροφικών συνηθειών. Πρώτος στόχος θα πρέπει να είναι η επίτευξη ενός φυσιολογικού βάρους και η διόρθωση τυχόν διατροφικών ελλείψεων. Σε κάθε περίπτωση η υιοθέτηση υγιεινών συνηθειών διατροφής θα συμβάλλει τόσο στην αύξηση της γονιμότητας όσο και στην επιτυχή έκβαση της εγκυμοσύνης.

Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Βιβλιογραφία :

Nazni P. Association of western diet & lifestyle with decreased fertility. Indian J Med Res 2014;140(Suppl 1):S78-S81

Collins GG., Rossi BV. The impact of lifestyle modifications, diet, and  vitamin supplementation on natural fertility. Fertility Research and Practice 2015;1:11

Shaum KM., Polotsky AJ. Nutrition And Reproduction : Is There Evidence To Support A "Fertility Diet" To Improve Mitochondrial Function? Maturitas 2013;74(4):309-312




Κυριακή 29 Ιουλίου 2018

Η διατροφή του αθλητή vegan

Η αυστηρή χορτοφαγία (veganism) γίνεται όλο και πιο δημοφιλής ανάμεσα στους αθλητές τα τελευταία χρόνια. Σε αυτό έχει συμβάλλει και η τεράστια ανάπτυξη της τεχνολογίας-μέσα απο το διαδίκτυο και ιδιαίτερα απο τα κοινωνικά δίκτυα μπορεί κανείς πλέον να λάβει πολλές πληροφορίες και να μοιραστεί τις εμπειρίες του. Απο την άλλη δεν είναι λίγοι οι αθλητές υψηλού επιπέδου που προβάλλουν μέσω τον κοινωνικών δικτύων τον τρόπο διατροφής τους και τον προτείνουν και στους υπόλοιπους οπότε αρκετοί είναι εκείνοι οι αθλητές που επηρεάζονται και υϊοθετούν τελικά τη χορτοφαγία, ακόμα και στην πιο αυστηρή μορφή της (vegan διατροφή).

Δυστυχώς δεν υπάρχουν αρκετές επιστημονικές μελέτες στη βιβλιογραφία σχετικές με την αυστηρή χορτοφαγία. Όμως είναι προφανές ότι για να εξασφαλίσουμε ότι μια χορτοφαγική δίαιτα ανταποκρίνεται τόσο στις αθλητικές όσο και στις ανάγκες γενικότερα του οργανισμού ενός αθλητή θα πρέπει η δίαιτα αυτή να πληρεί τις βασικές διατροφικές απαιτήσεις αλλά και τις αυξημένες ανάγκες που έχουν τα άτομα που ασκούνται.

Το πρόβλημα... 

Οι vegan αποκλείουν απο το διαιτολόγιό τους όλα τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης και ό,τι παράγεται απο αυτά. Κατά συνέπεια και με το δεδομένο ότι τα ζωικά τρόφιμα είναι υψηλής διατροφικής αξίας και απορροφώνται καλύτερα απο τον οργανισμό, η αποφυγή τους δημιουργεί ελλείψεις θρεπτικών συστατικών. Συγκεκριμένα έχει παρατηρηθεί ότι οι vegan αθλητές καταναλώνουν λιγότερη ενέργεια, πρωτεϊνες, λιπαρά, βιταμίνες Β12-D-B1, ασβέστιο, σίδηρο και ιώδιο σε σχέση με τους αθλητές που έχουν μια πλήρη διατροφή ή έστω εκείνους που είναι γαλακτοφυτοφάγοι (δεν τρώνε κρέας αλλά τρώνε γαλακτοκομικά).

Επίσης, η δίαιτα των αυστηρά χορτοφάγων περιέχει υψηλές ποσότητες φυτικών ινών, λόγω της κατανάλωσης μεγάλου όγκου φυτικών τροφίμων. Οι φυτικές τροφές έχουν χαμηλότερη ενεργειακή πυκνότητα και προκαλούν κορεσμό πολύ γρήγορα (χορταίνουν δηλαδή πολύ πιο εύκολα). Αν και αυτή η πρακτική μπορεί να βοηθά όταν θέλει κανείς να χάσει βάρος όμως αποτελεί πρόβλημα όταν θέλει κανείς να σχεδιάσει και να ακολουθήσει μια δίαιτα με πολλές θερμίδες, όπως είναι οι δίαιτες των αθλητών. 

Προτεινόμενες λύσεις...

  1. Προκειμένου να καλυφθούν οι απαιτήσεις σε ενέργεια (θερμίδες) συστήνεται να καταναλώνονται συχνότερα γεύματα και να αυξηθεί η κατανάλωση τροφίμων με πολλές θερμίδες σε μικρή ποσότητα (π.χ. ξηροί καρποί, σπόροι και φυτικά έλαια)
  2. Επειδή οι φυτικές πρωτεϊνες δεν είναι πλήρεις θα πρέπει το διαιτολόγιο των vegan αθλητών να περιλαμβάνει όσπρια, ξηρούς καρπούς και προϊόντα ολικής άλεσης για να καλυφθούν οι ανάγκες σε απαραίτητα αμινοξέα. Καλές πηγές φυτικών πρωτεϊνών αποτελούν οι κολοκυθόσποροι, οι φακές, τα φασόλια, τα αμύγδαλα κ.α.
  3. Η βιταμίνη Β12 βρίσκεται μόνο στα ζωικά τρόφιμα οπότε θα χρειαστεί οι vegan αθλητές να καταναλώνουν τροφές εμπλουτισμένες σε αυτή τη βιταμίνη ή να λαμβάνουν κάποιο συμπλήρωμα, εάν κριθεί ότι είναι αναγκαίο, μετά απο ιατρικό έλεγχο
  4. Για να καλυφθούν οι ανάγκες σε σίδηρο, οι χορτοφάγοι αθλητές καλούνται να αποφεύγουν να καταναλώνουν τρόφιμα-ροφήματα που δυσκολεύουν την απορρόφηση του σιδήρου (τσάι, καφές, κακάο) στο ίδιο γεύμα. Επίσης να αυξήσουν την κατανάλωση τροφίμων πλούσιων σε βιταμίνη C και προϊόντων που έχουν υποστεί ζύμωση. Μπορεί ωστόσο κάποιοι αθλητές να χρειαστούν συμπλήρωμα σιδήρου
  5. Όσον αφορά στο ασβέστιο, οι χορτοφάγοι αθλητές συστήνεται να καταναλώνον τρόφιμα εμπλουτισμένα σε ασβέστιο και φυτικές τροφές πλούσιες σε αυτό το στοιχείο, όπως για παράδειγμα το tofu. Επίσης χρειάζεται να αποφεύγεται η ταυτόχρονη κατανάλωση τροφίμων πλούσιων σε οξαλικά γιατί μπλοκάρουν την απορρόφηση του ασβεστίου (π.χ. το σπανάκι)
  6. Σχετικά με το ιώδιο συστήνεται οι αθλητές vegan να καταναλώνουν τρόφιμα πλούσια σε αυτό το ιχνοστοιχείο (π.χ.φύκια θαλάσσης) αλλά και ιωδιούχο αλάτι για να καλυφθούν οι απαιτήσεις
Συμπερασματικά...

Με τις κατάλληλες επιλογές τροφίμων και την εκπαίδευση σε κάποιες τεχνικές που βελτιώνουν την απορροφησιμότητα των θρεπτικών συστατικών (οπότε και αυξάνουν τη θρεπτική αξία των φυτικών τροφίμων) μια αυστηρά χορτοφαγική διατροφή μπορεί να καλύψει τις ανάγκες των αθλητών. 

Προκειμένου οι αθλητές που έχουν επιλέξει αυτό τον τρόπο διατροφής να είναι σίγουροι ότι καλύπτουν τις ανάγκες του οργανισμού τους αλλά και τις αθλητικές απαιτήσεις προτείνεται να επισκέπτονται τακτικά ένα διατροφολόγο-διαιτολόγο για να σχεδιάσουν μαζί το δικό τους εξατομικευμένο διαιτολόγιο. Επίσης συστήνεται οι αθλητές vegan να παρακολουθούνται απο γιατρό για να προληφθούν τυχόν διατροφικές ελλείψεις και να διορθώνονται άμεσα, πριν προλάβουν κι επηρεάσουν αρνητικά την αθλητική απόδοση


Αθανασία Κακλαμάνου 
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Πηγή : Rogerson D. Vegan diets:practical advise for athletes and exercisers. Journal of the International Society of Sports Nutrition 2017;14:36



















Τετάρτη 25 Ιουλίου 2018

Μεταβολικό σύνδρομο στα παιδιά:τι είναι & πως αντιμετωπίζεται

Το μεταβολικό σύνδρομο είναι μια κατάσταση που χαρακτηρίζει κυρίως ενήλικες όμως με την αυξημένη επίπτωση της παιδικής παχυσαρκίας τα τελευταία χρόνια εμφανίζεται ολοένα και συχνότερα στα παιδιά και στους εφήβους.

Η αυξημένη αυτή εμφάνιση του μεταβολικού συνδρόμου σε μικρές ηλικίες ανησυχεί ιδιαίτερα τους επιστήμονες καθώς παιδιά κι έφηβοι που εμφανίζουν το σύνδρομο έχουν αυξημένες πιθανότητες να εμφανίσουν το σύνδρομο και στην ενήλικο ζωή ενώ αυξάνεται σημαντικά ο κίνδυνος εμφάνισης διαβήτη και καρδιαγγειακών νοσημάτων.

Τι είναι το μεταβολικό σύνδρομο 

Παρόλο που δεν υπάρχει μέχρι σήμερα συγκεκριμένες οδηγίες για τα διαγνωστικά κριτήρια του συνδρόμου στα παιδιά (όσον αφορά τις τιμές των δεικτών), ωστόσο όλοι οι διεθνείς οργανισμοί συμφωνούν ότι το μεταβολικό σύνδρομο χαρακτηρίζεται απο τις εξής δυσλειτουργίες :

  1. Κεντρικού τύπου παχυσαρκία (συσσώρεση λίπους γύρω απο την κοιλιά)
  2. Υπέρταση
  3. Αυξημένα τριγλυκερίδια αίματος
  4. Χαμηλή HDL χοληστερίνη (η λεγόμενη και "καλή" χοληστερίνη)
  5. Αυξημένα επίπεδα ζαχάρου στο αίμα
Ένα παιδί θεωρείται ότι έχει μεταβολικό σύνδρομο όταν εμφανίζει 3 τουλάχιστον απο τα παραπάνω χαρακτηριστικά. 

Ποιά είναι τα αίτια

Εκτιμάται ότι η αλληλεπίδραση μεταξύ της παχυσαρκίας, της αντίστασης στην ινσουλίνη και της φλεγμονής κατέχει ρόλο "κλειδί" στην εμφάνιση του μεταβολικού συνδρόμου

Πώς εκδηλώνεται

Εκτός απο τα χαρακτηριστικά που προαναφέρθηκαν (σπλαχνικό λίπος, δυσλιπιδαιμία κλπ) τα παιδιά που εμφανίζουν το σύνδρομο μπορεί να έχουν :

  • Λιπώδη διήθηση ήπατος (αυξημένο λίπος στο συκώτι) που μπορεί να οδηγήσει σε ηπατική νόσο
  • Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών
  • Αυξημένους δείκτες φλεγμονής
Πρόληψη και θεραπεία

Βασικός στόχος στην πρόληψη αλλά και στη θεραπεία του μεταβολικού συνδρόμου είναι η αντιμετώπιση της παχυσαρκίας. 

Σε γενικές γραμμές προτείνονται οι εξής παρεμβάσεις :

  1. Απώλεια σωματικού βάρους μέσω της διατροφής
  2. Αύξηση φυσικής δραστηριότητας
  3. Αλλαγές στον τρόπο ζωής με την υιοθέτηση πιο υγιεινών συνηθειών
  4. Διαχείριση των συνοδών παθήσεων
  5. Φάρμακα και χειρουργική αντιμετώπιση ίσως χρειαστούν σε σοβαρές καταστάσεις
Πριν ξεκινήσει η παρέμβαση είναι πολύ σημαντικό να αξιολογηθεί η ετοιμότητα για αλλαγή. Εάν το παιδί δεν προετοιμαστεί κατάλληλα και δεν υπάρχει υποστήριξη απο την οικογένεια το θεραπευτικό πρόγραμμα πιθανότατα δε θα είναι επιτυχημένο. Γι αυτό κρίνεται απαραίτητη η παρακολούθηση απο ομάδα ειδικών (γιατρός, διατροφολόγος, ψυχολόγος). 


Πηγή :
Al-Hamad D., Raman V. Metabolic syndome in children and adolescents. Transl Pediatr 2017;6(4):397-407











Σάββατο 21 Ιουλίου 2018

Πένες με ψητά λαχανικά

Το καλοκαίρι αναζητούμε πιο ελαφριές συνταγές, που να μας χορταίνουν μεν αλλά όχι να μας βαραίνουν...και φυσικά να είναι νόστιμες. Αυτή η καλοκαιρινή μακαρονάδα με τα λαχανικά συνδυάζει όλα αυτά κι επιπλέον είναι πολύ εύκολη. Δοκιμάστε τη!


                                                         Υλικά (2 μερίδες):



                            200γρ. πένες
                          2 κολοκυθάκια
                  2 πιπεριές (κόκκινη-πράσινη)
                         1 ξηρό κρεμμύδι
                        1 σκελίδα σκόρδο 
                    2 κουταλιές ελαιόλαδο
                        δυόσμο ή μαϊντανό
                             αλάτι-πιπέρι


                                                   
                                                        Εκτέλεση : 

Κόβετε τα λαχανικά σε μικρά κυβάκια ή μακρόστενες λωρίδες (στο σχήμα του ζυμαρικού). 
Σε ένα ρηχό ταψί (ή στη λαμαρίνα του φούρνου) στρώνετε λαδόκολλα κι απλώνετε τα λαχανικά να καλύπτουν όλη την επιφάνεια του ταψιού.
Πασπαλίζετε με αλάτι, πιπέρι και περιχύνετε με το ελαιόλαδο. 
Ψήνετε στο γκριλ του φούρνου για 10 λεπτά (δε χρειάζεται περισσότερο γιατί θα στεγνώσουν). 
Ταυτόχρονα βράζετε τις πένες σύμφωνα με τις οδηγίες της συσκευασίας, τις σουρώνετε και περιχύνετε με ελάχιστο ελαιόλαδο, να μην κολλήσουν.
Προσθέτετε τα ψημένα λαχανικά, ρίχνετε απο πάνω το μαϊντανό ή το δυόσμο, ανακατεύετε απαλά και σερβίρετε.
Συνοδέψτε τη, αν θέλετε, με τυρί κομμένο σε μπαστουνάκια (όπως φάινεται στη φωτογραφία).


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc