Κυριακή 10 Ιουνίου 2018

5 υγιεινά σνακ για μετά την προπόνηση

Οι αθλητές είναι ανάγκη να έχουν εκτός απο τα τρία κύρια γεύματα της ημέρας (πρωινό-μεσημεριανό-βραδινό) και 2-3 ενδιάμεσα σνακ, για τρεις κυρίως λόγους : 1) για να καλύψουν τις πολύ αυξημένες ενεργειακές ανάγκες που έχουν, 2) γιατί όταν τρώνε μικρότερα γεύματα τα θρεπτικά συστατικά αφομοιώνονται καλύτερα απο τον οργανισμό και 3) επειδή πριν και μετά το τέλος της άσκησης θα πρέπει να εφοδιαστεί ο οργανισμός με τα απαραίτητα προκειμένου να υπάρχει ένα καλό αγωνιστικό αποτέλεσμα. 

Ειδικότερα, μετά την προπόνηση είναι απαραίτητο ένα σνακ, για να αναπληρωθούν οι θερμίδες που καταναλώθηκαν, να "γεμίσουν" ξανά οι αποθήκες γλυκογόνου και να αποκατασταθούν οι μυϊκές βλάβες. Έτσι τα μικρογεύματα που είναι κατάλληλα για μετά την προπόνηση πρέπει να είναι πλούσια σε υδατάνθρακες, μέτριας περιεκτικότητας σε πρωτεϊνες και χαμηλά σε λιπαρά. 

Ενδεικτικά παραδείγματα σνακ που συνδυάζουν όλα τα παραπάνω είναι :

  • Γλυκό τοστ (με φυστικοβούτυρο ή ταχίνι και μπανάνα)
  • Σπιτική γκρανόλα (μίγμα ψημένων δημητριακών με ξηρούς καρπούς, σπόρους, ξηρά φρούτα και μέλι)
  • Ημιαποβουτυρωμένο γάλα με κακάο 
  • Παραδοσιακό γιαούρτι με μέλι (όχι επιδόρπια γιαουρτιού)
  • Σπιτικά κουλουράκια ή μπισκότα ή κέϊκ με ελαιόλαδο & φυσικά γλυκαντικά (μέλι, πετιμέζι, μελάσα κ.α.)

Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Πέμπτη 7 Ιουνίου 2018

Πώς επηρεάζει η τηλεόραση τη διατροφή των παιδιών ;


Ο χρόνος που περνάνε τα μικρά παιδιά μπροστά στην τηλεόραση, ο οποίος είναι σχετικά μεγάλος, επηρεάζει καθοριστικά τη διατροφή τους. Όπως δείχνουν συστηματικά όλες οι μελέτες πάνω στο θέμα τα παιδιά επηρεάζονται πολύ απο τα προγράμματα αλλά κυρίως τις διαφημίσεις που παρακολουθούν στην τηλεόραση.




Τηλεόραση και παιδική διατροφή

  • Τα τρόφιμα που προβάλλονται μέσω των διαφημίσεων είναι τα πλέον ακατάλληλα για τα παιδιά, αφού στην πλειονότητά τους είναι πλούσια σε λίπος, ζάχαρη, αλάτι και θερμίδες
  • Ο τρόπος ο οποίος διαφημίζονται τα τρόφιμα είναι τέτοιος που "παραπλανά" σε κάποιο βαθμό την πραγματική θρεπτική αξία του τροφίμου
  • Οι διαφημιστές παρουσιάζουν τρόφιμα χαμηλής διατροφικής αξίας ως ελκυστικά στα μάτια των παιδιών, χρησιμοποιώντας τα στην ουσία ώστε να πείσουν τους γονείς να αγοράσουν τα συγκεκριμένα τρόφιμα
  • Μέσω των τηλεοπτικών προγραμμάτων προωθείται γενικότερα ένας τρόπος διατροφής και μια αντίληψη γύρω απο το φαγητό που δεν οδηγεί στη σωστή διατροφική εκπαίδευση και στην υϊοθέτηση μιας υγιεινής διατροφής στην κρίσιμη παιδική ηλικία
  • Όσο περισσότερο χρόνο ξοδεύουν τα παιδιά στην τηλεόραση, τόσο λιγότερος χρόνος μένει ελεύθερος για παιχνίδι

Ποιά τα αποτελέσματα ;

Όσο αυξάνονται οι ώρες της τηλεθέασης τόσο περισσότερο : 

  1. Αυξάνεται η πρόσληψη ανθυγιεινών σνακ, όπως είναι η πίτσα και τα χάμπουργκερ, τα κρουασάν και τα μπισκότα, τα αναψυκτικά και οι χυμοί
  2. Μειώνεται η πρόσληψη φρούτων και λαχανικών
  3. Χάνεται ο έλεγχος της ποσότητας, καθώς τρώγοντας μπροστά στην τηλεόραση δεν είναι εύκολο το παιδί να καταλάβει πότε έχει χορτάσει και να σταματήσει να τρώει
  4. Μειώνεται η φυσική δραστηριότητα του παιδιού
με τελικό αποτέλεσμα την αύξηση της πρόσληψης θερμίδων που σε συνδυασμό με τη μειωμένη άσκηση οδηγούν τελικά στην αύξηση κιλών και στην εμφάνιση παχυσαρκίας. 

Τι μπορείτε να κάνετε

  • Κλείστε την τηλεόραση την ώρα του φαγητού. Συμφωνήστε ως οικογένεια να τρώτε όλοι μαζί συζητώντας, χωρίς να παρεμβάλλεται ούτε η τηλεόραση ούτε το κινητό τηλέφωνο ούτε ο υπολογιστής ούτε και άλλες παρόμοιες συσκευές
  • Βάλτε στα παιδιά να παρακολουθήσουν παιδικά προγράμματα (μέσω dvd για παράδειγμα) που δεν έχουν διαφημίσεις στο ενδιάμεσο
  • Θέστε όρια στο χρόνο που μπορούν να παρακολουθούν τα παιδιά τηλεόραση. Για παράδειγμα σε παιδιά 2-5 ετών δε συστήνεται η παρακολούθηση τηλεόρασης πάνω απο 1 ώρα την ημέρα
  • Αφιερώστε χρόνο με τα παιδιά μαθαίνοντας για τη θρεπτική αξία των φαγητών και τους κανόνες της υγιενής διατροφής
  • Αφήστε τα παιδιά να συμμετέχουν στην προετοιμασία του φαγητού. Mαγειρέψτε μαζί εύκολες συνταγές με αγνά υλικά 
  • Δώστε το καλό παράδειγμα. Αν βλέπουν τους γονείς συνεχώς πάνω απο το κινητό, το tablet ή την τηλεόραση τα παιδιά θα ακολουθήσουν την ίδια συμπεριφορά, όσο και αν τους λέτε να κάνουν το αντίθετο...

 Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc


Αναφορές :

Avery A., et al. Associations between children's diet quality and watching television during meal or snack consumption: A systematic review. Matern Child Nutr. 2017;13(4)


Paes MV., Hesketh K., et al. Determinants of sugar-sweetened beverage consumption in young children : a systematic review. Obesity Reviews 2015;16:903-913

American Academy of Nutrition and Dietetics 



 

Δευτέρα 4 Ιουνίου 2018

Σπιτικό ψωμί για τοστ (συνταγή)

Τα ψωμιά για τοστ που κυκλοφορούν στο εμπόριο είναι μεν μια εύκολη λύση για ένα γρήγορο σνακ, αλλά δεν είναι και η πιο οικονομική επιλογή. Επιπλέον περιέχουν αρκετά συντηρητικά και άλλα πρόσθετα, που μόνο αθώα δεν είναι...Μπορείτε λοιπόν, αν θέλετε, να αφιερώσετε λίγο χρόνο και να φτιάξετε το δικό σας ψωμί για τοστ στο σπίτι-το αποτέλεσμα θα σας αποζημιώσει!


                          Υλικά 

    300γρ. αλεύρι σκληρό (για ψωμί)
    200γρ. αλεύρι ολικής άλεσης
    1 κύβο νωπή μαγιά ή 1 φακελάκι ξηρή
    1 κουταλιά μέλι
    300ml (1 1/2 φλιτζ.περίπου) νερό  
    1 κουταλάκι αλάτι




Εκτέλεση 

Σ ένα μπολ βάζετε το νερό με τη μαγιά και το μέλι κι ανακατεύετε να λιώσουν. 

Προσθέτετε σταδιακά το αλεύρι και ζυμώνετε ταυτόχρονα. Στο τέλος ρίχνετε και το αλάτι. 
Ζυμώνετε αρκετά (10 λεπτά περίπου) μέχρι η ζύμη να γίνει λεία, μαλακή και να μην κολλάει στα χέρια. Αν κολλάει πολύ θα βάλετε λίγο ακόμα αλεύρι.
(Η διαδικασία μπορεί να γίνει πολύ πιο εύκολα στο μίξερ, με το εξάρτημα "γάντζος". Τότε χρειάζεται ζύμωμα 5-6 λεπτά, μέχρι η ζύμη να ξεκολλάει απο τα τοιχώματα του κάδου).

Σκεπάζετε το μπολ με τη ζύμη κι αφήνετε σε ζεστό μέρος (χωρίς ρεύματα αέρα) να φουσκώσει στο διπλάσιο του αρχικού όγκου (χρειάζεται περίπου 1 ώρα). 

Έπειτα μαζεύετε τη ζύμη απο το μπολ και πλάθετε ένα μακρόστενο φραντζολάκι, το οποίο τοποθετείτε σε μια λαδωμένη μακρόστενη φόρμα για κέϊκ. Απλώνετε με το χέρι να πάει παντού.
Το ξαναβάζετε σε ζεστό μέρος να (ξανα)φουσκώσει στο διπλάσιο (15-20 λεπτά). 

Χαράσετε ελαφρά την επιφάνεια του ψωμιού μ' ενα μαχαίρι σε 2-3 σημεία και βάζετε στο φούρνο στους 180 βαθμούς στον αέρα. Ψήνετε για 40-45 λεπτά. Προσοχή: δεν ανοίγετε το φούρνο όσο ψήνετε το ψωμί!

Αφού ψηθεί το αφήνετε 5 λεπτά στη φόρμα, μετά το ξεφορμάρετε προσεκτικά, το τυλίγετε σε στεγνή πετσέτα κουζίνας και το αφήνετε έτσι μέχρι να κρυώσει αρκετά. 

Μπορείτε να το κόψετε σε φέτες όταν κρυώσει τελείως και να το αποθηκεύσετε στην κατάψυξη. Όταν θέλετε να το φάτε βγάλτε το στη συντήρηση για λίγες ώρες και θα είναι σα φρέσκο. 

Καλή επιτυχία !


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc




Παρασκευή 1 Ιουνίου 2018

Ποιό είναι το ιδανικό βάρος ;

Αυτή η ερώτηση είναι η πρώτη που δεχόμαστε συνήθως εμείς οι διαιτολόγοι  απο άτομα που μας επισκέπτονται κι είναι έτοιμα να ξεκινήσουν ένα πρόγραμμα διατροφής. Είναι ένα ερώτημα πάντως που η απάντησή του δεν είναι εύκολη. Και αυτό επειδή το ιδανικό σωματικό βάρος επηρεάζεται απο πολλούς και διαφορετικούς παράγοντες. Επίσης για να δωθεί μια απάντηση είναι απαραίτητο να γίνουν κάποιες μετρήσεις (βάρος, ύψος, λιπομέτρηση κ.α.) και να ληφθεί ένα λεπτομερές ιστορικό απο το διαιτολόγο.

Πάντως ένα είναι σίγουρο : το ιδανικό σωματικό βάρος είναι διαφορετικό για τον καθένα-θα έλεγα μοναδικό-όπως ακριβώς και το δακτυλικό του αποτύπωμα! 

Γι αυτό μην μπαίνετε στη διαδικασία να συγκρίνετε το βάρος σας με κάποιον φίλο, συγγενή, γνωστό σας ή κάποιο διάσημο πρόσωπο. Και φυσικά δεν ισχύουν εκτιμήσεις του τύπου "πρέπει να ζυγίζω 10 κιλά κάτω απο το ύψος μου" ! Πόσο μάλλον να υπολογίζουμε το βάρος μας "με το μάτι", ανάλογα με την εικόνα μας στον καθρέφτη...

Απο τι εξαρτάται το βάρος μας ;

  • Απο το φύλο (μεγαλύτερο βάρος συνήθως έχουν οι άντρες σε σχέση με τις γυναίκες)
  • Απο το ύψος (όσο ψηλότερος είναι κάποιος τόσο μεγαλύτερο βάρος θα έχει)
  • Απο την ηλικία (όσο αυξάνεται η ηλικία μειώνεται το ιδανικό βάρος σώματος)
  • Τα επίπεδα φυσικής δραστηριότητας (οι σωματικά δραστήριοι άνθρωποι μπορούν να διατηρούν περισσότερα κιλά στο σώμα τους)
  • Τη σύσταση του σώματος (άτομα με περισσότερους μύες έχουν συνήθως μεγαλύτερο σωματικό βάρος)
  • Το μέγεθος του σκελετού (άτομα μικρόσωμα, με μικρό σκελετό πρέπει να έχουν και λιγότερα κιλά)
  • Το σωματότυπο και την κατανομή λίπους 
Αφού ληφθούν υπ' όψιν όλα τα παραπάνω καταλήγουμε στο κατάλληλο σωματικό βάρος για τον καθένα (κι εδώ εγκαταλείπω τον όρο "ιδανικό") το οποίο θα πρέπει να συγκεντρώνει ταυτόχρονα 3 χαρακτηριστικά :
  1. Να μη δημιουργεί προβλήματα υγείας 
  2. Να είναι τέτοιο ώστε το άτομο να αισθάνεται καλά με αυτό
  3. Να μπορεί να διατηρηθεί σταθερό για μεγάλο χρονικό διάστημα
Τελικά το κατάλληλο βάρος δεν είναι τόσο απλό να υπολογιστεί απο τον καθένα  χωρίς την επιστημονική γνώμη του διαιτολόγου. Γι αυτό θα συνιστούσα να μην περνάτε αρκετό χρόνο πάνω απο τη ζυγαριά αλλά ούτε και μπροστά στον καθρέφτη κάνοντας υπολογισμούς και αυθαίρετες εκτιμήσεις. Ίσως τελικά δε θα έπρεπε να σας απασχολεί τόσο το σωματικό σας βάρος (που είναι στην ουσία ένα νούμερο στη ζυγαριά) όσο το να νιώθετε άνετα με το σώμα σας σε όποιο βάρος και αν βρίσκεστε...


Αθανασία Κακλαμάνου
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc




Τρίτη 29 Μαΐου 2018

Μπορεί ένας διαβητικός να τρώει γλυκά;

Eίναι πλεόν κοινή λογική για τους περισσότερους, ειδικά για εκείνους που έχουν διαγνωστεί με διαβήτη, ότι απαγορεύεται να τρώνε γλυκά. Ο λόγος είναι πολύ απλός : τα γλυκά έχουν ζάχαρη οπότε ανεβαίνουν τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα και τότε δημιουργείται πρόβλημα...

Αυτή η αντίληψη έχει πλέον αναθεωρηθεί στη σύγχρονη εποχή, με τα νέα δεδομένα να υποστηρίζουν ότι πλέον ένας διαβητικός μπορεί να τρώει ό,τι και οι υπόλοιποι που δεν έχουν διαβήτη! 

Σε γενικές γραμμές η δίαιτα ενός ατόμου με την πάθηση δεν πρέπει να διαφέρει απο μια υγιεινή διατροφή που να περιλαμβάνει ποικιλία τροφίμων, ακόμα και γλυκά...Φυσικά, αυτό δε σημαίνει ότι μπορεί ένας διαβητικός να τρώει ελεύθερα γλυκίσματα, αλλά όμως μπορεί να φάει κάποιο γλυκό, κάτω απο ορισμένες προϋποθέσεις. Τι σημαίνουν όλα αυτά; Για να τα αναλύσουμε λίγο περισσότερο...

Τι ισχύει για τη φρουκτόζη

Η φρουκτόζη είναι ένας μονοζαχαρίτης (ένα απλό ζάχαρο) που βρίσκεται απο τη φύση του στα φρούτα. Υπάρχει όμως και η φρουκτόζη που προστίθεται στα αναψυκτικά και σε ένα σωρό άλλα επεξεργασμένα τρόφιμα του εμπορίου. Στην πρώτη περίπτωση έχουμε την "ελεύθερη" φρουκτόζη και στη 2η τη "δεσμευμένη" (αποτελεί δηλαδή μέρος άλλων ενώσεων). 

Η "ελεύθερη" φρουκτόζη δεν επηρεάζει το ζάχαρο του αίματος σε σημαντικό βαθμό, εφ΄ όσον καταναλώνεται σε μέτρια ποσότητα και δεν ξεπερνά το 10-12% των συνολικών ημερησίων θερμίδων. 
Απο την άλλη, τα επεξεργασμένα προϊόντα περιέχουν μεγάλες ποσότητες φρουκτόζης (όπως για παράδειγμα το σιρόπι αγαύης) κι επομένως δε συστήνονται για διαβητικούς σε μεγάλες ποσότητες γιατί έχουν αρνητικές συνέπειες, τόσο στο ζάχαρο όσο και στην υγεία γενικότερα. Έχει βρεθεί, για παράδειγμα, ότι μεγάλη κατανάλωση φρουκτόζης (μέσα απο έτοιμα γλυκά του εμπορίου) αυξάνει το ενδοκοιλιακό λίπος, την πίεση και τα τριγλυκερίδια του αίματος κι επηρεάζεται έτσι αρνητικά η ρύθμιση του ζαχάρου.

Φυσικά και τεχνητά γλυκαντικά

Εδώ και αρκετά χρόνια κυκλοφορούν στην αγορά διάφορα προϊόντα στα οποία έχει αντικατασταθεί η ζάχαρη. Τα υποκατάστατα ζάχαρης εμφανίζονται ολοένα και περισσότερο στις μέρες μας, και διακρίνονται σε φυσικά και τεχνητά γλυκαντικά. Σε γενικές γραμμές δεν είναι εύκολο να προσδιοριστεί η επίδραση που μπορεί να έχει το καθένα απο αυτά τα γλυκαντικά στο ζάχαρο ενός διαβητικού. 

Τα φυσικά γλυκαντικά χρησιμοποιούνται αντί ζάχαρης σε πολλές συνταγές κι επηρεάζουν τα επίπεδα γλυκόζης με τρόπο παρόμοιο με την κοινή ζάχαρη. Φυσικά γλυκαντικά θεωρούνται το μέλι, το πετιμέζι, το σιρόπι σφενδάμου κ.α.

Τα τεχνητά γλυκαντικά είναι ουσίες συνθετικές κι έχουν παρασκευαστεί έτσι ώστε να μην επηρεάζουν το ζάχαρο. Δεν έχουν θερμίδες, ενώ συνήθως είναι πιο γλυκά απο τη ζάχαρη, οπότε χρησιμοποιούνται σε μικρότερη ποσότητα. Τέτοια γλυκαντικά είναι η ασπαρτάμη, η ζαχαρίνη, η σουκραλόζη κ.α. Ενώ όλα αυτά δεν ανεβάζουν το ζάχαρο άμεσα, περιέχουν άλλα συστατικά που μπορεί να επιδράσουν αρνητικά στη ρύθμιση του ζαχάρου μακροχρόνια. Επιπλέον επειδή ακριβώς είναι τεχνητά παρασκευασμένα επιδρούν δυνητικά αρνητικά στη γενικότερη υγεία, οπότε καλό είναι να αποφεύγονται.

Οι αλκοόλες ζάχαρης (π.χ. μαλτιτόλη, μαννιτόλη, ξυλιτόλη, σορβιτόλη κ.α.) είναι είτε συνθετικά είτε φυσικά γλυκαντικά και τις συναντάμε συχνά σε προϊόντα με τον όρο "χωρίς ζάχαρη".  Περιέχουν θερμίδες και αυξάνουν τα επίπεδα γλυκόζης, όχι όμως τόσο πολύ όσο η κοινή ζάχαρη. Σε αρκετές περιπτώσεις προκαλούν παρενέργειες στο πεπτικό σύστημα (αέρια, διάρροια κλπ). 

Διαβάζοντας τη διατροφική ετικέτα...

Το να διαβάζετε τη διατροφική ετικέτα που βρίσκεται στη συσκευασία κάθε τροφίμου, θα σας δώσει μια ένδειξη του πόσο μπορεί αυτό το τρόφιμο να επηρεάσει το ζάχαρό σας. 

Τρία πράγματα κυρίως πρέπει να προσέξετε : 1) τα θρεπτικά συστατικά ανά μερίδα τροφίμου, 2) τους συνολικούς υδατάνθρακες που περιέχει το τρόφιμο και 3) τις συνολικές θερμίδες αφού ναι μεν το τρόφιμο μπορεί να μην περιέχει ζάχαρη αλλά και πάλι να περιέχει αρκετές θερμίδες οπότε ενδέχεται να σας προσθέσει κιλά, αν το τρώτε συχνά και σε μεγάλη ποσότητα.

Συμπερασματικά...

Μήπως μπερδευτήκατε με όλα αυτά τα "περίεργα" γλυκαντικά και αναρωτιέστε τελικά μπορείτε ή όχι να φάτε ένα γλυκό ; Η απάντηση είναι:ΝΑΙ, μπορείτε να φάτε ένα γλυκό, κατά προτίμηση μετά απο ένα κύριο γεύμα (μεσημεριανό ή βραδινό) όταν ο διαβήτης σας είναι καλά ρυθμισμένος. Καλό θα είναι το γλυκό αυτό να περιέχει φυσικά γλυκαντικά, να καταναλώνεται σε μικρή ποσότητα (π.χ. 2-3 κουταλιές) και μόνο σε ειδικές περιπτώσεις (π.χ. σε μια γιορτή).


Αθανασία Κακλαμάνου 
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Αναφορές :

Evert B.A., Boucher J.L., Cypress M., et al. Nutrition Therapy Recommendations for the Management of Adults With Diabetes. Position Statement. Diabetes Care 2013, vol.36

American Diabetes Association (www.diabetes.org)